Tuần hoàn và chu chuyển tư bản và sự vận dụng nó vào nền kinh tế nước ta

MỤC LỤC Trang I/ Lời mở đầu 1 II/ Nội dung chính 2 A. Cơ sở lý luận 2 1. Khái niệm chung về tư bản 2 a. Sự chuyển hoá của tiền thành tư bản 2 b. Quá trình sản xuất ra GTTD 5 c. Khái niệm tư bản 5 2. Tuần hoàn và chu chuyển tư bản 7 a. Tuần hoàn tư bản ba hình thức vận động của tư bản 7 b. Chu chuyển của tư bản 12 B. ý nghĩa thực tiễn rút ra khi chuyển 20 1. Cơ chế thị trường 20 2. Vai trò quản lý của nhà nước trong nền kinh tế thị trường 21 3. Sự hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam khi chuyển sang nền kinh tế thị trường 24 a. Tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp 24 b. Vấn đề về vốn ở doanh nghiệp nước ta hiện nay 30 4. Thực trạng việc quản lý doanh nghiệp ở nước ta trong nền kinh tế thị trường 33 5. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý doanh nghiệp 36 III/ Kết luận 38 Tài liệu tham khảo 39

doc41 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 2476 | Lượt tải: 6download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tuần hoàn và chu chuyển tư bản và sự vận dụng nó vào nền kinh tế nước ta, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ï kh¸c nhau tuú theo nh÷ng sù kh¸c nhau cña c¸c lÜnh vùc ®Çu t­ c¸ biÖt cña t­ b¶n. b.2) T­ b¶n cè ®Þnh, t­ b¶n l­u ®éng. Khi nghiªn cøu tèc ®é chu chuyÓn cña t­ b¶n chóng ta xem c¸c bé phËn t­ b¶n chu chuyÓn nh­ nhau. Nh­ng trong thùc tÕ, gi¸ trÞ c¸c bé phËn t­ s¶n s¶n xuÊt chuyÓn vµo s¶n phÈm theo ph­¬ng thøc kh¸c nhau. Nh­ chóng ta ®· biÕt mét bé phËn cña t­ b¶n bÊt biÕn nÕu ®em ®èi chiÕu nã víi nh÷ng s¶n phÈm mµ nã gãp phÇn ®Ó chÕ t¹o, th× râ rµng lµ gi÷ nguyªn h×nh th¸i sö dông nhÊt ®Þnh cña nã nh­ lóc míi b­íc vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Bé phËn t­ b¶n bÊt biÕn ®ã chuyÓn vµo gi¸ trÞ cho s¶n phÈm theo møc ®é mµ b¶n th©n nã hao phÝ mÊt gi¸ tù trao ®æi, song song víi gÝa trÞ sö dông cña nã. §Æc tr­ng cña bé phËn t­ b¶n bÊt biÕn ®ã lµ: Mét bé phËn cña t­ b¶n ®· ®­îc øng ra d­íi h×nh th¸i t­ b¶n bÊt biÕn, nghÜa lµ d­íi h×nh th¸i nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt ®Ó tõ ®ã, ho¹t ®éng lµm mét yÕu tè cña qu¸ tr×nh lao ®éng, trong suèt thêi gian nã gi÷ ®­îc h×n th¸i sö dông ®Æc thï cña nã nh­ khi míi gia nhËp qu¸ tr×nh lao ®éng Êy. C¸c t­ liÖu s¶n xuÊt khi ®· vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× kh«ng bao giê ra khái qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Mét bé phËn cña gi¸ trÞ t­ b¶n øng ra ®­îc cè ®Þnh d­íi h×nh th¸i Êy, h×nh th¸i Êy lµ do chøc n¨ng cña t­ liÖu lao ®éng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh. Do ho¹t ®éng khi lao ®éng mét bé phËn ®i vµo vËt phÈm mét bé phËn nã bÞ hao mßn cßn mét bé phËn vÉn cè ®Þnh trong t­ liÖu lao ®éng. T­ liÖu lao ®éng cµng bªn l©u, cµng Ýt hao mßn th× gi¸ trÞ t­ b¶n bÊt biÕn sÏ ®­îc cè ®Þnh d­íi h×nh th¸i sö dông Êy trong mét thêi gian cµng l©u. Nh­ng bÊt luËn thÕ nµo th× sè l­îng nh­îng ®i tØ lÖ nghÞch víi thêi gian ho¹t ®éng cña nã. Bé phËn t­ b¶n cè ®Þnh trong t­ liÖu s¶n xuÊt còng l­u th«ng, nã l­u th«ng kh«ng ph¶i d­íi h×nh th¸i sö dông mµ nã l­u th«ng d­íi h×nh th¸i gia trÞ. Gi¸ trÞ cña nã l­u th«ng dÇn dÇn theo nhÞp ®é ®Ó chuyÓn vµo s¶n phÈm. Trong suèt qu¸ tr×nh s¶n xuÊt gi¸ trÞ cña nã n»m trong nã mét c¸ch cè ®Þnh, ®éc lËp víi hµng ho¸ mµ nã gãp phÇn s¶n xuÊt ra. §©y lµ ®Æc ®iÓm khiÕn t­ b¶n bÊt biÕn mang h×nh th¸i t­ b¶n cè ®Þnh. Tõ ®ã ta cã ®Þnh nghÜa vÒ t­ b¶n cè ®Þnh. T­ b¶n cè didnhj lµ bé phËn t­ b¶n s¶n xuÊt mµ b¶n th©n nã tham gia hoµn toµn vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nh­ng gi¸ trÞ cña nã l¹i kh«ng chuyÓn hÕt mét lÇn mµ chuyÓn dÇn tõng phÇn vµo s¶n phÈm. T­ b¶n cè ®Þnh cã h×nh th¸i l­u th«ng ®Æc biÖt th× còng cã mét c¸ch chu chuyÓn ®Æc biÖt phÇn gi¸ trÞ bÞ mÊt do hao mßn tù nhiªn th× giê l­u th«ng chuyÓn nã thµnh tiÒn, mét phÇn n÷a lµ gi¸ trÞ cña t­ liÖu lao ®éng. Nh­ vËy t­ b¶n cè ®Þnh tån t¹i hai h×nh th¸i gi¸ trÞ. Mét bé phËn g¾n liÒn víi h×nh th¸i sö dông, mét bé phËn chuyÓn thµnh tiÒn. Ta thÊy mét bé phËn cña gi¸ trÞ t­ b¶n, øng ra d­íi h×nh th¸i t­ liÖu s¶n xuÊt, nã cã mang b¶n chÊt lµ t­ b¶n cè ®Þnh hay kh«ng cßn phô thuéc vµo p­h¬ng thøc l­u th«ng. Chóng ta biÕt mét s¶n phÈm khi b­íc ra khái víi h×nh th¸i hµng ho¸ mµ l¹i quay trë vÒ víi s¶n xuÊt mang tÝnh h×nh th¸i t­ liÖu s¶n xuÊt, chÝnh v× ho¹t ®éng nµy nªn chóng ta trë thµnh t­ b¶n cè ®Þnh. Nh­ng khi chóng míi chØ b­íc ra khái mét qu¸ tr×nh th× nã kh«ng ph¶i lµ t­ b¶n cè ®Þnh. MÆt kh¸c, t­ liÖu s¶n xuÊt khi nhµ t­ b¶n ®­a vµo s¶n xuÊt th× nã chuyÓn hÕt gi¸ trÞ cña nã vµo gi¸ trÞ cu¶ s¶n phÈm. Do ®ã ta thÊy t­ liÖu s¶n xuÊt kh«ng ph¶i kÓ t­ b¶n cè ®Þnh. B©y giê ta nãi ®Õn yÕu tè kh¶ biÕn cña t­ b¶n s¶n xuÊt, tøc lµ t­ b¶n chi ra ®Ó mua søc lao ®éng. Søc lao ®éng ®­îc mua trong thêi gian nhÊt ®Þnh. Khi nhµ t­ b¶n ®· mua søc lao ®éng vµ ®­a nã vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× søc lao ®éng trë thµnh mét yÕu tè cña t­ b¶n. Khi ®­a søc lao ®éng vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh søc lao ®éng kh«ng nh÷ng lµm ra mét l­îng gi¸ trÞ b»ng víi l­îng gi¸ trÞ cña vËt ngang gi¸ mµ nhµ t­ b¶n tr¶ c«ng cho ng­êi c«ng nh©n ®ã th× søc lao ®éng cßn lµm ra mét l­îng gi¸ trÞ t¨ng thªm kh«ng ®­îc tr¶ c«ng b»ng vËt giang gi¸. L­îng gi¸ trÞ th¨m thªm ®ã gäi lµ gi¸ trÞ thÆng d­. Søc lao ®éng khi ®· ®­îc mua vµ ho¹t ®éng. Gi¸ trÞ cña nã kh«ng ngõng chuyÓn vµo gi¸ trÞ cña s¶n phÈm. Theo mét thêi gian nhÊt ®Þnh, søc lao ®éng l¹i ®­îc mua tiÕp, nã ®­îc mua liªn tôc vµ kh«ng ngõng. C¸i ngang gi¸ víi gi¸ trÞ cña søc lao ®éng mµ nã chuyÓn vµo s¶n phÈm trong khi ho¹t ®éng ®Ó chuyÓn ho¸ thµnh tiÒn trong qu¸ tr×nh l­u th«ng cña s¶n phÈm. C¸i gi¸ trÞ ®ã nhÊta thiÕt ph¶i kh«ng ngõng ®­îc chuyÓn ho¸ tõ tiÒn thµnh søc lao ®éng, ph¶i kh«ng ngõng ®i qua toµn bé vßng tuÇn hoµn cña c¸c h×nh th¸i cña nã, nãi mét c¸ch kh¸c ph¶i kh«ng ngõng lu©n chuyÓn th× vßng tuÇn hoµn cña s¶n xuÊt míi cã thÓ tiÕp tôc kh«ng bÞ gi¸n ®o¹n. Nh­ vËy, bé phËn gi¸ trÞ cña t­ b¶n s¶n xuÊt bá ra ®Ó mua søc lao ®éng ®­îc chuyÓn toµn bé vµo s¶n phÈm vµ cïng víi s¶n phÈm th«ng qua hai biÕn ho¸ h×nh th¸i thuéc lÜnh vùc l­u th«ng, do sù ®æi míi kh«ng ngõng, nªn bé phËn ®ã lu«n lu«n g¾n vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. MÆc dï vÒ mÆt h×nh thµnh gi¸ trÞ, gi÷a søc lao ®éng vµ nh÷ng yÕu tè bÊt biÕn kh«ng lµ ph¶i lµ t­ b¶n cè ®Þnh, cã sù kh¸c nhau thÕ nµo ch¨ng n÷a th× ph­¬ng thøc chu chuyÓn l¹i gièng nhau vµ ®èi lËp víi t­ b¶n cè ®Þnh. Nh÷ng yÕu tè cña t­ b¶n s¶n xuÊt ®èi lËp víi t­ b¶n cè ®Þnh do c¸c tÝnh chÊt chung ®ã cña ph­¬ng thøc chu chuyÓn cña chóng v× chóng lµ t­ b¶n lu©n chuyÓn hay t­ b¶n l­u ®éng. Tõ ®ã ta cã ®Þnh nghÜa vÒ t­ b¶n cè l­u ®éng. T­ b¶n l­u ®éng lµ mét bé phËn t­ b¶n s¶n xuÊt mµ gi¸ trÞ cña nã sau mét thêi kú s¶n xuÊt cã thÓ hoµn l¹i hoµn toµn cho nhµ t­ b¶n d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ sau khi hµng ho¸ ®· b¸n xong. Gi¸ trÞ cña søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt chØ bá ra trong thêi gian cÇn thiÕt ®Ó chÕ t¹o ra s¶n phÈm. C¨n cø vµo quy m« s¶n xuÊt do khèi l­îng t­ b¶n cè ®Þnh quyÕt ®Þnh. Gi¸ trÞ nµy nhËp toµn bé vµo s¶n phÈm, do viÖc b¸n s¶n phÈm toµn bé gi¸ trÞ ®ã tõ trong l­u th«ng quay trë vÒ vµ l¹i cã thÓ øng ra lÇn n÷a. Søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt ph¶i kh«ng ngõng thay thÕ vµ ®æi míi b»ng c¸ch mua l¹i vµ chuyÓn chóng tõ h×nh th¸i tiÒn tÖ thµnh yÕu tè s¶n xuÊt. Søc lao ®éng vµ t­ liÖu s¶n xuÊt kh«ng ngõng tr¶i qua toµn bé vßng tuÇn hoµn cña c¸c biÕn ho¸ h×nh th¸i; chóng kh«ng ngõng chuyÓn hµng ho¸ trë l¹i c¸c yÕu tè s¶n xuÊt vµ l¹i chuyÓn ho¸ trë l¹i cïng thø hµng ho¸ ®ã. Khi chia t­ b¶n ra thµnh t­ b¶n cè ®Þnh vµ t­ b¶n l­u ®éng còng lµ mét bé phËn chia khoa häc, hîp lý. Sù ph©n chia nµy rÊt cÇn thiÕt cho qu¶n lý kinh tÕ, tuy nhiªn chóng ta kh«ng nªn nhÇm lÉn víi sù ph©n chia thµnh t­ b¶n bÊt biÕn vµ t­ b¶n kh¶ biÕn lµ dùa trªn t¸c dông kh¸c nhau cña c¸c bé phËn kh¸c nhau cña c¸c bé phËn t­ b¶n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­. T­ b¶n cè ®Þnh chu chuyÓn chËm h¬n t­ b¶n l­u ®éng. Khi t­ b¶n cè ®Þnh chu chuyÓn ®­îc mét vßng th× t­ b¶n l­u ®éng chu chuyÓn ®­îc nhiÒu vßng. Ngay trong t­ b¶n cè ®Þnh thêi gian chu chuyÓn cña c¸c yÕu tè lµ kh«ng gièng nhau. Chóng ta ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò hao mßn ë trªn. Cã hai h×nh thøc ph©n chia hao mßn cña t­ b¶n cè ®Þnh: hao mßn h÷u h×nh vµ hao mßn v« h×nh. Hao mßn h÷u h×nh lµ hao mßn do sù sö dông vµ do t¸c ®éng cña thiªn nhiªn lµm cho nh÷ng bé phËn cu¶ t­ b¶n cè ®Þnh dÇn hao ®i ®Õn chç háng, kh«ng sö dông ®­îc n÷a. Hao mßn v« h×nh lµ nãi vÒ nh÷ng tr­êng hîp m¸y mãc tuy cßn tèt nh­ng bÞ mÊt gi¸ v× cã nh÷ng m¸y mãc míi tèt h¬n, tèi t©n h¬n xuÊt hiÖn. §Ó kh«i phôc l¹i t­ b¶n cè ®Þnh ®· hao mßn nhµ t­ b¶n ph¶i lËp quü khÊu hao. Sau tõng thêi kú b¸n hµng hä ®Òu trÝch ra mét sè tiÒn ngang víi møc ®é hao mßn cña t­ b¶n cè ®Þnh ®Ó bæ vµo quü khÊu hao ®­îc dïng vµo viÖc söa ch÷a c¬ b¶n mét phÇn kh¸c ®­îc ®em vµo göi ng©n hµng, chê ®Õn thêi kú mua m¸y mãc hoÆc x©y dùng nhµ x­ëng míi. b.3) Chu chuyÓn chóng vµ chu chuyÓn thùc tÕ cña t­ b¶n øng tr­íc. Sau khi nghiªn cøu t­ b¶n cè ®Þnh vµ t­ b¶n l­u ®éng C.M¸c ph©n chu chuyÓn cña t­ b¶n øng tr­íc thµnh chu chuyÓn chung (chu chuyÓn trung b×nh) vµ chu chuyÓn thùc tÕ. Chu chuyÓn chung cña t­ b¶n øng tr­íc lµ con sè chu chuyÓn trung b×nh cña nh÷ng thµnh phÇn kh¸c nhau cña t­ b¶n. Chu chuyÓn thùc tÕ lµ thêi gian ®Ó tÊt c¶ c¸c bé phËn cña t­ b¶n øng tr­íc ®­îc kh«i phôc toµn bé vÒ mÆt gi¸ trÞ, còng nh­ vÒ mÆt hiÖn vËt. Chu chuyÓn thùc tÕ do thêi gian tån t¹i cña t­ b¶n cè ®Þnh ®Çu t­ quy ®Þnh. Chu chuyÓn thùc tÕ kh«ng ¨n khíp víi chu chuyÓn chung cña nã. Chu chuyÓn thùc tÕ th­êng rót ng¾n l¹i h¬n so víi chu chuyÓn chung do ¶nh h­ëng cña hao mßn v« h×nh. Sau khi nghiªn cøu chu chuyÓn chung vµ chu chuyÓn thùc tÕ cña t­ b¶n øng tr­íc ta ®· hiÓu chu chuyÓn mét c¸ch cô thÓ h¬n vµ cã thÓ ph©n biÖt ®­îc râ h¬n sù kh¸c nhau gi÷a tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn cña t­ b¶n. b.4) Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ hµng n¨m. Nh÷ng ph­¬ng ph¸p t¨ng tèc ®é chu chuyÓn cña t­ b¶n. + Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­. Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ lµ tû sè tÝnh theo phÇn tr¨m gi÷a gi¸ trÞ thÆng d­ vµ t­ b¶n kh¶ biÕn cÇn thiÕt ®Ó s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­ ®ã, tøc lµ tØ sè theo ®ã t­ b¶n kh¶ biÕn t¨ng thªm gi¸ trÞ C.M¸c ®· dïng ký hiÖu m’ ®Ó chØ tØ suÊt gi¸ trÞ thÆng d­. C«ng thøc tÝnh tØ suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ lµ. m’ = x 100% TØ suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ ph¶n ¸nh tr×nh ®é bãc lét c«ng nh©n vÒ thùc chÊt tØ lÖ nµy lµ tØ lÖ ph©n chia ngµy lao ®éng thµnh thêi gian lao ®éng cÇn thiÕt vµ thêi gian lao ®éng thÆng d­. Tuy nhiªn tû suÊt nµy kh«ng biÓu hiÖn l­îng tuyÖt ®èi cña sù bãc lét. + T¨ng tû suÊt chu chuyÓn cña t­ b¶n lµ ®Ó n¨ng suÊt cao tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ hµng n¨m, tøc lµ n©ng cao tû sè gi÷a khèi l­îng gi¸ trÞ thÆng d­ t¹o ra mét n¨m víi t­ b¶n kh¶ biÕn øng ra tr­íc. Tuy r»ng tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ thùc tÕ kh«ng ®æi nh­ng t­ b¶n chu chuyÓn cµng nhanh, sè vßng chu chuyÓn cña t­ b¶n kh¶ biÕn trong n¨m cµng nhiÒu th× gi¸ trÞ thÆng d­ cµng lín, tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ hµng n¨m cµng cao. Tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ hµng n¨m che dÊu mèi quan hÖ thùc sù gi÷a t­ b¶n víi lao ®éng, g©y ¶o t­ëng lµ tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ kh«ng nh÷ng chØ phô thuéc vµo sù bãc lét søc lao ®éng mµ cßn phô thuéc vµo tèc ®é l­u th«ng cña t­ b¶n n÷a. C. M¸c nãi “HiÖn nay cã thÓ lµm cho ng­êi ta cã Ên t­îng r»ng tû suÊt gi¸ trÞ thÆng d­ kh«ng ph¶i chØ phô thuéc vµo khèi l­îng vµ tr×nh ®é bãc lét søc lao ®éng do t­ b¶n kh¶ biÕn lµm cho ho¹t ®éng, mµ cßn phô thuéc vµo nh÷ng ¶nh h­ëng kh«ng thÓ gi¶i thÝch ®­îc do qu¸ tr×nh l­u th«ng ®Î ra”. Do ®ã nhµ t­ b¶n ra søc rót ng¾n thêi gian s¶n xuÊt vµ thêi gian l­u th«ng ®Ó t¨ng tèc ®é chu chuyÓn cña t­ b¶n. Sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt, sù tiÕn bé cña khoa häc kü thuËt gióp cho nhµ t­ b¶n lµm viÖc ®ã. Tuy nhiªn còng cã c¸c yÕu tè lµm cho tèc ®é chu chuyÓn cña t­ b¶n chËm xuèng. Kü thuËt cµng ph¸t triÓn th× t­ b¶n cè ®Þnh cµng lín, mµ t­ b¶n cè ®Þnh th× chu chuyÓn chËm, do ®ã ¶nh h­ëng ®Õn tèc ®é chu chuyÓn cña toµn bé t­ b¶n. Sù bè trÝ s¶n xuÊt kh«ng hîp lý cho nguyªn vËt liÖu vµ hµng ho¸ vËn t¶i loanh quanh, tèn thêi gian. Sù tiªu thô hµng ho¸ gÆp khã kh¨n hµng ho¸ hay bÞ ø ®äng. §ã lµ nh÷ng m©u thuÉn mµ t­ b¶n gÆp ph¶i trong qu¸ tr×nh chu chuyÓn cña nã. V× vËy, tèc ®é chu chuyÓn cña t­ b¶n cã xu h­íng chËm l¹i. NÕu g¹t bá tÝnh chÊt t­ b¶n chñ nghÜa ®i, th× nh÷ng nguyªn lý vÒ chu chuyÓn cña t­ b¶n còng thÝch øng ®èi víi kinh tÕ ë n­íc ta hiÖn nay. Trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nÕu chóng ta cµng rót ng¾n ®­îc thêi gian s¶n xuÊt vµ thêi gian l­u th«ng, th× viÖc sö dông c¸c nguån nh©n lùc vËt lùc vµ tµi lùc cµng hîp lý cã lîi cho toµn x· héi. B. ý nghÜa thùc tiÔn rót ra khi chuyÓn nghiªn cøu lý thuyÕt nµy ®èi víi viÖc qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp cña n­íc ta khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng XHCN. 1. C¬ chÕ thÞ tr­êng Trong nÒn kinh tÕ hµng ho¸ cã mét lo¹i quy luËt kinh tÕ vèn cã cña nã ho¹t ®éng nh­ quy luËt gi¸ trÞ, quy luËt cung cÇu, quy luËt c¹nh tranh, quy luËt l­u th«ng tiÒn tÖ... vµ lîi nhuËn lµ ®éng lùc c¬ b¶n cña sù vËn ®éng cña nã. C¸c quy luËt Êy ®Òu biÓu hiÖn sù t¸c ®éng cña m×nh th«ng qua thÞ tr­êng, th«ng qua sù vËn ®éng cña gi¸ trÞ thÞ tr­êng. Nhê sù vËn ®éng cña hÖ thèng gi¸ c¶ thÞ tr­êng mµ diÔn ra sù thÝch øng tù ph¸t gi÷a khèi l­îng vµ c¬ cÊu cña s¶n xuÊt víi khèi l­îng vµ c¬ cÊu nhu cÇu cña x· héi. Nh­ vËy, c¬ chÕ thÞ tr­êng lµ c¬ chÕ tù ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ hµng ho¸ do sù t¸c ®éng cña c¸c quy luËt kinh tÕ vèn cã cña nã, c¬ chÕ ®ã gi¶i quyÕt ba vÊn ®Ò c¬ b¶n cña tæ chøc kinh tÕ lµ c¸i g×, nh­ thÕ nµo vµ cho ai. C¬ chÕ thÞ tr­êng bao gåm c¸c nh©n tè c¬ b¶n lµ cung, cÇu vµ gi¸ c¶ thÞ tr­êng. C¬ chÕ thÞ tr­êng kh«ng ph¶i lµ mét mí hçn ®én, mµ lµ mét trËt tù kinh tÕ, lµ bé m¸y tinh vi phèi hîp mét c¸ch kh«ng cã ý thøc ho¹t ®éng cña ng­êi tiªu dïng víi c¸c nhµ s¶n xuÊt th«ng qua hÖ thèng gi¸ c¶ thÞ tr­êng. Kh«ng ai t¹o ra nã mµ nã tù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸. ChÝnh cã c¬ chÕ thÞ tr­êng chóng ta gi¶i quyÕt ®­îc bao nhiªu vÊn ®Ò khã kh¨n cña nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, vÊn ®Ò s¶n xuÊt, qu¶n lý s¶n xuÊt, vÊn ®Ò vÒ thÞ tr­êng gi¸ c¶, vÊn ®Ò l­u th«ng hµng ho¸... Tõ khi chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng chóng ta cã mét b­íc tiÕn lín trong vÊn ®Ò s¶n xuÊt hµng ho¸, l­u th«ng hµng ho¸. Chóng ta kh«ng cßn r¬i vµo t×nh tr¹ng khan hiÕm hµng ho¸ nh­ tr­íc kia. Kh«ng cßn t×nh tr¹ng ®éc quyÒn gi¸ c¶. Hµng ho¸ cña chóng ta s¶n xuÊt vµ hµng ho¸ cña n­íc ngoµi trµn ngËp thÞ tr­êng, gióp cho ng­êi mua cã thÓ tuú thÝch lùa chän c¸i g× mµ m×nh thÝch. Qua thÞ tr­êng gióp c¸c doanh nghiÖp thuËn lîi h¬n trong vÊn ®Ò t¹o vèn vµ còng th«ng qua thÞ tr­êng nã ®µo th¶i nh÷ng doanh nghiÖp lµm ¨n yÕu kÐm. Kh«ng ®ñ søc c¹nh tranh, mang nÆng c¬ chÕ qu¶n lý quan liªu bao cÊp cña thêi kú kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung. Khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng chóng ta cã mét sù thay ®æi râ rÖt. Sau h¬n mçi n¨m chuyÓn ®æi chóng ta nh­ ®­îc lét x¸c. T×nh h×nh s¶n xuÊt ph¸t triÓn, y tÕ gi¸o dôc ®­îc quan t©m, giao th«ng vËn t¶i më réng... §Æc biÖt hîn lµ ®êi sèng ng­êi d©n ®­îc n©ng cÊp thu nhËp cña ng­êi d©n ®­îc n©ng cao. Bªn c¹nh nh÷ng thuËn lîi mµ nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng nã ®em l¹i cho chóng ta rÊt nhiÒu khã kh¨n nh­: c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh sù ®éc quyÒn, kh«ng kiÓm so¸t næi thÞ tr­êng. Môc ®Ých cña c¸c doanh nghiÖp lµ lîi nhuËn v× vËy nã bÊt chÊp sù « nhiÔm m«i tr­êng, l¹m dông tµi nguyªn thiªn nhiªn mét c¸ch v« tæ chøc, g©y ra sù « nhiÔm m«i tr­êng trÇm träng, ng­êi d©n lµ nh÷ng ng­êi ph¶i g¸nh chÞu nhiÒu nhÊt. Do chuyÓn sang c¬ chÕ míi, chóng ta du nhËp mét nÒn v¨n ho¸ míi cña thÕ giíi, chóng ta ch­a cã sù chän läc kü nªn cã nh÷ng thø v¨n ho¸ x¸o th©m nhËp ®Æc biÖt lµ thanh niªn, t¹o nªn rÊt nhiÒu tÖ n¹n x· héi. Kinh tÕ thÞ tr­êng nã t¸c ®éng lµm cho sù ph©n ho¸ giµu nghÌo cµng lín. Ng­êi giµu cø giµu lªn, ng­êi nghÌo cø nghÌo ®i. Kinh tÕ thÞ tr­êng lµm cho khñng ho¶ng cã tÝnh chu kú. C¸c vÊn ®Ò vÜ m« cña kinh tÕ: thÊt nghiÖp, l¹m ph¸t diÔn ra khã qu¶n lý. Kinh tÕ thÞ tr­êng ®em l¹i cho chóng ta nhiÒu kÕt qu¶ rÊt kh¶ quan nh­ng tr¸i l¹i nã ®em l¹i cho chóng ta nhiÒu kÕt qu¶ rÊt kh¶ quan nh­ng tr¸i l¹i nã ®em l¹i cho chóng ta rÊt nhiÒu khã kh¨n, thÊt b¹i. 2. Vai trß qu¶n lý cña nhµ n­íc trong nÒn kinh thÞ tr­êng. Nhµ n­íc cã mét vai trß quan träng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. * Nhµ n­íc lµ mét thµnh phÇn kinh tÕ chñ yÕu. Nhµ n­íc vÉn cßn gi÷ mét vai trß to lín nh­ mét t¸c nh©n trùc tiÕp trong nÒn kinh tÕ. - S¶n xuÊt. Nhµ n­íc s¶n xuÊt hµng ho¸ qua c¸c doanh nghiÖp quèc doanh. Khu vùc quèc doanh tån t¹i ë mäi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, quy m« cña nã tuú thuéc lÞch sö, chÝnh s¸ch cña nhµ n­íc ®ã. Nhµ n­íc gi÷ vai trß c¬ b¶n trong lÜnh vùc dÞch vô, c¸c dÞch vô cung øng bëi c¸c c¬ quan nhµ n­íc cã ®Æc tr­ng lµ kh«ng b¸n trªn thÞ tr­êng. Ng­êi dïng dÞch vô nµy kh«ng ph¶i mua, kh«ng ph¶i tr¶ tiÒn. Chóng ®­îc cung øng miÔn phÝ cho c«ng chóng. Nhµ n­íc th­êng cung cÊp c¸c dÞch vô gi¸o dôc, ®µo t¹o, y tÕ, th«ng tin (truyÒn h×nh, truyÒn thanh, b¸o chÝ...) Nh÷ng vÝ dô trªn cho thÊy vai trß chñ yÕu cña nhµ n­íc trong viÖc s¶n xuÊt ra nh÷ng dÞch vô kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®èi víi x· héi. Nhµ n­íc ta cßn ®éc quyÒn trong viÖc s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm phôc vô trong qu©n ®éi. - Cung, cÇu, vèn trªn thÞ tr­êng vèn: Nhµ n­íc lµ mét t¸c nh©n cã thÓ thiÕu vèn, cã thÓ thõa vèn. V× vËy nhµ n­íc còng ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng vèn ®Ó cÇu hoÆc cung vèn. §Æc biÖt t×nh h×nh nhµ n­íc ta lµ sù thiÕu vèn. Nhµ n­íc huy ®éng nguån vèn b»ng c¸ch b¸n tr¸i phiÕu cña nhµ n­íc cho nh©n d©n. HiÖn nay trªn thÞ tr­êng vèn cña chóng ta cã mét c¸i míi lµ chóng thµnh lËp ®­îc thÞ tr­êng chøng kho¸n ®Çu tiªn ë ViÖt Nam. Th«ng qua sù ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng chøng kho¸n, chóng ta cã thÓ ®iÒu tiÕt, lu©n chuyÓn vèn tõ n¬i thõa vèn ®Õn n¬i thiÕu vèn. MÆc dï ta thÊy ®­îc thÞ tr­êng chøng kho¸n cña chóng ta hiÖn nay ph¸t triÓn ch­a m¹nh, ch­a hiÖu qu¶, nh­ng vÒ l©u dµi nã sÏ rÊt tèt cho sù ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp, ®Æc biÖt lµ vÊn ®Ò huy ®éng vèn. - Ph©n phèi thu nhËp. Qua ng©n s¸ch cña m×nh, nhµ n­íc t¸c ®éng m¹nh mÏ tíi møc thu nhËp cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. ThuÕ lµm gi¶m thu nhËp cña ®¬n vÞ bÞ ®¸nh thuÕ. Ngoµi ra, c¬ quan nhµ n­íc cÇn nhiÒu c«ng nh©n viªn chøc ®Ó ho¹t ®éng nªn nhµ n­íc ph¸t ra mét khèi l­îng tiÒn rÊt lín (th«ng qua viÖc tr¶ l­¬ng), t¨ng thu nhËp cña c¸c hé gia ®×nh cã ng­êi lµm viÖc cho nhµ n­íc. Nhµ n­íc ¸p dông ®¸nh thuÕ thu nhËp vµo nh÷ng ng­êi cã thu nhËp cao. Bªn c¹nh ®ã nhµ n­íc t¨ng c­êng trî cÊp x· héi: B¶o hiÓm ng­êi nghÌo... §ã lµ mét h×nh thøc ph©n bè l¹i thu nhËp tõ ng­êi cã thu nhËp cao chuyÓn bít mét phÇn nhá cho ng­êi cã thu nhËp thÊp. * Nhµ n­íc lµ chÝnh quyÒn t¹o m«i tr­êng thÓ chÕ: Nhµ n­íc lËp ph¸p cã vai trß t¹o ra luËt lÖ cã c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ (luËt th­¬ng m¹i, hîp ®ång kinh tÕ, lao ®éng, hÖ thèng së h÷u, luËt c«ng ty...) luËt quy ®Þnh quyÒn vµ nghÜa cña mçi t¸c nh©n (ng­êi chñ doanh nghiÖp, ng­êi lµm c«ng, ng­êi mua hµng...) t¹o tÝnh an toµn, æn ®Þnh cÇn thiÕt cho nÒn kinh tÕ. Nhµ n­íc còng cã nhiÖm vô kiÓm tra viÖc thi hµnh luËt b»ng c¸ch th«ng tin phæ biÕn luËt ®µo t¹o vµ lËp mét bé m¸y t­ ph¸p vµ c«ng an v÷ng ch¾c vµ cã hiÖu qu¶. * Nhµ n­íc chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ t×nh h×nh kinh tÕ vÜ m« vµ b¶o vÖ quyÒn lîi chung vµ dµi h¹n. Trong khi c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ tù chñ vÒ c¸c quyÕt ®Þnh cña m×nh vµ g¸nh chÞu vÒ kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña m×nh th× nhµ n­íc chÞu tr¸ch nhiÖm c©n b»ng tæng thÓ cña nÒn kinh tÕ quèc gia. Cung vµ cÇu gÆp nhau trªn thÞ tr­êng t¹o ra gi¸, Nhµ n­îc chÞu vÒ møc gi¸ chung tøc lµ vÒ l¹m ph¸t. Trong c¸c ho¹t ®éng xuÊt vµ nhËp khÈu, nhµ n­íc ph¶i lo gi÷ c©n b»ng c¸n c©n th­¬ng m¹i ®èi víi n­íc ngoµi. Kh«ng ai thÝch tr¶ thuÕ nh­ng nhµ n­íc cÇn ph¶i cã nguån ng©n s¸ch ®Ó x©y dùng c¬ së h¹ tÇng ®Çu t­ vµ ph¸t triÓn y tÕ, gi¸o dôc, giao th«ng vËn t¶i. Nhµ n­íc cßn ph¶i cã tr¸ch nhiÖm b¶o vÖ m«i tr­êng sinh th¸i, b¶o vÖ tµi s¶n quèc gia. §Ó ®¶m nhËn ®­îc c¸c nhiÖm vô nµy, Nhµ n­íc dïng nh÷ng ph­¬ng thøc riªng cña m×nh: dïng c¸c chÝnh s¸ch ®Ó ®iÒu tiÕt ho¹t ®éng kinh tÕ, quyÒn lËp ph¸p ®Ó ®Þnh h­íng cho ho¹t ®éng cña c¸c t¸c nh©n kh¸c. ë ®©y nhµ n­íc chØ ®Þnh h­íng chø kh«ng ®iÒu hµnh hoÆc qu¶n lý trùc tiÕp. * Nhµ n­íc b¶o trî: Nhµ n­íc cã bæn phËn b¶o trî cho nh÷ng thµnh phÇn x· héi kh«ng cã kh¶ n¨ng ph¸t biÓu quan ®iÓm vµ b¶o vÖ quyÒn lîi cña m×nh. Nh÷ng ng­êi yÕu kÐm trong bèi c¶nh thÞ tr­êng c¹nh tranh: b¶o vÖ nh÷ng ng­êi lao ®éng trong thêi kú thÊt nghiÖp cao (b»ng c¸ch duy tr× mét møc thu nhËp t«Ý thiÓu), gióp nh÷ng ®¬n vÞ thu nhËp thÊp ®Ó hä cã kh¶ n¨ng mua (hç trî c¸c hé nghÌo, c¸c doanh nghiÖp nhá), tµi trî nh÷ng ngµnh s¶n xuÊt kh«ng cã l·i nh­ng l¹i h÷u Ých cho x· héi (vÝ dô: vËn t¶i c«ng céng, x©y dùng c«ng viªn...); b¶o vÖ c¸c ngµnh ho¹t ®éng tÆp t×nh thÕ khã kh¨n (vÝ dô: ngµnh thñ c«ng bÞ c¹nh tranh quèc tÕ qu¸ kh¾c nghiÖt). Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng theo sù ®iÒu tiÕt cña thÞ tr­êng lµ chÝnh. Nh­ng vÉn cßn mét sè vÊn ®Ò vÉn cÇn ph¶i cã sù can thiÖp cña nhµ n­íc ®Ó nÒn kinh tÕ lµ c©n b»ng, t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ x· héi. 3. Sù ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Khi chuyÓn sang tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c doanh nghiÖp cña n­íc ta, ë ®©y chñ yÕu lµ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n v× khi chuyÓn ®æi tõ h×nh th¸i kinh tÕ nµy r»ng h×nh th¸i kinh tÕ kh¸c, c¸c doanh nghiÖp ch­a b¾t kÞp c¬ chÕ míi. Nh­ng bªn c¹nh nh÷ng khã kh¨n ®ã th× c¸c doanh nghiÖp cña chóng ta cã nh÷ng thuËn lîi lín ®Ó ph¸t triÓn c¶ vÒ quy m« s¶n xuÊt lÉn chÊt l­îng cña hµng ho¸. Trong giai ®o¹n nµy c¸c doanh nghiÖp cã c¬ chÕ qu¶n lý hîp lý n¨ng ®éng, s¸ng t¹o sÏ gÆp rÊt nhiÒu thuËn lîi trong viÖc c¹nh tranh víi c¸c doanh nghiÖp kh¸c. C¸c doanh nghiÖp nµy sÏ cã thÕ m¹nh, trong viÖc chiÕm lÜnh thÞ tr­êng. Khi chuyÓn ®æi sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý theo ®Þnh h­íng XHCN. Chóng ta ®· chuyÓn toµn bé m« h×nh qu¶n lý cò, mét h×nh thøc qu¶n lý quan liªu bao cÊp sang mét c¬ chÕ qu¶n lý míi, mét c¬ chÕ qu¶n lý n¨ng ®éng, s¸ng t¹o ®¸p øng ®­îc sù biÕn ®éng kh«ng ngõng cña thÞ tr­êng còng nh­ cña x· héi. VÊn ®Ò ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cña chóng ta b©y giê lµ lµm sao ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh tèt ®Ó cã thÓ ®¸p øng ®­îc nhu cÇu cña x· héi, ®Ó cã thÕ c¹nh tranh tèt víi hµng ho¸ cña c¸c doanh nghiÖp kh¸c mµ ®Æc biÖt lµ l­îng hµng ho¸ n­íc ngoµi trµn ngËp thÞ tr­êng cña chóng ta, vÊn ®Ò vèn víi c¸c doanh nghiÖp cña n­íc ta lµ mét vÊn ®Ò nan gi¶i. a. T×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp. Khi chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ sang c¬ chÕ míi, chóng ta thÊy xuÊt hiÖn thªm nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ. Tr­íc kia thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc chiÕm vai trß chñ ®¹o quan träng trong nÒn kinh tÕ th× b©y giê c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc kh«ng cßn gi÷ ®­îc vai trß chñ ®¹o Êy n÷a, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n, liªn doanh cã xu h­íng ph¸t triÓn m¹nh mÏ. Nh­ng ta thÊy nhµ n­íc vÉn x¸c ®Þnh chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ vÉn gi÷ thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc lµ chñ ®¹o. * C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc trong c¬ chÕ míi. Doanh nghiÖp nhµ n­íc trong c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung tr­íc ®©y chØ lµ c¬ cÊu chÊp hµnh - nhËn vèn, vËt t­ chØ thÞ, mÖnh lÖnh s¶n xuÊt tõ cÊp trªn vµ giao nép s¶n phÈm, hµng ho¸ lµm ra cho cÊp trªn. Ngµy nay trong c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN. Doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ mét chñ thÓ s¶n xuÊt kinh doanh. Nã ph¶i lùa chän, ph¶i tù m×nh quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt c¸i g×? cho ai? s¶n xuÊt nh­ thÕ nµo? vµ ph©n phèi kÕt qu¶ do s¶n xuÊt ®em l¹i sau khi ®· lµm trßn nghÜa vô víi nhµ n­íc. Trong khi chuyÓn sang c¬ chÕ kinh tÕ míi, nhµ n­íc vÉn x¸c ®Þnh thµnh phÇn kinh tÕ nhµ n­íc gi÷ vai trß chñ ®¹o. §Ó ph¸t huy vai trß cña doanh nghiÖp nhµ n­íc ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, nhiÒu doanh nghiÖp nhµ n­íc ®· n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh trªn c¬ së ®æi míi vµ v­¬n lªn kh«ng ngõng. C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc gi÷ mét vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ®­îc phÐp s¶n xuÊt c¸c mÆt hµng mµ nhµ n­íc kh«ng cho phÐp c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ®­îc s¶n xuÊt: s¾t thÐp, xi m¨ng, dÇu löa, c¸c mÆt hµng qu©n dông... Tr­íc kia c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc chØ s¶n xuÊt kinh doanh víi nghÜa vô nhµ n­íc, lç th× nhµ n­íc chÞu, l·i nhµ n­íc thu v× vËy, kh«ng cã mét ®éng lùc cho c«ng nh©n viªn chøc ham lao ®éng khi chuyÓn sang c¬ chÕ míi c¸c doanh nghiÖp ph¶i tù chÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh cho nªn c¸c doanh nghiÖp kh«ng ngõng ®æi míi qu¶n lý, ®æi míi c«ng nghÖ øng dông kü thuËt tiªn tiÕn cña thÕ giíi ®Ó gi¶m søc lao ®éng t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, gióp cho hµng ho¸ cã chÊt l­îng cao, ®ñ søc c¹nh tranh víi c¸c mÆt hµng kh¸c. C¸c doanh nghiÖp cña ta ®ang chuyÓn ®æi dÇn c¬ cÊu qu¶n lý s¶n xuÊt míi, ®ã lµ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp quèc doanh. §¶ng vµ Nhµ n­íc thÊy cÇn thiÕt ph¶i cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp nªn ®· ra quyÕt ®Þnh cho phÐp c¸c doanh nghiÖp ®ñ ®iÒu kiÖn cã thÓ cæ phÇn ho¸. MÆc dï tiÕn ®é cæ phÇn ho¸ cña chóng ta rÊt chËm ch¹p nh­ng xÐt vÒ l©u dµi ®ã lµ mét ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp ph¸t triÓn m¹nh c¶ vÒ quy m« lÉn chÊt l­îng. Khi tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc cã nghÜa lµ chóng ta ph¶i rót bít sù qu¶n lý trùc tiÕp cña nhµ n­íc ®èi víi c¸c doanh nghiÖp, chóng ta ®· ®Ó cho chÝnh c«ng nh©n lao ®éng tham gia gãp vèn cæ ®«ng tù ®iÒu hµnh qu¶n lý. Khi ng­êi lao ®éng tù quyÕt ®Þnh chÝnh lîi Ých cña m×nh th× hä sÏ cã tr¸ch nhiÖm h¬n, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt ®­îc t¨ng h¬n. Bªn c¹nh sù nç lùc cña nhµ n­íc nh»m t¨ng hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp th× chóng ta vÉn cÇn thÊy mét bé phËn nh÷ng ng­êi l·nh ®¹o c¸c doanh nghiÖp quan liªu bao cÊp lµm cho c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶. Thùc tÕ cho thÊy mét sè doanh nghiÖp chØ tån t¹i trªn danh nghÜa cßn sù ho¹t ®éng cña nã lµ kh«ng, mét sè doanh nghiÖp lµm ¨n thua lç g©y thiÖt h¹i chio chÝnh phñ hµng chôc tØ ®ång. * C¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. Khi chuyÓn ®æi c¬ chÕ ho¹t ®éng, nhµ n­íc vÉn lu«n chó träng vµ ph¸t huy vai trß chñ ®¹o cña c¸c doanh nghiÖp quèc doanh. Nh­ng bªn c¹nh ®ã nhµ n­íc khuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn nh»m lµm cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn. Khi khuyÕn khÝch c¸c thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n, tiÓu chñ... ph¸t triÓn lµ nhµ n­íc ®· ph¸t huy ®­îc hÕt néi lùc cña m×nh. Qua sù ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n, liªn doanh nã cã thÓ bï ®¾p nh÷ng thiÕu sãt cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc. HiÖn nay ë nhµ n­íc ta t×nh h×nh ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n rÊt ph¸t triÓn. MÆc dï quy m« ho¹t ®éng cña nã nhá nh­ng nã l¹i ®em l¹i mét phÇn rÊt lín cho nguån thu ng©n s¸ch. C¸c doanh nghiÖp t­ nh©n chñ yÕu ho¹t ®éng trong c¸c lÜnh vùc s¶n xu©t thñ c«ng, tiÓu thñ c«ng, vµ c«ng nghiÖp nhÑ, ®©y lµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®ãng gãp kh«ng nhá cho ng©n s¸ch nhµ n­íc. C¸c doanh nghiÖp t­ nh©n cã thÓ ®øng v÷ng trªn thÞ tr­êng. Mét sè doanh nghiÖp cßn ®¹i diÖn cho doanh nghiÖp nhµ n­íc c¹nh tranh víi c¸c h·ng s¶n xuÊt cña n­íc ngoµi gióp phÇn ®em l¹i lîi nhuËn cho nhµ n­íc. C¸c doanh nghiÖp t­ nh©n chñ yÕu ®­îc h×nh thµnh tõ viÖc mét vµi ng­êi gãp vèn lµm ¨n kinh doanh nªn thÊy sù qu¶n lý ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n rÊt hiÖu qu¶. Nhµ n­íc ngoµi viÖc khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp trong n­íc ph¸t triÓn cßn khuyÕn khÝch doanh nghiÖp liªn doanh víi c¸c c«ng ty n­íc ngoµi, th«ng qua ®ã sÏ ®em l¹i lîi Ých lín cho c¶ hai bªn. Nhµ n­íc ta x©y dùng rÊt nhiÒu khu c«ng nghiÖp, c¬ së h¹ tÇng phôc vô nh»m thu hót c¸c c«ng ty, doanh nghiÖp n­íc ngoµi vµo liªn doanh, ®Çu t­ t¹i ViÖt Nam th«ng qua ®ã nhµ n­íc ta sÏ thu hót ®­îc vèn vµ kü thuËt cña n­íc ngoµi vµo phôc vô trong n­íc. Nh­ng ta thÊy c¸c khu c«ng nghiÖp, khu chÕ suÊt hiÖn nay ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶, Ýt c«ng ty n­íc ngoµi ®¨ng ký, ®©y chÝnh lµ mét phÇn nguyªn nh©n cña chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t­ n­íc ngoµi cña chóng ta. HiÖn nay ta thÊy mét sè doanh nghiÖp t­ nh©n ho¹t ®éng hiÖu qu¶ h¬n c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc. Quan t©m ph¸t triÓn doanh nghiÖp t­ nh©n lµ rÊt cÇn thiÕt ngoµi viÖc nã ®em l¹i cho chóng ta lîi Ých vÒ kinh tÕ nã gãp phÇn gi¶i quyÕt cho chóng ta mét sè l­îng lín ng­êi thÊt nghiÖp. Bªn c¹nh c¸i lîi mµ c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n, liªn doanh nã ®em l¹i cho nÒn kinh tÕ cña chóng ta th× nã còng ®em l¹i cho chóng ta rÊt nhiÒu ®iÒu r¾c rèi: c¸c c«ng ty ma chuyªn lõa ®¶o, c¸c c«ng ty tr«ng tr¸nh sù qu¶n lý cña c¸c c¬ quan chøc n¨ng... ChÝnh c¸c doanh nghiÖp nh­ thÕ sÏ g©y ¶nh h­ëng lµm mÊt lßng tin ®èi víi ng­êi d©n, ®èi víi nhµ ®Çu t­. Nh÷ng thµnh qu¶ tõ khi ®æi míi cã ®­îc, lµ do chóng ta ®æi míi c¸ch qu¶n lý, do c¸c doanh nghiÖp cña chóng ta ®· thùc hiÖn tèt c¸c vÊn ®Ò sau: - Gi¶i quyÕt tèt mèi quan hÖ gi÷a thÞ tr­êng - ®æi míi c«ng nghÖ vèn trong qu¸ tr×nh ®æi míi c«ng nghÖ. §æi míi c«ng nghÖ lµ mét ®ßi hái kh¸ch quan ®èi víi bÊt kú mét doanh nghiÖp nµo v× cã ®æi míi c«ng nghÖ míi n©ng cao ®­îc chÊt l­îng h¹ thÊp chi phÝ, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, t¨ng s¶n l­îng, gi¶i quyÕt tèt khã kh¨n trong s¶n xuÊt, t¹o ra s¶n phÈm míi. Do ®ã míi t¨ng ®­îc søc c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng. §Ó thµnh c«ng trong vÊn ®Ò ®æi míi c«ng nghÖ, c¸c doanh nghiÖp ph¶i gi¶i quyÕt ba vÊn ®Ò cã quan hÖ h÷u c¬, rµng buéc lÉn nhau, t¹o thµnh thÕ kiÒng ba ch©n, lµ thÞ tr­êng - ®æi míi c«ng nghÖ - vèn (trong ®ã thÞ tr­êng lµ kh©u ®ét ph¸). §æi míi c«ng nghÖ ph¶i g¾n liÒn víi ®æi míi s¶n phÈm, mµ s¶n phÈm lµ s¶n phÈm thÞ tr­êng cã nhu cÇu vµ doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng ®¸p øng. Tõ yªu cÇu vÒ sè l­îng chÊt l­îng, gi¸ c¶ s¶n phÈm mµ lùa chän c«ng nghÖ thÝch hîp. Sau khi ®· cã thÞ tr­êng, lùa chän ®­îc c«ng nghÖ thÝch hîp th× gi¶i ph¸p t¹o vèn gi÷ vÞ trÝ cùc kú quan träng. Tuú ®iÒu kiÖn thùc t¹i cña mçi doanh nghiÖp mµ cã h×nh thøc vµ biÖn ph¸p t¹o vèn thÝch hîp. Liªn doanh toµn phÇn hoÆc tõng phÇn ®Ó cã vèn ®Çu t­ vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn. Vay vèn ng©n hµng ®Ó mua m¸y mãc, trang thiÕt bÞ phôc vô s¶n xuÊt... - ChuyÓn h­íng kinh doanh vµ lùa chän mÆt hµng thÝch hîp víi nhu cÇu thÞ tr­êng. ThÞ tr­êng biÕn ®æi s«i ®éng, s¶n xuÊt ph¸t triÓn kh«ng ngõng ®êi sèng d©n c­ ®­îc n©ng lªn buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i vËt lén víi thÞ tr­êng, ph¶i thay ®æi nhiÖm vô s¶n xuÊt - kinh doanh. Trong sù thay ®æi ®ã doanh nghiÖp nµo n¾m b¾t ®­îc thÞ tr­êng khai th¸c tèt nguån lùc hiÖn cã ®Ó ¸p dông th× doanh nghiÖp ®ã tån t¹i, ph¸t triÓn vµ chiÕn th¾ng trong c¹nh tranh. C¸c doanh nghiÖp ph¸t triÓn tèt trong mÊy n¨m qua lµ c¸c doanh nghiÖp ®· nghiªn cøu kü nhu cÇu thÞ tr­êng tõ ®ã ®­a ra c¸c ph­¬ng ¸n s¶n xuÊt - kinh doanh phï hîp. Tuy ®iÒu kiÖn cô thÓ, c¸c doanh nghiÖp cã sù thay ®æi kh¸c nhau. + ChuyÓn h­íng mÆt hµng. gi¶m dÇn hoÆc lo¹i trõ mÆt hµng truyÒn thèng chuyÓn sang s¶n xuÊt mÆt hµng míi thÞ tr­êng cã nhu cÇu. + §a d¹ng ho¸ s¶n phÈm vµ ®a d¹ng ho¸ kinh doanh lµ xu thÕ diÔn ra kh¸ phæ biÕn ë c¸c doanh nghiÖp thµnh ®¹t. Sù ®a d¹ng ho¸ ®­îc thùc hiÖn theo c¸c h­íng: Mét lµ n©ng tû träng vµ chÊt l­îng mÆt hµng truyÒn thèng kÕt hîp víi ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm. Hai lµ, ®a d¹ng ho¸ kinh doanh. Ba lµ ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm theo h­íng më réng c¸c mÆt hµng cã cïng c«ng nghÖ, cïng sö dông nguyªn liÖu ®Ó tËn dông tèt n¨ng lùc m¸y mãc thiÕt bÞ nguyªn liÖu hoÆc c«ng nghÖ kh¸c ®Ó tËn dông lao ®éng nh»m ®¸p øng nhu cÇu thÞ tr­êng ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. - §¶m b¶o n©ng cao chÊt l­îng vµ qu¶n lý chÊt l­îng. Khi chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n­íc, ®Þnh h­íng XHCN c¸c doanh nghiÖp ph¶i quan t©m ®Õn ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l­îng. §iÒu nµy cµng trë lªn cÊp b¸ch khi ViÖt Nam ra nhËp AFTA vµ tiÕn tíi ra nhËp APEC, WTO. C¸c doanh nghiÖp cÇn thiÕt ph¶i coi träng qu¶n lý chÊt l­îng vµ ph¶i qu¶n lý chÊt l­îng theo quan ®iÓm hiÖn ®¹i (Qu¶n lý chÊt l­îng ®ång bé TQM vµ thùc hiÖn ISO 9000). Kinh nghiÖm cña c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶ lµ: + Kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l­îng vµ dÞch vô. §©y lµ vÊn ®Ò sèng cßn cña doanh nghiÖp. + Coi träng qu¶n lý chÊt l­îng thùc chÊt lµ qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh cã chÊt l­îng. Do vËy nã xuyªn suèt vµ bao qu¸t c¸c mÆt qu¶n lý cña doanh nghiÖp. + ¸p dông hÖ thèng tiªu chuÈn ISO 9000 ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cã hµng xuÊt khÈu. + ¸p dông c¸c biÖn ph¸p ®ång bé ®Ó ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l­îng, ®Æc biÖt coi träng c¸c biÖn ph¸p: §æi míi c«ng nghÖ lµ träng ®iÓm vµ ®ång bé ®Ó n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ vµ tr×nh ®é s¶n phÈm, ®èi víi ViÖt Nam hiÖn nay khi tr×nh ®é c«ng nghÖ cßn thua kÐm thÕ giíi 2 - 3 thÕ hÖ th× ®æi míi c«ng nghÖ ®­îc coi lµ nÒn t¶ng lµ kh©u ®ét ph¸ cña ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l­îng. Hai lµ trªn c¬ së ®æi míi c«ng nghÖ chóng ta ph¶i chó ý ®Õn c¸c biÖn ph¸p kh¸c rÊt quan träng liªn quan trùc tiÕp tíi ®¶m b¶o vµ n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm dÞch vô nh­: x©y dùng c¸c chÝnh s¸ch chÊt l­îng. KhuyÕn khÝch vËt chÊt víi ®¶m b¶o n©ng cao chÊt l­îng... - T¹o ®éng lùc ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sn¶ xuÊt - kinh doanh cña doanh nghiÖp. Trong nh÷ng n¨m qua c¸c doanh nghiÖp ®· cã sù ®æi míi kh¸ c¨n b¶n bé m¸y tæ chøc qu¶n lý theo h­íng gän, nhÑ vµ ®éng lùc cho ph¸t triÓn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Mét sè doanh nghiÖp gi¸ nhËp tæng c«ng ty nh»m thóc ®Èy ph©n c«ng, hîp t¸c s¶n xuÊt, thóc ®Èy qu¸ tr×nh tËp trung ho¸ s¶n xuÊt vµ t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña ngµnh vµ c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn. MÆt kh¸c vÉn thùc hiÖn sù ph©n cÊp hîp lý gi÷a tæng c«ng ty vµ c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn theo h­íng ph¸t huy quyÒn tù chñ s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Doanh nghiÖp thµnh viªn cã tr¸ch nhiÖm tù ®¶m b¶o vèn kinh doanh, chñ ®éng trong s¶n xuÊt vµ kinh doanh vµ toµn quyÒn ph©n phèi kÕt qu¶ cña m×nh lµm ra sau kú ®· thùc hiÖn c¸c nghÜa vô ®èi víi nhµ n­íc. §iÒu ®ã t¹o ®éng lùc cho c¸c doanh nghiÖp. §Ó tån t¹i l©u dµi, c¸c chñ doanh nghiÖp t­ nh©n ph¶i cã c¸c chiÕn l­îc, thµnh qu¶ còng nh­ hËu qu¶ ®Òu thuéc vÒ hä. V× vËy yªn t©m ®Çu t­ lµ nh÷ng h­íng tíi t­¬ng lai. C¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc th× kh¸c mçi lÇn mét ng­êi l·nh ®¹o chØ nh×n lîi Ých tr­íc m¾t trong thêi gian l·nh ®¹o cho nªn ®Õn khi ng­êi kh¸c lªn thay l¹i ph¶i thùc hiÖn l¹i. Hä kh«ng chó ý ®Õn x©y dùng chiÕn l­îc l©u dµi. b. VÊn ®Ò vÒ vèn cña doanh nghiÖp n­íc ta hiÖn nay. Mét doanh nghiÖp muèn s¶n xuÊt kinh doanh ®­îc th× ph¶i cã vèn. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vÉn tån t¹i ë nhiÒu d¹ng: tµi s¶n, tiÒn, søc lao ®éng... Cã rÊt nhiÒu nguån vèn kh¸c nhau: Vèn do ng©n s¸ch nhµ n­íc cÊp, vèn vay, vèn tù cã, vèn cæ phÇn, vèn liªn doanh liªn kÕt, vèn do n­íc ngoµi tµi trî... Tõ c¸c nguån vèn nµy c¸c doanh nghiÖp ph¶i t×m mét gi¶i ph¸p, mét nguån vèn sao cho hîp lý ®Ó ®­a vµo kinh doanh s¶n xuÊt. §èi víi c¸c doanh nghiÖp quèc doanh hay gäi lµ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc nguån vèn chñ yÕu cho c¸c doanh nghiÖp lµ ng©n s¸ch nhµ n­íc. Nhµ n­íc trùc tiÕp bá ng©n s¸ch cña m×nh ra cho c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh, hµng n¨m nhµ n­íc thu vÒ mét l­îng nµo ®ã, hiÖn nay lµ 6% ®èi víi sè tiÒn nhµ n­íc bá ra. ë ®©y kho¶n nµy ta gäi lµ kho¶n thu cã sö dông vèn cña nhµ n­íc, tr­íc ®©y ta thÊy cã mét hiÖn t­îng nhµ n­íc bá vèn cho c¸c doanh nghiÖp kinh doanh, khi lç nhµ n­íc l¹i ph¶i chÞu bï ®¾p 100% nh­ng b©y giê nhµ n­íc chØ bï ®¾p mét phÇn nµo ®ã. Ngoµi ra hiÖn nay nhµ n­íc cæ phÇn ho¸, liªn doanh toµn phÇn vµ tõng phÇn víi n­íc ngoµi ®Ó cã vèn ®Çu t­ s¶n xuÊt kinh doanh. Cßn ®èi víi c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n nguån vèn chñ yÕu lµ do chñ t­ nh©n tù cã, hoÆc do ®ãng gãp. Song bªn c¹nh ®ã c¸c doanh nghiÖp nµy huy ®éng vèn tõ n­íc ngoµi, tõ cæ ®«ng cña c«ng ty hoÆc lµ liªn doanh liªn kÕt vèn vay ng©n hµng. §èi víi c¸c doanh nghiÖp c¶ quèc doanh lÉn t­ nh©n trong c¬ chÕ thÞ tr­êng, nguån vèn vay ng©n hµng lµ mét phÇn trong c¬ cÊu vèn cña doanh nghiÖp. Nhµ n­íc cã nhiÒu ­u ®·i khi ®Ò ra c¸c møc l·i suÊt kh¸c nhau khi vay ng©n hµng cho c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. Nh­ng t×nh h×nh thùc tÕ hiÖn nay cho thÊy r»ng c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ch­a cã hiÖu qu¶, ch­a ®ñ søc c¹nh tranh vµ thÝch nghi víi c¬ chÕ thÞ tr­êng, ngµy cµng kÐo dµi, kÓ c¶ nî ng©n s¸ch, nî chiÕm dông vèn lÉn nhau phæ biÕn. Tõ kinh doanh thua lç, nî nÇn d©y d­a khã ®ßi dÉn ®Õn kh¶ n¨ng tù tÝch luü cña doanh nghiÖp rÊt h¹n chÕ, t¸i ®Çu t­ ®æi míi thiÕt bÞ thÊp, chÊt l­îng s¶n phÈm kÐm nªn gÆp khã kh¨n trong tiªu thô vµ c¹nh tranh s¶n phÈm trªn thÞ tr­êng. §iÒu nµy nãi nªn t×nh h×nh tµi chÝnh cña c¸c c¸c doanh nghiÖp lµ kh«ng lµnh m¹nh. MÆt kh¸c viÖc cÊp tÝn dông cho vay ®¸p øng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp cßn nhiÒu khã kh¨n, vÊn ®Ò nµy xuÊt ph¸t tõ viÖc ng©n hµng ch­a t×m ra mét hÖ thèng c¸c kü thuËt cho vay thÝch hîp víi c¸c doanh nghiÖp. Mét sè nguyªn t¾c ®Ó ng©n hµng cÊp tÝn dông cho c¸c doanh nghiÖp lµ sù tÝn nhiÖm cña ng©n hµng ®èi víi doanh nghiÖp ®ã, ë sù tin t­ëng sÏ thu håi l¹i ®­îc vèn vµ l·i ®óng h¹n. Tuy nhiªn ®Ó ®¸nh gi¸ mét doanh nghiÖp cã ®ñ tÝn nhiÖm hay kh«ng cßn phô thuéc vµo viÖc ng©n hµng thu nhËp ®­îc l­îng th«ng tin vÒ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. HiÖn nay mét thùc tr¹ng cÇn ®­îc kh¾c phôc ë hÇu hÕt c¸c ng©n hµng lµ th«ng tin vÒ kh¸ch hµng thiÕu ®Çy ®ñ lµm cho c¸c doanh nghiÖp cã t×nh h×nh tµi chÝnh tåi tÖ còng ®­îc cÊp phÐp cho vay. G©y ra t×nh tr¹ng ng©n hµng kh«ng thu håi l¹i ®­îc vèn. C¸c ng©n hµng lµ trung t©m tiÒn tÖ, lµ n¬i trung gian ®Ó ng­êi thõa vèn ®Õn göi vµ nh÷ng ng­êi thiÕu vèn ®Õn vay. §©y lµ mét nguån vèn rÊt ®¸ng quý cho c¸c doanh nghiÖp cña chóng ta hiÖn nay. Nh­ng ta thÊy trong hÖ thèng ng©n hµng cßn cã nhiÒu bÊt cËp: qu¸ cöa quyÒn, thiÕu tr¸ch nhiÖm nªn g©y ra kh«ng Ýt hiÖu qu¶ nÆng nÒ mµ nhµ n­íc lµ ng­êi høng chÞu. MÊy n¨m gÇn ®©y hÖ thèng ng©n hµng cã nhiÒu ®æi míi vÊn ®Ò vay tÝn dông cã dÔ dµng h¬n nÕu cã ®Çy ®ñ giÊy phÐp hîp lÖ. T¹o ra cho c¸c doanh nghiÖp nhiÒu c¬ héi trong s¶n xuÊt kinh doanh. Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp lµ vÊn ®Ò huy ®éng vèn rÊt hîp lý hiÖn nay. Khi ta cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp chóng ta huy ®éng ®­îc nguån vèn trong d©n c­ mµ vÉn duy tr× sù chi phèi cña nhµ n­íc ë møc ®é cÇn thiÕt. HiÖn nay chóng ta ®· cã thÞ tr­êng chøng kho¸n, th«ng qua thÞ tr­êng chøng kho¸n nµy chóng ta cã mét ®iÒu kiÖn rÊt thuËn lîi ®Ó mua b¸n, nh÷ng lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt - ®ã lµ chøng kho¸n. Chøng kho¸n hiÖn nay rÊt ®a d¹ng: cæ phiÕu th«ng th­êng, cæ phiÕu ­u ®·i, tr¸i phiÕu chÝnh phñ, tr¸i phiÕu ®« thÞ, tr¸i phiÕu c«ng ty. ThÞ tr­êng chøng kho¸n lµ ph­¬ng thøc tµi trî trùc tiÕp (göi tiÕt kiÖm vµo c¸c ®Þnh chÕ tµi chinhs lµ tµi trî gi¸n tiÕp) ®Ó ng­êi cã vèn ®Çu t­ th¼ng cho ng­êi cã nhu cÇu. Nhê cã thÞ tr­êng chøng kho¸n c¸c doanh nghiÖp cã thÓ ph¸t hµnh cæ phiÕu tr¸i phiÕu dÔ dµng, khi cÇn t¨ng vèn hoÆc cÇn vèn thêi gian dµi ®Ò ®æi c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ. Th«ng qua gi¸ c¶ chøng kho¸n cña m×nh trªn thÞ tr­êng sÏ gióp doanh nghiÖp kinh doanh hiÖu qu¶ h¬n, gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®­îc ®Þnh gi¸ liªn tôc. Doanh nghiÖp sÏ cung cÊp chøng kho¸n cho thÞ tr­êng chøng kho¸n vµ thÞ tr­êng cung cÊp vèn dµi h¹n cho doanh nghiÖp. Mét vÊn ®Ò kh¸c ®èi víi doanh nghiÖp lµ ph¶i n©ng cao qu¶n lý ®Çu t­, khai th¸c ®Çu t­ hiÖn cã vµ hiÖu qu¶ trong ®Çu t­. Ngoµi c¸c nguån vèn ë trªn c¸c doanh nghiÖp cña chóng ta cã mét ph­¬ng thøc t¹o vèn míi ®ã lµ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cña c«ng ty. §©y lµ mét kho¶n vay nh­ng lµ vay cña c«ng chóng, nguån vèn nµy cã ®Æc ®iÓm lµ phÝ tæn nî vay cã giíi h¹n (lîi tøc tr¸i phiÕu th­êng thÊp), cæ ®«ng kh«ng bÞ chia quyÒn, nî vay ®­îc xem nh­ chi phÝ trõ thuÕ (gièng nh­ vay ng©n hµng). Tuy nhiªn lîi tøc tr¸i phiÕu còng lµ mét ®Þnh phÝ (lç cïng ph¶i tr¶ cho tr¸i chñ), cã thêi h¹n do c«ng ty ph¶i dù trï nguån vèn ®Ó hoµn tr¶. T¹i ViÖt Nam nguån vèn nµy ch­a thÊy xuÊt hiÖn réng r·i (trõ vµi c«ng ty lµm thÝ ®iÓm). C¸c doanh nghiÖp cña t­ hiÖn nay cã mét h×nh thøc t¹o vèn vµ kü thuËt kh¸c lµ chóng ta liªn doanh víi c¸c c«ng ty n­íc ngoµi. ë ®©y chóng ta liªn doanh toµn phÇn tõng phÇn. Liªn doanh toµn phÇn lµ 100% vèn cña n­íc ngoµi, liªn doanh tõng phÇn lµ n­íc ngoµi gãp mét kho¶n chóng ta gãp mét kho¶n. Kho¶n chóng ta gãp hiÖn nay chñ yÕu lµ ®Êt ®ai sö dông. C¸ch t¹o vèn ®Çu t­ nµy cã rÊt nhiÒu c¸i lîi, nh­ng nã còng cã c¸i h¹i. Chóng ta nãi ®Õn c¸i lîi lµ: ng­êi n­íc ngoµi ®em vèn vµo ®Çu t­ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ ë ViÖt Nam lµm cho kinh tÕ cña ta ph¸t triÓn bªn c¹nh ®ã ng­êi ta còng ®em vµo n­íc ta c¸c tiÕn bé kü thuËt. Nguån vèn cña c¸c doanh nghiÖp cã ®­îc cßn tõ mét nguån kh¸c n÷a lµ c¸c doanh nghiÖp nhËn ®­îc tõ quü hç trî ph¸t triÓn cña liªn hîp quèc, cña c¸c tæ chøc kh¸c... Tãm l¹i, nguån vèn cña c¸c doanh nghiÖp cã tõ nhiÒu h­íng kh¸c nhau. VÊn ®Ò hiÖn nay lµ c¸c doanh nghiÖp ph¶i qu¶n lý nh­ thÕ nµo ®Ó s¶n xuÊt kinh doanh tèt dùa trªn nguån vèn Êy. 4. Thùc tr¹ng viÖc qu¶n lý doanh nghiÖp ë n­íc ta trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Qu¶n lý doanh nghiÖp cña chóng ta hiÖn nay cã rÊt nhiÒu bÊt cËp. Bªn c¹nh c¸c doanh nghiÖp chuyÓn ®æi c¬ chÕ qu¶n lý cò sang c¬ chÕ qu¶n lý míi th× vÉn cßn l¹i mét sè kh«ng Ýt c¸c doanh nghiÖp vÉn cßn gi÷ v÷ng c¬ chÕ qu¶n lý cò quan liªu bao cÊp. XÐt vÒ mÆt tæng thÓ c¸c doanh nghiÖp cña ta ®· ®æi míi hoµn toµn vÒ c«ng t¸c qu¶n lý c¶ qu¶n lý tµi chÝnh, qu¶n lý lao ®éngm, qu¶n lý s¶n xuÊt. §Çu tiªn chóng ta xÐt vÒ c«ng t¸c qu¶n lý tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp. §©y lµ vÊn ®Ò then chèt cho sù ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp. Ta thÊy t×nh tr¹ng qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp cña chóng ta hiÖn nay võa bu«ng láng, võa cøng nh¾c. Trong c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc ta thÊy cã mét hiÖn t­îng, giíi h¹n tr¸ch nhiÖm cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ kh«ng râ rµng nªn mäi thua lç thÊt b¹i trong kinh doanh rèt cuéc vÉn do nhµ n­íc g¸nh chÞu. C¸c doanh nghiÖp cã tµi s¶n lµ kh¸ lín nh­ng do c«ng t¸c qu¶n lý láng lÎo nªn bÞ sö dông biÕn t­íng, bÞ xµ xÎo, thÊt tho¸t kh¸ nhiÒu. Cã sù tuú tiÖn trong qu¶n lý vµ h¹ch to¸n ë c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc. C¬ chÕ kho¸n biÕn thµnh c¬ cÊu kho¸n tr¾ng ®· lµm nhiÒu tæ chøc doanh nghiÖp trë thµnh “vá quèc doanh ruét t­ nh©n”. NhiÒu tæ chøc quèc doanh giao vèn cho mét nhãm c¸n bé qu¶n lý thùc hiÖn viÖc bu«n b¸n riªng mÆc cho ®¬n vÞ c¬ së trùc thuéc ph¶i tù lo lÊy cuéc sèng cña m×nh. TÝnh trong hai sæ s¸ch vÉn cßn kh¸ phæ biÕn. Ta thÊy, trªn danh nghÜa nhµ n­íc vÉn lµ chñ së h÷u lín nh­ng kh«ng ph¶i lµ «ng chñ thùc sù; ch­a cã sù ph©n biÖt rµnh m¹ch gi÷a së h÷u vµ kinh doanh. C¬ chÕ qu¶n lý ch­a phï hîp víi thÞ tr­êng vµ ch­a t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó triÓn khai c¸c chñ tr­¬ng quan träng nh­ ®a d¹ng ho¸ lo¹i h×nh së h÷u c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc. XÐt vÒ thùc lùc vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp cho ®Õn nay cßn cã mét sè ý kiÕn ®¸nh gi¸ kh¸c nhau. Cã ng­êi cho r»ng: TiÒm lùc tµi chÝnh cña c¸c doanh nghiÖp rÊt yÕu kÐm, hiÖu qu¶ thÊp, triÓn väng ph¸t triÓn khã kh¨n. Cã ý kiÕn kh¸c cho r»ng tuy mét sè doanh nghiÖp cã biÓu hiÖn yÕu kÐm nh­ng vÉn cã nh÷ng doanh nghiÖp rÊt m¹nh lµm ¨n hiÖu qu¶ vµ ph¸t triÓn tèt trong c¬ chÕ thÞ tr­êng. Mçi mét ý kiÕn nhËn xÐt ®Òu dùa trªn mét sè c¨n cø nµo ®ã. Song ph¶i thõa nhËn r»ng trong nÒn kinh tÕ cña chóng ta ®ang næi lªn vÊn ®Ò cÊp b¸ch vÒ tµi chÝnh vµ c¸c yÕu kÐm vÒ qu¶n lý. Thùc tr¹ng vÒ nguån vèn còng nh­ c«ng t¸c qu¶n lý nguån vèn ®ã hiÖn nay lµ: Quy m« vèn cña c¸c doanh nghiÖp cßn nhá bÐ, ch­a ®¸p øng ®­îc nhu cÇu ph¸t triÓn hiÖn nay. Trong sè 5800 doanh nghiÖp ®­îc thèng kª, c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc do trung ­¬ng qu¶n lý cã tæng sè vèn kinh doanh vµo kho¶ng 50.700 tû ®ång. C¸c doanh nghiÖp ®Þa ph­¬ng hiÖn nay ®ang sö dông vèn kho¶ng 17.800 tû ®ång. Do c«ng t¸c qu¶n lý cña ta nªn sè vèn Êy nã kh«ng ®­îc sö dông hoµn toµn víi môc ®Ých s¶n xuÊt kinh doanh mµ nã cßn bÞ thÊt tho¸t ®i mét phÇn rÊt lín. Sè bÞ chiÕm dông mét c¸ch tr¸i phÐp kh¸ nhiÒu. Mét b­íc ®æi míi ®¸ng chó ý lµ viÖc c¶i tæ c¸c doanh nghiÖp theo quyÕt ®Þnh sè 90 - TTg, quyÕt ®Þnh 91 - TTg ngµy 7 - 3 - 1994 vµ quyÕt ®Þnh sè 185 - TTg ngµy 28 - 3 - 1996 cña Thñ t­íng ChÝnh phñ vµ tiÕp tôc s¾p xÕp l¹i c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc thµnh lËp c¸c tËp ®oµn kinh doanh. Nh»m kh¾c phôc t×nh tr¹ng manh món, quy m« nhá bÐ cña doanh nghiÖp nhµ n­íc. ChÝnh phñ ®· cho phÐp thµnh lËp vµ thµnh lËp l¹i c¸c tæng c«ng ty ho¹t ®éng trªn mét sè lÜnh vùc nhÊt ®Þnh. HiÖn nay cã 74 tæng c«ng ty m¹nh gi÷ vÞ trÝ chñ ®¹o trong c¸c lÜnh vùc quan träng cña nÒn kinh tÕ. Trong ®ã 18 tæng c«ng ty ®­îc thµnh lËp theo m« h×nh tËp ®oµn kinh doanh. MÆc dï cã nh÷ng chuyÓn biÕn ban ®Çu lµ rÊt kh¶ quan nh­ng nã vÉn cßn béc lé mét sè dÊu hiÖu bÊt lîi vµ nh÷ng h¹n chÕ ®èi víi c¸c tæng c«ng ty ®­îc thµnh lËp l¹i. Sù phèi hîp sù liªn kÕt gi÷a c¸c thµnh viªn ch­a t¹o nªn mét søc m¹nh to lín, c«ng t¸c qu¶n lý rêi r¹c. §éi ngò qu¶n lý ch­a ®¸p øng ®ñ n¨ng lùc, ch­a theo kÞp sù thay ®æi cña m«i tr­êng kinh doanh vµ ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña tæng c«ng ty lín. Khi quy m« cña Tæng c«ng ty t¨ng lªn th× tÝnh phøc t¹p cña qu¶n lý th­êng t¨ng lªn gÊp béi, ®Æc biÖt lµ qu¶n lý tµi chÝnh. C¸c doanh nghiÖp t­ nh©n cña ta sau mÊy n¨m gÇn ®©y ph¸t triÓn m¹nh mÏ. Tû träng c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n t¨ng lªn trong khi ®ã c¸c doanh nghiÖp quèc doanh lµ gi¶m xuèng. Kh¸c víi doanh nghiÖp quèc doanh, c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n cã mét chÕ ®é qu¶n lý rÊt hiÖu qu¶, ®ã chÝnh lµ dùa vµo môc ®Ých cña c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n, hä lµm ra bao nhiªu th× hä h­ëng, lîi nhuËn kinh doanh s¶n xuÊt ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn ng­êi lao ®éng ®Õn quyÒn lîi cña tÊt c¶, hä ph¶i g¸nh chÞu mäi viÖc, kh«ng nh­ c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ do nhµ n­íc b¶o trî, g¸nh chÞu tr¸ch nhiÖm. HiÖn nay rÊt nhiÒu doanh nghiÖp t­ nh©n cã c¸ch qu¶n lý riªng cña m×nh ®· ®em l¹i mét hiÖu qu¶ rÊt cao. §øng tr­íc nhu cÇu vÒ vèn rÊt lín cña m×nh, tr­íc sù khã kh¨n cña vèn vay, vèn tµi trî c¸c doanh nghiÖp ph¶i lùa chän mét ph­¬ng thøc qu¶n lý hîp nguån vèn tù cã vèn vay ®Ó lµm sao mµ tõ nguån vèn ®ã nã cho hä hiÖu qu¶, lîi nhuËn cao nhÊt. HiÖn nay c¶ n­íc cã 25000 doanh nghiÖp t­ nh©n cã giÊy phÐp ho¹t ®éng víi sè vèn kho¶ng 10000 tû, tËp trung ë c¸c thµnh phè lín nh­: Hµ Néi, thµnh phè Hå ChÝ Minh, Qu¶ng Nam §µ N½ng. HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp nµy ho¹t ®éng trong ngµnh th­¬ng m¹i, dÞch vô, chÕ biÕn l­¬ng thùc thùc phÈm. Vèn cña c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n lµ rÊt nhá, chñ yÕu lµ vèn tù cã. Bªn c¹nh ®ã nguån vèn bæ sung cho c¸c doanh nghiÖp nµy lµ nguån vèn vay ng©n hµng. Qu¶n lý tµi chÝnh mµ chñ yÕu lµ qu¶n lý ®èi víi c¸c doanh nghiÖp hiÖn nay kh«ng ph¶i lµ dÔ dµng, lµm sao ®Ó nguån vèn cña c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ lµ rÊt khã, ®iÒu nµy nã ®ßi hái c¸c c¸n bé qu¶n lý, c¸c chñ c¬ së ph¶i cã c¸c ph­¬ng h­íng biÖn ph¸p thÝch hîp. Qu¶n lý doanh nghiÖp kh«ng ph¶i chØ cã qu¶n lý vèn mµ cßn ph¶i qu¶n lý lao ®éng qu¶n lý s¶n xuÊt. §èi víi qu¶n lý s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp. Trong mÊy n¨m gÇn ®©y, chiÒu h­íng tiªu dïng gia t¨ng, thu nhËp cña ng­êi d©n t¨ng lªn. Nhu cÇu ®ßi hái kh¸c x­a, do ®ã c«ng viÖc cña c¸c nhµ qu¶n lý s¶n xuÊt lµ ph¶i t×m hiÓu thÞ hiÕu ng­êi tiªu dïng tõ ®ã mµ s¶n xuÊt ra c¸c mÆt hµng phï hîp. HiÖn nay ta b¾t gÆp mét t×nh tr¹ng l¬i láng qu¶n lý s¶n xuÊt dÉn ®Õn viÖc s¶n xuÊt trµn lan, hoµ gi¶i hµng thËt lÉn lén, trµn ngËp trªn thÞ tr­êng. HiÖu qu¶ qu¶n lý s¶n xuÊt trong c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ rÊt kÐm, kÐm h¬n rÊt nhiÒu so víi c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n. Ta thÊy s¶n phÈm c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc s¶n xuÊt ra lµ c¹nh tranh yÕu trªn thÞ tr­êng, hÇu nh­ lµ mÉu m· xÊu, l¹c hËu. C¸c doanh nghiÖp t­ nh©n tá ra n¨ng ®éng n¾m b¾t l¹i thÞ tr­êng nhanh nh¹y. Mét vÊn ®Ò dÔ nhËn thÊy hiÖn nay kü thuËt cña chóng ta kÐm thÕ giíi tõ 1 - 2 thÕ hÖ, nªn n¨ng suÊt, chÊt l­îng kÐm. Do ®ã ®ßi hái nhµ qu¶n lý ph¶i t×m c¸ch nµo ®Ó hiÖn ®¹i ho¸ dÇn c«ng nghÖ s¶n xuÊt. §èi víi qu¶n lý lao ®éng. Thùc tr¹ng hiÖn nay vÒ lao ®éng cña chóng ta lµ rÊt yÕu kÐm vÒ tr×nh ®é. Sè l­îng lao ®éng cã tay nghÒ cao trong c¸c c¬ së s¶n xuÊt lµ Ýt. C¸c doanh nghiÖp qu¶n lý lao ®éng hiÖn nay kh¸c x­a kia. Ta thÊy tr­íc kia chóng ta qu¶n lý lao ®éng chung chung, ng­êi lao ®éng ®i lµm viÖc kh«ng cã c¶m gi¸c tr¸ch nhiÖm, tËn tôy víi c«ng viÖc, nh­ng hiÖn nay do chuyÓn ®æi c¬ chÕ ng­êi lao ®éng cã h­ng phÊn lµm viªn h¬n, cã tr¸ch nhiÖm nghÒ nghiÖp cao h¬n. Chóng ta ®ang qu¶n lý lùc l­îng lao ®éng theo hiÖu lùc, theo thêi gian lµm viÖc vµ theo s¶n phÈm hä lµm ra. Qua ®ã chóng ta cã mét møc l­¬ng chÝnh x¸c cho mçi ng­êi. Qu¶n lý lao ®éng qu¶n lý mét thùc thÓ sinh häc sèng do ®ã chóng ta ph¶i cã chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p sao cho phï hîp. T×nh tr¹ng qu¶n lý doanh nghiÖp hiÖn nay cña chóng ta nãi chung lµ rÊt yÕu kÐm, do ®ã nã ¶nh h­ëng lín ®Õn c¸c doanh nghiÖp, lµm cho c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng kh«ng kÐm hiÖu qu¶. V× vËy chóng ta ph¶i cã c¸c gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý cña c¸c doanh nghiÖp, gãp phÇn thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ®a cña ®ang ph¸t triÓn. 5. C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý doanh nghiÖp. + §æi míi vµ kiÖn toµn bé m¸y qu¶n lý tõ trªn xuèng d­íi, chØ sè th«ng qua ®æi míi chóng ta míi nã gióp chóng ta lµm viÖc tèt h¬n, c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ h¬n. Th«ng qua ®æi míi chóng ta xãa bá ®­îc c¬ chÕ qu¶n lý cò, quan liªu, bao cÊp chØ biÕt ®Õn c¸c chÝnh s¸ch, mÖnh lÖnh mµ kh«ng cã c¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch lao ®éng, khuyÕn khÝch ph¸t triÓn. + N©ng cao n¨ng lùc cña c¸c c¸n bé qu¶n lý. Chóng ta ph¶i th­êng xuyªn ®µo t¹o, båi d­ìng kiÕn thøc míi cho hä, chØ cã lµm nh­ vËy míi ®¸p øng ®­îc xu thÕ cña thêi ®¹i. Mét c¸n bé qu¶n lý cã n¨ng lùc, cã tri thøc lµ mét ®iÒu kiÖn kh«ng thÓ thiÕu ®­îc cho c¸c doanh nghiÖp. + CÇn nghiªn cøu chuyÓn c¸c tæ chøc quèc doanh sang chÕ ®é tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, lÊy vèn ph¸p ®Þnh lµm c¬ së cho viÖc xö lý c¸c quan hÖ kinh tÕ gi÷a c¸c doanh nghiÖp còng nh­ gi­· c¸c doanh nghiÖp vµ tæ chøc tÝn dông. + C¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i cã mét chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh c«ng khai, cã sæ s¸ch ghi chÐp, tr¸nh t×nh tr¹ng lËp c¸c quü ®en chi tiªu kh«ng ®óng môc ®Ých cña c¸c c¸n bé qu¶n lý. + Tr¸nh t×nh tr¹ng hai sæ s¸ch trong c«ng t¸c kÕ to¸n, chØ giao sù qu¶n lý cho c¸c c¬ quan chuyªn m«n phô tr¸ch, ®¶m nhiÖm, c¸c c¬ quan cÊp trªn chØ ®Þnh h­íng xem xÐt kÕ ho¹ch ph¸t triÓn. + Qu¶n lý s¶n xuÊt cÇn ph¶i thÊy râ ®­îc sè l­îng, khèi l­îng vµ chÊt l­îng cña s¶n phÈm, tr¸nh t×nh tr¹ng s¶n xuÊt trµn lan kh«ng tiªu thô ®­îc s¶n phÈm. + S¶n xuÊt cÇn n¨ng ®éng, b¾t kÞp nhu cÇu thÞ hiÕu cña ng­êi tiªu dïng. + Qu¶n lý, ®Çu t­ nguån vèn cã hiÖu qu¶, cã môc ®Ých tr¸nh t×nh tr¹ng ®Çu t­ kh«ng träng ®iÓm, kh«ng ®em l¹i kÕt qu¶ g©y ra thÊt tho¸t ng©n s¸ch cho nhµ n­íc. + Qu¶n lý ng­êi lao ®éng lµ qu¶n lý mét thùc thÕ sinh häc chø kh«ng ph¶i lµ qu¶n lý mét c¸i m¸y chóng ta ph¶i cã c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ ®Ò kÝch thÝch ng­êi lao ®éng lµm viÖc tèt h¬n hiÖu qu¶ h¬n. III/ KÕt luËn T­ b¶n lu«n lu«n vËn ®éng qua 3 giai ®o¹n kh¸c nhau qua mçi giai ®o¹n t­ b¶n l¹i tån t¹i d­íi mét h×nh thøc vµ lµm trän mét chøc n¨ng nhÊt ®Þnh. ë giai ®o¹n I t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc tiÒn tÖ vµ lµm chøc n¨ng mua hµng ho¸. ë giai ®o¹n II t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc lµ t­ b¶n s¶n xuÊt mµ chøc n¨ng cña nã lµ s¶n xuÊt ra gi¸ trÞ thÆng d­ cßn ë giai ®o¹n III t­ b¶n tån t¹i d­íi h×nh thøc lµ t­ b¶n hµng ho¸ chøc n¨ng cña nã lµ thùc hiÖn gi¸ trÞ vµ gi¸ trÞ thÆng d­. C¸c giai ®o¹n nµy diÔn ra mét c¸ch liªn tôc kh«ng ng¾t qu·ng. ChÝnh tõ qu¸ tr×nh vËn ®éng nµy ta rót ra ®­îc sù tuÇn hoµn cña t­ b¶n, sù tuÇn hoµn cña t­ b¶n nÕu xem xÐt lµ mét qu¸ tr×nh ®æi míi vµ lÆp ®i lÆp l¹i chø kh«ng ph¶i lµ mét qu¸ tr×nh c« lËp riªng lÎ th× gäi chu chuyÓn t­ b¶n. Khi nghiªn cøu vÒ qu¸ tr×nh tuÇn hoµn vµ chu chuyÓn t­ b¶n nã cã mét ý nghÜa to lín trong viÖc qu¶n lý doanh nghiÖp cña n­íc ta. Th«ng qua ®ã chóng ta sÏ cã nh÷ng chñ tr­¬ng, ®­êng lèi, chÝnh s¸ch tèt h¬n ®Ó qu¶n lý vèn, qu¶n lý lao ®éng, qu¶n lý s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp. §Æc biÖt khi chóng ta ®ang chuyÓn ®æi tõ c¬ chÕ qu¶n lý quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ qu¶n lý míi ®ã lµ c¬ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng, chóng ta ph¶i n¾m râ ®­îc quy luËt vËn ®éng cña t­ b¶n ®Ó chóng ta qu¶n lý tèt h¬n. Tµi liÖu tham kh¶o 1. T­ b¶n QuyÓn 2 - TËp 2 2. Gi¸o tr×nh Kinh tÕ chÝnh trÞ 3. C¸c quyÓn t¹p chÝ - Nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn - Ph¸t triÓn kinh tÕ - T¹p chÝ x©y dùng - T¹p chÝ ng©n hµng 4. Qu¶n lý doanh nghiÖp trong c¬ chÕ thÞ tr­êng.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docHọc thuyết của Máct tuần hoàn và chu chuyển tư bản và sự vận dụng nó vào nền kinh tế nước ta.doc
Luận văn liên quan