Vai trò quản lí của nhà nước trong nền kinh tế thị trường

Lời mở đầu Trong lịch sử kinh tế thế giới KTTT được coi như một tất yếu gắn liền với sự phát triển của mỗi một quốc gia, là con đương dẫn tới sự văn minh giàu có. Nước ta cũng đi theo xu hướng tất yếu đó của thế giới. Nhưng nền kinh tế của chúng ta không phảit là nền kinh tế thị trường thuần tuý mà là nền kinh tế có sự quản lí của nhà nứoc, có sự kết hợp một cách chặt chẽ giữa bàn tay vô hình và bàn tay hữu hình. Theo đúng như đại hội IX của đảng cộng sản Việt Nam chỉ ra: KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là kiểu tổ chức kinh tế vủa dựa trên cơ sở và sự dẫn dắt bởi các nguyên tắc và bản của CNXH, thể hiện trên cả ba mặt: +Sở hữu +Tổ chức quản lí +Phân phối Nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xx hội công bằng văn minh. Việc nghiên cứu về vai trò của nhà nươc đói với nền KTTT sẽ đặt ra nhiều câu hỏi cần được giải quyêt như: liệu sự quản lí đó là cần thiêt? càn thiết như thế nào? sự can thiệp của nhà nước nên dừng lại ở đâu? đòi hỏi cần phải có sự nghiên cứu và kiểm tra thực nghiệm, đây là vấn đề cần phải giải đáp trong tình hình hiện nay, nhất là đối với nên kinh tế nước ta. Do vậy em chon đề tài: "Vai trò quản lí của nhà nước trong nền kinh tế thị trường" .Nhằm hiểu rõ hơn về con đường mà nhân dân ta đã lựa chọn.

doc19 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 1688 | Lượt tải: 13download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Vai trò quản lí của nhà nước trong nền kinh tế thị trường, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi më ®Çu Trong lÞch sö kinh tÕ thÕ giíi KTTT ®­îc coi nh­ mét tÊt yÕu g¾n liÒn víi sù ph¸t triÓn cña mçi mét quèc gia, lµ con ®­¬ng dÉn tíi sù v¨n minh giµu cã. N­íc ta còng ®i theo xu h­íng tÊt yÕu ®ã cña thÕ giíi. Nh­ng nÒn kinh tÕ cña chóng ta kh«ng ph¶it lµ nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng thuÇn tuý mµ lµ nÒn kinh tÕ cã sù qu¶n lÝ cña nhµ nøoc, cã sù kÕt hîp mét c¸ch chÆt chÏ gi÷a bµn tay v« h×nh vµ bµn tay h÷u h×nh. Theo ®óng nh­ ®¹i héi IX cña ®¶ng céng s¶n ViÖt Nam chØ ra: KTTT ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam lµ kiÓu tæ chøc kinh tÕ vña dùa trªn c¬ së vµ sù dÉn d¾t bëi c¸c nguyªn t¾c vµ b¶n cña CNXH, thÓ hiÖn trªn c¶ ba mÆt: +Së h÷u +Tæ chøc qu¶n lÝ +Ph©n phèi Nh»m môc tiªu d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh. ViÖc nghiªn cøu vÒ vai trß cña nhµ n­¬c ®ãi víi nÒn KTTT sÏ ®Æt ra nhiÒu c©u hái cÇn ®­îc gi¶i quyªt nh­: liÖu sù qu¶n lÝ ®ã lµ cÇn thiªt? cµn thiÕt nh­ thÕ nµo? sù can thiÖp cña nhµ n­íc nªn dõng l¹i ë ®©u?…®ßi hái cÇn ph¶i cã sù nghiªn cøu vµ kiÓm tra thùc nghiÖm, ®©y lµ vÊn ®Ò cÇn ph¶i gi¶i ®¸p trong t×nh h×nh hiÖn nay, nhÊt lµ ®èi víi nªn kinh tÕ n­íc ta. Do vËy em chon ®Ò tµi: "Vai trß qu¶n lÝ cña nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng" .Nh»m hiÓu râ h¬n vÒ con ®­êng mµ nh©n d©n ta ®· lùa chän. I. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan vÒ vai trß kinh tÕ cña nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam hiÖn nay 1. Kinh tÕ thÞ tr­êng n­íc ta a. Kh¸i niÖm kinh tÕ thÞ tr­êng - Kinh tÕ thÞ tr­êng lµ m« h×nh kinh tÕ mµ ë ®ã c¸c quan hÖ kinh tÕ ®Òu ®­îc thùc hiÖn trªn thÞ tr­êng th«ng qua qu¸ tr×nh trao ®æi mua b¸n hµng ho¸. Quan hÖ hµng ho¸ - tiÒn tÖ ph¸t triÓn ®Õn mét tr×nh ®é nhÊt ®Þnh sÏ ®¹t ®Õn kinh tÕ thÞ tr­êng. - Kinh tÕ thÞ tr­êng lµ nÒn kinh tÕ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng, ë ®ã s¶n xuÊt c¸i g×, cho ai ®­îc quyÕt ®Þnh th«ng qua thÞ tr­êng. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng c¸c quan hÖ kinh tÕ cña c¸ nh©n , doanh nghiÖp ®Òu ®­îc biÓu hiÖn qua viÖc mua b¸n hµng ho¸ dÞch vô trªn thÞ tr­êng. Môc ®Ých cña tõng thµnh viªn tham gia vµo thÞ tr­êng lµ t×m kiÕm lîi nhuËn cho b¶n th©n hä theo sù dÉn d¾t cña gi¸ c¶ thÞ tr­êng hay “ bµn tay v« h×nh ” (theo Adam Smith). b. Kh¸i niÖm kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta - Kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta lµ nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Gäi lµ nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. MÆc dï tõ §¹i héi VI cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam (th¸ng 12-1986) ®· chñ tr­¬ng ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn,nh­ng ph¶i ®Õn tËn ®¹i héi §¶ng lÇn IX (th¸ng 4-2001) míi ®­a ra kh¸i niÖm “kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa”. Nh­ vËy nhµ n­íc ta ®· chñ tr­¬ng chuyÓn tõ nÒn hµnh chÝnh quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng tõ rÊt sím , nh­ng ®Ó cã ®­îc quan ®iÓm thèng nhÊt, v÷ng ch¾c vÒ ®iÒu nµy lµ c¶ mét qu¸ tr×nh t×m tßi, nghiªn cøu , tæng kÕt thùc tiÔn cña §¶ng ta. - NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta kh«ng ph¶i lµ nÒn KTTT thÞ tr­êng bÊt k× mµ lµ nÒn KTTT ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, víi môc tiªu võa kÕ thõa nh÷ng thµnh tùu tiÕn bé cña nh©n lo¹i trong lÞch sö ph¸t triÓn mµ ®Ønh cao lµ cña chñ nghÜa t­ b¶n, võa kh¾c phôc nh÷ng nh­îc ®iÓm cña nã, ®Ó cho nÒn kinh tÕ n­íc ta ph¸t triÓn víi tèc ®é ngµy cµng cao, ®ång thêi kÕt hîp víi t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi. §iÒu nµy víi nÒn KTTT thuÇn tuý kh«ng thÓ cã ®­îc. §Ó lµm ®­îc ®iÒu nµynhµ n­íc ph¶i sö dông mét hÖ thèng c«ng cô, chÝnh s¸ch ®Ó ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ. - Tõ nh÷ng ®iÒu trªn ta cã thÓ nhËn thÊy r»ng c¶ CNTB vµ CNXH ®Òu sö dông KTTT ®Ó ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt, n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng x· héi. Nh­ng ®iÓm kh¸c biÖt râ rµng gi÷a hai chÕ ®é x· héi nµy thÓ hiÖn ë mèi quan hÖ gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ ph¸t triÓn x· héi.Còng lµ c¹nh tranh trong KTTT, nh­ng c¹nh tranh d­íi CNTB cã thÓ tãm gän trong mét c©u lµ “c¸ lín nuèt c¸ bД cßn d­íi CNXH, chóng ta coi c¹nh tranh lµ ®éng lùc ®Ó thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ, khuyÕn khÝch lµm giµu g¾n víi xo¸ ®ãi, gi¶m nghÌo. Chóng ta lu«n chó träng ,gi¶i quyÕt vÊn ®Ò: Sù gia t¨ng vÒ møc sèng ph¶i lu«n g¾n liÒn víi gi÷ g×n ®¹o ®øc vµ nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ truyÒn thèng. §ång thêi d­íi CNXH, qui luËt c¹nh tranh, qui luËt lîi nhuËn vÉn ®­îc coi lµ ®éng lùc ph¸t triÓn KTTT, nh­ng kh«ng ph¶i lµ ®éng lùc: “chñ yÕu –duy nhÊt” n÷a. b.C¬ chÕ thÞ tr­êng k/n: C¬ chÕ thÞ tr­êng lµ c¬ chÕ ®iÒu tiÕt cña nÒn KTTT, do sù t¸c ®éng cña c¸c qui luËt vèn cã cña nã. Nãi Mét c¸ch cô thÓ, c¬ chÕ thÞ tr­êng lµ hÖ thèng h÷u c¬ cña sù thÝch øng lÉn nhau, sù ®iÒu tiÕt lÉn nhau, tù ®iÒu tiÕt lÉn nhau cña c¸c yÕu tè gi¸ c¶ cung cÇu, c¹nh tranh,…tr­c tiÕp ph¸t huy t¸c dông trªn thÞ tr­êng ®Ó ®iÒu tiÕt nÒn KTTT. VÒ b¶n chÊt c¬ chÕ thÞ tr­êng lµ c¬ chÕ gi¸ c¶ tù do. Mét c¬ chÕ thÞ tr­êng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n sau : +C¸c vÊn ®Ò cã liªn quan vÒ viÖc ph©n bè sö dông tµi nguyªn thiªn nhiªn, lao ®éng ,vèn… vÒ c¬ b¶n®­¬c quyÕt ®Þnh mét c¸ch kh¸ch quan th«ng qua sù ho¹t ®éng cña cac qui luËt kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ qui luËt cung cÇu. + C¸c mèi quan hÖ trong c¬ chÕ thÞ tr­êng ®Òu ®­îc tiÒn tÖ ho¸, do vËy ®éng lùc ph¸t triÓn s¶n xuÊt, t¨ng tr­ëng kinh tÕ ®Òu ®­îc ph¶n ¸nh qua lîi nhuËn + Nhµ s¶n xuÊt ®­¬c tù do lùa chän viÖc s¶n xuÊt c¸i g×? cho ai? bao nhiªu? ng­êi tiªu dïng cã quyÒn tù do lùa chän s¶n phÈm hä muèn theo kh¶ n¨ng kinh tÕ cña hä. + HÇu nh­ lu«n ®¶m b¶o ®­îc sù c©n b»ng gi­· søc cung vµ søc cÇu.HiÕm khi g©y ra t×nh tr¹ng khan hiÕm vµ thiÕu thèn l­¬ng thùc. +c¹nh tranh lµ m«i tr­êng vµ ®éng lùc ph¸t triÓn cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ - C¬ chÕ thÞ tr­êng mang l¹i nhiÒu ­u ®iÓm: +Thø 1: c¬ chÕ thÞ tr­êng kÝch thÝch ho¹t ®éng cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ , t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ho¹t ®éng tù do cña hä , do ®ã lµm cho nÒn kinh tÕ t¨ng n¨ng ®éng hiÖu qu¶. +Thø 2: C¬ chÕ thÞ tr­êng cã kh¶ n¨ng tù ®éng ®iÒu tiÕt nÒn s¶n xuÊt x· héi, tù ®éng ph©n bæ c¸c nguån tµi nguyªn s¶n xuÊt, vµo c¸c ngµnh kinh tÕ mµ kh«ng cÇn cã bÊt cø sù ®iÒu khiÓn tõ mét trung t©m nµo, mét c¸ch tèi ­u nhÊt. Nã sÏ tù ®éng chuyªn m«n ho¸ c¸c vïng c¸c miÒn trong n­¬c ta thµnh c¸c trung t©m s¶n xuÊt mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. +Thø 3: Sù ®iÒu tiÕt cña c¬ chÕ thÞ tr­êng thùc ra mÒm dÎo h¬n rÊt nhiÒu so víi sù ®iÒu chØnh cña nhµ n­íc. Vµ sÏ mang l¹i kÕt qu¶ cao h¬n vµ nhanh chãng h¬n, kh«ng g©y ra t×nh tr¹ng bÊt thuËn trong c¸c chñ thÓ kinh tÕ. Cã kh¶ n¨ng thÝch nghi cao, linh ho¹t tr­íc nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ biÕn ®æi ,t¹o ra sù thÝch øng kÞp thêi gi÷a s¶n xuÊt x· héi víi nhu cÇu x· héi. +Thø 4: D­íi søc Ðp cña c¹nh tranh KTTT kÝch thÝch sù ®æi míi ph¸t triÓn. Nh÷ng nhµ s¶n xuÊt ph¶i tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÕ hµng ho¸ cña m×nh, hä ph¶i quan t©m ®Õn sù tiªu thô trªn thÞ tr­êng, muèn s¶n phÈm cña m×nh ®­îc thÞ tr­êng tiÕp nhËn, hä buéc ph¶i gi¶m chi phÝ c¸ biÖt xuèng thÊp nhÊt cã thÓ b»ng c¸ch ph¶i ®æi míi kÜ thuËt vµ c«ng nghÖ, do vËy chÊt l­îng mÉu m· cña nh÷ng s¶n phÈm ®­îc c¶i biÕn liªn tôc.Qu¸ tr×nh cao nhê tËn dông ®­îc tèi ®a nguån vèn, tr¸nh ®­îc sù l·ng phÝ cho x· héi. +Thø 5: C¬ chÕ thÞ tr­êng ®¶m b¶o cho sù c©n b»ng t­¬ng ®èi gi÷a tæng cung vµ tæng cÇu. Nhê ®ã ng­êi d©n cã thÓ tho¶ m·n nhu cÇu tiªu dïng hµng ngµy cña m×nh theo kh¶ n¨ng cho phÐp cña hä.C¬ chÕ thÞ tr­êng mang l¹i sù phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt, cã nghÜa lµ s¶n phÈm x· héi sÏ ngµy cµng phong phó. +Thø 6: C¬ chÕ thÞ tr­êng tù ®éng kÝch thÝch sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt theo c¶ chiÒu réng vµ chiÒu s©u. Trong giai ®o¹n ®Çu cña sù ph¸t triÓn KTTT ®· tù ®éng ph©n ho¸ ng­êi s¶n xuÊt ra lµm ng­êi giµu ng­êi nghÌo vµ chyªn m«n ho¸ hä thµnh nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt vµ nh÷ng ng­êi qu¶n lÝ, chuyªn m«n ho¸ hä vµo nh÷ng lÜnh vùc mµ hä cã ­u thÕ nhÊt. Tuy nhiªn sau nµy ®©y còng sÏ chÝnh lµ khuyÕt tËt c¬ b¶n cña KTTT +Thø 7: ViÖc c¹nh tranh ®ßi hái ph¶i ®µo t¹o ngµy cµng nhiÒu c¸n bé qu¶n lÝ vµ ng­êi lao ®éng cã tr×nh ®é cao. §ång thêi muèn thu ®­îc nhiÒu lîi nhuËn ng­êi s¶n xuÊt ph¶i vËn dônh nhiÒu biÖn ph¸p qu¶n lÝ kinh tÕ, lµm cho s¶n xuÊt ph¶i phï hîp víi nhu cÇu cña thÞ tr­êng, n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lÝ kinh tÕ. Qua ®ã ng­êi tµi trong qu¶n lÝ kinh tÕ sÏ ®­îc träng dông vµ xuÊt hiÖn cµng nhiÒu. Nhu cÇu häc hái vµ n©ng cao trÝ thøc cña toµn x· héi sÏ ®­îc c¶i thiÖn ®¸ng kÓ . +Thø 8 : Th«ng qua nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng sÏ liªn kÕt ®­îc c¸c nhµ s¶n xuÊt riªng lÎ vµo ho¹t ®éng cña quèc gia. -Nh÷ng khuyÕt tËt cña c¬ chÕ thÞ tr­êng: MÆc dï cã nhiÒu ­u ®iÓm song c¬ chÕ thÞ tr­êng thuÇn tuý kh«ng ph¶i lµ ch×a kho¸ v¹n n¨ng, bªn c¹nh mÆt tÝch cùc nã cßn cã nhiÒu khuyÕt tËt xuÊt ph¸t tõ b¶n chÊt bªn trong cña nã do sù chi phèi cña cña chÕ ®é së h÷u t­ nh©n. Cïng víi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt, cµng ngµy nh÷ng mÆt tr¸i cña nã béc cµng lé s©u s¾c, cã thÓ tãm gän l¹i nh÷ng khuyÕt ®iÓm chÝnh cña c¬ chÕ thÞ tr­êng nh­ sau: +Thø 1: C¬ chÕ thÞ tr­êng cã thÓ g©y ra t×nh tr¹ng bÊt æn chÝnh trÞ vµ th­êng xuyªn ph¸ vì sù c©n ®èi cña nÒn s¶n xuÊt x· héi. HËu qu¶ tiªu cùc cña sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña nã th­êng ®i liÒn víi nh÷ng vÊn ®Ò nan gi¶i . Nã khã cã thÓ tr¸nh khái nh÷ng th¨ng trÇm , khñng ho¶ng kinh tÕ cã tÝnh chu k× vµ thÊt nghiÖp. Thùc tÕ ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng trong mÊy thËp kØ qua chØ râ r»ng: Kh«ng mét n­íc nµo trong mét thêi gian dµi mµ gi¶i quyÕt ®­îc c¨n bÖnh kinh niªn lµ l¹m ph¸t vµ viÖc lµm. §iÒu nµy thùc ra míi ®­îc mäi ng­êi thõa nhËn c¸ch ®©y 60 n¨m , tõ khi xuÊt hiÖn cuéc ®aÞ suy tho¸i 1929-1933. Cßn tr­íc n¨m 1930 ng­êi ta tin r»ng : kh«ng thÓ cã thÊt nghiÖp lín vµ l©u dµi x¶y ra trong nÒn KTTT, hä cho r»ng KTTT cã thÓ tù ®iÒu khiÓn mµ kh«ng cÇn cã sù can thiÖp cña chÝnh phñ. Cuéc ®¹i suy tho¸i 1929-1933 b¾t ®Çu tõ Anh vµo n¨m 1921 vµ nhanh chãng lan ra tÊt c¶ c¸c n­íc TBCN kh¸c g©y nªn hËu qu¶ trÇm träng. §øng tr­íc vÊn ®Ò ®ã c¸c nhµ kinh tÕ lóc nµy míi thõa nhËn nh­îc ®iÓm cña KTTT vµ thõa nhËn r»ng nÕu kh«ng cã sù can thiÖp cña nhµ n­íc th× nÒn KTTT kh«ng thÓ ph¸t triÓn bÒn v÷ng ®­îc. +Thø 2: Do môc ®Ých ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp trong nÒn KTTT lµ tèi ®a ho¸ lîi nhuËn, nªn hä th­êng kh«ng quan t©m ®Õn vÊn ®Ò tµi nguyªn m«i tr­êng cña c¶ céng ®ång x· héi. Nªn nÕu chóng ta chØ nh×n vµo nh÷ng chØ tiªu kinh tÕ ®¹t ®­îc, nh÷ng vÊn ®Ò nan gi¶i nh­ viÖc lµm ,l¹m ph¸t trong mét thêi gian ng¾n th× h¼n chóng ta sÏ kh«ng khái ng¹c nhiªn tr­íc nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®­îc. Nh­ng c¸i mµ chóng ta sÏ nhËn ®­îc sau ®ã sÏ lµ g×? §ã ch¾c ch¾n sÏ lµ sù « nhiÔm m«i tr­êng trÇm träng, søc khoÎ con ng­ßi ®i xuèng, t×nh tr¹ng kinh tÕ bÊt æn…Mµ tù b¶n th©n c¬ chÕ thÞ tr­êng sÏ kh«ng thÓ kh¾c phôc ®­îc. +Thø 3: C¬ chÕ thÞ tr­êng g©y sù ph©n phèi kh«ng c«ng b»ng, hÇu hÕt c¸c tµi s¶n cña x· héi tËp trung trong tay mét sè ng­êi, cßn ®¹i ®a sè nh©n d©n lao ®éng l¹i sèng khæ cùc. §µo s©u hè ng¨n c¸ch giµu nghÌo, sù ph©n cùc vÒ cña c¶i t¸c ®éng xÊu ®Õn ®¹o ®øc vµ t×nh ng­êi. Sù ph©n ho¸ nµy x¶y ra víi kh«ng chØ víi nh÷ng ng­êi s¶n xuÊt trong mét n­íc, mµ cßn gi÷a c¸c quèc gia víi nhau còng xuÊt hiÖn t×nh tr¹ng c¸ lín nuèt c¸ bÐ, sù phô thuéc cña c¸c quèc gia kÐm ph¸t triÓn víi nh÷ng quèc gia ph¸t triÓn h¬n. +Thø 4: C¬ chÕ thÞ tr­êng chØ thÓ hiÖn ®Çy ®ñ trong c¹nh tranh hoµn h¶o, hki xuÊt hiÖn c¹nh tranh kh«ng hoµn h¶o th× hiÖu lùc kinh tÕ cña c¬ chÕ thÞ tr­êng sÏ gi¶m xuèng. VÝ dô khi xuÊt hiÖn ®éc quyÒn, c¸c nhµ ®éc do kh«ng ph¶i c¹nh tranh nªn cã thÓ gi¶m s¶n l­îng cña hä xuèng ,t¨ng gi¸ ®Ó thu ®­îc lîi nhuËn cao h¬n, vµ ®ång thêi hä sÏ kh«ng cã ®éng lùc ®Ó ®æi míi kÜ thuËt, chÊt l­îng, mÉu m· s¶n phÈm n÷a. +Thø 5: trong c¬ chÕ thÞ tr­êng lu«n tån t¹i nh÷ng nghµnh kinh tÕ kÐm søc c¹nh tranh.§ã lµ nh÷ng nghµnh liªn quan ®Õn c¸c vÊn ®Ò c«ng céng mang l¹i nhiÒu lîi Ých thiÕt thùc cho c¶ céng ®ång, nh­ng ®ßi hái vèn ®Çu t­ cao mµ vèn thu håi l¹i chËm hoÆc thu håi kh«ng hÕt ®­îc.Do vËy sÏ kh«ng cã nhiÒu doanh nghiÖp muèn ®Çu t­ dÉn ®Õn sù thiÕu hôt cña c¸c dÞch vô c«ng céng. Ngßai ra d­íi c¬ chÕ thÞ tr­êng c«ng b»ng x· héi, phóc l¬Þ x· héi còng kh«mg ®­îc gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng. 2.TÊt yÕu vai trß kinh tÕ cña nhµ n­íc - Chóng ta cÇn ph¶i nhÊn m¹nh mét ®iÒu lµ : sù l·nh ®¹o cu¶ §¶ng céng s¶n vµ vai trß qu¶n lÝ cña nhµ n­íc ®èi víi nÒn KTTT ë n­íc ta hiÖn nay lµ tÊt yÕu v×: +Theo §¹i héi lÇn thø IX cña §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ®· kh¼ng ®Þnh chñ tr­¬ng ph¸t triÓn nÒn KTTT ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam,®©y lµ m« h×nh tæng qu¸t trong thêi k× qu¸ ®é ®i lªn CNXH cña n­íc ta .Chóng ta ph¶i vËn dông nh÷ng thµnh tùu mµ nh©n lo¹i ®· ®¹t ®­îc trong nÒn KTTT, chóng ta thõa nhËn nh÷ng g× mµ CNTB ®¹t ®­îc trong KTTT, nh­ng KTTT kh«ng ph¶i lµ ph¸t minh cña CNTB. NÒn kinh tÕ hµng ho¸ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng mang l¹i cho nh©n lo¹i nhiÒu ®iÒu k× diÖu, nh­ng ®ång thêi còng chøa ®ùng qu¸ nhiÒu khuyÕt tËt xuÊt ph¸t tõ chÕ ®é t­ h÷u vÒ s¶n xuÊt, vµ do b¶n chÊt cña CNTB mang l¹i nh­: thóc ®Èy sù ph©n ho¸ giµu nghÌo, khuyÕn khÝch lèi sèng thùc dôngvÞ kØ, ch¹y theo ®ång tiÒn lµm b¨ng ho¹i nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc. Nh÷ng khuyÕt tËt nµy ®i ng­îc l¹i víi b¶n chÊt cña nhµ n­íc XHCN ViÖt Nam. Cã thÓ nãi KTTT nh­ mét con dao hai l­ìi trong tiÕn tr×nh x©y dùng XHCN võa lµ con ®­êng dÉn giµu cã v¨n minh lµ b¹n ®ång hµnh cña CNXH. Nh­ng ®ång thêi nã l¹i cã thÓ dÉn ®Õn chÖch h­íng XHCN, tù ph¸t ®i theo con ®­êng ph¸t triÓn TBCN tr¸i víi nguyÖn väng cña ®«ng ®¶o quÇn chóng nh©n d©n ViÖt Nam. Víi môc tiªu tèt ®Ñp mµ §¶ng vµ nhµ n­íc ta ®· lùa chän. V× vËy viÖc ®Þnh h­íng ph¸t triÓn cho nÒn KTTT ë ViÖt Nam theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc lµ mét tÊt yÕu kh¸ch quan, ®¸p øng xu thÕ cña thêi cuéc , vµ phï hîp víi qui luËt ®· ®­îc h×nh thµnh trong thùc tiÔn. Vµ nhiÖm vô nµy chØ cã thÓ ®­îc thùc hiÖn khi cã sù l·nh ®¹o ®óng ®¾n, phï hîp cña nhµ n­íc vµ §¶ng céng s¶n b»ng: c¸c chÝnh s¸ch, ph¸p luËt, c«ng cô qu¶n lÝ vÜ m«(tµi chÝnh, kÕ ho¹ch, qui ho¹ch… ) míi cã thÓ h¹n chÕ tÝnh tù ph¸t cña CNTB, ®¶m b¶o ®­îc tÝnh ®Þnh h­íng XHCN cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n­íc, thùc hiÖn ®­îc sù kÕt hîp th«ng nhÊt gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ víi c«ng b»ng-tiÕn bé x· héi ngay trong mçi b­íc ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. -H¬n thÕ n÷a ViÖt Nam lµ mét nø¬c ngheß, tr×nh ®é x· héi thÊp, xuÊt ph¸t ®iÓm ®i lªn CNXH thÊp, sau chiÕn tranh lµ t×nh tr¹ng ®ãi kÐm vµ l¹m ph¸t kÐo dµi , h¬n n÷a Viªt Nam laÞ chËm chuyÓn ®æi c¬ chÕ. C¬ chÕ kÕ ho¹ch tËp trung bao cÊp trong mét thêi gian t­¬ng ®èi dµi , tõ khi hoµ b×nh lËp l¹i ë miÒn B¾c(1954) cho ®Õn tËn cuèi nh÷ng n¨m 80 vµ ®Çu nh÷ng n¨m 90 cña thÕ kØ 20, nh©n ®©y còng ph¶i kh¼ng ®Þnh r»ng c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung bao cÊp ®· tõng ph¸t huy t¸c dông tÝch cùc trong kh¸ng chiÕn. Tuy nhiªn sai lÇm cña chóng ta lµ ë chç sau khi ®Êt n­íc thèng nhÊt (1975) trong mét thêi gian dµi chóng ta ®· phñ nhËn nÒn KTTT, thùc hiªn kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung dÉn ®Õn t×nh tr¹ng khñng ho¶ng kinh tÕ-x· héi nh÷ng n¨m sau ®ã. §óng nh­ lêi V.I Lªnin ®· nãi nh÷ng ­u ®iÓm cña ngµy h«m qua kÐo dµi qu¸ møc sÏ dÉn ®Õn nh÷ng nh­îc ®iÓm cña ngµy h«m nay. §iÒu nµy dÉn ®Õn c¬ chÕ qu¶n lÝ cña chóng ta kh«ng tr¸nh khái søc ú rÊt cao, hÖ thèng ng©n hµng, tÝn dông …víi t­ c¸ch lµ c«ng cô qu¶n lÝ cña nhµ n­íc cßn mang t¸c phong kinh tÕ ch­a cao,®iÒu nµy cßn thÓ hiÖn c¶ trong c¸c c¸n bé qu¶n lÝ vµ ng­êi d©n kh«. TÖ quan liªu, tham nhòng, s¸ch nhiÔu c¸c doanh nghiÖp … x¶y ra nhiÒu. ChÝnh v× hoµn c¶nh ®Æc biÖt nµy cña nÒn kinht tÕ ViÖt Nam ®ßi hái nhµ n­íc ta ph¶i nç lùc qu¶n lÝ chÆt chÏ nh»m xo¸ nh÷ng tån t¹i kh«ng tèt nh­ trªn cña c¬ chÕ cò, cã nh­ vËy míi t¹o ®iÒu kiÖn cho nÒn KTTT ph¸t triÓn ®­îc mét c¸ch m¹nh mÏ ë ViÖt Nam. Nh­ ®· nãi nÒn kinh tÕ n­íc ta ®ang trong thêi k× ph¸t triÓn, KTTT sÏ kh«ng thÓ ®¶m cho mét nÒn kinh tÕ phat triÓn æn ®Þnh vµ vµ v÷ng ch¾c , ®ång thêi còng kh«ng thÓ duy tr× sù b¶o hé hoµn toµn cña nhµ n­íc, trong nh÷ng tr­êng hîp nãi trªn cã thÓ vÝ nh­ sù m©u thuÉn, lÖch l¹c nh­ ng­êi ta ®Þnh “vç tay b»ng mét bµn tay” vËy, vµ nã sÏ kh«ng thÓ gióp chóng ta c¶i t¹o ®­îc c¬ cÊu kinh tÕ l¹c hËu cña m×nh. Nh­ vËy cÇn ph¶i cã sù can thiÖp cña nhµ n­íc vµo nÒn kinh tÕ ë mét chõng mùc nµo ®ã míi cã thÓ chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ tõ n«ng nghiÖp l¹c hËu sang nÒn c«ng nghiÖp, t¨ng ®­îc møc tÝch luü t­ b¶n, ®Çu t­ vµ c¶i t¹o c¬ cÊu ®Çu t­ theo h­íng chuyÓn ®æi c¬ cÊu ®Ó thùc hiÖn c«ng nghiÖp, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. -Ngoµi ra trong c¬ së h¹ tÇng cña n­íc ta hiÖn nay cßn tån t¹i nhiÒu lo¹i h×nh kinh tÕ ®an xen víi nhau, hoµ nhËp l¹i víi nhau nh­: kinh tÕ tù cung tù cÊp, kinh tÕ qu¶n lÝ tËp trung, kinh tÕ hµng ho¸ nhá. Theo qui luËt cña lÞch sö kinh tÕ tù nhiªn vµ kinh tÕ tù cung tù cÊp sÏ v­¬n tíi kinh tÕ hµng hãa mµ ®Ønh cao sÏ lµ KTTT. Cßn nÒn kinh tÕ qu¶n lÝ tËp trung ë n­íc ta ch­a h×nh thµnh ®Çy ®ñ, chÝnh v× vËy mµ nhÊt thiÕt ph¶i cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc trong nÒn KTTT. -NÒn kinh tÕ n­íc ta hiÖn nay, c¸c nguån lùc s¶n ch­a ®­îc khai th¸c mét c¸ch cã hiÖu qu¶ , thÞ tr­êng võa yÕu, võa v« tæ chøc, khi chóng ta chuyÓn ®æi nÒn KT sang c¬ chÕ thÞ tr­ßng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc võa cho phÐp chóng ta sö dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc khan hiÕm, võa kh¾c phôc tinh v« tæ chøc vµ nh÷ng khuyÕt tËt cña c¬ chÕ thÞ truêng, ®¶m b¶o mang l¹i c«ng b»ng , ph¸t triÓn kinh tÕ, ph¸t triÓn x· héi. -§ång thêi khi t¨ng cuêng vai trß qu¶n lÝ cña nhµ n­íclµ t¨ng c­êng sù t¸c ®éng cña chÝnh trÞ XHCN ®èi víi KTTT, nh»m thóc ®Èy KTTT ph¸t triÓn ®óng ®Þnh h­íng XHCN. Song song víi qu¸ tr×nh nµy sÏ lµ tÊt yÕu ph¶i lµ sù thay ®æi chØnh ®èn ph­¬ng thøc l·nh ®¹o, ph­ong ph¸p ho¹t ®éng,c¶i c¸ch hµnh chÝnh,®æi míi tæ chøc cña nhµ nøoc ®Ó ®¸p øng ®ßi hái cña x· héi. Tõ ®ã sÏ lµ c¶ mét chu tr×nh ph¸t triÓn ®æi míi liªn tôc cña nhµ n­íc, mang l¹i hiÖu qu¶ l©u dµi cho x· héi. 3.Vai trß chøc n¨ng qu¶n lÝ kinh tÕ cña nhµ n­íc a.Vai trß -Nh­ ®· ph©n tÝch ë trªn c¬ chÕ thÞ tr­êng lµ c¬ chÕ tèt nhÊt ®Ó ®iÒu tiÕt nÒn KTTT tuy nhiªn nã còng mang l¹i hµng lo¹t vÊn ®Ò khã kh¨n ®ßi hái sù gi¶i quyÕt cña nhµ n­íc. V× vËy hiÖn nay kh«ng mét quèc gia nµo dï lµ ch­a c«ng nghiÖp ho¸ hay hay lµ ®· ë thêi k× hËu c«ng nghiÖp mµ kh«ng cã sù can thiÖp cña nhµ n­¬c vµo nÒn kinh tÕ theo nhiÒu lÝ do kh¸c nhau (kÓ c¶ Mü) , tÊt c¶ c¸c quèc gia trªn thÕ giíi ®ªï sö dông nÒn kinh tÕ hçn hîp, ®Êy lµ sù kÕt hîp gi÷a “bµn tay v« h×nh” vµ “bµn tay h÷u h×nh” ®Ó nÒn kinh tÕ phat tiÓn æn ®Þnh, vµ tuú theo ®­êng lèi chÝnh trÞ mµ mçi nhµ n­íc ®· lùa chän, mµ sù can thiÖp cña nhµ n­íc dõng l¹i ë nh÷ng møc ®é kh¸c nhau. §èi víi nhµ n­íc XHCN ViÖt Nam sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc nh»m môc tiªu x©y dùng d©n giµu,n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh, kÕt hîp tÊt c¶ c¸c ­u thÕ cña kinh tÕ thÞ tr­êng ®Ó n©ng cao phóc lîi x· héi vµ ph©n phèi c«ng b»ng h¬n vÒ thu nhËp gi÷a c¸c nhãm x· héi. -Cã thÓ thÊy râ môc tiªu qu¶n lÝ cña nhµ n­íc ta th«ng qua 4 chøc n¨ng sau cña nhµ n­íc sau: +Thø 1: Sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc ta nh»m b¶o ®¶m sù æn ®Þnh kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi b»ng c¸ch t¹o ra mét khu«n khæ ph¸p lÝ phï hîp, ®¸p øng nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ, nh»m ®iÒu chØnh hµnh vi cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ . +Thø 2: Sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc sÏ ®Þnh h­íng ph¸t triÓn l©u dµi cho nÒn kinh tÕ, thùc hiÖn ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ theo ®óng c¸c nguyªn t¾c cña thÞ tr­êng.X©y dùng c¸c chiÕn l­îc vµ qui ho¹ch ph¸t triÓn. §ång thêi sö dông c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ ®Ó æn ®Þnh m«i tr­êng kinh tÕvÜ m«, ®­a nÒn kinh tÕ tr¸nh khái nh÷ng th¨ng trÇm vèn cã cña c¬ chÕ thÞ tr­êng. +Thø 3: §¶m b¶o cho nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng mét c¸ch hiÖu qu¶ vµ l©u dµi .V× lîi nhuËn tr­íc m¾t c¸c doanh nghiÖp dÔ l¹m dông tµi nguyªn, g©y « nhiÔm m«i tr­êng . V× vËy nhµ n­íc cÇn ph¶i thùc hiÖn nhiÒu biÖn ph¸p ng¨n chÆn c¸c ho¹t ®éng nµy . Ngoµi ra nhµ n­íc còng cã chøc n¨ng chèng c¸c hiÖn t­îng ®éc quyÒn ®Ó n©ng cao tÝnh hiÖu qu¶ cña thÞ tr­êng. +Thø 4: Nhµ n­íc thùc hiÖn h¹n chÕ kh¾c phôc nh÷ng mÆt tiªu cùc cña c¬ chÕ thÞ tr­êng, ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi. §em l¹i ®êi sèng Êm no cho toµn thÓ nh©n d©n b.C¸c néi dung qu¶n lÝ kinh tÕ cña nhµ n­íc ta hiÖn nay -Trong nÒn kinh tÕ thi trõ¬ng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghi· ë n­íc ta hiÖn nay, viÖc x¸c ®Þnh c¸c néi dung ho¹t ®éng cña nhµ n­íc nh»m ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ cã vai trß hÕt søc quan träng, cã tÝnh quyÕt ®Þnh ®Õn thµnh c«ng cña nhµ n­íc bëi nã sÏ cho thÊy møc ®é can thiÖp cña nhµ n­íc vµo nÒn kinh tÕ . Nh×n chung néi dung qu¶n lÝ kinh tÕ nhµ n­íc ta bao gåm: +QuyÕt ®Þnh chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi: Nhµ n­íc ®Ò ra c¸c ®­êng lèi vµ chiÕn l­îcph¸t triÓn kinh tÕ cho toµn bé nÒn kinh tÕ. ViÖc x©y dùng nµy ph¶i trªn c¬ së thùc tr¹ng cña nÒn kint tÕ – x· héi ®Êt n­íc, trªn c¬ së môc tiªu ®· chän.§Ó lµm ®­îc ®iÒu nµy nhµ n­íc ph¶i thùc hiÖn d©n chñ ho¸ thÓ chÕ ho¸ quyÕt s¸ch, khoa häc kho¸, ®¶m b¶o sù ®ång thuËn cña t©t c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. + KÕ ho¹ch: Nhµ n­íc ®Ò ra c¸c kÕ ho¹ch nh»m x¸c ®Þnh môc tiªu dµi h¹n, trung h¹n vµ ng¾n h¹n. KÕ ho¹ch ë ®©y lµ lµ kÕ ho¹ch thùc hiÖn môc tiªu cña cña quyÕt ®Þnh chiÕn l­îc. +Tæ chøc: Lµ viÖc nhµ n­íc bè trÝ c¬ cÊu hîp lÝ, x¸c dÞnh râ chøc n¨ng, quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm cña c¸c tæ chøc nh»m ®¶m b¶o thùc hiªn kÕ ho¹ch ®· ®Þnh. +ChØ huy vµ phèi hîp : Nhµ n­íc ®¶m b¶o sù thèng nhÊt chØ huy c¸c cÊp ®Ó ®¶m b¶o sù phèi hîp nhÞp nhµng cña nÒn s¶n xuÊt x· héi. +Khuýªn khÝch vµ trõng ph¹t : b»ng c¸c ®ßn bÈy kinh tÕ vµ ®éng viªn vÒ tinh thÇn, nhµ n­íc khuýªn khÝch ho¹t ®éng theo kÕ ho¹ch. Cã chÕ ®é th­ëng ph¹t râ rµng. c.C¸c c«ng cô qu¶n lÝ vÜ m« cña nhµ n­íc. §Ó thùc hiÖn ®­îc nh÷ng ch­c n¨ng nh­ trªn, nhµ n­íc ph¶i sö dông c¸c c«ng cô sau: +Thø 1: KÕ ho¹ch ho¸ NÒn KTTT cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN ®ßi hái ph¶i cã sù kÕt hîp gi÷a kÕ ho¹ch víi thi tr­êng. §©y lµ hai c«ng cô qu¶n lÝ kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau mµ lµ sù v©n dông qui luËt ph¸t triÓn cã kÕ ho¹ch ®Ó ®iÒu tiÕt qui luËt gi¸ trÞ , vËn dông qui luËt gi¸ trÞ nh»m qu¶n lÝ kinh tÕ ph¸t triÓn theo kÕ ko¹ch. Chóng ta cÇn ph¶i kh¼ng ®Þnh r»ng viÖc chuyÓn ®æi c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc kh«ng cã nghÜa lµ chóng ta sÏ tõ bá kÕ ho¹ch ho¸. Mµ ch¼ng qua chØ lµ chuyÓn kÕ ho¹ch ho¸ thuÇn tuý sang kÕ ho¹ch ho¸ ®Þnh h­íng lµ chñ yÕu, sö dông c¸c ®ßn bÈy kinh tÕ vµ lùc l­îng vËt chÊt trong tay nhµ n­íc ®Ó ®¶m b¶o tØ lÖ c©n ®èi trong nÒn kinh tÕ quèc d©n -KÕ ho¹ch ho¸ cña nhµ n­íc ta bao gåm: .KÕ ho¹ch dµi h¹n: th«ng qua ®ã nhµ n­íc thÓ chÕ ho¸ chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi. .KÕ ho¹ch ng¾n h¹n: tõ kÕ ho¹ch dµi h¹n, nhµ n­íc v¹ch c¸c ch­¬ng tr×nh kinh tÕ cã môc tiªu ®Ó ®Þnh h­íng ®Çu t­, ®iÒu tiÕt c¸c ho¹t ®äng kinh tÕ vµ ®Ò ra c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ thÝch hîp. +Thø 2: Ph¸p luËt Nhµ n­íc ph¶i sö dông ph¸p luËt nh­ mét c«ng cô ®¾c lùc ®Ó ®iÒu tiÕt ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc kinh tÕ thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ.ViÖc x©y dùng hÖ thèng ph¸p luËt hoµn chØnh ®èi víi n­íc ta lµ mét qu¸ tr×nh l©u dµi.V× thÞ tr­êng lu«n biÕn ®éng kh«ng ngõng, nªn hÖ th«ng ph¸p luËt còng ph¶i nhanh chãng söa ®æi cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ. Nh×n chung hÖ thèng ph¸p luËt ph¶i bao trïm mäi mÆt cña cña ho¹t ®éng kinh tÕ- x· héi, trong ®ã ®Æc biÖt lµ c¸c lÜnh vùc sau: . Ph¶i x¸c ®Þnh ®­îc c¸c chñ thÓ ph¸p lÝ, t¹o cho hä c¸c quyÒn h¹n vµ hµnh ®éng thèng nhÊt. . Qui ®Þnh c¸c quyÒn vÒ kinh tÕ . Qui ®Þnh râ rµng vÒ c¸c hîp ®ång kinh tÕ , c¸c nguyªn t¾c c¬ b¶m cña hîp ®ång kinh tÕ dùa trªn c¬ së sù tho¶ thuËn. . VÒ sù ®¶m b¶o cña nhµ n­íc víi c¸c ®iÒu kiÖn chung cña nÒn kinh tÕ cã c¸c luËt b¶o hé lao ®éng , luËt m«i tr­êng… .VÒ luËt kinh tÕ ®èi ngo¹i ph¶i phï hîp víi c¸c th«ng lÖ kinh tÕ. + Thø 3: C¸c c«ng cô ®iÒu tiÕt kinh tÕ ®èi ngäai §Ó thùc hiÖn tèt chiÕn l­îc kinh tÕ më, xóc tiÕn c¸c quan hÖ ®èi ngo¹i, nhµ n­íc ph¶i sö dông nhiÒu c«ng cô, trong ®ã chñ yÕu lµ : thuÕ xuÊt nhËp khÈu h¹n ng¹ch (quota), tû gi¸ hèi ®o¸i, b¶o ®¶m tÝn dông xuÊt khÈu… Th«ng qua c¸c c«ng cô nµy, nhµ n­íc tiÕn hµnh khuyÕn khÝch xuÊt, nhËp khÈu , ®ång thêi l¹i cã thÓ b¶o hé mét c¸ch hîp lÝ nÒn s¶n xuÊt néi ®Þa, n©ng cao søc c¹nh tranh cña hµng ho¸ néi, gi÷ v÷ng ®éc lËp chñ quyÒn quèc gia,lîi Ých d©n téc theo ®Þnh h­íng XHCN. +Thø 4: ChÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ -HÖ thèng thuÕ: víi chÝnh s¸ch thuÕ ®óng ®¾n sÏ t¹o nguån thu cho ng©n s¸ch nhµ n­íc. §ång thêi khuyÕn khÝch s¶n xuÊt , xuÊt khÈu, ®iÒu tiÕt tiªu dïng, thu hót nhiÒu vèn ®Çu t­ cña n­íc ngoµi. -Ng©n s¸ch nhµ n­íc: lµ h×nh thøc c¬ b¶n ®Ó h×nh thµnh vµ sö dông cã kÕ ho¹ch quÜ tiÒn tÖ tËp trung, nh»m më réng s¶n xuÊt. Ng©n s¸ch nhµ n­íc dïng ®Ó khuyÕn khÝch sö dông mét c¸ch hîp lÝ tµi nguyªn trong tÊt c¶ c¸c ngµnh s¶n xuÊt x· héi , ph¸t huy mÆt tÝch cùc cña ng©n s¸ch thÞ tr­êng. Kh«ng chØ ®¶m b¶o sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ mµ c¶ cña nÒn v¨n ho¸ -x· héi. c¸c c«ng cô tiÒn tÖ: tiÒn tÖ ®ãng vai trß v« cïng quan träng, viÖc nhµ n­íc th¾t chÆt hay níi láng cung øng tiÒn tÖ, kiÒm chÕ l¹m ph¸t th«ng qua ho¹t ®éng cña ng©n hµng sÏ t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn t×nh h×nh kinh tÕ . +Thø 5: Lùc l­îng kinh tÕ nhµ n­íc Nhµ n­íc qu¶n lÝ nÒn kinh tÕ cßn th«ng qua lùc l­îng kinh tÕ tËp thÓ , t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó cho chóng dÇn trë thµnh nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ, thóc ®Èy c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng XHCN, qua ®ã nhµ n­íc sÏ cã søc m¹nh vËt chÊt ®Ó thùc hiÖn vai trß qu¶n lÝ cña m×nh. III. Thùc tr¹ng vai trß cña nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ n­íc ta 1. Nh÷ng thµnh tùu ®¹t ®­îc -VÒ tæng thÓ trong h¬n 10 n¨m qua, tõ khi ViÖt Nam b­íc vµo thùc hiÖn m« h×nh KTTT ®Þnh h­ên XHCN, nªn kinh tÕ n­íc ta d­íi sù qu¶n lÝ ®óng ®¾n cña nhµ n­íc ta ®· ®¹t ®­îc nhiÒu thµnh tùu ®¸ng mõng, lµm thay ®æi râ rµng t×nh h×nh ®Êt n­íc. Kinh tÕ ra khái khñng ho¶ng ho¹t ®éng ngµy cµng n¨ng ®éng vµ cã hiÖu qu¶, cña c¶i x· héi ngµy cµng nhiÒu, hµng h¸o ngµy cµng phong phó, ®êi sèng nh©n d©n ngµy cµng ®­îc c¶i thiÖn, t×nh h×nh chÝnh trÞ cña ®Êt n­íc æn ®Þnh vµ cã nh÷ng b­íc ph¸t triÓn, mÆc dï trªn thÕ giíi t×nh h×nh kinh tÕ chÝnh trÞ cã nhiÒu biÕn ®éng s©u s¾c. Tæng s¶n phÈm trong n­íc (GDP) t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m, n«ng nghiÖp ph¸t triÓn liªn tôc ®Æc biÖt vÒ s¶n xuÊt l­¬ng thùc, nu«i trång vµ khai th¸c thuû s¶n. Gi¸ trÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp t¨ng 13,5%/n¨m. HÖ thèng kÕt cÊu h¹ tÇng ®­îc t¨ng c­êng, c¸c ngµnh dÞch vô, xuÊt khÈu vµ nhËp khÈu ph¸t triÓn. Quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i, héi nhËp kinh tÕ kh«ng ngõng ®­îc t¨ng c­êng, cã quan hÖ lµm ¨n víi nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi. Chóng ta ®· ký kÕt ®­îc nhiÒu hiÖp ®Þnh song ph­¬ng vµ ®a ph­¬ng vÒ kinh tÕ, chÝnh trÞ cã lîi cho chóng ta, thu hót ®­îc mét l­îng lín ®Çu t­ n­íc ngoµi, qua ®ã chóng ta ®· häc hái ®­îc nhiÒu kinh nghiÖm qu¶n lý quý b¸u tõ c¸c n­íc TBCN, gi¶m bít sù c¨ng th¼ng vÒ vèn trong nÒn kinh tÕ, lµm cho ViÖt Nam trë nªn hÊp dÉn h¬n trªn tr­êng quèc tÕ. ChÝnh sù thµnh c«ng vÒ kinh tÕ cña h¬n 10 n¨m qua còng ®· lµm dÞu ®i ph¶n øng cña mét sè nhµ lý luËn kinh tÕ ph­¬ng T©y vÒ ®Þnh h­íng XHCN mµ ViÖt Nam ®· lùa chän. Nguyªn nh©n cña sù t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn t­¬ng ®èi cao nh­ trªn, xuÊt ph¸t tõ viÖc qu¶n lÝ thµnh c«ng cña nhµ n­íc ta vÒ kinh tÕ, mµ cô thÓ lµ viÖc nhµ n­íc ®· t¨ng c­êng ®­îc vai trß cña m×nh th«ng qua viÖc thùc hiÖn n©ng cao chÊt l­îng cña c¸c c«ng cô qu¶n lÝ cña m×nh. Cô thÓ nh­ sau: VÒ ph¸p luËt: Tõ khi cã d­êng lèi ®æi míi cña §¶ng, hÖ thèng ph¸p luËt n­íc ta nhÊt lµ hÖ thèng ph¸p luËt kinh tÕ ®· cã nh÷ng b­íc ph¸t triÓn v­ît b©c, ph¸t huy vai trß to lín cña m×nh trong viÖc n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lÝ cña nhµ n­íc. §iÒu nµy ph¶n ¸nh ®©ú ®ñ thµnh 15 ®iÒu trong ch­¬ng “chÕ ®é kinh tÕ ”. So víi hiÕn ph¸p1980, ch­¬ng chÕ ®é kinh tÕ cña hiÐn ph¸p 1992 cã 15 ®iÒu th× cã tíi 7 ®iÒu míi(lµ c¸c ®iÒu 15,16,19,20,22,24,26 ) cßn l¹i 8 ®iÒu ®Òu ®­îc söa ®æi. Vµo n¨m 2002 nhµ n­íc ta ®· tiÕn hµnh söa ®æi hiÕn ph¸p 1992, níi réng hµnh lang ph¸p lÝ cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ tham gia vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, söa ®æi bæ sung nhiÒu v¨n b¶n luËt vÒ kinh tÕ. T¹o sù an t©m vÒ m«i tr­êng kinh doanh cña ViÖt Nam cho c¸c nhµ dÇu t­. KÕ ho¹ch ho¸: sau 15 n¨m chuyÓn ®æi tõ c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc, cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ vÒ tÝnh chÊt vµ néi dung cña kÕ ho¹ch ho¸, cã sù thÝch øng ngµy cµng víi c¬ chÕ thÞ tr­ênglµ c«ng cô ®¾c lùc cña nhµ n­íc trong thùc hiÖn kiÓm tra, ph©n tÝch,tæng kÕt t×nh h×nh qu¶n lÝ cña nhµ n­íc. VÒ chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ: trong nh÷ng n¨m qua d­íi sù l·nh ®¹o cña nhµ n­íc, hÖ thèng thuÕ cña ViÖt Nam cã nhiÒu c¶i thiÖn ®¸ng kÓ t¹o ®iÒu kiÖn thu hót vèn ®Çu t­ trong vµ ngßai n­íc,khuyÕn khÝch s¶n xuÊt vµ tiªu dïng, ®ßng thêi ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo ng©n s¸ch cña nhµ n­íc, tõ ®ã gióp nhµ n­íc cã thùc lùc vËt chÊt ®Ó ®iÒu chØnh vÜ m« víi toµn bé ®êi sèng x· héi,kinh tÕ, an ninh quèc gia, nh÷ng n¨m qua nhµ n­íc ta ®· gi÷ ®­îc gi¸ cña ®ång néi tÑ ë møc t­¬ng ®èi æn ®Þnh…®¶m b¶o m«i tr­êng kinh doanh thuËn lîi cho doanh nghiÖp. VÒ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i: Nhµ n­íc ta chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cëi më, b¶o ®¶m ®­îc ngµy cµng tèt m«i tr­êng chÝnh trÞ, x· héi æn ®Þnh vµ ®iÒu kiÖn thuËn l¬i cho quan hÖ giao l­u hîp t¸c víi bªn ngoµi. 2.Nh÷ng h¹n chÕ vµ hø¬ng gi¶i quyÕt. Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc ta còng khã tr¸nh khái ®­îc nh­ng sai lÇm, h¹n chÕ g©y c¶n trë cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña nÒn KTTT ë n­íc ta. Nguyªn nh©n cña nh÷ng h¹n chÕ ®ã xuÊt ph¸t tõ nh÷ng tån t¹i cña c¸c c«ng cô qu¶n kÝ mµ nhµ nøoc sö dông ch­a thËt sù hiÖu qu¶. Cô thÓ nh­ sau: VÒ ph¸p luËt: HÖ thèng ph¸p luËt kinh tÕ nøoc ta cßn nhiÒu nh­îc ®iÓm nh­: vÉn cßn thiÕu nhiÒu v¨n b¶n phap lu¹t quan trängmµ nÕu chËm ban hµnh th× sÏ kh«ng ®ñ c¬ s¬ ph¸p lÝ gi¶i quyÕt ( cô thÓ lµ: luËt b¶o hé quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp, luËt canh tranh vµ chèng ®éc quyÒn, luËt trî cÊp th©t nghiÖp… ) c¸c v¨n b¶n cô thÓ ho¸, h­íng dÉn ban hµnh cßn chËm, nhiªï thñ tôc phiÒn hµ kh«ng phï hîp víi nguyªn t¾c kinh doanh, møc ®é hoµ nhËp víi luËt ph¸p quèc tÕ ch­a cao. T×nh tr¹ng nµy cã c¶ nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan, ®Ó gi¶i quyÕt cÇn ®Èy m¹nh h¬n n÷a c«ng t¸c lµm lu©t ,t¨ng c­êng tyuªn truyÒn vµ phæ biÕn gÝao dôc, t¨ng c­êng c«ng t¸c kiÓm tra , gi¸m s¸t , xö lÝ, ®Èy m¹nh c«ng t¸c t­ vÊn vµ dÞch vô luËt…. VÒ lùc l­îng kinh tÕ: nhµ n­íc ta thùc hiÖn bao cÊp qu¸ nhiÒu ®èi víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc, lµm gi¶m tÝnh c¹nh tranh trªn thÞ truêng gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ c¶ ®éng lùc thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp, cßn mang tÝnh ph©n biÖt gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong nhµ n­¬c ta nh­:kinh tÕ quèc doanh víi thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh. gi÷a thµnh phÇn kinh tÕ trong n­íc vµ ngoµi n­íc nh­: møc thuÕ suÊt ­u ®·i cña khu vùc kinh tÕ n­íc ngoµi thuËn lîi h¬n rÊt nhiÒu… VÒ ho¹t ®éng ®èi ngäai: ë n­íc ta viÖc më réng kinh tÕ ®èi ngo¹i trong thêi gian qua mÆc dï mang l¹i nhiÒu thµnh tùu .Nh­ng so víi c¸c n­íc trong khu cùc vµ so víi tiÒm n¨ng cña chóng ta th× nh×n chung ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i cña chóng ta cßn nhiÒu yÕu kÐm. Cho ®Õn n¨m 1990 b×nh qu©n ®Çu ng­êi vÒ xuÊt khÈu míi chØ 28USD, nhËp khÈu chØ 37USD. C¬ cÊu xuÊt nhËp cßn nÆng vÒ mÆt hµng th« vµ hµng tiªu dïng. ChÊt l­îng hang xuÊt khÈu kÐm kh¶ n¨ng c¹nh tranh, tèc ®é ph¸t triÓn cßn chËm vµ tæ chøc bé m¸y cßn kÐm hîp lÝ. §Ó ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng ®èi ngo¹i nhµ nøoc cÇn tËp trung vµo qu¶n lÝ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò: ®¶m b¶o ®­îc æn ®Þnh kinh tÕ, chÝnh trÞ x· héi. Cã hÖ thèng ph¸p luËt ®ång bé phï hîp víi th«ng lÖ vµ luËt ph¸p quèc tÕ. X©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng s¶n xuÊt vµ x· héi , tr­íc hÕt lµ giao th«ng, dÞch vô. Cã ®éi ngò c¸n bé giái… IV. Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lÝ cña nhµ n­íc 1. Gi¶i ph¸p TiÕp tôc hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vÒ kinh tÕ T¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ æn ®Þnh x· héi lµ ­íc väng cña nh©n d©n ViÖt Nam, lµ mèi quan t©m s©u s¾c cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta. §Ó t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ æn ®Þnh x· héi th× Nhµ n­íc ph¶i cã nhiÒu yÕu tè vµ gi¶i ph¸p ®ång bé, ph¶i sö dông vµ ph¸t huy tèt c¸c nguån lùc cho sù ph¸t triÓn, ph¶i c¶i t¹o c¸c ®iÒu kiÖn c¬ b¶n nh­: Sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ – x· héi, sù ®Çu t­ ®óng h­íng cho khoa häc… §Ó lµm ®­îc nh÷ng ®iÒu nµy Nhµ n­íc sö dông ph¸p luËt nh­ lµ mét c«ng cô ®¾c lùc, ®ång thêi còng sö dông ph¸p luËt ®Ó ®¶m b¶o vai trß cña m×nh. Ph¸p luËt lµ sù biÓu hiÖn cña v¨n minh vµ v¨n ho¸ x· héi, nã thÓ chÕ ho¸ nh÷ng quan ®iÓm, ®­êng lèi kinh tÕ thµnh hÖ thèng c¸c quy ph¹m ph¸p luËt, t¹o c¬ së ph¸p lý ®Ó x¸c lËp, cñng cè vµ ®Þnh h­íng ph¸t triÓn. Thùc tÕ cho thÊy r»ng trong bÊt cø chÕ ®é kinh tÕ nµo còng cÇn cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n­íc b»ng ph¸p luËt ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò mµ tù th©n c¬ chÕ kinh tÕ kh«ng thÓ tù gi¶i quyÕt ®­îc. Nhµ n­íc ta dïng ph¸p luËt nh»m ®¶m b¶o ba môc tiªu c¬ b¶n lµ: B¶o ®¶m hiÖu qu¶ kinh tÕ; Gi¶m bít bÊt c«ng x· héi; T¹o ra sù æn ®Þnh kinh tÕ - chÝnh trÞ. Trong thêi gian qua, Nhµ n­íc ViÖt Nam ®· ban hµnh nhiÒu Bé luËt, luËt vµ c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thi hµnh ®Ó ®¸p øng, n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý cña Nhµ n­íc trong ®iÒu kiÖn ®æi míi cña nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn ®Õn nay hÖ thèng ph¸p luËt kinh tÕ cña ViÖt Nam cßn thiÕu, ch­a ®ång bé, th­êng xuyªn ph¶i söa ®æi, ®iÒu chØnh vµ bæ sung. V× vËy, tr­íc m¾t Nhµ n­íc ph¶i tiÕp tôc khÈn tr­¬ng hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ®Ó t¨ng c­êng hiÖu qu¶ qu¶n lý cña Nhµ n­íc ®èi víi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cña ViÖt Nam. §ång thêi bæ sung, s¼ ®æi c¸c luËt, ph¸p lÖnh hiÖn hµnh ®Ó chóng phï hîp víi thùc tiÔn vËn ®éng nhanh chãng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. VÝ dô LuËt c¹nh tranh, LuËt chøng kho¸n vµ thÞ tr­êng Chøng kho¸n… CÇn c¶i tiÕn c«ng t¸c lµm luËt, t¨ng c­êng vai trß cña Quèc héi, c¸c Uû ban cña Quèc héi vµ c¸c §¹i biÓu Quèc héi chuyªn tr¸ch trong tiÕn tr×nh x©y dùng, ®­a ra vµ phª chuÈn c¸c dù ¸n LuËt. §¶m b¶o chóng s¸t víi thùc tÕ ®ßi hái cña nÒn kinh tÕ. b. §¶m b¶o ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn,trong ®ã kinh tÕ nhµ n­íc gi÷ vai trß chñ ®¹o Ph¶i tiÕp tôc thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn nh­ §¹i héi lÇn thø s¸u cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam (th¸ng 12/1986) ®· thõa nhËn. Coi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kinh doanh theo ph¸p luËt ®Òu lµ bé phËn cÊu thµnh quan träng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa cïng ph¸t triÓn l©u dµi, hîp t¸c vµ c¹nh tranh lµnh m¹nh. Kh«ng nªn cã th¸i ®é ®Þnh kiÕn vµ kú thÞ víi bÊt kú thµnh phÇn kinh tÕ nµo (theo HiÕn ph¸p 1992). §©y lµ vÊn ®Ò cèt lâi ®ßi hái sù quan t©m ®óng møc cña nhµ n­íc, tr¸nh sai lÇm tr­íc ®©y kh«ng thõa nhËn thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n, mµ ®i theo m« h×nh kinh tÕ cña Liªn X« tr­íc ®©y vµ c¸c n­íc X· héi chñ nghÜa ë §«ng ¢u ®· khiÕn chóng ta ph¶i chÞu nhiÒu hËu qu¶. Ph¶i x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ Nhµ n­íc gi÷ vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ do doanh nghÞªp Nhµ n­íc lµ c«ng cô quan träng ®Ó Nhµ n­íc më réng hîp t¸c quèc tÕ, b×nh æn gi¸ c¶ thÞ tr­êng, ®Þnh h­íng cho ho¹t ®äng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c… Tuy nhiªn, hiÖn nay nÕu xÐt theo tiªu chÝ cña QuyÕt ®Þnh sè 58/2002/Q§ - TTg ngµy 26/04/2002 cña Thñ t­íng ChÝnh phñ th× cã qu¸ nhiÒu doanh nghiÖp Nhµ n­íc ch­a ®¹t ®­îc yªu cÇu ®Ò ra. Do vËy, viÖc s¾p xÕp vµ ®æi míi nh»m môc tiªu ph¸t triÓn vµ n©ng cao m¹nh mÏ hiÖu qu¶ vµ søc c¹nh tranh cña doanh nghiÖp Nhµ n­íc nãi riªng, cña c¶ nÒn kinh tÕ nãi chung lµ mèi quan t©m hµng ®Çu ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý cña Nhµ n­íc. §Æc biÖt trong bèi c¶nh hiÖn nay kh«ng cho phÐp chóng ta chÇn chõ, cô thÓ khi thêi ®iÓm tham gia ®Çy ®ñ AFTTA chØ cßn h¬n 02 n¨m n÷a, khi mµ Trung Quèc, Campuchia ®Òu ®· tham gia WTO…. ChÝnh ®iÒu nµy ®· vµ sÏ khiÕn cho chung ta chÞu nhiÒu ¸p lùc trong qu¸ tr×nh ®µm ph¸n, lµm cho c¹nh tranh nhgµy cµng phøc t¹p. Do vËy, chóng ta cÇn ph¶i kiªn quyÕt cho ph¸ s¶n, gi¶i thÓ nh÷ng doanh nghiÖp Nhµ n­íc kh«ng cã chiÕn l­îc hiÖu qu¶, cho t­ nh©n ho¸ nh÷ng doanh nghiÖp lµm ¨n cã hiÖu qu¶ nh­ng kh«ng cã chiÕn l­îc, chØ gi÷ l¹i nh÷ng doanh nghiÖp qu¶n lý mét sè ngµnh, c¬ së träng ®iÓm, then chèt quyÕt ®Þnh ®Õn tèc ®é t¨ng tr­ëng cña toµn bé nÒn kinh tÕ, ®Õn sù biÕn ®æi c¨n b¶n cña c¬ cÊu kinh tÕ vµ viÖc ¸p dông kü thuËt c«ng nghÖ mòi nhän cã t¸c dông lµ “bµ ®ì” vµ hç trî cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn. C¸c ngµnh kinh tÕ c«ng céng ®ßi hái vèn ®Çu t­ lín nh­ng thu håi chËm vµ tû suÊt lîi nhuËn thÊp mµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c kh«ng muèn ®Çu t­. Gi÷ l¹i mét sè ngµnh cã lîi nhuËn siªu ng¹ch cùc lín ®Ó lµ chç dùa, thùc lùc ®Ó Nhµ n­íc thùc hiÖn nhiÖm vô, chÝnh s¸ch cña m×nh. Kh«ng nªn quan niÖm doanh nghiÖp Nhµ n­íc th× ph¶i 100% vèn cña Nhµ n­íc. ë ®©y cÇn cã sù ph©n biÖt sù kh¸c nhau gi÷a ph¹m trï Nhµ n­íc ®éc quyÒn vµ doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®éc quyÒn. Nhµ n­íc ®éc quyÒn lµ cÇn thiÕt, nh­ng doanh nghiÖp Nhµ n­íc ®éc quyÒn kinh doanh cÇn ®­îc xo¸ bá. H×nh thµnh ®ång bé c¬ chÕ qu¶n lý nÒn KTTT theo ®Þnh h­íng XHCN TiÕp tôc t¹o lËp ®ång bé c¸c yÕu tè cÊu thµnh thÞ tr­êng bao gåm: ThÞ tr­êng hµng ho¸ dÞch vô, ThÞ tr­êng lao ®éng, ThÞ tr­êng vèn, thÞ tr­êng tiÒn tÖ …. Nh×n chung, KTTT ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam míi ®­îc h×nh thµnh ë tr×nh ®é cßn thÊp, kh¶ n¨ng c¹nh tranh cßn ch­a cao, nhiÒu thÞ tr­êng s¬ khai, ch­a ®ång bé. V× vËy, Nhµ n­íc cÇn ph¶i ®æi míi m¹nh mÏ, ®Èy m¹nh sù ph¸t triÓn cña c¸c thÞ tr­êng, ®Æc biÖt chó träng ®Õn c¸c thÞ tr­êng míi nh­: thÞ tr­êng chøng kho¸n, thÞ tr­êng bÊt ®éng s¶n, thÞ tr­êng khoa häc. CÇn chó ý thÞ tr­êng ë c¸c vïng cßn nhiÒu khã kh¨n nh­ n«ng th«n, miÒn nói, biªn giíi, h¶i ®¶o. Chñ ®éng héi nhËp víi thÞ tr­êng quèc tÕ. Nhµ n­íc ph¶i t¹o m«i tr­êng ph¸p lý thuËn lîi, b×nh ®¼ng cho c¸c doanh nghiÖp c¹nh tranh vµ hîp t¸c ph¸t triÓn. Nhµ n­íc th«ng qua c¸c chiÕn l­îc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch, chÝnh s¸ch phï hîp nh»m sö dông hiÖu qu¶ lùc l­îng vËt chÊt c¶u Nhµ n­íc ®Ó ®Þnh h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ®¶m b¶o chñ ®éng c©n ®èi vÜ m« nÒn kinh tÕ, ®iÒu tiÕt ph©n phèi vµ thu nhËp, thanh tra mäi ho¹t ®éng kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, chèng bu«n lËu, lµm hµng gi¶, gian lËn th­¬ng m¹i… T¹o m«i tr­êng kinh doanh lµnh m¹nh, c«ng khai, minh b¹ch, h¹n chÕ vµ kiÓm so¸t ®éc quyÒn kinh doanh, ph©n ®Þnh râ chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc víi chøc n¨ng qu¶n lý s¶n xuÊt kinh doanh. Tõ ®ã thùc hiÖn ®óng chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ kinh tÕ vµ chøc n¨ng së h÷u tµi s¶n c«ng cña Nhµ n­íc. d. TiÕp tôc ®æi míi c¸c c«ng cô qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc §æi míi c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ theo h­íng xuÊt ph¸t vµ g¾n chÆt víi thÞ tr­êng. N©ng cao chÊt l­îng c«ng t¸c x©y dùng c¸c chiÕn l­îc, quy ho¹ch vµ kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, t¨ng c­êng c«ng t¸c th«ng tin kinh tÕ x· héi trong n­íc vµ quèc tÕ, c«ng t¸c kÕ to¸n, thèng kª. øng dông réng r·i c¸c thµnh tùu khoa häc vµ c«ng nghÖ trong c«ng t¸c dù b¸o, kiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn ë c¸c cÊp vµ doanh nghiÖp. Gi¶i quyÕt thËt tèt gi÷a thu vµ chi ng©n s¸ch ®¶m b¶o tÝnh minh b¹ch, c«ng b»ng trong thu, chi ng©n s¸ch Nhµ n­íc, tiÕp tôc c¶i c¸ch hÖ thèng thuÕ phï hîp víi t×nh h×nh ®Êt n­íc ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶n ®Çu t­ vèn vµ sö dông vèn cã hiÖu qu¶, chèng l·ng phÝ thÊt tho¸t. e. §Èy m¹nh c¶i c¸ch hµnh chÝnh Thùc tÕ ®æi míi trong nh÷ng n¨m qua cho thÊy c«ng t¸c qu¶n lý hµnh chÝnh Nhµ n­íc ch©m ®æi míi, nh­ Héi nghÞ TW lÇn thø 7 kho¸ VIII (1999) ®· nhËn ®Þnh “Tæ chøc bé m¸y cña HÖ thèng chÝnh trÞ nhÊt lµ bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n­íc cßn cång kÒnh, nhiÒu ®Çu mèi, tÇng nÊc trung gian… Chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ chÕ ®é tr¸ch nhiÖm cña ng­êi ®øng ®Çu cßn ch­a râ rµng, chèng chÐo g©y khã kh¨n cho viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi vµ gi¶m ®éng lùc ph¸t triÓn ”. Do vËy cÇn thiÕt trong nh÷ng n¨m tíi ph¶i nç lùc h¬n n÷a theo ch­¬ng tr×nh tæng thÓ c¶i c¸ch hµnh chÝnh Nhµ n­íc giai ®o¹n 2001 – 2010 ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ qu¶n lý Nhµ n­íc trong ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn KTTT ®Þnh h­íng XHCN. Thùc hiÖn c¶i c¸ch bé m¸y hµnh chÝnh theo c¸c cÊp tõ TW ®Õn ®Þa ph­¬ng nh»m gi¶m bít sù cång kÒnh, ®ång thêi ph©n râ chøc n¨ng, nhiÖm vô, tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan Nhµ n­íc: + C¶i c¸ch chÕ ®é c«ng chøc vµ c«ng cô x©y dùng ®éi ngò c¸n bé trong s¹ch, c¶i c¸ch chÕ ®é tiÒn l­¬ng víi c¸n bé c«ng chøc, khuyÕn khÝch ng­êi cã tµi vµ ng­êi lµm tËm t©m víi c«ng viÖc gióp cho hä ®­îc ph¸t huy n¨ng lùc së tr­êng víi møc ®·i ngé tho¶ ®¸ng, kh¾c phôc t×nh tr¹ng l­¬ng vµ trî cÊp l­¬ng bÊt hîp lý nh­ hiÖn nay. + C¶i c¸ch thñ tôc hµnh chÝnh theo h­íng thèng nhÊt, c«ng khai, minh b¹ch, ®¬n gi¶n, kiªn quyÕt xo¸ bá c¸c thñ tôc hµnh chÝnh g©y phiÒn hµ, s¸ch nhiÔu nh©n d©n vµ c¸c doanh nghiÖp. TÊt c¶ c¸c c¶i c¸ch nµy nh»m x©y dùng mét nÒn hµnh chÝnh Nhµ n­íc trong s¹ch, v÷ng m¹nh, cã hiÖu lùc, hiÖu qu¶ theo h­íng x©y dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn cña d©n, do d©n vµ v× d©n. f. Gi÷ v÷ng sù l·nh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam §©y lµ vÊn ®Ò cã tÝnh nguyªn t¾c vµ lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh nhÊt ®¶m b¶o tÝnh ®Þnh h­íng XHCN cña KTTT còng nh­ sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc. Cµng ®i s©u vµo KTTT, thùc hiÖn d©n chñ ho¸ x· héi, më réng hîp t¸c quèc tÕ cµng ph¶i t¨ng c­êng sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n. Thùc tÕ ë mét sè n­íc cho thÊy chØ cÇn mét chót m¬ hå, bu«ng láng sù l·nh ®¹o cña §¶ng lµ lËp tøc t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c thÕ lùc thï ®Þch ph¸ vì æn ®Þnh chÝnh trÞ, g©y mÊt æn ®Þnh kinh tÕ x· héi, hiÖu lùc qu¶n lý kinh tÕ gi¶m, dÉn ®Õn ®Êt n­íc ®i chÖch theo con ®­êng kh¸c . ViÖt Nam chñ tr­¬ng ph¸t triÓn kinh tÕ – thÞ tr­êng nh­ng kh«ng ph¶i ®Ó cho nã vËn ®éng mét c¸ch mï qu¸ng tù ph¸t, mµ ph¶i cã sù h­íng dÉn chØ ®¹o, ®iÒu tiÕt cña nhµ n­íc. Ph¸t huy tÝch cùc v× lîi Ých cña ®¹i ®a sè nh©n d©n, v× mét x· héi c«ng b»ng v¨n minh, mµ tæ chøc lµm ®­îc ®iÒu nµy chØ cã thÓ lµ nhµ n­íc XHCN. g. Gi¶i quyÕt tèt c¸c vÊn ®Ò x· héi C¸c vÊn ®Ò x· héi lµ thuíc ®o c¬ b¶n ®¸nh gi¸ tr×nh ®é vµ n¨ng lùc qu¶n lÝ cña nhµ n­íc, do vËy nhµ n­íc ph¶i coi ®©y lµ lµ néi dung quan träng cña viÑc ®Þnh h­íng thµnh c«ng XHCN, b¶o ®¶m tÝnh ­u viÖt cña chÕ ®é x· héi . §iÒu nµy ch¼ng nh÷ng t¹o ®éng lùc ph¸t triÓn s¶n xuÊt , n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng, thùc hiÖn b×nh ®¼ng c¸c quan hÖ x· héi, khuyÕn khÝch nh©n d©n lµm giÇu. Cô thÓ: +Ch¨m lo c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn viÖc lµm, b¶o ®¶m an toµn vÖ sinh lao ®éng. +Phßng chèng tai n¹n nghÒ nghiÖp,bÖnh nghÒ nhgiÖp cho ng­êi lao ®éng , t¨ng c¸c chÕ ®é b¶o hé lao ®éng. +Tõng b­íc më réng hÖ thèng b¶o hiÓm x· héi vµ an sinh x· héi, c¶i c¸ch chÕ ®é tiÒn l­¬ng víi c¸n bé c«ng chøc, khuyÕn khÝch ng­êi tµi lµm viÖc cho ®Êt n­íc. +TiÕp tôc thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh xo¸ ®ãi gi¶m ngÌo, ch¨m sãc vµ cã chÕ ®é víi nh÷ng ng­êi cã c«ng víi n­íc, th­¬ng binh , bÖnh binh, cha mÑ , vî con liÖt sÜ , c¸c gia ®×nh chÝnh s¸ch. MÆc dï nh÷ng ho¹t ®éng nµy sÏ t¹o ra mét g¸nh nÆng lín cho ng©n s¸ch nhµ n­íc, nh­ng nhµ n­íc kh«ng thÓ bá qua, bëi khi nh÷ng vÊn ®Ì trªn ®­îc gi¶i quyÕt mét c¸ch tháa ®¸ng sÏ gãp phÇn ®¶m b¶o sù an t©m tin t­ëng cña nh©n d©n vµo sù qu¶n lÝ cña nhµ n­íc, ®ång thêi nh©n d©n sÏ hÕt m×nh phôc vô nhµ n­íc. +§Èy m¹nh cuéc ®Êu tranh phßng chèng téi ph¹m, gi÷ g×n trËt tù kØ c­¬ng, ng¨n chÆn vµ bµi trõ c¸c tÖ n¹n x· héi, nhÊt lµ c¸c tÖ n¹n ma tuý, m¹i d©m, sèng bu«ng th¶ cña mét bé phËn tÇng líp trÎ. Kiªn quyÕt ®Êu tranh víi tÖ tham nhòng, hèi lé lµm giµu bÊt hîp ph¸p…cïng víi nh÷ng mÆt tr¸i kh¸c mµ c¬ chÕ thÞ tr­êng g©y ra. h.Sù qñan lÝ ®iÒu tiªt cña nhµ n­íc ph¶i ®¶m b¶o nhøng qui t¾c cña thÞ tr­êng Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ mang nh÷ng khuyÕt tËt c¬ b¶n , nh­ng sù can thiÖp cña nhµ n­íc ph¶i ®¶m b¶o nh÷ng tu©n theo nh÷ng qui luËt vèn cã cña KTTT. Trong bµi tiÓu luËn nµy cã sö dông c¸c tµi liÖu: + Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÝnh trÞ. + S¸ch c¬ chÕ thÞ tr­êng vµ vai trß nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ ViÖt Nam + T¹p chÝ céng s¶n: sè 31,t11-2003, sè 17. + T¹p chÝ lÝ luËn chÝnh trÞ: sè 3_2003,sè 11_2003 + T¹p chÝ kinh tÕ vµ ph¸t triÓn:sè 71-2003

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docVai trò quản lí của nhà nước trong nền kinh tế thị trường.doc