Xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam

MỤC LỤC A. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI ã B. NỘI DUNG I. Lí luận chung về mâu thuẫn biện chứng trong công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN ở Việt Nam 1, Cơ sở lí luận a, Mâu thuẫn biện chứng, quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập b, Nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa 2, Cơ sở thực tiễn a, Thực trạng nền kinh tế nước ta khi chuyển sang kinh tế thị trường theo định hướng XHCN b, Thực trạng của quá trình chuyển sang kinh tế thị trường ở nước ta II. Mâu thuẫn biện chứng trong công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay 1, Đặc điểm mâu thuẫn biện chứng trong quá trình đổi mới chuyển sang kinh tế thị trường ở Việt Nam a, Những mâu thuẫn tiêu biểu trong quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường ở Việt Nam b, Tác động của mâu thuẫn biện chứng đến nền kinh tế thị trường 2, Giải pháp đối với mâu thuẫn biện chứng trong công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN ở nước ta C. KẾT LUẬN A. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI Trong công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, việc ứng dụng lí luận triết học Mác Lênin vào thực tiễn có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nó đóng vai trò là kim chỉ nam, chỉ ra hướng đi đúng đắn cho toàn bộ quá trình này. Trong triết học duy vật biện chứng, bất kì sự vật nào cũng đều chứa đựng mâu thuẫn. Đó là hiện tượng khách quan, phổ biến, hình thành từ những cấu trúc và thuộc tính bên trong, vốn có của mỗi sự vật, hiện tượng. Triết học Mác Lênin đã khẳng định, chính mâu thuẫn biện chứng là nguồn gốc, động lực cho sự vận động và phát triển của mọi sự vật, hiện tường trong thế giới khách quan. Quá trình xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta là một hiện tượng trong đời sống kinh tế xã hội. Vì vậy, nó cũng không thể nằm ngoài qui luật mâu thuẫn. Điều này có nghĩa là nó luôn chứa đựng mâu thuẫn, và trong đó có mâu thuẫn biện chứng - nguồn gốc, động lực cho sự tồn tại, phát triển. Muốn xây dựng thành công và đưa nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta đi lên, hoà nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới thì điều tất yếu là phải nghiên cứu những mâu thuẫn biện chứng trong đó. Từ đó giúp chúng ta tìm ra những phương pháp có hiệu quả đối với điều kiện của đất nước. Chính vì những lí do trên đây, em đã chọn “Mâu thuẫn biện chứng trong công cuộc xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam” làm đề tài cho tiểu luận triết học đầu tiên của mình. Trong tiểu luận này, em chỉ xin đề cập tới một số mâu thuẫn tiêu biểu: - Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất - Mâu thuẫn giữa các hình thức sở hữu - Mâu thuẫn giữa kinh tế thị trường và mục tiêu xây dựng con ngừơi xã hội chủ nghĩa - Mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế và thực hiện công bằng xã hội - Mâu thuẫn giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường Hoàn thành được bài tiểu luận này, em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Đoàn Quang Thọ đã hướng dẫn và truyền thụ kiến thức cho em. Do còn hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm và thời gian nghiên cứu, tiểu luận này không khỏi có thiếu sót và sai lầm do chủ quan khi nhìn nhận vấn đề. Em rất mong nhận được sự đánh giá và góp ý từ các thầy cô để em có thể thu được kết quả tốt hơn trong những lần nghiên cứu sau. Em xin chân thành cảm ơn.

doc22 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 29/01/2013 | Lượt xem: 1385 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Xây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
p v« s¶n ngµy cµng bÞ bÇn cïng hãa, ph¶i b¸n søc lao ®éng, chÞu thiÖt thßi. QuyÒn lîi cña hai giai cÊp vÒ kinh tÕ ®· ®èi lËp h¼n nhau, m©u thuÉn cµng t¨ng vµ tíi lóc nµo ®ã hai giai cÊp trë thµnh hai giai cÊp ®èi ®Þch trong x· héi t­ b¶n. Khi m©u thuÉn ®· ph¸t triÓn tíi ®Ønh cao cña nã, khi c¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt cho viÖc gi¶i quyÕt m©u thuÉn ®· chÝn muåi th× lóc ®ã m©u thuÉn ®­îc gi¶i quyÕt. ViÖc gi¶i quyÕt m©u thuÉn ®­îc tiÕn hµnh b»ng c¸ch t¹o nªn sù chuyÓn ho¸, bµi trõ, phñ ®Þnh gi÷a c¸c mÆt ®èi lËp, thay ®æi c¸c mÆt ®èi lËp, lµm m©u thuÉn cò mÊt ®i, m©u thuÉn míi h×nh thµnh. Trong giíi tù nhiªn, sù chuyÓn hãa th­êng diÔn ra mét c¸ch tù ph¸t theo c¸c qui luËt tù nhiªn, cßn trong x· héi, sù chuyÓn hãa l¹i diÔn ra th«ng qua ho¹t ®éng cã ý thøc cña con ngõ¬i. VÝ dô: trong tù nhiªn, sù ®Êu tranh gi÷a biÕn dÞ vµ di truyÒn trong sinh vËt thÕ hÖ tr­íc t¹o ra lo¹i sinh vËt míi víi nh÷ng ®Æc ®iÓm cña thÕ hÖ tr­íc vµ c¶ nh÷ng ®Æc ®iÓm míi, thÝch nghi h¬n víi ®iÒu kiÖn m«i tr­êng xung quanh. Sù ®Êu tranh nµy theo quy luËt tiÐn hãa tù nhiªn vµ tù diÔn ra kh«ng cÇn søc m¹nh hay sù chi phèi cña bµn tay con ngêi. Cßn trong x· héi, m©u thuÉn gi÷a LLSX vµ QHSX muèn ®­îc gi¶i quyÕt ph¶i cã c¸c cuéc c¸ch m¹ng, do con ngêi t¹o ra, bÞ chi phèi dø¬i ý thøc tiÕn bé cña con ngõ¬i, h×nh thµnh QHSX míi, phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña LLSX. Qu¸ tr×nh chuyÓn ho¸ cña c¸c mÆt ®èi lËp diÔn ra rÊt phøc t¹p víi nhiÒu h×nh thøc phong phó. Th«ng th­êng sù chuyÓn hãa cã ba d¹ng: Mét mÆt ®èi lËp nµo ®ã mÊt ®i, mÆt ®èi lËp míi xuÊt hiÖn. C¸c mÆt ®èi lËp thay ®æi vÞ trÝ, t­¬ng quan lùc l­îng. VÝ dô sù thay ®æi ®iÖn tÝch ©m vµ d­¬ng trong ph¶n øng h¹t nh©n ®Ó t¹o ra h¹t nh©n míi. C¶ hai mÆt ®èi lËp cïng thay ®æi lªn mét tr×nh ®é cao h¬n xÐt vÒ ph­¬ng diÖn chÊt cña sù vËt. VÝ dô: ®Þa chñ, quÝ téc víi n«ng d©n lµ hai giai cÊp t¹o nªn m©u thuÉn trong x· héi phong kiÕn. Khi x· héi phong kiÕn sôp ®æ, bÞ thay thÕ b»ng x· héi t­ b¶n chñ nghÜa th× hai giai cÊp m©u thuÉn c¬ b¶n trong x· héi cò ®­îc thay thÕ b»ng hai giai cÊp lµ t­ s¶n vµ v« s¶n. Hai giai cÊp nµy ®Òu cã nhËn thøc, hiÓu biÕt cao h¬n hai giai cÊp trong thêi phong kiÕn, tøc lµ cã sù ph¸t triÓn cao h¬n vÒ chÊt. Nh­ vËy, sù ®Êu tranh gi÷a c¸c mÆt ®èi lËp ®· ®a tíi sù chuyÓn hãa gi÷a chóng, lµm c¸c mÆt ®èi lËp thay ®æi, t¹o nªn c¸c mÆt ®èi lËp míi. Sù thèng nhÊt cña c¸c mÆt ®èi lËp cò ®­îc thay thÕ b¾ng sù thèng nhÊt cña c¸c mÆt ®èi lËp míi. M©u thuÉn cò mÊt ®i, m©u thuÉn míi h×nh thµnh. Cø nh­ thÕ sù ®Êu tranh, chuyÓn hãa gi÷a c¸c mÆt ®èi lËp trong m©u thuÉn lµm cho sù vËt hiÖn t­îng ph¸t triÓn kh«ng ngõng. Sù ph¸t triÓn nµy diÔn ra theo ba xu h­íng: tõ thÊp tíi cao, tõ ®¬n gi¶n tíi phøc t¹p, tõ kÐm hoµn thiÖn tíi hoµn thiÖn h¬n. Hay nãi c¸ch kh¸c, sù gi¶i quyÕt m©u thuÉn lµ nguån gèc vµ ®éng lùc cho sù vËn ®éng, ph¸t triÓn cña sù vËt vµ hiÖn t­îng trong thÕ giíi kh¸ch quan. Cã thÓ nãi, thèng nhÊt vµ ®Êu tranh lµ hai mÆt cña qu¸ tr×nh tån t¹i cña thÕ giíi kh¸ch quan. Lªnin ®· chØ ra r»ng: MÆc dï thèng nhÊt lµ ®iÒu kiÖn ®Ó sù vËt , hiÖn t­îng tån t¹i víi ý nghÜa nã lµ nã, nhê cã sù thèng nhÊt cña c¸c mÆt ®èi lËp mµ chóng ta nhËn biÕt ®­îc c¸c sù vËt hiÖn t­îng tån t¹i trong thÕ giíi kh¸ch quan. Song b¶n th©n sù thèng nhÊt chØ lµ t­¬ng ®èi vµ t¹m thêi. §Êu tranh gi÷a c¸c mÆt ®èi lËp míi lµ tuyÖt ®èi. Nã th­êng diÔn ra liªn tôc trong suèt qu¸ tr×nh tån t¹i cña sù vËt. KÓ c¶ trong tr¹ng th¸i sù vËt æn ®Þnh, còng nh­ khi chuyÓn hãa nh¶y vät vÒ chÊt. Lªnin viÕt: “Sù thèng nhÊt (phï hîp, ®ång nhÊt, t¸c dông ngang nhau) cña c¸c mÆt ®èi lËp lµ cã ®iÒu kiÖn, t¹m thêi, tho¸ng qua t­¬ng ®èi. Sù ®Êu tranh cña c¸c mÆt ®èi lËp bµi trõ lÉn nhau lµ tuyÖt ®èi, còng nh­ sù ph¸t triÓn, sù vËn ®éng lµ tuyÖt ®èi”. Trªn ®©y ta ®· ph©n tÝch qu¸ tr×nh tån t¹i, h×nh thµnh, ph¸t triÓn vµ gi¶i quyÕt m©u thuÉn biÖn chøng, cho thÊy m©u thuÉn lµ mét hiªn t­îng kh¸ch quan vµ phæ biÕn. Dï muèn hay kh«ng muèn chóng vÉn tån t¹i trong sù vËt hiÖn t­îng cña thÕ giíi kh¸ch quan. V× vËy chóng ta cÇn th¼ng th¾n nh×n nhËn, vµ thõa nhËn m©u thuÉn. Khi nghiªn cøu mét sù vËt hiªn t­îng nµo th× cÇn nghiªn cøu nh÷ng m©u thuÉn cña ®èi t­îng ®ã. Tõ ®ã t×m ra nh÷ng biÖn ph¸p, c¸ch thøc t¸c ®éng tíi sù vËt hiÖn t­îng ®ã sao cho phï hîp víi qui luËt kh¸ch quan, phôc vô cho nhu cÇu cña con ngõ¬i. Bªn c¹nh nh÷ng kiÕn thøc vÒ m©u thuÉn biÖn chøng, chóng ta sÏ tiÕp tôc t×m hiÓu mét sã ®Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. b, NÒn kinh tÕ thÞ trêng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa tr­íc hÕt ph¶i mang nh÷ng tÝnh chÊt cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Kinh tÕ thÞ tr­êng chÝnh lµ h×nh thøc ph¸t triÓn cao cña kinh tÕ hµng hãa. Kinh tÕ hµng hãa ph¸t triÓn nghÜa lµ ph¹m trï hµng hãa, phµm trï tiÒn tÖ vµ thÞ tr­êng ®­îc ph¸t triÓn vµ ®­îc më réng. Dung l­îng thÞ tr­êng vµ c¬ cÊu thÞ tr­êng ®­îc më réng vµ hoµn thiÖn. Mäi quan hÖ kinh tÕ trong x· héi ®Òu ®­îc tiÒn tÖ hãa. Khi ®ã ngõ¬i ta gäi kinh tÕ hµng hãa lµ kinh tÕ thÞ tr­êng. Trªn thÕ giíi ®· cã nhiÒu quèc gia ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ cña m×nh theo m« h×nh kinh tÕ thÞ tr­êng. Ch¼ng h¹n, m« h×nh kinh tÕ thÞ tr­êng-x· héi cña Céng hßa Liªn bang §øc, kinh tÕ thÞ tr­êng mang mµu s¾c Trung Quèc,...NÕu g¸c l¹i nh÷ng ®Æc ®iÓm c¸ biÖt cña nh÷ng m« h×nh trªn, th× kinh tÕ thÞ tr­êng cã nh÷ng ®Æc ®iÓm chung nh­ sau: Mét lµ: TÝnh tù chñ cña c¸c chñ thÓ kinh tÕ rÊt cao. C¸c chñ thÓ kinh tÕ tù bï ®¾p c¸c chi phÝ vµ tù chÞu tr¸ch nhiÖm ®èi víi kÕt qu¶ s¶n xuÊt vµ kinh doanh cña m×nh. C¸c chñ thÓ kinh tÕ ®­îc tù do liªn kÕt, liªn doanh, tù do tæ chøc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt theo luËt ®Þnh. §©y lµ ®Æc tr­ng rÊt quan träng cña kinh tÕ thÞ tr­êng. Hai lµ: Hµng hãa trªn thÞ tr­êng rÊt phong phó, trong ®ã cã sù xuÊt hiÖn cña lo¹i hµng hãa ®Æc biÖt lµ hµng hãa søc lao ®éng. Lo¹i hµng hãa nµy cã ­u ®iÓm lµ sau khi mua ngõ¬i mua kh«ng bÞ lç mµ cßn thu ®­îc l·i. L·i nµy ®­îc thÓ hiÖn ë phÇn gi¸ trÞ thÆng d­ trong s¶n phÈm, ®­îc sinh ra do lao ®éng trõu t­îng cña ngõ¬i c«ng nh©n. Sù ®a d¹ng vµ phong phó vÒ sè l­îng vµ chñng lo¹i nh÷ng hµng hãa trªn thÞ tr­êng cho thÊy tr×nh ®é ph¸t triÓn cao cña n¨ng suÊt lao ®éng, cña quan hÖ trao ®æi, ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng. Ba lµ: Gi¸ c¶ ®­îc h×nh thµnh ngay trªn thÞ tr­êng.Gi¸ c¶ thÞ tr­êng võa lµ sù biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña gi¸ trÞ thÞ tr­êng, võa chÞu sù t¸c ®éng cña quan hÖ c¹nh tranh, quan hÖ cung cÇu hµng hãa vµ dÞch vô. Bèn lµ: C¹nh tranh lµ mét tÊt yÕu cña kinh tÕ thÞ tr­êng. Muèn cã nhiÒu lîi nhuËn, c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt vµ kinh doanh ph¶i ®ua nhau c¶i tiÕn kÜ thuËt, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng c¸ biÖt, gi¶m chi phÝ lao ®éng c¸ biÖt nh»m thu lîi nhuËn siªu ng¹ch.Trong kinh tÕ thÞ tr­êng, c¹nh tranh diÔn ra trong tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc s¶n xuÊt vµ l­u th«ng, trong néi bé tõng ngµnh vµ gi÷a c¸c ngµnh víi nhau. N¨m lµ: Kinh tÕ thÞ tr­êng lµ hÖ thèng kinh tÕ më, ®­îc ®iÒu hµnh bëi hÖ thèng tiÒn tÖ vµ ph¸p luËt cña Nhµ n­íc. Mçi ®Æc tr­ng trªn ®©y ph¶n ¸nh mét khÝa c¹nh cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Tæng hîp c¶ n¨m ®Æc tr­ng sÏ gióp ta h×nh dung ®­îc kh¸i qu¸t cÊu tróc cña m« h×nh kinh tÕ nµy. Thùc tiÔn vËn ®éng cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi nh÷ng n¨m gÇn ®©y cho thÊy m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ theo xu h­íng thÞ tr­êng cã sù ®iÒu tiÕt vÜ m« tõ trung t©m, trong bèi c¶nh cña thêi ®¹i ngµy nay lµ m« h×nh hîp lý h¬n c¶. M« h×nh nµy, vÒ ®¹i thÓ, ®¸p øng ®­îc nh÷ng th¸ch thøc cña sù ph¸t triÓn. ë n­íc ta, viÖc thùc hiÖn m« h×nh nµy, trªn thùc tÕ, ch¼ng nh÷ng lµ néi dung cña c«ng cuéc ®æi míi mµ h¬n thÕ n÷a, cßn lµ c«ng cô, lµ ph­¬ng thøc ®Ó n­íc ta ®i tíi môc tiªu x©y dùng chñ nghÜa x· héi. §©y lµ sù ®Þnh h­íng cña mét x· héi mµ sù hïng m¹nh cña nã nhê vµo sù giµu cã vµ h¹nh phóc cña nh©n d©n. X· héi kh«ng cã chÕ ®é ngõ¬i bãc lét ngõ¬i, dùa trªn c¬ së “nh©n d©n lao ®éng lµm chñ, con ngõ¬i ®­îc gi¶i phãng khái ¸p bøc, bãc lét, bÊt c«ng, lµm theo n¨ng lùc, h­ëng theo lao ®éng, cã cuéc sèng Êm no, tù do, h¹nh phóc, cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn toµn diÖn c¸ nh©n”. X· héi cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn cao trªn c¬ së khoa häc, c«ng nghÖ vµ lùc l­îng s¶n xuÊt hiÖn ®¹i. §Þnh h­íng XHCN cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta lµ cÇn thiÕt vÇ cã tÝnh kh¸ch quan. Néi dung ®Þnh h­íng XHCN cña kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta ®· ®­îc héi th¶o khoa häc nhiÒu lÇn. §· cã nhiÒu ngõ¬i cho r»ng thÞ tr­êng lµ c¸i cña riªng cña chñ nghÜa t­ b¶n; thËm chÝ lµ kh«ng cã thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa v× kinh tÕ thÞ tr­êng vµ chñ nghÜa x· héi lµ hai thø kh«ng thÓ dung hîp ®­îc. Hä cho r»ng: “ C¶ vÒ lÝ thuyÕt vµ thùc tiÔn, kinh tÕ thÞ tr­êng-®iÒu kiÖn tÊt yÕu ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ - kh«ng thÓ ®i ®«i víi ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ®ô¬c”...Xong thùc tÕ ®· chøng minh ®­êng lèi ®óng ®¾n cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta. Theo ý kiÕn cña ®a sè c¸c nhµ khoa häc ViÖt Nam, cã thÓ quan niÖm ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta cã nh÷ng néi dung chÝnh nh­ sau: Mét lµ: Hai mÆt kinh tÕ vµ x· héi cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng n­íc ta ®­îc chñ ®éng kÕt hîp víi nhau ngay tõ ®Çu th«ng qua ph¸p luËt, chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ chÝnh s¸ch x· héi trªn c¶ tÇm qu¶n lÝ vÜ m« vµ vi m«. NÕu ë tÇm vi m«, c¸c chñ doanh nghiÖp lÊy lîi nhuËn lµ môc tiªu x¸c ®Þnh hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh th× ë tÇm vÜ m«, Nhµ n­íc dïng hiÖu qu¶ kinh tÕ-x· héi lµm môc tiªu qu¶n lÝ nh»m thùc hiÖn t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi. Hai lµ: cïng víi sù t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, m«i tr­êng sinh th¸i cña ®Êt n­íc ®­îc chñ ®éng b¶o vÖ. Ba lµ: NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN lµ nÒn kinh tÕ cã tr×nh ®é ph¸t triÓn cao, cã tÝch luü trong néi bé nÒn kinh tÕ. Bèn lµ: Kinh tÕ nhµ n­íc ph¶i ph¸t huy vai trß chñ ®¹o, cïng víi kinh tÕ hîp t¸c lµ nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ trong n­íc. Ngoµi ra, Nhµ n­íc ®Çu t­, ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp trong c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nh»m t¹o ra nhiÒu viÖc lµm cho d©n vµ gãp phÇn t¹o ra nhiÒu s¶n phÈm cho x· héi. C¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®­îc ph¸t triÓn mét c¸ch b×nh ®¼ng víi nhau. N¨m lµ: Nhµ n­íc XHCN thùc hiÖn vai trß “bµ ®ì”, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn l¬i cho kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn ®óng h­íng. Vai trß ®ã ®­îc thÓ hiÖn b»ng hÖ thèng ph¸p luËt. S¸u lµ: NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta lµ nÒn kinh tÕ d©n téc hßa nhËp víi kinh tÕ quèc tÕ, t¹o ®iÒu kiÖn tiÕp thu nh÷ng thµnh tùu míi cña khoa häc-kÜ thuËt, c«ng nghÖ thÕ giíi, thùc hiÖn c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa ®Êt n­íc. 2, C¬ së thùc tiÔn a, Thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ n­íc ta khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN: Khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng, chóng ta ®øng tr­íc mét thùc tr¹ng lµ: ®Êt n­íc ®· vµ ®ang tõng b­íc qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi tõ mét x· héi vèn lµ thuéc ®Þa nöa phong kiÕn víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt x· héi rÊt thÊp. H¬n n÷a, nÒn kinh tÕ n­íc ta chÞu ¶nh h­ëng nÆng nÒ cña c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp. V× vËy, nÒn kinh tÕ n­íc ta tuy kh«ng cßn hoµn toµn lµ kinh tÕ tù nhiªn tù cung tù cÊp, nh­ng còng ch­a ph¶i lµ kinh tÕ hµng hãa theo nghÜa ®Çy ®ñ. MÆt kh¸c, do cã sù ®æi míi vÒ mÆt kinh tÕ cho nªn nÒn kinh tÕ n­íc ta còng kh«ng cßn lµ nÒn kinh tÕ chØ huy. Cã thÓ nãi, thùc tr¹ng kinh tÕ n­íc ta khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng lµ nÒn kinh tÕ hµng hãa kÐm ph¸t triÓn, cßn mang tÝnh chÊt tù cÊp tù tóc vµ chÞu ¶nh h­ëng nÆng nÒ cña c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp. Thùc tr¹ng nµy ®­îc biÓu hiÖn ë c¸c mÆt sau: Kinh tÕ hµng hãa cßn kÐm ph¸t triÓn, nÒn kinh tÕ cßn mang nÆng tÝnh chÊt tù cÊp tù tóc. Sù yÕu kÐm ®ã ®­îc thÓ hiÖn ë: - Tr×nh ®é c¬ së vËt chÊt- kÜ thuËt vµ c«ng nghÖ x¶n xuÊt yÕu kÐm. - HÖ thèng kÕt cÊu h¹ tÇng, dÞch vô x· héi ch­a ®ñ ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr­êng ë trong n­íc vµ ch­a ®ñ kh¶ n¨ng ®Ó më réng giao l­u víi thÞ tr­êng quèc tÕ. - C¬ cÊu kinh tÕ cßn mÊt c©n ®èi vµ kÐm hiÖu qu¶. Tõ xuÊt ph¸t ®iÓm thÊp, nÒn kinh tÕ n­íc ta cßn phæ biÕn lµ s¶n xuÊt nhá cho nªn c¬ cÊu kinh tÕ n­íc ta cßn mang nhiÒu tÝnh chÊt cña mét c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp. Ngµnh nghÒ ch­a ph¸t triÓn. Sau §¹i héi §¶ng, tuy c¬ cÊu kinh tÕ ngµnh vµ c¬ cÊu thµnh phÇn kinh tÕ ®· cã nhiÒu thay ®æi, nh­ng vÉn ch­a h×nh thµnh ®­îc mét c¬ cÊu kinh tÕ míi hîp lÝ vµ cã hiÖu qu¶. - Chóng ta ch­a cã thÞ tr­êng theo ®óng nghÜa cña nã. NÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta ®· ®­îc h×nh thµnh vµ ®ang ph¸t triÓn. V× vËy, thÞ tr­êng ë n­íc ta còng ®ang ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn. Xem xÐt mét c¸ch kh¸i qu¸t vÒ thÞ tr­êng ë n­íc ta trong nh÷ng n¨m võa qua th× thÊy thÞ tr­êng ë n­íc ta cßn lµ thÞ tr­êng ë tr×nh ®é thÊp. TÝnh chÊt cña nã cßn hoang s¬. VÒ c¬ b¶n, n­íc ta vÉn ch­a cã thÞ tr­êng søc lao ®éng hoÆc chØ míi cã thÞ tr­êng nµy ë khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh víi h×nh thøc thuª mø¬n cßn th« s¬. Tuy vËy ®iÒu nµy ®· ph¶n ¸nh sù ®æi míi to lín trong nhËn thøc vµ quan ®iÓm cña §¶ng vµ d©n ta vÒ søc lao ®éng vµ c¸c lo¹i hµng hãa kh¸c. Mét thêi gian dµi ë n­íc ta, t­ liÖu s¶n xuÊt l­u chuyÓn trong néi bé c¸c xÝ nghiÖp quèc doanh lµ nh÷ng hµng hãa ®Æc biÖt. Nã kh«ng ®­îc mua b¸n mét c¸ch tù do vµ së dÜ nh­ vËy lµ v× vai trß ®Æc biÖt quan träng cña nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt. NÕu t­ liÖu s¶n xuÊt r¬i vµo tay t­ nh©n, nã sÏ trë thµnh ph­¬ng tiÖn n« dÞch lao ®éng cña ngêi kh¸c. Søc lao ®éng, tiÒn vèn còng ®ùoc quan niÖm kh«ngph¶i lµ hµng hãa v.v... Bªn c¹nh ®ã chóng ta vÉn ch­a cã thÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ thÞ tr­êng tiÒn vèn, hoÆc míi chØ cã thÞ tr­êng nµy ë khu vùc ngoµi quèc doanh. - N¨ng suÊt lao ®éng x· héi vµ thu nhËp quèc d©n tÝnh theo ®Çu ngõ¬i cßn thÊp. Do vËy, møc tiªu dïng cña x· héi tõ n¨m 1988 ®Õn n¨m 1990 ®Òu lín h¬n møc GDP hµng n¨m. Chóng ta kh«ng cã tÝch luü néi bé tõ nÒn kinh tÕ trong n­íc. Cô thÓ lµ tõ n¨m 1988 ®Õn n¨m 1990 tiÕt kiÖm ®Òu lµ sè ©m ( n¨m 1988: -50; n¨m 1990: -10 ). Theo sè liÖu cña Ng©n hµng ThÕ giíi n¨m 1991 th× møc thu nhËp b×nh qu©n tÝnh theo ®Çu ngõ¬i cña n­íc ta vµo lo¹i thÊp nhÊt trong c¸c n­íc §«ng Nam ¸ ( ViÖt Nam: trªn 200 USD, trong khi ®ã, Trung Quèc lµ 370 USD, Th¸i Lan:1420 USD,...) Mét thêi gian dµi tån t¹i nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bap cÊp ë n­íc ta ®· ®Ó l¹i nh÷ng ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi c«ng cuéc ®æi míi mµ chóng ta ®ang tiÕn hµnh. Do nhËn thøc chñ quan duy ý chÝ vÒ nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa cho nªn trong nhiÒu thËp kØ võa qua, ë n­íc ta ®· tån t¹i m« hinh kinh tÕ chØ huy víi c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp. Thùc tiÔn ho¹t ®éng kinh tÕ ®· chøng minh m« h×nh nµy cã nhiÒu nh­îc ®iÓm. Nã gÇn nh­ ®èi lËp víi kinh tÕ hµng hãa vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. C¬ chÕ cò h×nh thµnh trªn c¬ cë thu hÑp hoÆc gÇn nh­ xãa bá quan hÖ hµng hãa tiÒn tÖ, lµm cho nÒn kinh tÕ bÞ “hiÖn vËt hãa”. Cßn c¬ chÕ míi ®­îc h×nh thµnh trªn c¬ së më réng quan hÖ hµng hãa tiÒn tÖ. Trong c¬ chÕ cò, c¸c ph¹m trï gi¸ c¶, tµi chÝnh, l­u th«ng tiÒn tÖ lµ nh÷ng ph¹m trï vèn cã cña kinh tÕ hµng hãa mÆc dï cã ®­îc sö dông xong chØ lµ h×nh thøc. HËu qu¶ cña c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp hÕt søc nÆng nÒ. §iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn: - Mét lµ: lµm mÊt søc m¹nh cña tæ chøc thèng nhÊt theo kÕ ho¹ch tr­íc hÕt ®èi víi kinh tÕ Nhµ n­íc. Sù chØ huy tËp trung vµ theo nhiÒu mèi ®· g©y ra sù gß bã, v­íng m¾c. Tõ ®ã, c¬ chÕ tËp trung trë thµnh bÊt lùc vµ bu«ng láng cho thùc tÕ tù ph¸t. - Hai lµ: lµm suy yÕu, triÖt tiªu ®éng lùc kinh tÕ, thËm chÝ g©y ra t¸c ®éng nh­ khuyÕn khÝch sù û l¹i, dùa dÉm, lõ¬i biÕng g©y thiÖt h¹i cho nh÷ng ngõ¬i tÝch cùc, t¹o m«i trêng cho l·ng phÝ, g©y thÊt tho¸t tµi s¶n quèc gia. - Ba lµ: c¶n trë môc tiªu æn ®Þnh, c¶i thiÖn ®êi sèng ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Trong ®iÒu kiÖn tån t¹i c¬ chÕ giao nép vµ cÊp ph¸t, dï cã nãi nhiÒu ®Õn bao nhiªu vÒ qui luËt gi¸ trÞ th× ®ã còng chØ lµ h×nh thøc. b, Thùc tr¹ng cña qu¸ tr×nh chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta Tõ sù ph©n tÝch thùc tr¹ng cña nÒn kinh tÕ n­íc ta khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng cã thÓ rót ra kÕt luËn: Thùc tr¹ng cña qu¸ tr×nh chuyÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta sang kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ qu¸ tr×nh kÕt hîp gi÷a chuyÓn nÒn kinh tÕ cßn mang nÆng tÝnh chÊt tù cÊp tù tóc sang nÒn kinh tÕ hµng hãa tiÕn tíi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ qu¸ tr×nh chuyÓn c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña Nhµ n­íc. LÞch sö ®· chøng minh r»ng kh«ng thÓ chuyÓn nÒn s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt lín nÕu thiÕu “®ßn xeo” lµ kinh tÕ hµng hãa. ChÝnh C.M¸c ®· coi sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ hµng hãa lµ xuÊt ph¸t ®iÓm vµ lµ ®iÒu kiÖn quan träng nhÊt kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®èi víi nÒn s¶n xuÊt lín TBCN vµ n©ng cao h¬n lµ ®iÒu kiÖn quan träng, tiÒn ®Ò cho chóng ta tiÕn hµnh thµnh c«ng sù nghiÖp tiÕn lªn x©y dùng chñ nghÜa x· héi. VÒ thùc chÊt, ®©y lµ sù ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn nh»m kh¬i dËy sù sèng ®éng cña nÒn kinh tÕ, më réng giao l­u hµng hãa gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n, thùc hiÖn c¸c quan hÖ kinh tÕ b»ng h×nh thøc quan hÖ hµng hãa tiÒn tÖ trªn thÞ tr­êng. Kh¸c víi mét sè n­íc x· héi chñ nghÜa kh¸c khi chuyÓn nÒn kinh tÕ sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, khi c¸c n­íc ®ã ®· cã sù ph¸t triÓn cao h¬n chóng ta rÊt nhiÒu vÒ lùc lîng s¶n xuÊt, chóng ta chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng trong hoµn c¶nh nÒn kinh tÕ mang tÝnh chÊt tù cung tù cÊp lµ phÇn lín. V× vËy, tr­íc hÕt, qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta lµ qu¸ tr×nh chuyÓn nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, mang nÆng tÝnh chÊt tù cung tù cÊp sang nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn. Bªn c¹nh ®ã, mét thêi gian dµi ë n­íc ta ®· tån t¹i m« h×nh kinh tÕ chØ huy víi c¬ chÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung. C¬ chÕ nµy nh­ ®· nãi ë trªn gÇn nh­ ®èi lËp víi thÞ tr­êng, n¬i ®­îc coi lµ trung t©m cña s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n xuÊt x· héi. V× vËy qu¸ tr×nh chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta cßn lµ qu¸ tr×nh xo¸ bá c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, h×nh thµnh ®ång bé c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña Nhµ n­íc. Qu¸ tr×nh chuyÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta sang kinh tÕ thÞ tr­êng ®ång thêi còng lµ qu¸ tr×nh thùc hiÖn nÒn kinh tÕ më, nh»m hßa nhËp thÞ tr­êng trong n­íc víi thÞ tr­êng thÕ giíi. Kinh tÕ “®ãng”, “khÐp kÝn” th­êng g¾n víi nÒn kinh tÐ phong kiÕn, g¾n víi s¶n xuÊt nhá mang tÝnh chÊt côc bé, ®Þa ph­¬ng chñ nghÜa víi t×nh tr¹ng “bÕ quan to¶ c¶ng”. Kinh tÕ më lµ ®Æc ®iÓm vµ lµ xu thÕ cña thêi ®¹i ngµy nay mµ bÊt k× mét quèc gia nµo còng ph¶i coi träng. Trong ®iÒu kiÖn cña n­íc ta, bµi häc vÒ sù kÕt hîp søc m¹nh d©n téc víi søc m¹nh cña th¬i ®¹i trong cuéc ®Êu tranh giµnh ®éc lËp tù do tr­íc ®©y mét lÇn n÷a l¹i sèng ®éng trrong c«ng cuéc ph¸t triÓn ®Êt n­íc víi bèi c¶nh vµ ®iÒu kiÖn míi. II. m©u thuÉn biÖn chøng trong c«ng cuéc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam hiÖn nay 1, §Æc ®iÓm m©u thuÉn biÖn chøng trong qu¸ tr×nh ®æi míi, chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam a. Nh÷ng m©u thuÉn tiªu biÓu trong qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam Tõ nh÷ng n¨m ®Çu thËp kØ 90 trë l¹i ®©y, cã lÏ kh«ng cßn mÊy ai nghi ngê vÒ vai trß cña s¶n xuÊt hµng hãa , cña kinh tÕ thÞ tr­êng trong sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë ViÖt Nam. Tuy vËy, b¶n th©n kinh tÕ thÞ tr­êng l¹i cã tÝnh hai mÆt cña nã. Cho nªn trong thùc tÕ, còng ®· h×nh thµnh mét sè m©u thuÉn kh«ng tr¸nh khái. §ã lµ m©u thuÉn lu«n tån t¹i tõ khi con ngõ¬i b¾t ®Çu biÕt lao ®éng, biÕt t¸c ®éng tíi thÕ giíi kh¸ch quan, biÕt quan hÖ víi nhau trong lao ®éng ®Ó t¹o ra cña c¶i vËt chÊt cho cuéc sèng cña m×nh: m©u thuÉn gi÷a lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt; ®ã lµ nh÷ng m©u thuÉn tån t¹i bªn trong nÒn s¶n xuÊt: m©u thuÉn gi÷a tÝch lòy vµ tiªu dïng, m©u thuÉn gi÷a cung vµ cÇu,...Ngoµi nh÷ng m©u thuÉn th­êng x¶y ra ®èi víi tÊt c¶ c¸c nÒn kinh tÕ, kh«ng phô thuéc h×nh thøc vËn hµnh, th× c«ng cuéc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta cßn gÆp ph¶i mét sè m©u thuÉn kh¸c nh­: m©u thuÉn gi÷a c¸c h×nh thøc së h÷u, m©u thuÉn gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ víi c«ng b»ng x· héi, gi÷a kinh tÕ thÞ tr­êng vµ môc tiªu x©y dùng con ngõ¬i theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ b¶o vÖ m«i tr­êng, gi÷a tÝnh kÕ ho¹ch cao ®é trong tõng xÝ nghiÖp víi tÝnh v« chÝnh phñ cña toµn bé nÒn kinh tÕ,... - Tr­íc hÕt, ta xÐt tíi mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a hai nh©n tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x· héi: lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt. Lùc l­îng s¶n xuÊt lµ mèi quan hÖ gi÷a con ngõ¬i víi tù nhiªn ®­îc h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, bao gåm t­ liÖu s¶n xuÊt vµ ngõ¬i lao ®éng. Trong khi ®ã quan hÖ s¶n xuÊt ®­îc hiÓu lµ toµn bé nh÷ng quan hÖ gi÷a ngù¬i víi ngõ¬i trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ t¸i s¶n xuÊt vËt chÊt cña x· héi. Nã ®­îc thÓ hiÖn ë ba mÆt c¬ b¶n: quan hÖ së h÷u ®èi víi t­ liÖu s¶n xuÊt, quan hÖ trong tæ chøc vµ qu¶n lÝ s¶n xuÊt, quan hÖ ph©n phèi s¶n phÈm lao ®éng. M¸c ®· chØ ra r»ng: trong sù s¶n xuÊt x· héi con ngõ¬i cã nh÷ng quan hÖ nhÊt ®Þnh tÊt yÕu, kh«ng phô thuéc vµo ý muèn cña hä. V× vËy, con ngõ¬i kh«ng thÓ tuú tiÖn lùa chän quan hÖ s¶n xuÊt riªng cho m×nh, bëi v× chóng lu«n lu«n lµ kÕt qu¶ ph¸t triÓn tÊt yÕu kh¸ch quan cña mét lùc l­îng s¶n xuÊt cã t­¬ng øng víi nã. Trªn thùc tÕ, lùc l­îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh sù h×nh thµnh, ph¸t triÓn vµ biÕn ®æi cña quan hÖ s¶n xuÊt. Khi kh«ng thÝch øng víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt sÏ k×m h·m, th©m chÝ ph¸ ho¹i sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Lóc nµy, m©u thuÉn gi÷a chóng sÏ n¶y sinh. Trong c«ng cuéc x©y dùng vµ ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn, vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña Nhµ n­íc, theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, vÊn ®Ò nµy còng rÊt phøc t¹p. BiÓu hiÖn cô thÓ lµ mét sè c¸c quan hÖ s¶n xuÊt tån t¹i tõ thêi k× bao cÊp nh tÖ quan liªu, cöa quyÒn, sù û l¹i, phô thuéc lÉn nhau, ch­a cã ý thøc tù gi¸c trong lao ®éng s¶n xuÊt cña mét sè céng nh©n viªn chøc kh«ng nh÷ng ®· k×m h·m sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt lóc bÊy giê, mµ hiÖn nay, khi t¸c phong c«ng nghiÖp, sù tù gi¸c cao trong c«ng viÖc ®­îc ®Ò cao h¬n bao giê hÕt, th× nh÷ng quan hÖ võa kÓ trªn trong thêi k× kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp l¹i cµng kh«ng thÓ phï hîp, vµ kh«ng cã lÝ do g× cho sù tiÕp tôc tån t¹i. Chóng ch¾c ch¾n sÏ t¹o ra nh÷ng ¶nh h­ëng xÊu tíi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Suèt mét thêi gian dµi, chóng ta ®· ra søc chøng minh cho luËn ®iÓm nãi r»ng do lùc l­îng s¶n xuÊt ë ta v« cïng thÊp kÐm nªn tr­íc hÕt ph¶i c¶i t¹o quan hÖ s¶n xuÊt míi lµm ®ßn bÈy ®Èy lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn, r»ng quan hÖ s¶n xuÊt ë t© ®i tr­íc sÏ kÐo theo lùc l­îng s¶n xuÊt phÊt triÓn theo, bÊt chÊp mét sù thËt lµ do mét sè yÕu tè cña quan hÖ s¶n xuÊt ®i qu¸ xa so víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt nªn thùc tÕ sù ®i qu¸ xa ®ã ®· k×m h·m sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt nh­ chóng ta ®· biÕt. VÝ dô ta ®· chøng minh cho tÝnh chÊt khoa häc vµ c¸ch m¹ng cña chñ tr­¬ng cho r»ng tõ s¶n xuÊt nhá ®i lªn s¶n xuÊt lín x· héi chñ nghÜa cã nghÜa lµ ngay tõ ®Çu ph¶i ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp nÆng ®Ó ®ñ søc trang bÞ cho tÊt c¶ c¸c ngµnh kinh tÕ quèc d©n, bÊt chÊp mét sù thËt lµ chñ tr­¬ng ®ã kh«ng phï hîp víi hoµn c¶nh cña n­íc ta ®i lªn tõ s¶n xuÊt nhá, cÇn cã giai ®o¹n chuÈn bÞ, t¹o nh÷ng ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò cÇn thiÕt th× míi tiÕn hµnh vµ ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa ®îc. Nh­ vËy cho thÊy sù kh«ng phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt ®èi víi lùc l­îng s¶n xuÊt ë n­íc ta trong thêi k× tËp trung quan liªu bao cÊp, t¹o nªn m©u thuÉn gay g¾t gi÷a lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt, mµ chóng ta v« t×nh hay cè ý ®· kh«ng nhËn ra. Tõ ®ã ®· kh«ng cã nh÷ng biÖn ph¸p cô thÓ ®Ó c¶i thiÖn t×nh h×nh. §iÒu nµy cã thÓ hiÓu lµ do sù n«n nãng, chñ quan duy ý chÝ cña chóng ta, muèn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi mµ ®· kh«ng tu©n theo c¸c quy luËt kh¸ch quan, mµ qui luËt phï hîp gi÷a lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt lµ mét vÝ dô tiªu biÓu. Ng­îc l¹i, c¸c chÝnh s¸ch hîp lÝ cña Nhµ n­íc trong viÖc chuyÓn ®æi hîp lÝ c¬ cÊu, duy tr× sù tån t¹i nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ ®i lªn chñ nghÜa x· héi, tøc lµ c¸c chÝnh s¸ch ®æi míi quan hÖ s¶n xuÊt, ®a quan hÖ s¶n xuÊt tiÕn gÇn h¬n, phï hîp h¬n víi lùc l­îng s¶n xuÊt chÝnh lµ b­íc ®i tÊt yÕu ®­a nÒn kinh tÕ tõ s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt lín h¬n, h­íng tíi mét ph­¬ng thøc s¶n xuÊt cao h¬n trong ®iÒu kiÖn cô thÓ cña nÒn kinh tÕ cßn phæ biÕn lµ l¹c hËu ë n­íc ta. - Bªn c¹nh m©u thuÉn cã tÝnh chÊt phæ biÕn trong mäi nÒn kinh tÕ, trong c«ng cuéc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta cßn n¶y sinh m©u thuÉn gi÷a c¸c h×nh thøc së h÷u. C¸c M¸c ®· nªu ra hai ®iÒu kiÖn h×nh thµnh kinh tÕ thÞ tr­êng lµ së h÷u kh¸c nhau vµ sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi. §iÒu ®ã cho thÊy vÊn ®Ò së h÷u lµ vÊn ®Ò mÊu chèt, liªn quan tíi nÒn t¶ng cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. V× vËy, viÖc nghiªn cøu, t×m hiÓu c¸c h×nh thøc së h÷u mµ s©u h¬n lµ mèi quan hÖ gi÷a chóng lµ v« cïng cÇn thiÕt. Nã sÏ t¹o cho chóng ta cã mét c¸i nh×n tæng thÓ, ®óng ®¾n, ph¸t huy vai trß cña tõng h×nh thøc së h÷u trong c«ng cuéc ®æi míi cña ®Êt n­íc. HiÖn nay nÒn kinh tÕ hµng hãa nhiÒu thµnh phÇn cña chóng ta ®ang ®­îc x©y dùng dùa trªn c¬ së c¸c h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau: së h÷u toµn d©n, së h÷u Nhµ n­íc, së h÷u tËp thÓ, së h÷u c¸ thÓ, së h÷u t­ b¶n t­ nh©n. Chung qui l¹i cã hai xu h­íng së h÷u chÝnh lµ c«ng h÷u vµ t­ h÷u. Chóng ta xÐt tíi hai ®¹i diÖn cña chóng lµ së h÷u Nhµ n­íc vµ së h÷u t­ b¶n t­ nh©n. Tr­íc ®©y, ngõ¬i ta vÉn quan niÖm nh÷ng h×nh thøc së h÷u trong x· héi x· héi chñ nghÜa lµ së h÷u toµn d©n vµ së h÷u tËp thÓ. Sù tån t¹i cña hai h×nh thøc ®ã lµ tÊt yÕu kh¸ch quan bëi nh÷ng ®iÒu kiÖn lÞch sö khi tiÕn hµnh c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa vµ x©y dùng chñ nghÜa x· héi quyÕt ®Þnh. Vµ cho r»ng së h÷u t­ nh©n t­ b¶n chñ nghÜa lµ h×nh thøc së h÷u ®Æc tr­ng cña chñ nghÜa t­ b¶n, nã kh«ng thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong x· héi cña chóng ta. §Æc biÖt nÕu cïng tån t¹i víi së h÷u Nhµ n­íc th× l¹i cµng kh«ng ®­îc. §iÒu nµy sÏ t¹o nªn m©u thuÉn lín. ChÝnh v× vËy, sau khi giµnh ®­îc chÝnh quyÒn, chóng ta ®· å ¹t xãa bá chÕ ®é t­ h÷u, phñ nhËn vai trß vµ sù tån t¹i cña chÕ ®é t­ h÷u. Trªn thùc tÕ, C.M¸c ®· viÕt: “§©y lµ sù phñ ®Þnh cña phñ ®Þnh. Nã kh«i phôc l¹i chÕ ®é së h÷u c¸ nh©n dùa trªn nh÷ng thµnh tùu cña thêi ®¹i t­ b¶n chñ nghÜa - trªn sù hîp t¸c cña nh÷ng ngõ¬i lao ®éng tù do vµ sù së h÷u chung cña hä vÒ ruéng ®Êtvµ vÒ nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt do chÝnh lao ®éng lµm ra. DÜ nhiªn, viÖc biÕn chÕ ®é t­ h÷u ph©n t¸n dùa trªn c¬ c©u lao ®éng cña b¶n th©n c¸c c¸ nh©n thµnh chÕ ®é t­ h÷u t­ b¶n chñ nghÜa lµ mét qu¸ tr×nh l©u dµi, gian khæ ®au ®ín h¬n nhiÒu so víi viÖc biÕn chÕ ®é t­ h÷u t­ b¶n chñ nghÜa thùc tÕ ®· d÷a trªn mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x· héi, thµnh chÕ ®é së h÷u x· héi. ChØ cã thÕ th«i. Nh­ vËy, t×nh hinh t­íc ®o¹t nh÷ng kÎ t­íc ®o¹t ®­îc coi nh­ lµ sù kh«i phôc chÕ ®é së h÷u, cã nghÜa lµ së h÷u x· héi bao gåm ruéng ®Êt vµ t­ liÖu s¶n xuÊt kh¸c, cßn së h÷u c¸ nh©n bao gåm c¸c s¶n phÈm cßn l¹i, tøc lµ nh÷ng vËt liÖu tiªu dïng”(1). Còng vÊn ®Ò nµy, ¡ng-ghen cho r»ng: “Mét mÆt sù chiÕm h÷u trùc tiÕp cña x· héi vÒ c¸c s¶n phÈm, coi ®ã lµ nh÷ng t­ liÖu ®Ó duy tr× vµ ph¸t triÓn s¶n xuÊt, mÆt kkh¸c lµ sù chiÕm h÷u trùc tiÕp cña c¸ nh©n vÒ c¸c s¶n phÈm, coi ®ã lµ t­ liÖu sinh ho¹t vµ h­ëng thô” (2). Tõ ý kiÕn cña M¸c vµ ¡ng-ghencho thÊy viÖc h×nh thµnh mét nÒn kinh tÕ dùa trªn sù së h÷u hçn hîp, ë ®ã cã sù kÕt hîp hµi hßa së h÷u x· héi vµ së h÷u c¸ nh©n ngay trªn lÜnh vùc së h÷u t­ liÖu s¶n xuÊt lµ hoµn toµn cã thÓ. V× vËy §¹i héi §¶ng lÇn thø VI ®· ph¸t hiÖn vµ kiªn quyÕt th«ng qua ®æi míi ®Ó kh¾c phôc sai lÇm, b»ng c¸ch thõa nhËn vai trß vµ sù tån t¹i cña chÕ ®é t­ h÷u trong tÝnh ®a d¹ng c¸c h×nh thøc së h÷u. §©y lµ b­íc ngoÆt vÒ mÆt nhËn thøc lÝ luËn mang tÇm vãc chiÕn l­îc míi, thÓ hiÖn sù ®æi míi tõ gèc cña §¶ng ta. HiÖn nay §¶ng ta h­íng së h÷u Nhµ n­íc gi÷ vai trß chñ ®¹o, “lµm ®ßn bÈy ®Èy m¹nh t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Î x· héi; më ®­êng, h­íng dÉn, hç trî c¸c thµnh phÇn kh¸c cïng ph¸t triÓn, lµm lùc l­îng vËt chÊt ®Ó Nhµ n­íc thùc hiÖn chøc n¨ng ®iÒu tiÕt vµ qu¶n lý vÜ m«” (3). Cßn së h÷u t­ nh©n tån t¹i víi t­ c¸ch lµ mét ®éng lùc, cã t¸c dông kh«ng nhá ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ. Së h÷u t­ nh©n mµ ta nãi tíi ë ®©y lµ së h÷u t­ nh©n dùa trªn c¬ së x· héi hãa dø¬i h×nh thøc cæ phÇn hãa mµ h×nh thøc nµy cã tû träng khèng chÕ, còng ®­îc ®Æt trong ®iÒu kiÖn cã sù kiÓm so¸t cña Nhµ n­íc vµ vai trß chñ ®¹o cña së h÷u Nhµ n­íc. ChÝnh sù kÕt hîp hµi hßa gi÷a hai h×nh thøc së h÷u nµy sÏ lµ tiÒn ®Ò v« cïng quan träng cho chóng ta x©y dùng thµnh c«ng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. (1): C.M¸c-¡ng ghen: Toµn tËp, Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia, Hµ néi, 1994, t 20, tr 186-187 (2): C.M¸c-¡ng ghen: S®d, toµn tËp, t 20, tr 388. (3): V¨n kiÖn ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII, Nxb ChÝnh trÞ quèc gia , Hµ Néi, 1996, tr 93. - Ngoµi nh÷ng m©u thuÉn kÓ trªn chóng ta kh«ng thÓ kh«ng xÐt tíi m©u thuÉn biÖn chøng gi÷a viÖc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng víi môc tiªu x©y dùng con ngõ¬i trong qu¸ tr×nh ®i lªn chñ nghÜa x· héi ë n­íc ta. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· nãi, muèn x©y d­ng chñ nghÜa x· héi tr­íc hÕt ph¶i cã con ngõ¬i x· héi chñ nghÜa. YÕu tè con ngõ¬i gi÷ vai trß quan träng trong sù nghiÖp c¸ch m¹ng, bëi v× con ngõ¬i lµ chñ thÓ cña mäi s¸ng t¹o, cña mäi nguån cña c¶i vËt chÊt vµ v¨n hãa. Con ngõ¬i ph¸t triÓn cao vÒ trÝ tuÖ, cêng tr¸ng vÒ thÓ chÊt, phong phó vÒ tinh thÇn, trong s¸ng vÒ ®¹o ®øc, lµ ®éng lùc cña sù nghiÖp x©y dùng x· héi míi, lµ môc tiªu cña chñ nghÜa x· héi. Tõ mét n­íc n«ng nghiÖp l¹c hËu ®i lªn chñ nghÜa x· héi, chóng ta ph¶i b¾t ®Çu tõ con ngõ¬i, lÊy con ngõ¬i lµm ®iÓm xuÊt ph¸t. Mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o th¾ng lîi cho sù nghiÖp x©y dùng con ngõ¬i trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ ®êi sèng sinh ho¹t vËt chÊt. Nh÷ng nhu cÇu vËt chÊt - tinh thÇn phong phó cña con ngõ¬i chØ cã thÓ ®­îc tho¶ m·n trong mét nªn kinh tÕ v÷ng bµng, æn ®Þnh, ph¸t triÓn cao, cã tèc ®é t¨ng tr­ëng nhanh. ViÖc tiÕn hµnh sù nghiÖp trång ngõ¬i h«m nay g¾n bã mét c¸ch mËt thiÕt víi qu¸ tr×nh më réng, hoµn thiÖn kinh tÕ thÞ tr­êng kÕt hîp víi më cöa giao l­u quèc tÕ. Thùc tiÔn nh÷ng n¨m gÇn ®©y cho thÊy, ®Êt n­íc ta chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña Nhµ n­íc lµ phï hîp víi qui luËt kh¸ch quan, hîp lßng d©n, ®¸p øng yªu cÇu cña cuéc sèng. §©y chÝnh lµ néi dung cña c«ng cuéc ®æi míi, lµ con ®­êng, ph­¬ng thøc x©y dùng con ngõ¬i míi trong qu¸ tr×nh vËn ®éng biÖn chøng cña x· héi. Nh­ chóng ta ®· ph©n tÝch ë trªn, kinh tÕ thÞ tr­êng lµ nÒn kinh tÕ hµng hãa ph¸t triÓn ë giai ®o¹n cao. Kinh tÕ thÞ tr­êng lµ mét lo¹i h×nh kinh tÕ mµ trong ®ã, c¸c mèi quan hÖ kinh tÕ gi÷a con ngõ¬i víi con ngõ¬i ®­îc biÓu hiÖn th«ng qua thÞ tr­êng, tøc lµ th«ng qua viÖc mua-b¸n, trao ®æi hµng hãa- tiÒn tÖ. Trong kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c quan hÖ hµng hãa tiÒn tÖ ph¸t triÓn, më réng, bao qu¸t, trªn nhiÒu lÜnh vùc, cã ý nghÜa phæ biÕn ®èi víi ngõ¬i s¶n xuÊt vµ tiªu dïng. Do n¶y sinh vµ ho¹t ®éng mét c¸ch kh¸c quan trong nh÷ng ®iÒu kiÖn lÞch sö nhÊt ®Þnh, kinh tÕ thÞ tr­êng ph¶n ¸nh tr×nh ®é v¨n minh vµ sù ph¸t triÓn cña x· héi. XuÊt ph¸t tõ sù ph©n tÝch trªn cho thÊy, ®èi víi n­íc ta hiÖn nay, kh«ng thÓ x©y dùng vµ ph¸t triÓn con ngõ¬i nÕu thiÕu yÕu tè kinh tÕ thÞ tr­êng. Do hËu qu¶ nÆng nÒ cña chiÕn tranh, cña nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, cña c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp,..., nÒn kinh tÕ n­íc ta ®· tôt hËu nghiªm träng so víi khu vùc vµ thÕ giíi. Trong bèi c¶nh ®ã, kinh tÕ thÞ tr­êng lµ ®iÒu kiÖn rÊt quan träng ®a nÒn kinh tÕ n­íc ta ra khái khñng ho¶ng, phôc håi s¶n xuÊt, ®Èy nhanh tèc ®é t¨ng tr­ëng, b¾t kÞp b­íc tiÕn cña thêi ®¹i. Trªn c¬ së ®ã, ®êi sèng cña con ngõ¬i ngµy cµng ®­îc c¶i thiÖn, n©ng cao, nh÷ng nhu cÇu sinh ho¹t vËt chÊt c¬ b¶n ngµy cµng ®­îc ®¸p øng mét c¸ch ®Çu ®ñ vµ nhanh chãng h¬n. Con ngõ¬i kh«ng thÓ cã c¬ thÓ khoÎ m¹nh nÕu thiÕu ¨n, thiÕu mÆc, thiÕu c¸c ®iÒu kiÖn vÒ y tÕ hiÖn ®¹i ®Ó ch¨m sãc, gi÷ g×n søc khoÎ. Con ngõ¬i kh«ng thÓ cã trÝ tuÖ minh mÉn nÕu c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng häc tËp, nghiªn cøu khoa häc kh«ng ®­îc ®¸p øng. ViÖc x©y dùng, cñng cè, hoµn thiÖn c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lÝ cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng xa héi chñ nghÜa còng ®ång nghÜa víi viÖc t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt c¬ b¶n ®Ó thùc hiÖn chiÕn l­îc x©y dùng, ph¸t triÓn con ngõ¬i cho thÕ kØ XXI. Trong nh÷ng n¨m võa qua, kinh tÕ thÞ tr­êng ®· ®­îc nh©n d©n h­ëng øng réng r¸i vµ trªn thùc tÕ ®· thu ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ kh«ng ai cã thÓ phñ nhËn. Nã thÓ hiÖn sù ph¸t hiÖn vµ vËn dông ®óng ®¾n c¸c qui luËt x· héi. Qu¸ tr×nh biÖn chøng ®i lªn chñ nghÜa x· héi tõ kh¸ch quan ®ang trë thµnh nhËn thøc chñ quan cña toµn x· héi. Bªn c¹nh ®ã, mét khÝa c¹nh kh¸c còng ®­îc ®Ò cËp: kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta hiÖn nay kh«ng chØ t¹o ra c¸c ®iÓu kiÖn vËt chÊt ®Ó x©y dùng, ph¸t huy nguån lùc con ngõ¬i, mµ cßn t¹o ra m«i tr­êng x· héi thÝch hîp, cho con ngõ¬i cã thÓ ph¸t triÓn toµn diÖn c¶ vÒ thÓ chÊt lÉn tinh thÇn. Kinh tÕ thÞ tr­êng t¹o ra sù c¹nh tranh quyÕt liÖt. §iÒu ®ã buéc con ngõ¬i ph¶i n¨ng ®éng, cã t¸c phong nhanh nh¹y, cã ®Çu ãc quan s¸t, ph©n tÝch ®Ó thÝch nghi vµ hµnh ®éng cã hiÖu qu¶, tõ ®ã n©ng cao n¨ng lùc ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ngõ¬i, lµm gi¶m ®i sù tr× trÖ vèn cã cña ngõ¬i lao ®éng trong nÒn kinh tÕ l¹c hËu tõ ngµn ®êi ë con ngõ¬i ViÖt Nam. Kinh tÕ thÞ tr­êng t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó con ngõ¬i më réng c¸c mèi quan hÖ, giao l­u, tõ ®ã h×nh thµnh c¸c chuÈn mùc v¨n hãa, ®¹o ®øc míi theo tiªu chÝ thÞ tr­êng. §iÒu nµy cho thÊy mÆt tÝch cùc mµ nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®em l¹i cho con ngõ¬i ViÖt Nam. Tuy nhiªn, cÇn ph¶i thÊy r»ng kh«ng ph¶i cø x©y dùng kinh tÕ thÞ tr­êng lµ lµm cho con ngõ¬i tèt ®Ñp h¬n. Cã nh÷ng luc, nh÷ng n¬i, kinh tÕ thÞ tr­êng cßn lµm tha hãa b¶n chÊt con ngõ¬i, biÕn con ngõ¬i trë thµnh n« lÖ sïng b¸i ®ång tiÒn, kÎ ®¹o ®øc gi¶, chØ t«n träng lîi Ých c¸ nh©n, s½n sµng chµ ®¹p lªn nh©n phÈm, v¨n hãa, ®¹o ®øc, lu©n lÝ,...ViÖc qu¸ ®Ò cao lîi Ých c¸ nh©n, bÊt chÊp lîi Ých tËp thÓ, lîi Ých x· héi lµ mét nguy c¬ lín. Lîi nhuËn kÝch thÝch s¶n xuÊt. Nh­ng lîi nhuËn còng tù ph¸t dÉn con ngõ¬i tíi nh÷ng hµnh vi ph¸ ho¹i m«i tr­êng sèng, huû ho¹i nh©n phÈm. Sù c¹nh tranh trªn th­¬ng tr­êng lµm cho con ngõ¬i n¨ng ®éng h¬n, s¸ng t¹o h¬n nh­ng nhiÒu khi còng lµ mÊt ®i lßng nh©n ¸i, vÞ tha, biÕn con ngõ¬i thµnh nh÷ng cç m¸y chØ biÕt tÝnh to¸n mét c¸ch sßng ph¼ng, l¹nh lïng. Quan hÖ hµng hãa-tiÒn tÖ lµm sèng ®éng thÞ tr­êng nh­ng còng xãi mßn nh©n c¸ch vµ h¹ thÊp phÈm gi¸ con ngõ¬i. Ngoµi ra, ®i kÌm víi kinh tÕ thÞ tr­êng lµ mét lo¹t c¸c tÖ n¹n x· héi dÔ d©n ®Õn nh÷ng rèi lo¹n, khñng ho¶ng cho gia ®×nh- h¹t nh©n, tÕ bµo cña x· héi. N¹n cê b¹c, rù¬u chÌ, tham nhòng, bu«n lËu lµ nh÷ng c¨n bÖnh kh«ng dÔ kh¾c phôc cña kinh tÕ thÞ tr­êng. Nh÷ng ph©n tÝch trªn ®©y cho thÊy, kinh tÕ thÞ tr­êng vµ môc tiªu x©y dùng con ngõ¬i x· héichñ nghÜa lµ hai mÆt ®èi lËp nhau, cïng tån t¹i trong nÒn kinh tÕ thÞ ngõ¬i theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, võa ®Êu tranh quyÕt liÖt víi nhau. Kinh tÕ thÞ tr­êng võa t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Ó x©y dùng, ph¸t huy nguån lùc con ngõ¬i, võa t¹o ra nh÷ng ®éc tè huû ho¹i con ngõ¬i. §iÒu nµy t¹o nªn m©u thuÉn gi÷a nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng vµ vÊn ®Ò x©y dùng con ngõ¬i theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa hiÖn nay ë n­íc ta. §èi víi viÖc x©y dùng con ngõ¬i, thËt kh«ng sai khi nãi kinh tÕ thÞ tr­êng lµ mét con dao hai lìi. - Trong ho¹t ®éng kinh tÕ th­êng lÊy môc tiªu lµ t¨ng tr­ëng kinh tÕ, cßn trong ho¹t ®éng x· héi, môc tiªu cña nã lµ tiÕn tíi thùc hiÖn ngµy cµng tèt h¬n c«ng b»ng x· héi. §©y lµ hai mÆt, hai môc tiªu liªn quan trùc tiÕp tíi sù c­êng thÞnh cña mét quèc gia. ChÝnh v× vËy, cÇn cã sù quan t©m thÝch hîp tíi hai mÆt nµy, ®Æc biÖt lµ mèi quan hÖ còng nh­ nh÷ng m©u thuÉn ¶nh h­ëng gi÷a chóng. Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng t¨ng tr­ëng kinh tÕ lµ ®iÒu kiÖn kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ®Ó thùc hiÖn, ph¸t triÓn vµ ®¶m b¶o c«ng b»ng x· héi.Thùc tÕ cho thÊy, kinh tÕ cã t¨ng tr­ëng th× míi cã thÓ xo¸ bá ®­îc nh÷ng biÓu hiÖn bÊt b×nh ®¼ng vµ bÊt c«ng x· héi vµ ®­a c«ng b»ng x· héi lªn mét tr×nh ®é cao h¬n. Sù t¨ng trëng kinh tÕ ë n­íc ta sau h¬n mêi n¨m ®æi míi ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho x· héi cã thªm nh÷ng kho¶n tÝch luü nhÊt ®Þnh ®Ó ®Çu t­ cho c¸c ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ vµ x· héØ ë tÊt c¶ c¸c vïng. Nhê cã t¨ng tr­ëng kinh tÕ, c¸c thµnh viªn x· héi míi cã thªm c¬ héi ®Ó häc tËp, rÌn luyÖn, n©ng cao kh¶ n¨ng lao ®éng vµ qu¶n lÝ ®Ó tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ vµ c¸c ho¹t ®éng x· h«Þ kh¸c mµ tr­íc ®ã kh«ng cã ®iÒu kiÖn tham gia. MÆt kh¸c, ®Ó thùc hiÖn t¨ng tr­ëng kinh tÕ mét c¸ch bÒn v÷ng, vÊn ®Ò c«ng b»ng x· héi lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh, néi sinh cña t¨ng tr­ëng kinh tÕ. C«ng b»ng x· héi lµ ®éng lùc cho ph¸t triÓn kinh tÕ v× ®ã lµ yÕu tè t¸c ®éng trùc tiÕp tíi lîi Ých cña chñ thÓ ho¹t ®éng. Do ®ã kÝch thÝch tÝnh n¨ng ®éng s¸ng t¹o cña hä vµo c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. VËy c«ng b»ng x· héi lµ mét trong c¸c ®iÒu kiÖn quan träng ®¶m b¶o cho t¨ng tr­ëng kinh tÕ mét c¸ch æn ®Þnh, l©u dµi vµ cã hiÖu qu¶. MÆc dï gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi kh«ng cã m©u thuÉn cô thÓ, xong quan hÖ gi÷a chóng l¹i bÞ chi phèi bëi kh«ng Ýt c¸c m©u thuÉn ph¸t sinh, ®Æc biÖt trong thêi k× kinh tÕ thÞ tr­êng. + Tr­íc hÕt, nãi tíi m©u thuÉn gi÷a bãc lét vµ bÞ bãc lét. N­íc ta ®ang trong thêi k× qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi, ®Ó cã nÒn kinh tÕ v÷ng m¹nh cho qu¸ tr×nh nµy, kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c lµ x©y dùng nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn. Do ®ã kh«ng tr¸nh khái sù xuÊt hiÖn cña mét sè ngõ¬i cã vèn, cã t­ liÖu s¶n xuÊt bá vèn ra ®Çu t­, thuª lao ®éng, kinh doanh kiÕm lêi. Hä thu l·i b»ng c¸ch bãc lét kh«ng Ýt th× nhiÒu phÇn gi¸ trÞ thÆng d­ do lao ®éng lµm thuª t¹o ra. Ngõ¬i lao ®éng sinh ra gi¸ trÞ thÆng d­ nh­ng kh«ng ®õ¬c së h÷u mµ quyÒn nµy thuéc vÒ nhµ kinh doanh. §iÒu nµy t¹o nªn m©u thuÉn gi÷a bãc lét vµ bÞ lãc lét, m©u thuÉn cña nhµ kinh doanh vµ ngõ¬i lao ®éng. NÕu kh«ng gi¶i quyÕt tèt m©u thuÉn nµy th× hoÆc lîi Ých cña nhµ kinh doanh hoÆc lîi Ých cña ngõ¬i lao ®éng lµm thuª bÞ x©m ph¹m. TÊt c¶ ®Òu g©y ¶nh h­ëng xÊu tíi t¨ng tr­ëng kinh tÕ + Trong b¶n th©n c«ng b»ng x· héi trong giai ®o¹n hiÖn nay ®· hµm chøa mét m©u thuÉn: m©u thuÉn gi÷a b×nh ®¼ng vµ bÊt b×nh ®¼ng. M©u thuÉn nµy chÝnh lµ m©u thuÉn gi÷a b×nh ®¼ng x· héi víi tÝnh c¸ch lµ môc tiªu cña chñ nghÜa x· héi, vµ còng lµ ®iÒu mµ c¸c chÝnh s¸ch x· héi cña chóng ta ®ang phÊn ®Êu tõng b­íc, víi sù bÊt b×nh ®¼ng trong sù h­ëng thô do sù kh«ng ngang b»ng nhau cña c¸c c¸ nh©n, nhãm x· héi trong lao ®éng, ®ãng gãp. Sù b×nh ®¼ng theo tÝnh chÊt cña chñ nghÜa x· héi lµ mäi ngõ¬i ®Òu cã quyÒn lîi ngang nhau. Trong khi ®ã, nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng l¹i t¹o ra nh÷ng ngõ¬i lµm Ýt vµ nhiÒu kh¸c nhau, v× thÕ mµ cã thu nhËp kh«ng ngang nhau vµ quyÒn lîi còng kh«ng nganh nhau. Hai mÆt b×nh ®¼ng vµ bÊt b×nh ®¼ng cã ®Þa vÞ kh«ng ngang nhau. BÊt b×nh ®¼ng dï ®­îc x· héi thõa nhËn lµ c«ng b»ng còng chØ lµ c¸i b¾t buéc ph¶i duy tr× nh»m ®¶m b¶o cho sù ph¸t triÓn x· héi. Môc ®Ých l©u dµi cña x· héi lµ phÊn ®Êu cho sù b×nh ®¼ng x· héi. Trong chñ nghÜa x· héi, b×nh ®¼ng x· héi lµ mÆt chñ ®¹o cña sù ph¸t triÓn. + Nh­ chóng ta ®· biÕt, chÝnh s¸ch kinh tÕ ®­îc dïng ®Ó tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, t¹o sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Cßn chÝnh s¸ch x· héi ®­îc thùc hiÖn nh»m tiÕn tíi sù c«ng b»ng x· héi. Nh­ vËy, chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ chÝnh s¸ch x· héi cã liªn quan mËt thiÕt tíi mèi quan hÖ gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi. HiÖn nay, viÖc thùc hiÖn hai lo¹i chÝnh s¸ch cßn mét sè m©u thuÉn. ViÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ ph¶i tu©n thñ nghiªm ngÆt theo c¸c qui luËt cña kinh tÕ thÞ tr­êng, ph¶i chÊp nhËn c¹nh tranh, ph¸ s¶n, thÊt nghiÖp. §©y lµ ®iÓm g©y m©u thuÉn víi chÝnh s¸ch x· héi trong viÖc thùc hiÖn b×nh ®¼ng x· héi cña môc tiªu tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi. MÆc dï trong gi¶i ph¸p vÒ kinh tÕ lu«n cã nh÷ng ®iÓm chó ý tíi mÆt x· héi. Xong ®Ó ®¶m b¶o t¨ng trëng kinh tÕ, bÊt cø mét chÝnh s¸ch kinh tÕ nµo tríc hÕt còng ph¶i chó träng ®Õn hiÖu qu¶ kinh tÕ, cho nªn dï tèi u tíi ®©u th× chÝnh s¸ch kinh tÕ còng kh«ng thÓ ®Ò cËp tíi tÊt c¶ c¸c mÆt cña x· héi. V× vËy, cÇn ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch x· héi nhÊt ®Þnh ®Ó bæ sung cho chÝnh s¸ch kinh tÕ, tõ ®ã gi¶i quyÕt tèt h¬n nh÷ng vÊn ®Ò nhøc nhèi cña x· héi mµ chÝnh s¸ch kinh tÕ ®em l¹i. MÆt kh¸c, viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch x· héi lu«n dùa vµo c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ do chÝnh s¸ch kinh tÕ ®Æt ra. NÕu nh÷ng chÝnh s¸ch x· héi kh«ng phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn nµy mµ chñ yÕu lµ vù¬t qu¸ kh¶ n¨ng cã thÓ cña nÒn kinh tÕ th× sÏ k×m h·m sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Sau nh÷ng n¨m ®æi míi, x· héi n­íc ta ®· ®¹t ®­îc nh÷ng b­íc ph¸t triÓn kh¸ ngo¹n môc, tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ lu«n ë møc cao vµ æn ®Þnh. Tuy nhiªn bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu rÊt ®¸ng tù hµo vÒ x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ n©ng cao møc sèng cña nh©n d©n th× vÊn ®Ò m«i tr­êng - YÕu tè cùc k× quan träng cã ¶nh h­ëng quyÕt ®Þnh ®Õn sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng l©u dµi cña ®Êt n­íc l¹i ®ang ®Æt ra nhiÒu yªu cÇu cÊp b¸ch ®ßi hái ph¶i cã sù quan t©m gi¶i quyÕt mét c¸ch ®ång bé kÞp thêi vµ tho¶ ®¸ng. Víi lÝ do lîi nhuËn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng nhiÒu c¬ së s¶n xuÊt ®· kh«ng quan t©m ®Õn vÊn ®Ò sö lÝ r¸c th¶i vµ ®ang g©y « nhiÔm m«i tr­êng mét c¸ch nghiªm träng. Theo thèng kª cña bé Khoa häc C«ng nghÖ vµ m«i tr­êng ®Õn th¸ng 8/1999 c¶ n­íc cã 3311 c¬ së s¶n xuÊt g©y « nhiÔm m«i tr­êng nghiªm träng. Trong ®ã: 785 c¬ së do Nhµ n­íc qu¶n lý, 2526 c¬ së do tËp thÓ t­ nh©n qu¶n lý. Vµ tæng l­îng r¸c th¶i láng ®· lµ 8.708.929 m3/n¨m. §ã lµ nh÷ng con sè b¸o ®éng ®Ó nhµ n­íc cÇn quan t©m trong vÊn ®Ò b¶o vÖ m«i tr­êng trong qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. 2, Gi¶i ph¸p ®èi víi m©u thuÉn biÖn chøng trong c«ng cuéc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta. Chóng ta ®· biÕt lùc l­îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt lµ hai mÆt kh«ng thÓ thiÕu cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. ViÖc gi¶i quyÕt tèt m©u thuÉn cña hai lùc l­îng nµy sÏ ®ãng vai trß quan träng, thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn s¶n xuÊt nãi riªng vµ nÒn kinh tÕ nãi chung. §iÓm cÇn chó ý ë ®©y lµ lµm sao cho quan hÖ s¶n xuÊt lu«n ph¸t triÓn phï hîp víi lùc l­îng s¶n xuÊt mµ lùc l­îng s¶n xuÊt vÉn ngµy mét n©ng cao. Tr­íc hÕt, do lùc l­îng s¶n xuÊt quyÕt ®Þnh quan hÖ s¶n xuÊt nªn ta cÇn quan t©m tíi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt lµ ®Çu tiªn, tøc lµ quan t©m tíi viÖc n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. §©y lµ ®iÓm cèt yÕu trong vÊn ®Ò ph¸t triÓn lùc l­îng s¶n xuÊt v× n¨ng suÊt lao ®éng chÝnh lµ bao gåm c¶ tr×nh ®é lao ®éng vµ tr×nh ®é t­ liÖu s¶n xuÊt, hai mÆt nµy cÊu thµnh nªn lùc l­îng s¶n xuÊt. Nãi tíi quan hÖ s¶n xuÊt, ngêi ta th­êng nãi tíi sù së h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt mµ chñ yÕu lµ c¸c h×nh thøc së h÷u vµ mçi quan hÖ gi÷a chóng, lµm sao cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn cña tõng lo¹i h×nh kinh tÕ t­¬ng øng. VÊn ®Ò nµy sÏ ®­îc ®Ò cËp tíi cô thÓ trong viÖc gi¶i quyÕt m©u thuÉn gi÷a c¸c h×nh thøc së h÷u. §Ó gi¶i quyÕt sù ®èi lËp gi÷a c¸c h×nh thøc së h÷u mµ chñ yÕu ë ®©y lµ së h÷u t­ nh©n vµ së h÷u nhµ n­íc, vai trß cña Nhµ n­íc cÇn ®îc ®Æc biÖt lu ý. Nhµ n­íc cÇn ®øng ra ®iÒu tiÕt vÜ m« ®èi víi tõng thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau, lµ ®¹i diÖn cña c¸c h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau trªn c¬ së b×nh ®¼ng, ph¸t huy tèi ®a tiÒm n¨ng cña tõng thµnh phÇn. Tuy nhiªn cÇn x¸c ®Þnh râ së h÷u Nhµ n­íc mµ sù biÓu hiÖn ®­îc th«ng qua kinh tÕ nhµ n­íc ®ãng vai trß chñ ®¹o, lµ lùc l­îng n¾m b¾t c¸c yÕt hÇu kinh tÕ, cã kh¶ n¨ng chØ ®¹o ®èi víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. Bªn c¹nh ®ã còng cho thÊy ®©y lµ thµnh phÇn kÐm sinh lêi nhÊt cña nÒn kinh tÕ v× nã ph¶i n¾m gi÷ c¸c ngµnh träng yÕu nh­ kinh tÕ quèc phßng, th«ng tin, c¬ së h¹ tÇng,...Víi vai trß v« cïng quan träng cña nã, Nhµ n­íc cÇn cã chÝnh s¸ch ®¶m b¶o nh÷ng t­ liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu phôc vô cho lîi Ých cña c¶ céng ®ång lµ do kinh tÕ Nhµ n­íc n½m gi÷. ViÖc gi¶i quyÕt m©u thuÉn gi÷a kinh tÕ thÞ tr­êng vµ môc tiªu x©y dùng con ngõ¬i x· héi chñ nghÜa kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò ®¬n gi¶n. Mét lÇn n÷a vai trß l·nh ®¹o cña §¶ng, qu¶n lÝ cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa l¹i ®­îc ®Ò cao h¬n bao giê hÕt. ViÖc ¸p dông c¬ chÕ thÞ tr­êng ®ßi hái ph¶i n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lÝ vÜ m« cña Nhµ n­íc, ®éng thêi x¸c lËp ®Çy ®ñ chÕ ®é tù chñ cña c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh. Cã nh­ vËy sÏ ph¸t huy ®­îc t¸c ®éng tÝch cùc, to lín còng nh­ ng¨n ngõa, kh¾c phôc vµ h¹n chÕ bít nh÷ng tiªu cùc cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. C¸c ho¹t ®éng kinh doanh ph¶i h­íng vµo phôc vô c«ng cuéc x©y dùng nguån lùc con ngõ¬i. Bªn c¹nh ®ã, cÇn tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng v¨n hãa, gi¸o dôc nh»m kh¾c phôc t©m lÝ sïng b¸i ®ång tiÒn nh­ ®· tr×nh bµy ë phÇn trªn, ph¸t huy c¸c gi¸ trÞ tinh thÇn, ®¹o ®øc, thÈm mü,...§©y chÝnh lµ c«ng cô, ph­¬ng tiÖn quan träng ®Ó t¸c ®éng, gãp phÇn gi¶i quyÕt m©u thuÉn nµy. §Õn ®©y, chóng ta tiÕp tôc ®Ò cËp tíi c¸ch thøc gi¶i quyÕt nh÷ng m©u thuÉn trong quan hÖ gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ c«ng b»ng x· héi. Tr­íc hÕt lµ m©u thuÉn gi÷a bãc lét vµ bÞ bãc lét. Trong ®iÒu kiÖn n­íc ta hiÖn nay, sù xãa bá hoµn toµn hiÖn t­îng bãc lét ch­a thÓ thùc hiÖn ®­îc, l¹i cµng kh«ng thÓ ng¨n chÆn t×nh tr¹ng thuª mø¬n. VÊn ®Ò lµ ë chç, ph¶i gi÷ v÷ng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa trong viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi. Nhµ n­íc b»ng hÖ thèng ph¸p luËt vµ chÝnh s¸ch cña m×nh, võa ®¶m b¶o lîi Ých cña c¸c nhµ kinh doanh, võa ch¨m lo lîi Ých cña ngõ¬i lao ®éng, nhÊt lµ viÖc thùc hiÖn b¶o hiÓm x· héi trong thµnh phÇn kinh tÕ t­ nh©n. Tõ ®ã, võa khuyÕn khÝch më réng nhiÒu h×nh thøc kinh doanh, gi¶i quyÕt viÖc lµm cho ngõ¬i lao ®éng, h¹n chÕ bãc lét vµ nh÷ng tiªu cùc cña c¸c h×nh thøc kinh doanh nµy. XÐt tíi sù b×nh ®¼ng vµ bÊt b×nh ®¼ng trong c«ng b»ng x· héi, ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh, trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, chóng ta chØ cã thÓ thùc hiÖn b×nh ®¼ng tõng b­íc, tiÕn tíi b×nh ®¼ng hoµn toµn. Tr­íc hÕt lµ phÊn ®Êu thùc hiÖn b×nh ®¼ng vÒ c¬ héi, tøc lµ t¹o ®iÒu kiÖn cho mäi ngõ¬i cã ®îc c¬ héi nh­ nhau ®Ó cã thÓ tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh vµ c¸c ho¹t ®éng x· héi kh¸c. Trªn c¬ së ®ã cã ®­îc møc h­ëng thô t­¬ng xøng víi n¨ng lùc cña m×nh. Trong vÊn ®Ò gi¶i quyÕt m©u thuÉn gi÷a lîi Ých c¸ nh©n vµ lîi Ých x· héi, viÖc kÕt hîp hµi hßa gi÷a lîi Ých c¸ nh©n vµ lîi Ých x· héi cÇn ®Ò cao, ®ång thêi ph¶i ®Êu tranh chèng l¹i biÓu hiÖn tiªu cùc cña chñ nghÜa c¸ nh©n. ë ®©y, chóng ta cÇn tØnh t¸o ph©n biÖt chñ nghÜa c¸ nh©n víi lîi Ých c¸ nh©n. Lîi Ých c¸ nh©n lµ c¸i chÝnh ®¸ng, tÝch cùc, lµ mét ®éng lùc cña sù ph¸t triÓn cña x· héi, lµ tiÒn ®Ò ®Ó thùc hiÖn lîi Ých chung. Cßn chñ nghÜa c¸ nh©n lµ c¸i tiªu cùc, nã ®Æt lîi Ých c¸ nh©n vµ gia ®×nh lªn trªn hÕt, bÊt chÊp viÖc ®i ng­îc l¹i lîi Ých tËp thÓ, x· héi. ChÝnh v× vËy, B¸c Hå ®· nãi: “ Th¾ng lîi cña chñ nghÜa x· héi kh«ng thÓ t¸ch rêi th¾ng lîi cña cuéc ®Êu tranh trõ bá chñ nghÜa c¸ nh©n.” (1) (1) Hå ChÝ Minh , toµn tËp, t 9, Nxb Sù thËt, Hµ Néi, 1989, tr.291 VÊn ®Ò m«i tr­êng trong c«ng cuéc x©y dùng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ ®a ngµy cµng ®­îc quan t©m h¬n, v× vËy trong chiÕn l­îc ph¸t triÓn m«i tr­êng bÒn v÷ng ®Õn n¨m 2010-2020 chóng ta ®· x©y dùng néi dung "Ph¸t triÓn bÒn v÷ng". §©y lµ lÇn ®Çu tiªn n­íc ta cã chiÕn l­îc b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn m«i tr­êng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ngµy cµng ph¸t triÓn nh»m gi¶i quyÕt phÇn nµo m©u thu©n ®ang ngµy mét gay g¾t. M©u thuÉn cuèi cïng ¶nh h­ëng tíi quan hÖ gi÷a t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ thùc hiÖn c«ng b»ng x· héi lµ m©u thuÉn gi÷a chÝnh s¸ch kinh tÕ vµ chÝnh s¸ch x· héi. §Ó cã c¸ch gi¶i quyÕt h÷u hiÖu, chóng ta cÇn kÕt hîp hµi hßa hai lo¹i chÝnh s¸ch nµy trong viÖc ho¹ch ®Þnh còng nh­ thùc hiÖn chóng. §ã lµ sù kÕt hîp nh»m ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ kh«ng dÉn ®Õn nh÷ng hËu qu¶ x· héi tiªu cùc, vµ khi thùc hiÖn chÝnh s¸ch x· héi, th× nã kh«ng nh÷ng kh«ng c¶n trë mµ trë thµnh ®éng lùc cho sù t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. c. kÕt luËn Th«ng qua hµng lo¹t c¸c lÝ luËn vµ thùc tiÔn ®­îc tr×nh bµy cho thÊy sù tån t¹i tÊt yÕu cña m©u thuÉn biÖn chøng trong qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë n­íc ta. Chóng ta kh«ng thÓ phñ nhËn hay xãa bá chóng, mµ ph¶i th¼ng th¾n thõa nhËn vÞ trÝ vµ vai trß cña m©u thuÉn.. Còng nh­ mäi sù vËt, hiÖn t­îng kh¸c trong thÕ giíi kh¸ch quan, m©u thuÉn còng cã hai mÆt cña nã: tÝch cùc vµ tiªu cùc. Hai mÆt nµy t¸c ®éng to lín tíi nÒn kinh tÕ cña n­íc ta, nhÊt lµ trong thêi k× x©y dùng kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa hiÖn nay. NÕu chóng ta kh«ng nh×n toµn diÖn, ®óng ®¾n th× sÏ kh«ng thÓ ph¸t huy ®­îc nh÷ng ­u ®iÓm cña chóng, thËm chÝ cßn t¹o c¬ héi cho sù ph¸t triÓn cña c¸c mÆt h¹n chÕ. §iÓm quan träng h¬n c¶ lµ tõ nhËn thøc, chóng ta cÇn t×m ra nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó gi¶i quyÕt m©u thuÉn, tõ ®ã gãp phÇn gi¶i phãng mäi nguån lùc kinh tÕ vµ x· héi. Cã nh­ vËy, nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa míi thùc sù ph¸t triÓn theo ®óng nghÜa cña nã vµ trë thµnh nÒn t¶ng cho chóng ta tiÕp tôc sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi. danh môc tµi liÖu tham kh¶o 1. Gi¸o tr×nh triÕt häc M¸c Lªnin tËp II (Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia) 2. Vë ghi m«n häc triÕt häc M¸c Lªnin 3. V¨n kiÖn §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII (Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ quèc gia) 4. C.M¸c-¡ng ghen toµn tËp 5. Hå ChÝ Minh toµn tËp 6. Nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc cña c¬ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam ( Nhµ xuÊt b¶n khoa häc x· héi) 7. TriÕt häc víi sù nghiÖp ®æi míi (Nhµ xuÊt b¶n Sù thËt) 9. T¹p chÝ triÕt häc th¸ng 1-2002 10. T¹p chÝ triÕt häc th¸ng 2-2002 11. T¹p chÝ triÕt häc th¸ng 4-2002 12. T¹p chÝ nghiªn cøu trao ®æi sè 19 (10-1998) 13. T¹p chÝ triÕt häc sè 3(103) th¸ng 6-1998 14. T¹p chÝ Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 263 (4-2000) 15. T¹p chÝ PhÊn ®Êu ®a NghÞ quyÕt cña §¶ng vµo cuéc sèng sè 15 (8-1999) 16. T¹p chÝ PhÊn ®Êu ®a NghÞ quyÕt cña §¶ng vµo cuéc sèng sè 16 (8-1999) môc lôc A. Giíi thiÖu ®Ò tµi B. Néi dung I. LÝ luËn chung vÒ m©u thuÉn biÖn chøng trong c«ng cuéc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN ë ViÖt Nam 1, C¬ së lÝ luËn a, M©u thuÉn biÖn chøng, quy luËt thèng nhÊt vµ ®Êu tranh gi÷a c¸c mÆt ®èi lËp b, NÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa 2, C¬ së thùc tiÔn a, Thùc tr¹ng nÒn kinh tÕ n­íc ta khi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN b, Thùc tr¹ng cña qu¸ tr×nh chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta II. M©u thuÉn biÖn chøng trong c«ng cuéc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam hiÖn nay 1, §Æc ®iÓm m©u thuÉn biÖn chøng trong qu¸ tr×nh ®æi míi chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam a, Nh÷ng m©u thuÉn tiªu biÓu trong qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ë ViÖt Nam b, T¸c ®éng cña m©u thuÉn biÖn chøng ®Õn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng 2, Gi¶i ph¸p ®èi víi m©u thuÉn biÖn chøng trong c«ng cuéc x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng XHCN ë n­íc ta c. kÕt luËn

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docXây dựng nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.DOC