Bảo hiểm xã hội cho nông dân: Thực trạng và giải pháp

Đề tài: Bảo Hiểm Xã Hội cho nông dân: thực trạng và giải pháp (62 trang) MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU PHẦN I LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI I. Khái quát chung về BHXH 1. Sự ra đời và phát triển của BHXH 2. Bản chất và những nội dung của BHXH. II. BHXH tự nguyện cho nông dân. 1. Khái niệm chung về BHXH tự nguyện: 2. Những nội dung cơ bản. 3. Triển khai BHXH tự nguyện cho nông dân ở các nước trên thế giới. PHẦN II THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI BHXH TỰ NGUYỆN CHO NÔNG DÂN Ở NƯỚC TA HIỆN NAY VỚIMỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT. I. Sự cần thiết phải BHXH cho nông dân. 1. Vai trò của nông dân và lao động nông thôn trong hệthống kinh tế xã hội ở nước ta. 2. Thu nhập của người nông dân và lao động nông thôn. 3. Nhu cầu được BHXH của người nông dân. 4. Khả năng tham gia BHXH của người nông dân. II. Thực trạng triển khai BHXH tự nguyện cho nông dân ở nước ta. 1. Thực trạng triển khai BHXH tự nguyện. 2. Đánh giá chung và thực tiễn hoạt động của BHXH cho nông dân ở nước ta thời gian qua. III. Một số ý kiến đề xuất và việc triển khai BHXHtự nguyện cho nông dân. 1. Phương hướng tiến hành. 2.Tổ chức quảnlý quỹ BHXH tự nguyện cho người nông dân. 3. Vai trò của nhà nước và tổ chức bộ máy củacơ quan BHXH tự nguyện. 4. Hoạt động đầu tư tăng trưởng. KẾT LUẬN

doc60 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2382 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Bảo hiểm xã hội cho nông dân: Thực trạng và giải pháp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, thuû s¶n 23,3% C«ngnghiÖp 37,7% DÞch vô 39% Víi ®Æc tÝnh cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng,tû trong n«ng nghiÖp ngµy cµng gi¶m trong c¸c ngµnh kinh tÕ thay vµo ®ã lµ ngµnh c«ng nghiÖp dÞch vô t¨nglªn. Do ®ã cã thÓ tû träng ®ãng gãp cña ngµnh n«ng nghiÖp vµo GDP cã thÓ gi¶m ®i, nh­ng tæng gi¸ trÞ cña ngµnh n«ng nghiÖp vÉn t¨ng lªn qua c¸c n¨m. Theo viÖn khoa häc x· héi th×hiÖn nay cã 10% n«ng d©n lµm thªm c¸c ngµnh phô kh¸c nh­ tiÓu thñ c«ng nghiÖp, xËy dùng, dÞch vô… §Æc tÝnh cña n«ng nghiÖp lµ phô thuéc vµo thêi tiÕt khÝ hËu vµ mang tÝnh thêi vô. Do vËy nh÷ng lóc n«ng nhµn,lu«ng ng­êi tõ khu vùc n«ng th«n ra thµnhthÞ ngµy cµng ®«ng ®Ó t×m nh÷ng c«ng viÖc phô kh«ng ®ßi hái tr×nh ®é tay nghÒ ®Ó kiÕm thªm thu nhËp cho b¶n th©n vµ gia ®×nh. §iÒu nµy võa g©ya ¶nh h­ëng xÊu ®Õn trËt tù ®« thÞ cña nh÷ng n¬i hä ®Õn mÆt kh¸c còng t¹o ra nh­ngx lîi Ých kh«ng nhá. Nh­ vËy ng­êi n«ng d©n n­íc ta kh«ng chØ cã ®ãng gãp vµo s¶n xuÊt vµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp mµ cßn ®ãng gãp vµo c¸c ngµnh nghÒ kh¸c trong x· héi. Do vËy ng­êi n«ng d©n cã mét vai trß rÊt quan träng ®èivíi sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. 2. Thu nhËp cña ng­êi n«ng d©n vµ lao ®éng n«ng th«n. N¨m 2001, thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng­êi cña n­íc ta lµ kho¶ng 650.000®. Tuy nhiªn thu nhËp cña ng­êi n«ng d©n cßn thÊp so víi thu nhËp b×nh qu©n cña c¶ n­íc, tuy r»ng ®ã lµ kÕt qu¶ tèt nhÊt tõ tr­íc ®Õn nay. Thu nhËp b×nh qu©n nh©n khÈu cña c¸c hé n«ng th«n: D­íi 100.000®/th¸ng/ng­êi: 18,7% D­íi 150.000®/th¸ng/ng­êi: 33,9%. Tõ 400.000 – 1000.000®/ng­êi/th¸ng chiÕm 30,74%. Trªn 1.000.000 ®/ng­êi/th¸ng chiÕm 3,36%. (Nguån: t¹p chÝ L§ & XH 5/2001) Thu nhËp b×nh qu©n cñamét ng­êi lao ®éng mét th¸ng tham gia ho¹t ®éng kinh tÕ chia theo nhãm hé (nguån: ®iÒu tra cña Bé L§TB & XH). + Vïng duyªn h¶i miÒn trung: Vïng, khu vùc Nhãm hé Nhãm 1 Nhãm 2 N«ng th«n ®ång b»ng 280 323 N«ng th«n ven biÓn 333 361 N«ng th«n miÒn nói 268 310 + Vïng B¾c Trung Bé: Vïng, khu vùc Nhãm hé Nhãm 1 Nhãm 2 N«ng th«n ®ång b»ng 174 193 N«ng th«n ven biÓn 194 195 N«ng th«n miÒn nói 162 183 - Nhãm 1: n«ng nghiÖp thuÇn: gåm c¸c hé trong 12 th¸ng trong n¨mn chØ thuÇn tuý ho¹t ®éng vÒ trång trät, ch¨n nu«i, trång rõng, nu«i trång vµ ®¸nh b¾t thuû h¶i s¶n. - Nhãm 2: N«ng nghiÖp kiªm c¸c ngµnh kh¸c. Gåm c¸c hé ngoµi ho¹t ®éng chÝnh lµ s¶n xuÊt n«ng l©m thuû s¶n cßn tham gia thªm mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ thuéc c¸c ngµnh, lÜnh vùc kh¸c kh«ng ph©n biÖt lµ æn ®Þnh hay kh«ng æn ®Þnh. Nh­ vËy, so víi nh÷ng n¨m tr­íc th× thu nhËp b×nh qu©n cña d©n c­ n«ng th«n ®· t¨nglªnmét c¸ch râ rÖt. Ngoµi viÖc ®¸p øng nhu cÇu sinh ho¹t hµng ncµy hä b¾t ®Çu cã tÝch luü (dï cßn thÊp) vµ quan t©m ®Õn c¸c nhu cÇu x· héi kh¸c, trong ®ã cã nhu cÇu vÒ BHXH. §©y lµ ®iÓm rÊt quan träng lµ tiÒn ®Ò vµ c¬ së ®Ó tiÕn hµnh BHXHtù nguyÖn cho ng­êi n«ng d©n. 3. Nhu cÇu ®­îc BHXH cña ng­êi n«ng d©n. Trong lÞch sö n­íc ta, ë thêi kú kinh tÕ chËm ph¸t triÓn, ®iÒu kiÖn sèng gÆp nhiÒu khã kh¨n, tû lÖ chÕt cao, tuæi thä trung b×nh cña d©n sè chØ 40 ®Õn 50 tuæi, do ®ã chØ nh÷ng ng­êi trªn 50 tuæi lµ ®­îc gäi lµ “l·o”, nh÷ng ng­êi trªn 70 tuæi th× gäi “nh©n sinh thÊt thËp cæ lai hy” tøc lµ Ýt cã. HiÖn nay, nhê nh÷ng thµnh tùu trong y häc vµ kinh tÕ ®eml¹i nªn tû lÖ chÕt gi¶m nhanh vµ tuæi thä trung b×nh t¨ng lªn. Bé luËt lao ®éng cña n­íc ta ®· x¸c ®Þnh trªn 55 tuæi ®èi víi n÷ vµ trªn 60 tuæi ®èi víi nam mµ vÉn ho¹t ®éng kinh tÕ thuéc nhãm lao ®éng lµ ng­êi cao tuæi. Liªn hiÖp quèc dù b¸o thÕ kû 21 lµ thÕ kû giµ ho¸. T¹i nhiÒu n­íc ®ang ph¸t triÓn rÊt quan t©m ®Õn vÊn ®Ò giµ ho¸ d©n sè vµ ®ang t×m biÖn ph¸p ®Ó gi¶m nh÷ng ¶nh h­ëng tiªu cùc cña nã. N¨m 1995, tû lÖ ng­êi cao tuæi trªn thÕ giíi lµ 9%, th× vµo n¨m 2015 quü d©n sè LHQ dù b¸o sÏ lµ 14%. ë ViÖt Nam , theo sè liÖu ®iÒu tra n¨m 1989 trong sè 64 triÖu d©n th× cã 7,2% d©n sè tõ 60 tuæi trë lªn. §Õn n¨m1999 th× tæng sè d©n lµ 78 triÖu ng­êi th× cã tíi h¬n 10% d©n sè tõ 60 tuæi trë lªn, nh­ vËy ng­êi giµ t¨ng nhanh c¶ vÒ sè l­îng vµ tû lÖ, ®Æc biÖt lµ tõ n¨m1989 ®Õn nay, do ®Êt n­íc ta thùc hiÖn tèt chiÕn l­îc d©n è – kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh lµm gi¶m ®¸ng kÓ tû lÖ sinh con vµ ®· gi¸n tiÕp lµm t¨ng tû lÖ ng­êi cao tuæi. Theo nhiÒu chuyªn gia th× m« h×nh biÕn ®éng d©n sè ë ViÖt Nam kh¸ gièng víi Trung Quèc vµ Hµn Quèc. §ã lµnh÷ng quèc giamµ d©n sè chuyÓn tõ lo¹i”trΔ sang “giµ” chØ trong gÇn 20 n¨m. Nh­ vËy cã thÓ trong vµi n¨m tíi tû lÖ ng­êi cao tuæi ë ViÖt Nam sÏ t¨ng lªn rÊt nhanh. Kh¸c víi c¸c n­íc ph¸t triÓn, ng­êi cao tuæi ViÖt Nam hiÖn nay hÇu hÕt ®· tr¶i qua c¸c cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p, Mü. Hoµ b×nh lËp l¹i, hä trë vÒ víi cuéc sèng hµng ngµy vµ ph¶i ®èi phã víi nhiÌu khã kh¨n vÒ kinh tÕ, x· héi chÞu ®ùng t×nh tr¹ng suy dinh d­ìng, nh÷ng bÖnh phæ biÕn nh­ sèt rÐt, lao vµ nh÷ng bÖnh dÞch hiÖn t¹i nh­ HIV, AIDS, ung th­, tim m¹ch… H¬n n÷a, hÇu hÕt nh÷ng ng­êi cao tuæi trong sè hä hä ®Òu ë n«ng th«n. Do vËy mµ cuéc sèng hiÖn t¹i cña hä gÆp nhiÒu khã kh¨n nhÊt lµ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn nay. C¬ chÕ thÞ tr­êng bªn c¹nh mÆt tÝch cùc cßn cã mÆt tiªu cùc lµ lµm cho quan hÖ ng­êi giµ ng­êi trÎ, thÕ hÖ tr­íc thÕ hÖ sau, thËm chÝ quan hÖ gia ®×nh, dßng hä phÇn nµo còng bÞ tiÒn tÖ ho¸… Do v¹y, nÕu Nhµ n­íc kh«ng chñ ®éng nhËn thøc ®­îc c¸c nhu cÇu, c¸c tÝnh biÕn d¹ng cña x· héi tth× khã gi¶i quyÕt tèt nhiÖm vô x· héi trong n­íc. HiÖn nay, nhu cÇu BHXH cho ng­êi n«ng d©n lµ cÇn thiÕt, lµ nguyÖn väng kh¸t khao cña ng­êi d©n. Thùc tÕ h×nh thøc s¬ khai cña lo¹i h×nh BHXH ®· xuÊt hiÖn d­íi d¹ng c¸cquü, héi ë n«ng th«n víi tÝnh chÊt t­¬ng trî, t­¬ng hç lÉn nhau. Hµng bao ®êi nay, hä ®Òu ph¶u tù b¶o hiÓm cho m×nh th«ng qua nhiÒu h×nh thøc phong phó, ®a d¹ng trë thµnh nÕp v¨n ho¸ truyÒn thèng cña d©n técta (con c¸i cã nghÜa vôi ch¨m sãc cha mÑ, hµng xãm ®ïmbäc gióp ®ì lÉn nhau khi khã kh¨n…). Tr­íc ®©y, trong co chÕ bao cÊp, x· viªn hîp t¸c x· khi vÒ giµ gÆp khã kh¨n ®Òu ®­îc hîp t¸c x· trî gióp tõ quü phóc lîi hoÆc mua thãc ®iÒu hoµ víi gi¸ thÊp. Cïng víi c¬ chÕ thÞ tr­êng n¨ng ®éng, linh ho¹t vµmÌm dÎo th× sù gióp ®ì nµy kh«ng cßn, do vËy nÕu nhµ n­íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch BHXH cho n«ng d©n th× ng­êi n«ng d©n sÏ yªn t©m h¬n lkhi cuéc sèng vÒ giµ kh«ng ph¶i lo l¾ng ®èi phã víi èm ®au bÖnh tËt tuæi giµ v× ®· cã sù b¶o trî an toµn, ®¸ng tin cËy lµ BHXH. §Ó x¸c ®Þnh nhu cÇu tham gia BHXH cña ng­êi n«ng d©n vµ lao ®éng n«ng th«n ®· cã mét sè cuéc ®iÒu tra ë c¸c ®Þa bµn kh¸c nhau. KÕt qu¶ kh¶o s¸t cho thÊy trong sè nh÷ng n«ng d©n vµ lao ®éng n«ng th«n, sè ng­êi ë nhãm tuæi tõ 25 – 55 tuæi chiÕm ®¹i ®a sè. §©y lµ nhãm ng­êi ®ang lµ lùcl­îng lao ®éng chñ chèt cña c¸c gia ®×nh n«ng th«n. §ång thêi, nh÷ng ng­êi nµy còng sÏ lµ nhãm chñ yÕu tham gia BHXH vµ cã nguyÖn väng tham gia rÊt cao. Nhu cÇu tham gia BHXH kh«ng chØ cho chÝnh b¶n th©nng­êi lao ®éng n«ng th«n mµ cßn ®èi víi c¸c thµnh viªn kh¸c trong gia ®×nh. §©y lµ mét ®Æc ®iÓm trong truyÒn thèng gia ®×nh ViÖt Nam. Qua sè liÖu mét sè cuéc ®iÒu tra cña Bé L§TB & XH ta thÊy r»ng nhu cÇu néi t¹i BHXH cña ng­êi lao ®éng n«ng th«n lµ rÊt lín: - Sù cÇn thiÕt ph¶i cã chÝnh s¸ch BHXH: 89,40%. - Mong muèn tham gia BHXH: 86,30%. - S½n sµng tham gia BHXH: 51%. - ChÕ ®é BHXH muèn tham gia: + H­u trÝ: 81,42%. + Tö tuÊt: 35,78%. + BHYTÕ (èm ®au): 54,74%. 4. Kh¶ n¨ng tham gia BHXH cña ng­êi n«ng d©n. Kh¶ n¨ng tham gia BHXH cña ng­êi lao ®éng n«ng th«n th­êng biÎu hiÖn qua t×nh tr¹ng lµm viÖc vµ kh¶ n¨ng t¹o thu nhËp cña hä. HiÖn nay, ng­êi n«ng d©n ngoµi c¸c c«ng viÖc chÝnh lµ lµm ruéng, ch¨n nu«i, tr«ng c©y c«ng nghiÖp, c©y ¨n qu¶… th× cßn mét tû lÖ kh¸ lín lµm thªm c¸c nghÒ phô nh­ thñ c«ng nghiÖp, mü nfgghÖ…Nh­ vËy sù ®a d¹ng ho¸ c«ng viÖc ë n«ng th«n ®· t¹o ra kh¶ n¨ng lín h¬n cho ng­êi n«ng d©n n«ng th«n cã thªm thu nhËp. C«ng viÖc lµm thªm cã sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c nhãm lao ®éng, nh÷ng ng­êi trång lóa cã thªm nghÒ phô nhiÒu h¬n so víi nhãm lao ®éng kh¸c. Tõ lao ®éng s¶n xuÊt ng­êi lao ®éng n«ng th«n ®· t¹o ra thu nhËp vµ ®· ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo tæng thu nhËp cña gia ®×nh. TÝnh b×nh qu©n mçi lao ®éng n«ng th«n cã thu nhËp lµ 651.oo®/th¸ng trong ®ã thu nhËp tõ c¸c c«ng viÖc chÝnh chiÕm 71,93%. Thu nhËp cña b¶n th©n ng­êi lao ®éng cã sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c nhãm lao ®éng ®iÒu nµy cho thÊy kh¶ n¨ng tham gia BHXH tù nguyÖn cña c¸c nhãm lao ®éng cã kh¸c nhau. Ta biÕt r»ng, ng­êi n«ng d©n chi tiªu kh¸ t»n tiÖn. Trung b×nh chi tiªu cña mét gia ®×nh ë n«ng th«n lµ kho¶ng 10,68 triÖu ®ång/n¨m. Trong ®ã chi cho ¨n u«ng chiÕm 54,21%, c¸c sinh ho¹t kh¸c kho¶ng 40%. Do vËymµ hä ®· tÝch luü ®­îc ë mét møc nhÊt ®Þnh. §iÒu nµy kh«ng cã nghÜa lµ hä kh¸ gi¶ mµ ch¼ng qua lµ hä ®Ó dµnh ®Ó chi dïng vµo nh÷ng viÖc kh¸c cña gia ®×nh. Còng nh­ ®èi víi c¸c ®èi t­îng ch­a tham gia BHXH kh¸c, kh¶ n¨ng tham gia BHXH cña ng­êi n«ng d©n cßn rÊt h¹n chÕ, ®iÒu nµy mét phÇn do thu nhËp thùc tÕ cña hä cßn thÊp, mÆt kh¸c do nhËn thøc cña ng­êi d©n lao ®éng trong n«ng th«n vÒ BHXH cßn h¹n chÕ. ChÝnh v× vËy, qua ®iÒu tra cho thÊy ®a sè ng­êi lao ®éng chØmuèn tham gia BHXH ë møc tõ 150.000 ®/th¸ng trë xuèng (chiÕm 68,32%). Trong ®ã sè nh÷ng ng­êi cã kh¶ n¨ng ®ãng BHXH ë møc cao h¬n nh­ng tû lÖ nµy chiÕm tû lÖ kh«ng cao nã ®¹i diÖn cho tµng líp kh¸ gi¶ ë n«ng th«n. II. Thùc tr¹ng triÓn khai BHXH tù nguyÖn cho n«ng d©n ë n­íc ta. 1. Thùc tr¹ng triÓn khai BHXH tù nguyÖn. XuÊt ph¸t tõ t×nh h×nh thùc tÕ ng­êi lao ®éng ë khu vùc n«ng th«n ®· cã tÝch luü, cã nhu cÇu tham gia BHXH ®ång thêi còng thÊy ®­îc sù cÇn thiÕt, lîi Ých cña viÖc tiÕn hµnh thÝ ®iÓm ë mét sè tØnh, thµnh trong c¶ n­íc vµ b­íc ®Çu ®· ®­îc ®«ng ®¶o ng­êi d©n ®ãn nhËn tham gia. Ng­êi n«ng d©n ViÖt Nam víi ®Æc thï lµ · thñ c«ng,phô thuécmïa vô, thêi tiÕt nªn n¨ng suÊt lao ®éng thÊp thu nhËp còng bÊp bªnh kh«ng æn ®Þnh do vËy cuéc sèng cña hä còng kh«ng ph¶i slµ sung tóc mµ nhiÒu khi rÊt khã kh¨n. §iÒu nµy cµng thÓ hiÖn râ khi ng­êi n«ng d©n vÒ giµ, hä kh«ng cã mét nguån thu nhËp nµo s½n ®Ó trang tr¶i nh÷ng chi phÝ cho cuéc sèng hä ph¶i nhê cËy vµo sù phông d­ìng cña con c¸i mµ t©m lý ng­êi ViÖt Nam l¹i kh«ng muèn thÕ. Do vËy, viÖc triÓn khai lo¹i h×nh BHXH cho ng­êi n«ng d©n tËp trung chñ yÕu vµo chÕ ®é h­u trÝ lµ ®¸p øng ®­îc tèt nhÊt nhu cÇu trªn. Tõ ®ã, ng­êi n«ng d©n cã thÓ yªn t©m khi vÒ giµ cã sù trî cÊp cña BHXH, hä kh«ng cßn ph¶i lo l¾ng cho cuéc èng khi vÒ giµ,l¹i gi¶m nhÑ g¸nh nÆng cho con c¸i. Do vËy BHXH ®· t¹o niÒm tin cho hä. Mét diÓn h×nh cho c«ng t¸c triÓn khai BHXH cho ng­êi n«ng d©n ë n­íc ta lµ tØnh NghÖ An. Tõ n¨m 1982 ®Õn th¸ng 12 n¨m 1997, NghÖ An cã 172 héi n«ng d©n cÊp x·, tæ chøc quü (h­u n«ng d©n) víi gi¸ trÞ gÇn 6 tû ®ång, tuy møc trî cÊp thÊp, nh÷ng ®eml¹i cho hä niÒm vui, phÊn khëi sù h¨ng h¸i ho¹t ®éng c«ng t¸c x· héi.XuÊt ph¸t tõ ®ßi hái cña h¬n 90% lao ®éng ë n«ng th«n NghÖ An, trong ®ã cã trªn 60% lao ®éng cã møc tthu nhËpb×nh qu©n hµng th¸ng tõ 100.000 ® trë lªn vµ hµng ngµn chñ trang tr¹i s¶n xuÊt hµng ho¸ cã møc thu nhËp hµng tr¨m triÖu mét n¨m. Do ®ã, th¾ng 12/1997, Héi n«ng d©n NghÖ An ®· b¸o c¸o, ®Ò xuÊt víi th­êng trùc tØnh uû vÊn ®Ò BHXH ®èi víi n«ng d©n vµ ngµy 28/4/1998 UBND tØnh ®· quyÕt ®Þnh thµnhlËp BHXH n«ng d©n NghÖ An trùc thuéc héi n«ng d©n tØnh. Theo côc thèng kª nghÖ an, th× chóng ta x¸c ®Þnh ®­îc sè lao ®éng kh«ng thuéc diÖn tham gia BHXHb¾t buéc.§©y chÝnh lµ nhu cÇu hiÖn h÷u cña BHXH tù nguyÖn. Lao ®éng kh«ng thuéc diÖn tham gia BHXH b¾t buéc ë NghÖ An. TT §Þa ph­¬ng 1996 1997 1998 1999 2000 Tæng sè 1.262.619 1.287.873 1.309.877 1.332.493 1.367.643 % tæng sè d©n 45,86% 46,14% 46,28% 46,62% 46,69% I Vïng ®ång b»ng 800.008 813.969 827.848 841.631 852.172 1 DiÔn Ch©u 126.892 129.329 131.879 133.934 134.667 2 Yªn Thµnh 115.554 118.105 120.918 122.818 123.946 3 Quúnh L­u 153.793 156.980 159.218 162.108 163.217 4 Nghi Léc 94.770 97.115 98.358 100.481 102.279 5 H­ng Nguyªn 55.289 56.943 57.840 58.547 58.969 6 Nam §µn 73.497 74.930 75.165 76.204 77.158 7 §« L­¬ng 85.921 87.924 88.985 90.894 92.673 8 Vinh 74.286 72.300 74.785 75.719 77.841 9 Cöa lß 20.024 20.343 20.670 20.926 21.412 II Vïng miÒn nói 462.611 473.904 481.999 490.862 515.471 10 Thanh Ch­¬ng 103.310 105.320 107.162 109.423 112.818 11 Anh S¬n 47.737 48.639 49.104 49.744 50.762 12 NghÜa §µn 80.369 83.409 84.609 86.951 89.769 13 T©n Kú 56.244 57.320 58.439 59.205 64.203 14 Quú Ch©u 21.415 21.966 22.381 22.657 25.038 15 Quú Hîp 50.020 51.506 52.846 53.735 56.709 16 QuÕ Phong 24.612 25.027 25.367 25.664 27.472 17 Con Cu«ng 26.813 27.342 28.167 28.465 30.170 18 T­¬ng D­¬ng 29.406 29.902 30.051 30.606 32.161 19 Kú S¬n 22.685 23.473 23.873 24.412 26.414 Tõ nh÷ng sè liÖu trªn cho thÊy sè ng­êi thuéc ®èi t­îng cña BHXH tù nguyÖn lµ rÊt línvµ t¨ng lªn hµng n¨m theo møc t¨ng cña d©n sè ë NghÖ An. Thùc tÕ trong viÖc triÓn khai BHXH tù nguyÖn ®èi víi lao ®éng n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n trªn ®Þa bµn tØnh NghÖ An cho thÊy: nhu cÇu néi t¹i BHXH cña ng­êi lao ®éng n«ng th«n lµ rÊt lín. Cã sè liÖu vÒ d©n sè trong ®é tuæi lao ®éng cña nghÖ an (ng­êi) TT §Þa ph­¬ng Tæng sè % tæng sè d©n I Vïng ®ång b»ng 1 DiÔn Ch©u 2 Yªn Thµnh 3 Quúnh L­u 4 Nghi Léc 5 H­ng Nguyªn 6 Nam §µn 7 §« L­¬ng 8 Vinh 9 Cöa lß II Vïng miÒn nói 10 Thanh CH­¬ng 11 Anh S¬n 12 NghÜa §µn 13 T©n Kú 14 Quú Ch©u 15 Quú Hîp 16 QuÕ Phong 17 Con Cu«ng 18 T­¬ng D­¬ng 19 Kú S¬n N¨m 1998, NghÖ An ®­a BHXH tù nguyÖn vµo ho¹t ®éng this ®iÓm t¹i 41 x· cña huyÖn Quúnh L­u vµ 3 x· cña 3 huyÖn kh¸c lµ Diªn Thä (DiÔn Ch©u), T©n S¬n (§« L­¬ng), vµ ph­êng §«ng VÜnh Thµnh phè Vinh. Víi c¸c quy ®Þnh t¹m thêi nh­ sau: - §èi t­îng tham gia gåmld n«ng th«n gåm c¸c ngµnh n«ng nghiÖp,l©m nghiÖp, diªm nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp, dÞch vô ë khu vùc n«ng th«n víi h×nh thøc tù nguyÖn tham gia. - Quy ®Þnh møc ®ãng gãp b»ng tiÒn víi 3 møc 10.000 ®/th¸ng; 20.000 ®/th¸ng vµ 30.000 ®/th¸ng - §ãng 6 th¸ng mét lÇn, mçi n¨m néphai lÇn vµo th¸ng 5 vµ th¸ng 11, còng cã thÓ ®ãng mét lÇn hay nhiÒu lµn tuú theo quy ®Þnh. - §iÒu kiÖn ®­îc h­ëng: Cã thêi gian ®ãngvµo quü BHXH tù nguyÖn tèi thiÓu lµ 20 n¨m, tuæi: nam 60 vµ n÷ 55. Nõu ®ãng trªn 21 n¨m th× sÏ ®­îc céng thªm mét phÇn nhÊt ®Þnh vµo kho¶n trî cÊp. Ng­êi tham gia BHXH cã ®ñ 2 tiªu chuÈn tuæi vµ thêi gian ®ãng BHXH th× ®­îc h­ëng trî cÊp l­¬ng h­u hµng th¸ng víi c¸c møc sau: 50.000 ® víi møc10.000 ®. 100000 ® víi møc 20000 ®. 150.000® víi møc 30.000 NÕu thêi gian ®ãng trªn 20 n¨m th×mçi n¨m ®ãng thªm ®­îc h­ëng mét kho¶n tiÒn c«ng vµo møc h­ëng trªn cô thÓ: 4000 ® víi møc 10.000 ® 8000 ® víi møc 20000 ® 12.000 ® víi møc 30.000 ® NÕu ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn chuyÓn ®Õn n¬i ë míi mµ n¬i ®ã kh«ng cãlo¹i h×nh BHXH nµy th× ®­¬cj h­ëng trî cÊp mét lÇn. HoÆc ng­êi ®ang tham gia BHXH tù nguyÖn bÞ chÕt th× gia ®×nh ®­îc tr¶ mét lÇn cña sè tiÒn ®· nép vµ mét phÇn l·i nhÊt ®Þnh. Víi ®iÒu lÖ nh­ trªn, sau n¨m ®Çu tiªn thùc hiÖn, tæng sè tiÒn thu ®­îc cña quü h­u n«ng d©n ®· lªn tíi h¬n 1 tû ®ång vµ t¨ng tr­ëng, b¶o toµn b»ng c¸ch göi tiÕt kiÖm, mua c«ng tr¸i vµ tr¸i phiÕu. Ngµy 5/1/19999 NghÖ An tæ chøc s¬ kÕt ®ît ®Çu tiªn vµ cã tíi 1000 hé n«ng d©n ®­îc giao sæ4 BHXH. Cho ®Õn nay ®· cã 45 x· cña tØnh ®­îc triÓn khai BHXH n«ng d©n víi sè l­îng ng­êi tham gia chiÕm mét tû lÖ kh«ng nhá, riªng huyÖn Quúnh v­n con sè nµy lµ 30%. NhiÒu hé gia ®×nh tham gia hÕt (tÝnh ng­êi lao ®éng). HiÖn nay, nhu cÇu tham gia BHXH t¨ng lªn rÊt nhanh. Tuy nhiªn do gÆp ph¶i mét sè khã kh¨n c¶ chñ quan lÉn kh¸ch quan, do ®ã hiÖn nay ®ßi hái ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch hîp lý cÊp b¸ch gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò cßn tån ®äng ®Ó cho lo¹i h×nh BHXH nµy tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨mtíi. 2. §¸nh gi¸ chung vµ thùc tiÔn ho¹t ®éng cña BHXH cho n«ng d©n ë n­íc ta thêi gian qua. BHXH tù nguyÖn ¸p dông cho ®èi t­îng lµ ng­êi n«ng d©n ®· ho¹t ®éng ë n­íc ta tõ cuèi thËp kû 90 thÕ kû 20. MÆc dï cho ®Õn nay chØ ho¹t ®éng ®­îc vµi n¨m mµ chñ yÕu lµ ë Nghª An, tuy nhiªn chóng tacòng rót ra ®­îc mét sè bµi häc kinh nghiÖm tõ thùc tÕ trªn. + Tr­íc hÕt, do ch­a cã tiÒn lÖ, ®iÒu lÖ BHXH n«ng d©n ®­îc x©y dùng ch­a thËt th«ng tho¸ng,mét sè quy ®Þnh cßn cøng nh¾c, nh­ thêi gian ®ãng, møc ®ãng, møc h­ëng… ViÖc nµy ®­îc c¸c cÊp cã tr¸ch nhiÖm quan t©m,chØ ®¹o thªm vµ nhÊt lµ cÇn cã c¸c chuyªn gia nghiªn cøu s©u h¬n ®Ó t×m ra nh÷nggi¶i ph¸p cho thêi gian tíi BHXH n«ng d©n cã ®­îc c¬ chÕ ph¸p lý hîp lý, phï hîp h¬n nh»m thu hót ng­êi tham gia. §iÒu ®ã ®ång nghÜa víi viÖc c¸c quy chÕ nµy ng¾n gän, dÔ hiÓu h¬n. + Quy chÕ thu, chi vµ c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý, ph©n phèi ch­a ®­îc x¸c ®Þnh râ rµng vµ ban hµnh thÓ chÕ ch­a thèng nhÊt, ch­a ®¸p øng ®­îc lßng tin cña c¸c thµnh viªn tham gia. C¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ gi¸ trÞ ®ång tiÒn tham gia BHXH n«ng d©n khi cã sù tr­ît gi¸ kÐo dµi còng ch­a ®­îc tÝnh to¸n ®Çy ®ñ, kü l­ìng. + Møc ®ãng vµ møc h­ëng hiÖn nay cßn thÊp so víi kh¶ n¨ng vµ nhu cÇu cña ng­êi lao ®éng. + C«ng t¸c tuyªn truyÒn trong thêi gian qua cßn yÕu, ®éi ngò c¸n bé tuyªn truyÒn n¨m néi dung ch­a v÷ng gi¶i thÝch ch­a ®Õn n¬i, ®Õn chèn. C¸c c¬ quan th«ng tin ®¹i chóng ch­a thËt sù tham gia vµo viÖc tuyªn truyÒn hoÆc tuyªn truyÒn ch­a ®­îc s©u, réng vµ cã hiÖu qu¶. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ë c¬ quan BHXH n«ng d©n chuyªn tr¸chch­a nhËn ®­îc sù gióp ®ì,l·nh ®¹o cô thÓ cña §¶ng, chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng. ViÖc chØ ®¹o, mét sè cÊp uû chÝnh quyÒn c¬ së ch­a ®Æt vÊn ®Ò nµy mét c¸ch ®óng mùc trong tæ chøc häc tËp còng nh­ triÓn khai vËn ®éng. + ViÖc ph©n cÊp qu¶n lý quy ®Þnh ch­a râ chøc n¨ng, nhiÖm vô ë cÊp huyÖn, x·. §éi ngò c¸n bé chuyªn tr¸ch yÕu vÒ nghiÖp vô trong khi ch­a cã trung t©m ®µo t¹o, båi d­ìng mµ chñ yÕu lµ võa häc võa lµm. + Ho¹t ®éng cña BHXH n«ng d©n diÔn ra trong ®iÒu kiÖn kinh phÝ cßn h¹n hÑp, c¬ së vËt chÊt ®¸p øng cho BHXH n«ng d©n cßn thiÕu. Tuy cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, v­íng m¾c song tiÒm n¨ng ph¸t triÓn cña BHXH tù nguyÖn cho n«ng d©n vµ lao ®éng n«ng th«n lµ rÊt lín. Ngay t¹i NghÖ An lµ tØnh cã lo¹i h×nh BHXH nµy ho¹t ®éng m¹nh nhÊtcòng chØ míi thu hót ®­îc mét tû lÖ r©ts nhá l­îng ng­êi lao ®éng tham gia. III. Mét sè ý kiÕn ®Ò xuÊt vµ viÖc triÓn khai BHXHtù nguyÖn cho n«ng d©n. 1. Ph­¬ng h­íng tiÕn hµnh. HiÖn nay, BHXH cho ng­êi n«ng d©n ®· ®­îc triÓn khai thÝ ®iÓm ëmét sè tØnh, thµnh trong c¶ n­íc vµ ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ kh¶ quan. Song ®Ó lµm tèt vÊn ®Ò nµy chóng ta ph¶i ®iÒu tra thËt kü ®Ó n¾m b¾t ®­îc nhu cÇu, kh¶ n¨ng tham gia BHXH cña ng­êi lao ®éng n«ng th«n bëi ®iÒu tra chän mÉu cµng lín th× x¸c xuÊt cµng cao. VÒ nhu cÇu tham gia BHXH cÇn nghiªn cøu lùa chän c¸c vÊn ®Ò sau: + Vïng nµo nªn thùc hiÖn lµm thÝ ®iÓm, mÉu tr­íc (®ång b»ng, miÒn nói, trung du…). + Lo¹i hé gia ®×nh nµo nªn ­u tiªn ®­îc thùc hiÖn ngay (gia ®×nh chÝnh s¸ch, hé giµu, hé nghÌo). + Nªn thùc hiÖn thÝ ®iÓmë métvïng råi rót kinh nghiÖm, hoµn thiÖn c¸c v­íng m¾c råi nh©n réng ra. + Thùc hiÖn chÕ ®é nµo tr­íc(h­u trÝ, tö tuÊt). §Î tiÕn hµnh triÓn khai BHXH cho n«ng d©n ®­îc thuËn lîi ph¶i héi thô ®ñ c¸c yÕu tè vÒ kinh tÕ – x· héi – ph¸p lý – nghiÖp vô tõ ®ã t¹o nÒn t¶ng cho lo¹i h×nh nµy ph¸t triÓn. - §iÒu kiÖn ph¸p lý: KinhnghiÖm triÓn khai BHXH tù nguyÖn ë c¸c n­íc cho thÊy, cã hÖ thèng ph¸p luËt ®ång bé, hoµn chØnh lµ rÊt quan träng. MéthÖ thèng ph¸p lý ®Çy ®ñ bao gåm c¸c chÕ tµi quy ®Þnh vÒ ®èi t­îng tham gia BHXH tù nguyÖn, møc ®ãng phÝ BHXH, ®iÒu kiÖn vµ møc h­ëng chÕ ®é, tæ chøc bé m¸y cña hÖ thèng BHXH tù nguyÖn, ho¹t ®éng ®Çu t­ cña quü BHXH tù nguyÖn, gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn tham gia BHXH tù nguyÖn. ChØ cã hÖ thèng ph¸p lý ®ång bé vµ hoµn chØnh míi t¹o thµnh hµnh lang ph¸p lý thuËn tiÖn cho ho¹t ®éng cña BHXH tù nguyÖn. - §iÒu kiÖn kinh tÕ: Môc tiªu cña bÊt kú hÖ thèng BHXH nµo cònglµ môc tiªu x· héi nh­ng ®Ó ®¹t ®­îc môc tiªu ®ã, hÖ thèng BHXH ph¶i sö dông ph­¬ng tiÖn vÒ kinh tÕ. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ quü BHXH ph¶i ®¶m b¶o ®­îc n¨ng lùc vÒ tµi chÝnh phôc vô chi tr¶ chÕ ®é, hay nãi c¸ch kh¸c hÖ thèng BHXH ph¶i c©n ®èi gi÷a ®ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH vµ c¸c kho¶n thu nhËp tõ ®Çu t­ voøi c¸c kho¶n chi tr¶chÕ ®é BHXH cho nh÷ng ng­êi ®ñ ®iÒu kiÖn h­ëng. - §iÒu kiÖn vÒ kinh tÕ ®Óthùc hiÖnchÝnh s¸ch BHXH tù nguyÖn bao gåm: Kh¶ n¨ng tiÕt kiÖm tõ thu nhËpcña ng­êi lao ®éng. Tõ nh÷ng thµnh tùu ph¸t triÓn kinh tÕ cña n­íc ta h¬n mét thËp kû qua, ®Æc biÖt lµ tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ t­¬ng ®èi cao, thu nhËp cña ng­êi lao ®éng liªn tôc ®­îc c¶i thiÖn cho phÐp ng­êi lao ®éng cã ®ñ ®iÒu kiÖn®Ó tham gia BHXH tù nguyÖn. + Lîi Ých vÒ kinh tÕ khi tham gia BHXH tù nguyÖn. §iÒu nµy ®­îc biÓu hiÖn cô thÓ gi¸ trÞ cña kho¶n l­¬ng h­u cña hä nhËn ®­îc sovíi gi¸ trÞ cña kho¶n tiÒn mµ hä ®· ®ãng gãp. Ta thÊy r»ng, nÕu nh­ lîi Ých vÒ kinh tÕ khi tham gia BHXH tù nguyÖn thÊp h¬n hoÆc chØ ngang b»ng víi tiÒn göi vµo ng©n hµng hoÆc c¸c tæ chøc tÝn dông th× ng­êi lao ®éng ch¾c ch¾n sÏ kh«ng tham gia BHXH tù nguyÖn. Do vËy, chÝnh s¸ch BHXH chØ mang tÝnh kh¶ thi khi ®¸p øng ®­îc c¸c yªu cÇu sau: - Nhµ n­íc b¶o hé quü BHXH th«ng qua c¬ chÕ ®Çu t­ cho quü BHXH, cã nghÜa lµ quü nµy ph¶i ®­îc phÐp ®Çu t­ vµo c¸c lÜnh vùc cã lîi nhuËn cao nh­ng ph¶i ®¶m b¶o an toµn. §©y lµ ®iÒu kiÖn rÊt khã thùc hiÖn trong diÒu kiÖn n­íc ta hiÖn nay khi thÞ tr­êng tµi chÝnh ch­a ph¸t triÓn, hiÖu suÊt ®Çu t­ thÊp. H¬n n÷a, gi¸ trÞ cña quü q BHXH tù nguyÖn trong giai ®o¹n ®Çu, lîi thÕ vÒ vèn trong ®Çu t­ kh«ng cao. - Nhµ n­íc b¶o hé quü BHXH th«ng qua c¬ chÕhç trî l·i suÊt ng©n hµng, cã nghÜa lµ cho phÐp quü BHXH tù nguyÖn ®­îc h­ëng møc l·i suÊt cao nhÊt khi göi vµo ng©n hµng th­¬ng m¹i hoÆc tæ chøc tÝn dông. Møc l·i suÊt nµy ®¶m b¶o cao h¬n l·i suÊt th«ng th­êng vµ ®¶m b¶o gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®ãng gãp cña ng­êi lao ®éng d­íi t¸c ®éng cña l¹m ph¸t. C¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i sÏ chÞu c¸c chi phÝ do l·i tr¶ cao h¬n cho quü BHXH vµ nhµ n­íc cÊp bï cho ng©n hµng c¸c chi phÝ ®ã. Khi ®ã ng©n hµng th­¬ng m¹i thay hÖ thèng BHXH tù nguyÖn thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p ®Çu t­. Gi¶i ph¸p nµy gãp phÇn n©ng cao n¨ng lùc vÒ tµi chÝnh cho ng©n hµng th­¬ng m¹i. - Nhµ n­íc cã thÓ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu víi l·i suÊt cao ®Ó cho BHXH tù nguyÖn mua hoÆc cã thÓ cã chÝnh s¸ch hç trî bæ sung vµo quü nµy nh»m ®¶m b¶o quyÒn lîi cña nh÷ng ng­êi tham gia. - §iÒu kiÖn nghiÖp vô: §Ó tæ chøc thùc hiÖn BHXH tù nguyÖn cã hiÖu qu¶ ®ßi hái hÖ thèng BHXH ph¶i ®¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn vÒ nh©n tã con ng­êi vµ ph­¬ng tiÖn phôc vô qu¶n lý. Qu¶n lý quü BHXH lµ qu¶n lý tµi s¶n cña ng­êi kh¸c, yªu cÇu ®Æt ra lµ qu¶n lý tµi s¶n cña tõng ng­êi tham gia vµ h­ëng thô. Trong qu¸ tr×nh chu chuyÓn tµi chÝnh cña quü BHXH cã v« sè c¸c giao dÞch: Giao dÞch gi÷a quü BHXH víi ng­êi tham gia, giao dÞch gi÷a quü BHXHvíi ng­êi h­ëng thô, Giao dÞch gi÷a quü BHXH víi ng©n hµng…H¬n thÕ n÷a, yªu cÇu ®Æt ralµ ®¶m b¶o quü BHXH kh«ng bÞ th©m hôt. Do ®ã nh©n tè con ng­êi vµ ph­¬ng tiÖn qu¶n lý quü BHXH lµ rÊt quan träng. Ph­¬ng tiÖn phôc vô qu¶n lý quü BHXH ®ßi hái ph¶i øng dông nh÷ng tiÕn bé cña c«ng nghÖ th«ng tin,cã nghÜa lµ cã hÖ thèngm¸y tÝnh ®Çy ®ñ ë c¸c cÊp cña hÖ thèng BHXH tù nguyÖn vµ c¸c phÇn mÒm qu¶n lý ®Ó ®¶m b¶o thùc hiÖnc¸c biÖn ph¸p qu¶n lý quü BHXH. Bªn c¹nh ®ã, tæ chøc BHXH tù nguyÖncòng cÇn cã c¸c ph­¬ng tiÖn kh¸c nh­ trô së, c¸c ph­¬ng tiÖn kh¸c. §Ó cã ®­îc nh÷ng ph­¬ng tiÖn nµy, tù b¶n th©n hÖ thèng BHXH tù nguyÖn sÏ kh«ng ®¶m b¶o ®­îc ®ßi hái cã sù gióp ®ì, ®Çu t­ cña nhµ n­íc. Khi cã ®ñ c¸c®iÒu kiÖn nh­ trªn, chóng ta cã thÓ tiÕn hµnh triÓn khai BHXH tù nguyÖn cho n«ng d©n ë c¸c tØnh huyÖn vïng ®ång b»ng tr­íc v× sÏ dÔ dµng h¬n trong c«ng t¸c tuyªn truyÒn, tæ chøcqu¶nlý, råi sau ®ã nh©n réng ra toµn quèc. §èi t­îng thêi gian ®Çu tËp trung vµo sè ng­êi cã thu nhËp æn ®Þnh vµ thùc hiÖn chÕ ®é h­u trÝ tr­íc råi nh©n réng dÇn sang c¸c chÕ ®é kh¸c. Víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi ë n­íc ta hiÖn nay, tuy ®êi sèng ng­êi d©n n«ng th«n ®· ®­îc c¶i thiÖn song vÉn cßn rÊt nhiÒu khã kh¨n vµ thu nhËp cßn thÊp so víi nhiÒu n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. Do vËy mµ ng­êi n«ng d©n vÉn cßn l¹ lÉm víi BHXH, hä cßn ch­a hiÓu râ rµng vÒ nghiÖp vô nµy. Do v¹y, viÖc chuÈn bÞ t­ t­ëng cho ng­êi n«ng d©n lµ rÊt cÇn thiÕt. B»ng c¸c biÖn ph¸p th«ng tin, tuyªn truyÒn, c¸c bµi ®äc ph¸t trªn ®µi, truyÒn h×nh tuyªn truyÒn vÒ BHXH cho ng­êi d©n thÊy ®­îc sù cÇn thiÕt, thiÕt thùc cña BHXH. Bªn c¹nh ®ã, cã thÓ më líp tuyªn truyÒn ngay t¹i lµng, x·. Cã nh­ vËy ng­êi n«ng d©n míi hiÓu râ lîi Ých l©u dµi khi tham gia BHXH gãp phÇn thùc hiÖn tèt c¸c chÝnh s¸ch b¶o ®¶m x· héi cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta. 2.Tæ chøc qu¶nlý quü BHXH tù nguyÖn cho ng­êi n«ng d©n. a. Qu¶n lý thu BHXH tù nguyÖn. +Møc tu BHXH tù nguyÖn. Trongmét hÖ thèng BHXH cã ®ãng gãp, hÖ thèng c¸c kho¶n ®ãng gãp cã mét tÇm quan träng ®Æc biÖt. C¸c kho¶n ®ãng gãp lµ nguån tµi chÝnh mµ hÖ thèng BHXH phô thuéc vµo. Møc thu ph¶i ®­îc x©y dùng trªn c¬ së thu nhËp cña ®èi t­îng tiÒm n¨ng cña BHXH. Tõ kÕt qu¶ ®iÒu tra, nhiÒu chuyªn gia cho r»ng viÖc thiÕt kÕ khung møcdãng gãphîplý lµ trong phÇn tiÕt kiÖm tõ thu nhËp sau khi ®· cho dïng c¸c nhu cÇu tèi thiÓu cña ng­êi lao ®éng. TÊt nhiªn kh«ng thÓ chiÕm phÇn lín trong phÇn tiÕt kiÖm bëi hä cßn ph¶i chicho nhiÒu nhu cÇu kh¸c, ®Æc biÖt lµ ®Çu t­ cho s¶n xuÊt. Trong giai ®o¹n ®Çu thùc hiÖn BHXH tù nguyÖn kh«ng nªn thiÕt kÕ møc tthu qu¸ cao, bëi nh÷ng khã kh¨n sÏ gÆp ph¶i do t¸c ®éng cña nhiÒu yÕu tè, ®Æc biÖt lµ l¹m ph¸t. HiÖn nay, møc thuphÝ BHXH tù nguyÖn hîplý lµ tõ 10.000® - 50.000®/th¸ng chia ra lµm 5 møc. Møc thu phÝ nµy cho phÐp nh÷ng ng­êi cã thu nhËp trung b×nh trë lªn cã thÓ tham gia. + Qu¶n lý vµ tæ chøc thu phÝ BHXH tù nguyÖn. PhÇn qu¶nlý cña mét hÖ thèng thu th­êng chiÕm mét vÞ trÝ quan träng trong mét hÖ thèng BHXH. Nh÷ng nguyªn t¾c mang tÝnh h­íng dÉn trong viÖc h×nh thµnh hÖ thèng thu – c¶ vÒ gi¸c ®é cña hÖ thèng vµcña ng­êi ®ãng gãp cÇn ph¶i ®¬n gi¶n trong qu¶nlý. Nõu víi møc®é tho¶ ®¸ng vÒ hiÖu qu¶ trong viÖc thu ®ãng gãp qu¸ tr×nh yªu cÇu h­ëng trî cÊp, khimµ nh÷ng yªu cÇu nµy phô thuéc vµo hå s¬ ®ãng gãp,qu¶n lýquü an toµn vµ t¨ng tr­ëng/ Tæ chøc thu phÝ BHXH tù nguyÖn cÇn c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm lao ®éng vµ tiªu thô s¶n phÈm trong c¸c ngµnh n«ng nghiÖp. Râ rµng thu nhËp cña ng­êi lao ®éng khu vùc nµychØ cã ®­îc sau mçi chu kú s¶n xuÊt (thêi vô) do vËy khi xËy dùng ph­¬ng thøc thu phÝ BHXH tù nguyÖn còng cÇn linh ho¹t phï hîp víi tÝnh thêi vô trong s¶n xuÊt cña ngµnh núa. Tõ nh÷ng luËn cø trªn cho thÊy, viÖc x©y dùng ph­¬ng thøc ®ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn nªn chophÐpng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn lùa chän: - §ãng gãp th­êng kú theo hµng th¸ng. - §ãng gãp th­êng kú theo hµng quý. - §®ãng gãp th­êng kú theo 6 th¸ng. - §ãng gãp th­êng kú theo mét n¨m. - Trong qu¸ tr×nh tæ chøc thu BHXH, mét kh©u rÊt quan träng lµ tæ chøc ®¨ng ký ban ®Çu. Nh­ ®èivíi mäi hÖ thèng BHXH ®Ó hdcã hiÖu qu¶ cÇn ph¶i cã mét yªu cÇu träng t©m mçi thµnh viªn tham gia BHXH tù nguyÖn ph¶i®­îc ®¨ng ký b»ng mét sè vÊn ®Ò lµ tr¸nh ®­îc t×nh tr¹ng trïng lÆp ®èi víi c¸c thµnh viªn. Mét hÖ thèng cã hiÖu qu¶ ®ßi hái tÊt c¶ c¸c thµnhviªnph¶i ®¨ngký vµ hä ®­îc gi÷ sè ®¨ng ký BHXH nµy ®Õn suèt ®êi. Nh÷ng th«ng tin ®ßi hái ®èi víi thµnh viªn t¹i thêi ®iÓm ®¨ng ký ban ®Çu sÏ rÊt ®a d¹ng®èivíi mçi tæ chøc BHXH. Tuy nhiªn, khi gi¶i quyÕt chÕ ®é BHXH th× th«ng tin ®¨ng ký ban ®Çubao gåm: + Tªn ®Çy ®ñ. + Ngµy th¸ng, n¨m sinh. + Giíi tÝnh. + §Þa chØ (n¬i c­ tró). + Sè chøngminh th­. Khi ng­êild tham gia BHXH tù nguyÖn hä ph¶i ®ãngphÝ BHXH trªn cë tù nguyÖn cña ng­êi lao ®éng. Trong qu¸ tr×nh tham gia BHXH tù nguyÖn, ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn cã thÓ ®¨ng ký c¸c th«ng tin bæ sung, nh÷ng th«ng tin nµy ¶nh h­ëng ®Õn viÖc ®ãng phÝ BHXH tù nguyÖn hay thay ®æi n¬i c­ tró… Nh÷ng th«ng tin trªn ®©y cÇn thiÕt ph¶i ®­îc ghi nhËn th«ng qua tµi liÖu lµm b»ng chøng, lµm c¬ së khi gi¶iquyÕt chÕ ®é vµ c¸c quyÒn lîi kh¸c cho ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn. Trong ®iÒu kiÖn n­íc ta hiÖn nay còng nh­ trong thêi gian tíi, vgiÖc sö dông tµi kho¶n c¸ nh©n trong thanh to¸n cña toµn bé d©n c­ lµ ch­a thÓ thùc hiÖn ®­îc, do vËy viÖc thu phÝ BHXH tù nguyÖn ch¾c ch¾n lµ ®­îc thùc hiÖn b»ng tiÒn mÆt. XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm nµy, nghiªn cøu c¸ch thøc nép phÝ BHXH tù nguyÖn vµ qu¶n lý tiÒn thu phÝ BHXH tù nguyÖn lµ rÊt quan träng, ®¶m b¶o sù an toµn cho quü BHXH tù nguyÖn. Chóng ta cã thÓ x©y dùng hai c¸ch thøc thu nép phÝ BHXH tù nguyÖn nh­ sau: C¸ch 1: Tr­ênghîp hÖ thèng ng©n hµngn«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ph¸t triÓn m¹ng l­íi ng©n hµng cÊp x·, c¬ quan BHXH tù nguyÖn cã thÓ më tµi kho¶n giaodÞch t¹i ng©n hµng cÊp x·.Khi ®ã c¸c kho¶n thu phÝ BHXH tù nguyÖn cña ng­êi tham gia cã thÓ nép trùc tiÕp vµo ng©n hµng. Sau khi nép tiÒn voµ tµi kho¶n, ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn sÏ xuÊt tr×nh giÊy nép tiÒn ®Ó ®­îc ghi nhËn kho¶n ®ãng gãp cñaminhf vµo sæ BHXH tù nguyÖn. Víi c¸ch thøc nµy, c«ng t¸c qu¶n lý tiÒn thuphÝ BHXH tù nguyÖn dÖ dµng h¬n, h¹n chÕ nh÷ng tiªu cùc x¶y ra, gi¶m ®¸ng kÓ nh÷ng c¬ héi cã thÓ bÞ nh©n viªn BHXH tù nguyÖn lîi dông. Ngoµi ra, ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn cã thÓ nép tiÒn mÆt cho ®¹i diÖn cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn t¹i x· hoÆc c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp x· cã tr¸ch nhiÖm nép c¸c kho¶n tiÒn trªn vµo tµi kho¶n cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn. ViÖc quy ®Þnh ®Þnh kú ph¶i nép c¸c kho¶n tiÒn thu ®­îc vµo tµi kho¶n ng©n hµng lµ cÇn thiÕt, tr¸nh sù l¹m dông tiÒn thu phÝ tham gia BHXH tù nguyÖn cña nh©n viªn BHXh tù nguyÖn. Ch¸ch 2: Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, hÖ thèng ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ch­a ph¸t triÓn ®Õn tõng x·, do ®ã ta cã thÓlµm theo c¸ch cñab BHXH n«ng d©n nghÖ an. §¹i diÖn cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn t¹i x· hoÆc c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp x· thùc hiÖn viÖc thu tiÒn BHXH tù nguyÖn vµ ghi phiÕu thu tiÒn cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn tØnh ph¸t hµnh, ®ång thêi ghi vµo sæ BHXH cña ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn . §¹i diÖn cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn t¹i x· hoÆc c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp x· sau 2 ngµy thu tiÒn ph¶i nép vµo tµi kho¶n do c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn më t¹i chi nh¸nh ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n cÊp huyÖn. §Þnh kú 10 ngµy, c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn chuyÓn tiÒn thu phÝ tham gia BHXH tù nguyÖn vÒ tµi kho¶n do c¬ quan BHXH tù nguyÖn tØnh qu¶n lý më tµi kho¶n t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n. Mét vÊn ®Ò trong c«ng t¸c qu¶n lý thu phÝ BHXH tù nguyÖn lµ c«ng t¸c theo dâi sè tiÒn ®ãng gãp cu¶ ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn. §èivíi ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn, hä ®­îc cÊp sæ BHXH tù nguyÖn ®Î ghi nhËn tæng sè tiÒn hä ®· ®ãng gãp vµo quü BHXH tù nguyÖn. §èi víi c¬ quan BHXH tù nguyÖn, tr¸ch nhiÖm cña hälµ theo dâi chi tiÕt tæng sè tiÒn ®ãng gãp cña tõng ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn. §©y lµ c«ng viÖc rÊt quan träng, cã liªn quan tíi viÖc gi¶i quyÕt chÕ ®é sau nµy cho ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn khi cã ®ñ ®iÒu kiÖn. BÒn c¹nh c¸c gi¶i ph¸p nªu trªn trong c«ng t¸c qu¶n lý thu BHXH, cÇn co sù trao ®æi gi÷a ng­êi tham gia víi c¬ quan BHXH tù nguyÖn, th«ng tin nµy cã thÓ nhiÒu lo¹i nh­ng ë ®©y ta xÐt ®Õn sù trao ®æi th«ng tin vÒ tæng sè tiÒn ®· ddãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn. - Khi ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn thay ®æi møc ®ãng phÝ BHXH tù nguyÖn, hä ph¶i cã ®¨ng ký bæ sung víi c¬ quan BHXH tù nguyÖn. - Hµng n¨m, khi kÕt thóc n¨m tµi chÝnh c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp tØnh th«ng b¸o b»ng v¨n b¶n vÒ sè tiÒn mµ ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn ®· ®ãng gãp trong n¨m, luü kÕ sè ®ãng gãp ®Õn cuèi n¨m tµi chÝnh n¨m ®ã ®Õn tõng ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn. Gi¶i ph¸p nµy thùc chÊt lµ ®èi chiÕu gi÷a c¬ quan BHXH tù nguyÖn víi ng­êi tham gia. Th«ng qua sù ®èi chiÕu nµy cã thÓ gi¶i quyÕt c¸c v­íng m¾c trong viÖc ghi nhËn sè tiÒn ®· ®ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn, t¹o thuËn lîi cho viÖc gi¶i quyÕt chÕ ®é vÒ sau còng nh­ gióp cho c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp tØnh kiÓm so¸t dd­îc ho¹t ®éng cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp d­íi. b. Gi¶i quyÕt chÕ ®é chÝnh s¸ch vµ qu¶n lý chi BHXH tù nguyÖn. + ChÕ ®é h­ëng BHXH tù nguyÖn. Trong giai ®o¹n ®Çu tæ chøc thùc hiÖn BHXH tù nguyÖn, ®Ó h¹n chÕ nh÷ng rñi ro sai lÇm cã thÓ x¶y ra, chØ nªn ¸p dông chÕ ®é h­u trÝ. §©y lµ chÕ ®é mµ ®«ng ®¶o ng­êi lao ®éng n«ng th«n mong muèn ®­îc tham gia. + §iÒu kiÖn ®­îc h­ëng chÕ ®é h­u trÝ. HÖ thèng BHXH ph¶i thiÕt lËp ®­îc nh÷ng yªu cÇu vÒ ®iÒu kiÖn h­ëng chÕ ®é BHXH. NH÷ng yªu cÇu nµy th­êng liªn quan ®Õn hai yÕu tè sau: - Tuæi nghØ h­u tèi thiÓu: Khi ®Æt ra tuæi nghØ h­u tèi thiÓu, nªn xem xÐt tuæi thä trung b×nh cña n­íc ta, ®Õn kh¶ n¨ng ®¹t ®Õn tõng ®é tuæi nghØ h­u kh¸c nhau cña ®Êt n­íc hay cña c¸ nh©n ng­êi lao ®éng. C¸ch ®Æc ra tuæi nghØ h­u tèi thiÓu ®­îc quyÕt ®Þnh trªn tû lÖ thÝch hîp gi÷a sè n¨m c«ng t¸c vµ sè n¨m nghi h­u víi ng­êi nghØ h­u trung b×nh. Tû lÖ nµy cµng thÊp th× møc tiÕt kiÖm cÇn cho mét ng­êi h­ëng h­u trung b×nh chi tr¶ cho chÕ ®é h­u trÝ cµng thÊp. Trªn thùc tÕ, ë c¸c n­íc ph¸t triÓn, tû lÖ gi÷a sè n¨m nghØ h­u vµ sè n¨m lµm viÖc lµ 1/2, cong ë c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn, tuæi nghØ h­u tèi thiÓu ph¶i liªn quan ®Õn ®é tuæi mµ nhiÒu ng­êi h­ëng trî cÊp kh«ng thÓ lµm viÖc ®­îc n÷a vµ tû lÖ gi÷a sè n¨m nghØ h­u vµ sè n¨m lµmviÖc thÊp h¬n c¸c n­íc ph¸t triÓn. Do vËy, BHXH tù nguyÖn ë n­íc ta hiÖn nay nªn quy ®Þnh tuæi nghØ h­u ngang b»ng víi BHXH b¾t buéc tøc lµ 55 tuæi ®èi víi n÷ vµ 60 tuæi ®èi víi nam. - Sè n¨m ®ãng BHXH tù nguyÖn tèi thiÓu. HÖ thèng BHXH cã thÓ quy ®Þnh ®iÒu kiÖn ®­îc h­ëng trî cÊp, ®ã lf ng­êi lao ®éng ph¶i ®ãng BHXH trong mét sè n¨m tèi thiÓu nµo ®ã. HÖ thèng BHXH víi møc ®ãng BHXH x¸c ®Þnh, th­êng kh«ng yªu cÇu vÒ sè n¨m tham gia BHXH tèi thiÓu v× nh÷ng ng­êi co sè n¨m ®ãng BHXH Ýt nh©nj ®­îc trî cÊp thÊp h¬n. Tuy nhiªn, ®Ó ®¶m b¶o møc trî cÊp nhËn ®­îc cña ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn còng nh­ ®¶m b¶o thßi gian ®Ó thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p ®Çu t­ tµi chÝnh, ®èivíi c¶ hai hÖ thèng BHXH víi møc ®ãng gãp x¸c ®Þnh co thÓ ®Òu yªu cÇu ph¶i cã sè n¨m ®ãng gãp b¶o hiÓm tèi thiÓu ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së tuæi b¾t ®Çu lao ®éng, tuæi nghØ h­u tèi thiÓu, mèi quan hÖ gi÷a thêi gian ®ãng BHXH vµ thêi gian h­ëng trî cÊp BHXH,… Tõ kinh nghiÖm cña hÖ thèng BHXH b¾t buéc ë n­íc ta trªn 30 n¨m qua vµ kinh nghiÖm hÖ thèng BHXH c¸c n­íc trªn thÕ giíi, chóng ta cã thÓ quy ®Þnh sè n¨m ®ãng gãp tèi thiÓu lµ 20 n¨m. - Møc trî cÊp: Sau khi x¸c ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn h­ëng chÕ ®é BHXH tù nguyÖn, vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi bÊt kú hÖ thèng BHXH nµo lµ viÖc x¸c ®Þnh møc trä cÊp. Møc trî cÊp ph¶i bï ®¾p ®­îc c¸c thu nhËp bÞ mÊt cã tÝnh ®Õn tr¸ch nhiÖm gia ®×nh, ë møc cµng cao cµng tèt nh­ng ¶nh h­ëng ®Õn kh¶ n¨ng tham gia cña ng­êi tham gia v× nã g¾n liÒn víi møc ®ãng gãp tr­íc ®ã. Khi x¸c ®Þnh møc trî cÊp BHXH c¸c hÖ thèng BHXH ®Òu ¸p dông mét trong hai c¸ch sau ®©y: C¸ch1: HÖ thèng BHXH ¸p dông møc trî cÊp x¸c ®Þnh. Theo c¸ch nµy, møc trî cÊp ®­îc Ên ®Þnh theo sè n¨m ®ãng gãp vµ tû lÖ ®ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH. Möctî cÊp ®­îc x¸c ®Þnh nh»m ®m¶ b¶o sù c©n b»ng cña quü BHXH vµ nã ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së gi¸ trÞ kho¶n ®ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH tån tÝch ®Õn thêi ®iÓm nghØ h­u vµ kho¶n thu nhËp tõ kÕt qu¶ ®Çu t­. Tuy nhiªn, trong qu¸ tr×nh ®ã, gi¸ trÞ cña quü l­¬ng h­u t¹i thêi ®iÓm ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn nghØ h­ëng chÕ ®é bÞ thay ®æi bëi nhiªï nguyªn nh©n kh¸c. Sù c©n b»ng cña quü BHXH lóc nµy ®· chÞu nh÷ng t¸c nh©n g©y sù bÊt æn ®Þnhnh­ sù kh«ng ch¾c ch¾n cña nh÷ng kho¶n thu nhËp do ®Çu t­ trong t­¬ng lai, tû lÖ t¨ng tr­ëng cña thu nhËp thùc tÕ vµ tû lÖ l¹m ph¸t. Tõ nh÷ng ®Æc ®iÓm cña hÖ thèng cã x¸c ®Þnh møc trî cÊp x¸c ®Þnh cho thÊy. Domøcl­¬ng h­u ®­îc Ên ®Þnh, v× vËy hä kh«ng chÞu nh÷ng th©m hôt hay thÆng d­ cña quü BHXH tù nguyÖn. §iÒu nµy ®­îc x¸c ®Þnh trtªn c¬ së so s¸nh gi¸ trÞ cña quü BHXH tù nguyÖn vµ thu nhËp thùc tÕ tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ thÊp h¬n so víi dù tÝnh khi x©y dùng møc h­ëng l­¬ng h­u, ng­îcl¹i quü BHXH sÏ cã ®­îc gi¸ trÞ thÆng d­. Trong hÖ thèng BHXH tù nguyÖn cã møc trî cÊp x¸c ®Þnh, sù th©m hôt hay thÆng d­ ®Òu do ng­êi b¶o trî cñahÖ thèng g¸nh chÞu. Tuy nhiªn, ng­êi tham gia BHXH theo hÖ thèng BHXH nµyl¹i ph¶i chÞu t¸c ®éng cña yÕu tèl¹m ph¸t do tiÒn l­¬ng danh nghÜa cñahä gi¶m so víi tiÒn l­¬ng thùc tÕ. Trong tr­êng hîp ®ã, ®èi víi nhiÒu hÖ thèng BHXH b¾t buéc ®· ph¶i ®iÒu chØnh tiÒn l­¬ng h­u nh»m gi¶m bít sù thiÖt thßi cho ng­êi tham gia BHXH. Thùc tÓ n­íc ta còng nh­ nhiÒu n­íc trªn thÕ giíicho th¸y, khi n¨ng lùc quü BHXH ch­a ®ñ m¹nh vÒ kh¶ n¨ng kinh tÕ th× nhµ n­íc ¬ph¶i g¸nh chÞu kho¶n chi phÝ nµy. Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn vµ qua thùc tiÔn ho¹t ®éng cña hÖ thèng BHXH ë c¸c n­íc cho thÊy xu h­íng ®ang chuyÓn dÇn tõ hÖ thèng BHXH ¸p dông møc trî cÊp x¸c ®Þnh sang hÖ thèng BHXH ¸p dông møc ®ãng gãp x¸c ®Þnh. C¸ch 2: HÖ thèng BHXH ¸p dông møc ®ãnggãp x¸c ®Þnh. Trong hÖ thèng BHXH ¸p dông møc ®ãng gãp x¸c ®Þnh, møc trî cÊp ®­îc x¸c ®Þnh theo sè tiÒn ®ãng gãp vµ hiÖu qu¶ cña ®Çu t­ t¨ng tr­ëng, kh«ng quy ®Þnh tr­íc tû lÖ h­ëng hay møc h­ëng. Sè tiÒn ®ãng gãp cña ng­êi lao ®éng, l·i thu ®­îc tõ ®Çu t­ ®­îc th«ng b¸o hµng n¨m ®ång thêi th«ng b¸o møc trî cÊp sÏ ®­îc nhËn theo sè tiÒn ®ong gãp t­¬ng ®­¬ng. Møc trî cÊp theo d¹ng nµy kh«ng cè ®Þnh, phô thuéc vµo ®ãng gãp cña ng­êi lao ®éng vµ hiÖu qu¶ ®Çu t­. Râ rµng hÖ thèng BHXH ¸p dông møc ®ãng gãp x¸c ®Þnh, sù th©m hôt cña quü nµy kh«ng x¶y ra. Ng­êi b¶o trî hÖ thèng vµ hÖ thèng BHXH kh«ng lo tíi sù th©m hôt quü. Song, hiÖuqu¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t­ cã ¶nh h­ëng trùc tiÕp tíi gi¸ trÞ l­¬ng h­u cña ng­êi tham gia BHXH khi nghØ h­u chÕ ®é. §èi víi nh÷ng hÖ thèng BHXH thiÕu kh¶ n¨ng vÒ ®Çu t­ t¨ng tr­ëng quü. Khi ¸p dông x¸c ®Þnh trî cÊp theo møc ®ãng gãp x¸c ®Þnh th× ng­êi tham gia BHXH ph¶i chÞu thiÖt thßi. Tõ nh÷ngluËn cø trªn cho thÊy, møc trî cÊp ®èi víi lo¹i h×nh BHXH tj nguyÖn ë n­íc ta nªn ¸p dông theo d¹ng møc ®ãng gãp x¸c ®inhj. Tuy nhiªn ®Ó ®¶m b¶o quyÒn lîi cho nh÷ng ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn th× nhµ n­íc víi t­ c¸ch ng­êi bá trî cho hÖ thèng cÇn cã nh÷ng c¬ chÕ phï hîp cho ho¹t ®éng ®Çu t­ t¨ng tr­ëng quü. §Ó x¸c ®Þnh møc trî cÊp hµng th¸ng, nªn dùa trªn c¬ së gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn vµ l·i tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ tån tÝch. NÕu thêi ®iÓm nghØ h­u chÕ ®é, ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn cã thÓ lùa chän møc h­ëng. Tuy nhiªn, ®Ó ®¶m b¶o cuéc sèng l©u dµi cña hä, hÖ th«ng BHXH tù nguyÖn ë n­íc ta còng cÇn quy ®Þnh thêi ian h­ëngtèi thiÓu vµ tèi ®a. ViÖc x¸c ®Þnh thêi gian h­ëng tèi thiÓu vµ tèi ®a ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së tuæi thä b×nh qu©n cña n­íc ta so víi tuæi nghØ h­u tèi thiÓu (60 tuæi).Theo sè liÖu ®iÒu tra d©n sè ngµy 1/4/1999 cho thÊy tuæi thä b×nh qu©n ë n­íc ta hiÖn nay lµ 67 tuæi. Song sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi trong nh÷ng n¨m qua, tuæi thä b×nh qu©n ë n­íc ta cã thÓ ®¹t tíi 70 tuæi trong t­¬ng lai. Tõ ®ã chóng ta nªn quy ®Þnh thêi gian h­ëng tèi thiÓu lµ 10 n¨m vµ thêi gian h­ëng tèi ®a lµ 15 n¨m. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ, møc trî cÊp hµng th¸ng b»ng gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn vµ l·i tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ tån tÝch ®Õn thêi ®iÓm nghØ h­u chÕ®é chia cho 120 th¸ng ®Õn 180 th¸ng tuú theo sù l­¹ chän cña ng­êi h­ëng chÕ ®é. Trong tr­êng hîp ng­êi h­ëng chÕ ®é chÕt tr­íc khi hÕt h¹n h­ëng, th©n nh©n hä cã thÓ h­ëng tiÕp hµng th¸ng cho ®Õn khi hÕt h¹n, hoÆc h­ëng mét lÇn sè tiÒn l­¬ng cßn l¹i tÝnh tõ khi ng­êi h­ëng chÕ ®é chÕt cho ®Õn khi hÕt h¹n h­ëng ®Ó lo mai t¸ng cho ng­êi chÕt h­ëng chÕ ®é. + Tæ chøc chi tr¶ chÕ ®é BHXH tù nguyÖn. Khi ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn ®ñ ®iÒu kiÖn nghØ h­ëng chÕ ®é vµ hä cã nhu cÇu h­ëng trî cÊp, ng­êi h­ëng chÕ ®é ph¶i cã ®¬n xin h­ëng chÕ ®é göi c¬quan BHXH ®ång thêi ph¶i nép sæ BHXH cho c¬ quan BHXH. Ng­êi nghØ h­ëng chÕ ®é ph¶i ®¨ng ký bæ sung c¸c th«ng tin víi c¬ quan BHXH, bao gåm: - Thêi gian nghØ h­ëng chÕ ®é. - N¬i h­ëng chÕ ®é. Hä vµ tªn cña nh÷ng th©n nh©n theo trËt tù ­u tiªn. th«ng tin nµy ®¶m b¶o cho c¬ quan BHXH thuËn tiÖn khi ng­êi h­ëng chÕ ®é chÕt th× th©n nh©n cña hä ng­êi nµo sÏ ®­îc h­ëng tiÕp trong tr­êng hîp ng­êi ®ã kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó h­ëng tiÕp th× ng­¬× nµo sÏ ®­îc h­ëng. Nh÷ng th©n nh©n trªn còng ph¶i ®­îc khai b¸o c¸c th«ng tin cÇn thiÕt. Sau khi cã ®ñ c¸c th«ng tin trªn c¬ quan BHXH sÏ x¸c ®Þnh møc trî cÊp hµng th¸ng cho ng­êi h­ëng chÕ ®é. Møc trî cÊp ®ã lµm cë ®Ó tæ chøc chi tr¶ hµng th¸ng. HiÖn nay, chóng ta nªn tæ chøc chi tr¶ chÕ ®é BHXH thùc hiÖn b»ng tiÒn mÆt. Tõ c¸ch thøc thu phÝ BHXH tù nguyÖn th× chóng ta còng cã thÓ ¸p dông hai c¸ch thøc chi tr¶ chÕ ®é BHXH tù nguyÖn nh­ sau: C¸ch 1: Trong tr­êng hîp hÑ thèng ng©n hµng n«ng nghiÖp vµph¸t triÓn n«ng th«n ph¸t triÓn m¹ng l­íi ng©n hµng cÊp x·, c¬ quan BHXH tù nguyÖn cã thÓ më tµi kho¶n giao dÞch t¹i ®ã, hµng th¸ng c¬ quan BHXH tù nguyÖn sÏ göi giÊy b¸o cho ng­êi h­ëng chÕ ®é trùc tiÕp nhËn tiÒn t¹i ng©n hµng noong nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n cÊp x· n¬i ng­êi ®ã c­ tró. Víi c¸ch thøc nµy, c«ng t¸c qu¶n lý chi tr¶ chÕ ®é BHXH tù nguyÖn dÔ dµng h¬n, h¹n chÕ nh÷ng tiªu cùc x¶y ra, gi¶m ®¸ng kÓ nh÷ng c¬ héi cã thÓ bÞ nh©n viªn BHXH xÊu lîi dông. Ngoµi ra, hµng th¸ng c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn t¹i x· hoÆc c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp x· th«ng qua ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n cÊp x· kÌm theo danh s¸ch ng­êi h­ëng chÕ ®é trªn ®Þa bµn. §¹i diÖn cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn t¹i x· hoÆc c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp x· cã tr¸ch nhiÖm chi tr¶ c¸c kho¶n tiÒn trªncho c¸c ®èi t­îng trªn ®Þa bµn theo danh s¸ch cña c¬ quan BHXH huyÖn. C¸ch 2: Trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ ë n­íc ta hiÖn nay, hÖ thèng ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ch­a ph¸t triÓn ®Õn cÊp x·, do vËy ta nªn giao cho ®¹i diÖn cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp huyÖn t¹i x· hoÆc c¬ quan BHXH tù nguyÖn cÊp x· nhËn tiÒn chÕ ®é cho c¸c ®èi t­îng trªn ®Þa bµn vµ hµng th¸ng ng­êi nµymang ®Õn tõng nhµ cho ng­êi h­ëng. 3. Vai trß cña nhµ n­íc vµ tæ chøc bé m¸y cñac¬ quan BHXH tù nguyÖn. a. Vai trß cña Nhµ n­íc. §Ó hÖ thèng BHXH tù nguyÖn cho ng­êi n«ng d©n ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ th× nhµ n­íc ph¶i thÓ hiÖn râ vai trß hÕt søc quan träng cña m×nh qua c¸c h×nh thøc sau ®©y: + Nhµ n­íc b¶o trî hÖ thèng BHXH n«ng d©n n»m trong hÖ thèng BHXH ViÖt Nam d­íi sù qu¶n lý cña Bé lao ®éng th­¬ng binh vµ x· héi. Dùa vµo lôat lao ®éng n¨m 1995 cña n­íc ta, Bé L§TB & XH phèi hîp víi c¸c bé ngµnh ®Ò nghÞ chÝnh phñ ban hµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p quy lµm khung ph¸p lý cho ho¹t ®éng cña quü BHXH tù nguyÖn, tæ chøc bém¸y vµ c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn BHXH tù nguyÖn. + Nhµ n­íc thÓ hiÖn râ b¶n chÊt cña nhµ n­íc ta lµ nhµ n­íc cña d©n th«ng qua sù b¶o trî cho BHXH tù nguyÖn cho ng­êi n«ng d©n, t¹o ®iÒu kiÖn cho BHXH tù nguyÖn ph¸t triÓn th«ng qua c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh nh­: hç trî ®Çu t­, cung cÊp n¬i lµm viÖc… + Nhµ n­íc coi BHXH tù nguyÖn lµ mét tæ chøc x· héi ho¹t ®éng v× lîi Ých x· héi chø kh«ng ph¶i v× môc tiªu lîi nhuËn do ®ã kh«ng ®¸nh thuÕ hay c¸c kho¶n thu kh¸c t¹o ®iÒu kiÖn cho quü BHXH tù nguyÖn ®ñ kh¶ n¨ng chi tr¶ ®Çy ®ñ vµ kÞp thêi. + Hµng n¨m cã ban thanh tra nhµ n­íc kiÓm tra viÖc thùc hiÖn BHXH tù nguyÖn ®èi víi n«ng d©n ®Ó tr¸nh nh÷ng tiªu cùc trong ®éi ngò c¸n bé cña c¬ quan nµy. + Nhµ n­íc còng cã thÓ hç trî BHXH tù nguyÖn th«ng qua c¸c chÝnh s¸ch n©ng cao ®êi sèng cña n«ng d©n ®Ó hä cã kh¶ n¨ng tham gia BHXH tù nguyÖn hoÆc c¸c c¬ quan th«ng tin cña nhµ n­íc nh­ b¸o chÝ tuyªn truyÒn vÒ lîi Ých khi tham gia BHXH cho ng­êi d©n hiÓu vµ tham gia. b. Tæ chøc bé m¸y cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn. Mét hÖ thèng tæ chøc bé m¸y cña c¬ quan BHXH tù nguyÖn ph¶i xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu vµ ph­¬ng thøc qu¶n lý quü BHXH tù nguyÖn. Trë l¹i vÊn ®Ò tµi chÝnh cho BHXH tù nguyÖn, chóng ta ®Òu biÐt vai trß rÊt quan träng cña ho¹t ®éng ®Çu t­t¨ng tr­ëng, bëi ®ã lµ gi¶i ph¸p ®Ó b¶o toµnquü BHXH, ®¶m b¶o cho quü BHXH cã ®ñ kh¶ n¨ng vÒ tµi chÝnh thùc hiÖn chi tr¶ chÕ ®é. Vai trß cña vèn trong ho¹t ®éng ®Çu t­ cã ý nghÜa rÊt quan träng. Do ®ã, quü BHXH ph¶i ®­îc qu¶n lý tËp trung ®Ó thùc hiÖn ®Çu t­vµo nh÷ng lÜnh vùc, nh÷ng ngµnh cã hiÖu qu¶ cao. Do ®ã hÖ thèng BHXH tù nguyÖn ph¶i ®­îc h×nh thµnh tõ cÊp trung ­¬ng. §Ó qu¶n lý thu, chi BHXH tù nguyÖn cã hiÖu qu¶, hÖ thèng BHXH tù nguyÖn ph¶i ®­îc x©y dùng 4 cÊp: Trung ­¬ng, tØnh, huyÖn, x·. Tuy nhiªn, ho¹t ®éng BHXH tù nguyÖn ë n­íc ta cßn rÊt míi mÎ. Tr×nh ®é qu¶nlýcßn thÊp do vËy trong giai ®o¹n ®Çu chóng ta chØ nªn«ng th«næ chøc 3 cÊp: tØnh, huyÖn, x·. Trong bÊt kú giai ®o¹n nµo, ®øng ®Çu hÖ thèng BHXH tù nguyÖn cÇn cã héi ®ång qu¶n lý. Héi ®ång nµy ®¶m b¶o quyÒn lîi cñac¸c bªn tham gia BHXH tù nguyÖn trong vÊn ®Ò vÒ ®Þnh h­íng sù ph¸t triÓn cña hÖ t«ngs BHXH vµ c¸c quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò quan träng trong ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña hÖ thèng BHXH tù nguyÖn. 4. Ho¹t ®éng ®Çu t­ t¨ng tr­ëng. Quü BHXH lµ quü tµi chÝnh cã chøc n¨ng ®¶m b¶o nguån tµi chÝnh thùc hiÖn chi tr¶ chÕ ®é BHXH cho nh÷ngng­êi tham gia BHXH cã nhu cÇu h­ëng. §Ó ®¶m b¶o nguån tµi chÝnh v÷ng ch¨c ®¶m b¶o chi tr¶ tr­íc nh÷ng t¸c nh©n ¶nh h­ëng xÊu ®Õn møc ®é an toµn cña quü, quü BHXH ph¶i thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p b¶o toµn vµ t¨ng tr­ëng, do vËy ho¹t ®éng ®Çu t­lµ kh«ng thÓ thiÕu trong qu¶n lý quü BHXH tù nguyÖn. VÌ c¬ b¶n, quü BHXH tù nguyÖn cã thÓ thùc hiÖn c¸c ph­¬ng thøc kh¸c nhau ®Ó b¶o toµnquü nh­ c¸c quü tµi chÝnh kh¸c nh­ng ®Ó ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu ®Æt ra ®èi víi qu¶n lý ho¹t ®éng ®Çu t­ t¨ng tr­ëng cña quü BHXH, nh÷ng ph­¬ng thøc tµi chÝnh ®èi víi ®Çu t­ cña quü cã thÓ bao gåm: - Chøng kho¸n nhµ n­íc. - Chøng kho¸n cña c¸c tËp ®oµn hoÆc cña c¸c tæ chøc kinh tÕ ph¸t hµnh vµ ®­îc nhµ n­íc b¶o ®¶m. - C«ng tr¸i cña c¸c tËp ®oµn. - L·i suÊt tiÒn göi ng©n hµng. - Cæ phiÕu. - BÊt ®éng s¶n. Trong c¸cph­¬ng thøc ®Çu t­ trªn cã thÓ nhËn thÊy r»ng tiÒn göi ng©n hµng lµ ph­¬ng thøc ®Çu t­ an toµn nhÊt lµ kho¶n ®Çu t­ thÝch hîp nhÊt ®Ó trang tr¶i nh÷ng ho¹t ®éng hµng ngµy cña hÖ thèng. Quü cã thÓ ®­îc göi vµo ng©n hµng trong khi chê ®îi ®Çu t­ hoÆc tÝa ®Çu tötong nh÷ng ph­¬ng thøc ®Çu t­ thÝch hîp h¬n víi tûlÖ l·i suÊt hîp lý, mét phÇn cho vµo quü dù phßng. Chóng ta ®Òu biÕt r»ng tû lÖ rñi ro tû lÖ nghÞch víi l·i suÊt ®Çu t­ ®em l¹i do ®ã quü BHXH kh«ng ®­îc phÐp ®Çu t­ vµo lÜnh vùc qu¸ m¹o hiÓm, dÔ gÆp rñi ro cho dï cã thÓ thu ®­îc l·i cao, ®iÒu nµy nh»m ®¶m b¶o quyÒn lîi cña ng­êi tham gia. Tuy nhiªn, chóng ta còng ph¶i l­u ý r»ng gi÷ tiÒn mÆt qu¸møc cÇn thiÕt hoÆc göi ë ng©n hµng víil·i suÊt th©ps sÏ bÞ mÊt m¸t ®¸ng kÓ thu nhËp tõ ®Çu t­ vµ bÞ gi¶m gi¸ trÞ do l¹m ph¸t. Tuy ®èi víi hÖ thèng BHXH ¸p dông møc ®ãng gãp x¸c ®Þnh, thu nhËp tõ ho¹t ®éng ®Çu t­ kh«ng ¶nh h­ëng tíi møc ®é an toµncña quü BHXH, song thiÖt thßi l¹i do ng­êi tham gia BHXH tù nguyÖn ph¶i g¸nh chÞu, ®iÒu nµy ®i ng­îc l¹i víi b¶n chÊt x· héi cña BHXH nãi chung vµ BHXH tù nguyÖn nãi riªng. Thùc tÕ trªn cho thÊy viÖc nghiªn cøu c¸c ph­¬ng thøc ®Çu t­ cña quü BHXH tù nguyÖn ë n­íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay, còng nh­ trong giai ®o¹n tr­íc m¾t lµ mét vÊn ®Ò quan träng, nã ¶nh h­ëng lín tíi tÝnh hÊp dÉn cña BHXH tù nguyÖn. Mét khi quü BHXH tù nguyÖn chØ thùc hiÖn biÖn ph¸p b¶o toµn vµ t¨ng tr­ëng quü BHXH b»ng ph­¬ng thøc ®Çu t­ b»ng tiÒn göi th× lao ®éng khu vùc n«ng th«n sÏ kh«ng dÔ dµng g× tham gia BHXH tù nguyÖn v× hai lý do sau: + §ãng gãp cña ng­êi tham gia BHXH vµ c¸c kho¶n thu nhËp tõ ®Çu t­ cßn ph¶i trÝch mét phÇn chi cho ho¹t ®éng cña c¬ quan BHXH. Kho¶n chi phÝ nµy ®­îc lÊy tõ quü BHXH, ®iÒu ®ã ¶nh h­ëng tíi thu nhËp cña ng­êi h­ëng chÕ ®é. + BiÖn ph¸p ®Çu t­ quü BHXH chØ b»ng h×nh thøc tiÒn göi th× lao ®éng n«ng th«n sÏ kh«ng cÇn tíi BHXH tù nguyÖn, v× hä cã thÓ tù b¶o hiÓm cho m×nh th«ng qua hµng th¸ng, hµng quý göi tiÒn ®Òu ®Æn vµo ng©n hµng. Khi ®ã hä cã lîi nhiÒu h¬n khi tham gia BHXH tù nguyÖn bëi toµn bé tiÒn l·i trë thµnh thu nhËp cña hä. Trong khi tham gia BHXH tù nguyÖn mét phÇn trÝch chi phÝ ho¹t ®éng cho hÖ thèng BHXH tù nguyÖn. MÆt kh¸c khi tham gia BHXH tù nguyÖn hä cßn ph¶i thùc hiÖn nhiÒu thñ tôc h¬n, g©y mÊt nhiÒu thêi gian vµ c«ng søc h¬n. Do vËy, ®Ó ®¶m b¶o chi tr¶ ®óng h¹n, ®óng quy ®Þnh cho ng­êi tham gia nªn sö dông quü BHXH ®Çu t­ mét c¸ch an toµn vµ gãp phÇn ph¸t triÓn ®Çu t­ t¨ng tr­ëng quü BHXH tù nguyÖn vcòng ph¶i tu©n thñ c¸c quy ®Þnh hiÖn hµnh vÒ tµi chÝnh cña Nhµ n­íc. KÕt luËn Trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng hiÖn nay th× BHXH lµ mét trong nh÷ng nh©n tè quan träng quyÕt ®Þnh cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ æn ®Þnh x· héi. Lµ mét bé phËn cña hÖ thèng b¶o ®¶m x· héinã thÓ hiÖn chÝnh s¸ch b¶o vÖ ng­êi lao ®éng cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ta. Mäi ng­êi lao ®éng ®Òu cã quyÒn tham gia BHXH vµ BHXH lµ ng­êi b¶o trî ®¾c lùc trong cuéc sèng còng nh­ trong sinh ho¹t cña mäi ng­êi. Do vËy mµ BHXH cã tÇm quan träng ®Æc biÖt ®èi víi mçi ng­êi lao ®éng. N«ng d©n vµ lao ®éng n«ng th«n n­íc ta còng cÇn cã BHXH. Thùc tÕ cho thÊy nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng tham gia BHXH cña hä ngµy cµng cao, do vËy viÖc tiÕn hµnh BHXH cho n«ng d©n lµ chÝnh ®¸ng vµ qua thùc tiÔn ®ã chøng minh ®ã lµ chÝnh s¸ch phï hîp víi lßng d©n vµ phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña x· héi. §êi sèng cña ng­êi n«ng d©n ë n­íc ta hiÖn nay cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n. Do ®ã, viÖc x©y dùng hÖ thèng BHXH®èi víi n«ng d©n lµ cÇn thiÕt. Tuy nhiªn, qua thùc tiÔn triÓn khai BHXH tù nguyÖn ë n­íc ta trong thêi gian qua cho thÊy, hÖ thèng BHXH tù nguyÖn cßn biÓu hiÖn nhiÒu yÕu ®iÓm c¶ vÒ mÆt tæ chøc qu¶n lý lÉn tÝnh thùc tÕ. §Ó kh¾cphôc ®­îc nh­îc ®iÓm nµy vµ tõng b­íc hoµn thiÖn chÝnh s¸ch BHXH tù nguyÖn cho ng­êi n«ng d©n nh»m t¹o ra hµnh lang ph¸p lý cho chÝnh s¸ch nµy ®ßi hái nhiÒu c«ng søc nghiªn cøu vµ t×m tßi cña c¸c chuyªn gia vÒ BHXH, nh»m ®­a chÝnh s¸ch nµy trë nªn phæ biÕn h¬n trong thêi gian tíi ë khu vùc n«ng th«n n­íc ta. Tuy thùc tÕ hiÖn nay viÖc triÓn khai BHXH tù nguyÖn cho ng­êi n«ng d©n vµ lao ®éng n«ng th«n cßn gÆp mét sè trë ng¹i song chóng ta vÉn cã thÓ tin t­ëng ë mét chÝnh s¸ch BHXH tù nguyÖn hoµn thiÖn h¬n vµ phæ iÕn h¬n trong t­¬ng lai. Nh»m ®­a khu vùc n«ng th«n tiÕn lªn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ cïng víi c¶ n­íc. Cuèi cïng em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o TH.S. NguyÔn Ngäc H­¬ng c¸c c« chó phßng khoa häc BHXH tù nguyÖn - Trung t©m th«ng tin khoa häc - BHXH ViÖt Nam ®· tËn t×nh gióp ®ì vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. V× thêi gianvµ tr×nh ®é cã h¹n nªn kh«ng thÓ tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, em mong cã sù ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c thÇy c« gi¸o, c¸c c« chó c¬ quan thùc tËp ®Ó em tÝch luü ®­îc nhiÒu kinh nghiÖm h¬n. Môc lôc Trang

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docBảo Hiểm Xã Hội cho nông dân- thực trạng và giải pháp.doc
Luận văn liên quan