Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam

Sự cần thiết nghiên cứu đề tài: Nước ta phát triển kinh tế, thực hiện CNH- HĐH từ một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu với khoảng 80% dân số có cuộc sống gắn liền với kinh tế nông nghiệp. Đảng và Nhà nước đã nhận thức sự nghiệp CNH-HĐH phải được bắt đầu từ nông nghiệp. Nghị Quyết Hội nghị Trung ương 6 (lần 1) của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII đã khẳng định: "Tiếp tục công cuộc đổi mới đẩy mạnh CNH-HĐH đất nước, nhất là CNH-HĐH nông nghiệp nông thôn ."; Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX một lần nữa khẳng định "Trong nhiều năm tới, vẫn coi CNH- HĐH nông nghiệp là một điểm cần tập trung sự chỉ đạo và các nguồn lực cần thiết ." Trong những năm vừa qua, mặc dù Đảng và Nhà nước đã rất quan tâm tới việc đầu tư phát triển nông nghiệp, nhưng xét về hiệu quả đầu tư, nhiều chuyên gia cho rằng hiệu quả đầu tư vào nông nghiệp còn rất thấp. Nâng cao hiệu quả đầu tư trong toàn bộ nền kinh tế nói chung, hiệu quả đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp nói riêng là một vấn đề quan trọng trong sự nghiệp phát triển đất nước, đặc biệt trong giai đoạn còn hạn chế nguồn lực như hiện nay. 2- Mục đích nghiên cứu của luận án: Trên cơ sở nghiên cứu những lý luận về đầu tư, hiệu quả đầu tư nói chung và hiệu quả đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp nói riêng, nghiên cứu những chính sách đầu tư cho nông nghiệp của một số nước trong khu vực và thế giới, đồng thời phân tích, đánh giá thực trạng đầu tư và hiệu quả đầu tư cho nông nghiệp ở Việt Nam trong thời gian vừa qua, đề tài đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư cho lĩnh vực nông nghiệp của Việt Nam trong thời gian tới.

pdf13 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2177 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
1 më ®Çu 1. Sù cÇn thiÕt nghiªn cøu ®Ò tµi: N−íc ta ph¸t triÓn kinh tÕ, thùc hiÖn CNH- H§H tõ mét nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp l¹c hËu víi kho¶ng 80% d©n sè cã cuéc sèng g¾n liÒn víi kinh tÕ n«ng nghiÖp. §¶ng vµ Nhµ n−íc ®· nhËn thøc sù nghiÖp CNH-H§H ph¶i ®−îc b¾t ®Çu tõ n«ng nghiÖp. NghÞ QuyÕt Héi nghÞ Trung −¬ng 6 (lÇn 1) cña Ban chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng kho¸ VIII ®· kh¼ng ®Þnh: "TiÕp tôc c«ng cuéc ®æi míi ®Èy m¹nh CNH-H§H ®Êt n−íc, nhÊt lµ CNH-H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n..."; §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX mét lÇn n÷a kh¼ng ®Þnh "Trong nhiÒu n¨m tíi, vÉn coi CNH- H§H n«ng nghiÖp lµ mét ®iÓm cÇn tËp trung sù chØ ®¹o vµ c¸c nguån lùc cÇn thiÕt..." Trong nh÷ng n¨m võa qua, mÆc dï §¶ng vµ Nhµ n−íc ®· rÊt quan t©m tíi viÖc ®Çu t− ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, nh−ng xÐt vÒ hiÖu qu¶ ®Çu t−, nhiÒu chuyªn gia cho r»ng hiÖu qu¶ ®Çu t− vµo n«ng nghiÖp cßn rÊt thÊp. N©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong toµn bé nÒn kinh tÕ nãi chung, hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp nãi riªng lµ mét vÊn ®Ò quan träng trong sù nghiÖp ph¸t triÓn ®Êt n−íc, ®Æc biÖt trong giai ®o¹n cßn h¹n chÕ nguån lùc nh− hiÖn nay. 2- Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn ¸n: Trªn c¬ së nghiªn cøu nh÷ng lý luËn vÒ ®Çu t−, hiÖu qu¶ ®Çu t− nãi chung vµ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp nãi riªng, nghiªn cøu nh÷ng chÝnh s¸ch ®Çu t− cho n«ng nghiÖp cña mét sè n−íc trong khu vùc vµ thÕ giíi, ®ång thêi ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ®Çu t− vµ hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp ë ViÖt Nam trong thêi gian võa qua, ®Ò tµi ®−a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− cho lÜnh vùc n«ng nghiÖp cña ViÖt Nam trong thêi gian tíi. 3- §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu: LuËn ¸n tËp trung chñ yÕu nghiªn cøu vÒ thùc tr¹ng ho¹t ®éng ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong 2 n«ng nghiÖp ë ViÖt Nam giai ®o¹n 1991- 2005. Nghiªn cøu chñ yÕu vèn ®Çu t− cã nguån gèc tõ NSNN, trong c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− cã liªn quan trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp tíi ho¹t ®éng s¶n xuÊt cña ngµnh trång trät vµ ngµnh ch¨n nu«i. C¸c quan ®iÓm vµ gi¶i ph¸p ®−îc ®−a ra cho giai ®o¹n 2006 - 2010 vµ ®Þnh h−íng ®Õn n¨m 2020. 4- ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi nghiªn cøu. §¸nh gi¸ thùc tr¹ng vÒ t×nh h×nh ®Çu t−, hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp ë ViÖt Nam thêi gian qua. §¸nh gi¸ nh÷ng b−íc ph¸t triÓn còng nh− chØ ra nh÷ng h¹n chÕ cña nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hiÖn nay. Nghiªn cøu ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p vÒ huy ®éng, qu¶n lý, sö dông vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp; c¸c gi¶i ph¸p vÒ c¬ chÕ, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn ®ång bé nh»m ph¸t huy tèi ®a hiÖu qu¶ vèn ®Çu t−, trong ®ã ®Æc biÖt lµ hiÖu qu¶ vèn ®Çu t− tõ NSNN. 5- KÕt cÊu cña luËn ¸n: KÕt cÊu cña luËn ¸n bao gåm 3 ch−¬ng: Ch−¬ng 1 Mét sè vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp 1.1 HiÖu qu¶ ®Çu t− vµ hÖ thèng chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t−. 1.1.1 HiÖu qu¶ ®Çu t−. 1.1.1.1 Kh¸i niÖm ®Çu t−: Trªn c¬ së c¸c quan ®iÓm vÒ kh¸i niÖm ®Çu t−, t¸c gi¶ cho r»ng: “®Çu t−” ®−îc hiÓu víi nghÜa chung nhÊt vÒ mÆt kinh tÕ lµ “viÖc sö dông mét gi¸ trÞ nhÊt ®Þnh nµo ®ã vµo mét ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh nh»m thu l¹i mét gi¸ trÞ lín h¬n”. 1.1.1.2 Ph©n lo¹i ®Çu t− §Çu t− cã thÓ ®−îc ph©n thµnh nhiÒu lo¹i dùa trªn nh÷ng tiªu thøc kh¸c nhau, tïy thuéc môc tiªu nghiªn cøu. C¸c lo¹i cã thÓ kÓ ®Õn nh−: §Çu t− tõ NSNN, ®Çu t− cña doanh nghiÖp, ®Çu t− cña hé gia ®×nh, vèn ®Çu t− n−íc ngoµi; §Çu t− cho C«ng nghiÖp, ®Çu t− cho N«ng nghiÖp, ®Çu t− cho Th−¬ng m¹i, ®Çu t− cho khoa häc c«ng 3 nghÖ...; §Çu t− gi¸n tiÕp, ®Çu t− trùc tiÕp; §Çu t− ph¸t triÓn, ®Çu t− chuyÓn dÞch; ®Çu t− dµi h¹n, ®Çu t− trung h¹n vµ ®Çu t− ng¾n h¹n.... 1.1.1.3 Kh¸i niÖm hiÖu qu¶ ®Çu t−: - Kh¸i niÖm hiÖu qu¶ ®Çu t−: Lµ ph¹m trï ph¶n ¸nh chÊt l−îng cña ho¹t ®éng ®Çu t−, ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së so s¸nh kÕt qu¶ ®¹t ®−îc tõ ho¹t ®éng ®Çu t− vµ chi phÝ ®Çu t− ®Ó ®¹t ®−îc kÕt qu¶ ®ã. Hi = Ki/Ci Trong ®ã: - Hi lµ hiÖu qu¶ ®Çu t− - Ki lµ kÕt qu¶ ®¹t ®−îc - Ci lµ chi phÝ ®Çu t− ®Ó ®¹t ®−îc kÕt qu¶ Ki - HiÖu qu¶ kinh tÕ, hiÖu qu¶ x· héi vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi. KÕt qu¶ ®Çu t− cã thÓ lµ nh÷ng kÕt qu¶ cã gi¸ trÞ vÒ kinh tÕ, ®ång thêi cã nh÷ng kÕt qu¶ ph¶n ¸nh lîi Ých x· héi. Tuú thuéc vµo hÖ thèng nh÷ng chØ tiªu kÕt qu¶ vµ chi phÝ ®Çu vµo, hiÖu qu¶ ®Çu t− cã thÓ ®−îc nghiªn cøu d−íi gi¸c ®é hiÖu qu¶ kinh tÕ - tµi chÝnh, hiÖu qu¶ x· héi hoÆc lµ hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi. 1.1.2 HÖ thèng chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t−. §Ó ®¸nh gi¸ ®−îc hiÖu qu¶ ®Çu t− cÇn th«ng qua hÖ thèng c¸c chØ tiªu, trong ®ã mçi chØ tiªu ph¶n ¸nh mét néi dung cña ho¹t ®éng ®Çu t−. 1.1.2.1 C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ Kinh tÕ-Tµi chÝnh cña ®Çu t−. ViÖc so s¸nh gi÷a kÕt qu¶ ®¹t ®−îc víi l−îng vèn ®Çu t− cã thÓ tÝnh theo gi¸ trÞ thêi ®iÓm cña tõng chØ tiªu, còng cã thÓ so s¸nh theo gi¸ trÞ hiÖn t¹i rßng. - C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ thêi ®iÓm (theo gi¸ trÞ thêi ®iÓm ph©n tÝch) - Tû suÊt lîi nhuËn trªn vèn ®Çu t−; - Tû suÊt doanh thu trªn vèn ®Çu t−; - Thêi gian hoµn vèn ®Çu t−; - Sè vßng quay cña vèn l−u ®éng; 4 - C¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cã tÝnh ®Õn gi¸ trÞ hiÖn t¹i rßng. - Gi¸ trÞ hiÖn t¹i thuÇn (NPV). - Tû suÊt thu håi vèn néi bé (IRR). 1.1.2.2 C¸c chØ tiªu hiÖu qu¶ kinh tÕ – x∙ héi - Gi¸ trÞ gia t¨ng thuÇn. - T¹o thªm viÖc lµm vµ t¨ng thu nhËp cho ng−êi lao ®éng. - §ãng gãp cho ng©n s¸ch. - TiÕt kiÖm t¨ng thu ngo¹i tÖ. - Gãp phÇn ph¸t triÓn c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c. 1.2 HiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ hÖ thèng chØ tiªu ®¸nh gi¸. 1.2.1 §Æc ®iÓm ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. Ho¹t ®éng ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp phô thuéc phÇn lín vµo ®Æc ®iÓm cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. 1.2.1.1 §Æc ®iÓm cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp: Trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®èi t−îng s¶n xuÊt lµ c¸c c©y, con nªn cã mét sè ®Æc ®iÓm rÊt c¬ b¶n, ®ã lµ: i/ Phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn tù nhiªn, cã møc ®é rñi ro cao; ii/ S¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã tÝnh chÊt mïa vô; iii/ Chu kú s¶n xuÊt dµi vµ kh«ng gièng nhau gi÷a c¸c lo¹i c©y trång vËt nu«i; iv/ Trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ruéng ®Êt lµ t− liÖu s¶n xuÊt ®Æc biÖt kh«ng thÓ thiÕu, kh«ng thÓ thay thÕ ®−îc. 1.2.1.2 §Æc ®iÓm cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ë ViÖt Nam. Bªn c¹nh nh÷ng ®Æc ®iÓm cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nãi chung, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ViÖt Nam cã mét sè ®Æc ®iÓm riªng, rÊt ®¸ng chó ý nh− sau: - Chñ thÓ s¶n xuÊt chñ yÕu dùa trªn c¸c hé gia ®×nh, víi quy m« s¶n xuÊt nhá. - ThÞ tr−êng tiªu thô s¶n phÈm hµng ho¸ n«ng nghiÖp th−êng bÊp bªnh, kh«ng æn ®Þnh. XÐt quan hÖ mua b¸n n«ng s¶n hµng ho¸, d−íi gãc ®é ng−êi s¶n xuÊt trùc tiÕp (hé n«ng d©n) thÞ tr−êng n«ng s¶n hµng ho¸ lµ thÞ tr−êng cña ng−êi mua. NhËn thøc ®−îc ®Æc ®iÓm 5 nµy sÏ gióp cho chóng ta cã nh÷ng gi¶i ph¸p phï hîp h¬n trong chÝnh s¸ch qu¶n lý vÜ m«. NÕu chóng ta ¸p dông c¸c chÝnh s¸ch hç trî nh− ®èi víi thÞ tr−êng hµng ho¸ kh¸c th× nhiÒu tr−êng hîp sÏ kh«ng ®¹t ®−îc môc tiªu mong muèn. 1.2.1.3 §Æc ®iÓm cña ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. Nh÷ng ®Æc ®iÓm trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®· t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ t¹o cho ho¹t ®éng nµy cã nh÷ng ®Æc ®iÓm riªng so víi ho¹t ®éng ®Çu t− trong c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c, cô thÓ: - Cã thêi gian thu håi vèn dµi vµ cã hiÖu qu¶ vÒ tµi chÝnh thÊp so víi ho¹t ®éng ®Çu t− trong c¸c ngµnh kh¸c. Do ®Æc ®iÓm nµy nªn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã søc hÊp dÉn ®Çu t− thÊp h¬n so víi c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c. §©y lµ ®Æc ®iÓm cÇn quan t©m khi ®−a ra nh÷ng gi¶i ph¸p thu hót vèn ®Çu t− cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. - Phô thuéc rÊt lín vµo ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi cña khu vùc ®Çu t−. Hay nãi c¸ch kh¸c, hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp chØ ®¹t ®−îc hiÖu qu¶ thùc sù khi ®−îc tiÕn hµnh ®Çu t− ®ång bé víi c¸c lÜnh vùc kh¸c. - §Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp th−êng cã hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cao h¬n so víi ho¹t ®Çu t− vµo c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c. 1.2.2 HiÖu qu¶ ®Çu t− vµ n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp 1.2.2.1 HiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. HiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp lµ sù so s¸nh gi÷a nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc so víi nh÷ng chi phÝ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp ®Ó ®¹t ®−îc kÕt qu¶ ®ã. HiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp xÐt cho ®Õn cïng lµ møc ®é ®¹t ®−îc môc tiªu ph¸t triÓn cña ngµnh. 1.2.2.2 N©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp N©ng cao hiÖu qu¶ cã thÓ bao gåm c¸c h−íng nh−: C¸c gi¶i ph¸p lµm t¨ng gi¸ trÞ s¶n l−îng n«ng nghiÖp, t¨ng gi¸ trÞ NSHH, t¨ng thu nhËp cho n«ng d©n hoÆc t¨ng sè l−îng c«ng ¨n viÖc lµm cho khu 6 vùc n«ng th«n... HoÆc c¸c gi¶i ph¸p ®Ó tiÕt kiÖm vµ sö dông hîp lý vèn ®Çu t−. N©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp cã ý nghÜa rÊt lín c¶ vÒ kinh tÕ vµ x· héi. 1.2.3 Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng tíi hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. 1.2.3.1 C¸c yÕu tè kh¸ch quan: Nh÷ng rñi ro vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn; Rñi ro do dÞch bÖnh, gièng c©y trång, vËt nu«i; Rñi ro vÒ thÞ tr−êng. 1.2.3.2 C¸c yÕu tè chñ quan: Møc vèn ®Çu t− vµ kh¶ n¨ng khai th¸c vèn ®Çu t−; ChÊt l−îng s¶n phÈm, n¨ng suÊt c©y trång vËt nu«i; C¬ cÊu ®Çu t−, c¬ cÊu s¶n xuÊt; Tr×nh ®é qu¶n lý vèn ®Çu t−; C«ng t¸c quy ho¹ch s¶n xuÊt vïng nãi chung, c¬ cÊu ph¸t triÓn c¸c ngµnh nãi riªng. 1.2.4 HÖ thèng chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. 1.2.4.1 Quan ®iÓm lùa chän c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp: ViÖc lùa chän hÖ thèng chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong n«ng nghiÖp dùa trªn mét sè quan ®iÓm nh− sau: Thø nhÊt: Tr−íc hÕt cÇn quan t©m tíi c¸c chØ tiªu kÕt qu¶ (cã tÝnh tæng hîp) cña ngµnh ®¹t ®−îc nhê c¸c ho¹t ®éng ®Çu t−, nh− tèc ®é t¨ng tr−ëng, gi¸ trÞ s¶n xuÊt, Gi¸ trÞ gia t¨ng, gi¸ trÞ xuÊt khÈu n«ng s¶n, thu nhËp cña n«ng d©n, gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm, thùc tr¹ng xo¸ ®ãi, gi¶m nghÌo... Thø hai : §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong n«ng nghiÖp chñ yÕu sö dông nh÷ng chØ tiªu ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ kinh tÕ- x· héi. Thø ba: Néi dung vµ ph¹m vi ®¸nh gi¸. LuËn ¸n tËp trung ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng ®Çu t− vµo 02 ngµnh trång trät vµ ch¨n nu«i. Víi môc tiªu nghiªn cøu ®Ó t×m ra c¸c gi¶i ph¸p qu¶n lý vÜ m« nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp, luËn ¸n sÏ tËp trung h¬n nghiªn cøu, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh 7 qu¶n lý, sö dông vèn NSNN ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong thêi gian qua. 1.2.4.2 HÖ thèng c¸c chØ tiªu vµ ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp. - Tû suÊt gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trªn vèn ®Çu t−; - Tû suÊt Gi¸ trÞ gia t¨ng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trªn vèn ®Çu t−; - Tû suÊt Tæng gi¸ trÞ n«ng s¶n xuÊt khÈu so víi vèn ®Çu t−; - C¸c chØ tiªu bæ trî: Tèc ®é t¨ng gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp;Tû träng Gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña ngµnh n«ng nghiÖp trong tæng s¶n phÈm quèc néi (GDP); §êi sèng d©n c− n«ng th«n vµ mét sè chØ tiªu kh¸c. 1.3 Mét sè kinh nghiÖm n−íc ngoµi vÒ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. 1.3.1 Mét sè kinh nghiÖm tiªu biÓu • HÇu hÕt c¸c n−íc ®Òu coi träng viÖc ®Çu t− cho n«ng nghiÖp, ®Æc biÖt lµ ®Çu t− x©y dùng c¬ së h¹ tÇng phôc vô s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. • Bªn c¹nh ®Çu t− trùc tiÕp cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, c¸c n−íc kh¸ chó träng ®Õn ®Çu t− ph¸t triÓn c¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp (c«ng nghiÖp, dÞch vô) cã t¸c ®éng trùc tiÕp tíi s¶n xuÊt n«ng nghiÖp còng nh− kinh tÕ n«ng th«n. • Bªn c¹nh nguån vèn ®Çu t− tõ Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, c¸c n−íc lu«n coi träng tÝn dông lµ mét kªnh quan träng trong hÖ thèng thÞ tr−êng tµi chÝnh cho khu vùc n«ng nghiÖp. • Quan t©m tíi ho¹t ®éng th−¬ng m¹i, hç trî n«ng d©n trong viÖc tiªu thô n«ng s¶n hµng ho¸. 1.3.2 Nh÷ng bµi häc rót ra. (i) §Çu t− ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lu«n ®−îc −u tiªn trong chÝnh s¸ch ®Çu t− chung cña mçi quèc gia. §iÒu nµy cµng thÓ hiÖn râ h¬n trong giai ®o¹n "TiÒn CNH-H§H" cña c¸c n−íc, giai ®o¹n mµ tiÒm lùc kinh tÕ cßn h¹n chÕ. (ii) Vèn ®Çu t− tõ NSNN ®ãng vai trß rÊt quan träng, ®Æc biÖt trong vai trß t¹o "m«i tr−êng" thuËn lîi cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Bªn c¹nh nh÷ng chñ ch−¬ng, chÝnh s¸ch 8 ®óng ®¾n trong ®Çu t− th× kh¸ nhiÒu quèc gia ch©u ¸ gÆp ph¶i vÊn ®Ò hiÖu qu¶ khai th¸c kÕt qu¶ cña ®Çu t−, ®Æc biÖt lµ c¬ së h¹ tÇng. (iii) Bªn c¹nh nguån vèn ®Çu t− tõ NSNN, chÝnh s¸ch khai th¸c nguån vèn cña chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng vµ tõ khu vùc d©n c− còng rÊt ®−îc coi träng.(iv) §Ó khai th¸c tiÒm n¨ng ph¸t triÓn, hÇu hÕt c¸c n−íc ph¶i gi¶i quyÕt bµi to¸n t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c hé n«ng d©n tiÕp cËn víi nguån vèn, trong ®ã quan träng nhÊt lµ nguån vèn tÝn dông. Ch−¬ng 2 §¸nh gi¸ Thùc tr¹ng t×nh h×nh vμ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp giai ®o¹n 1991-2005 2.1. Thùc tr¹ng t×nh h×nh ®Çu t− vèn cho n«ng nghiÖp 2.1.1. Vèn Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. Cã thÓ thÊy r»ng, mÆc dï cßn khã kh¨n vÒ nguån vèn ®Çu t−, nh−ng kÓ tõ n¨m 1991 ®Õn nay, l−îng vèn ®Çu t− tõ NSNN cho n«ng nghiÖp mçi n¨m mét t¨ng. C¸c kªnh, c¸c h×nh thøc ®Çu t− còng dÇn ®−îc ®a d¹ng ho¸. 2.1.2. Vèn tÝn dông Nhê viÖc kÞp thêi ®æi míi nh÷ng chÝnh s¸ch tÝn dông, ®Æc biÖt lµ tÝn dông cho n«ng nghiÖp, trong nh÷ng n¨m qua, vèn tÝn dông ngµy cµng gi÷ vai trß quan träng, gãp phÇn ®¸p øng nhu cÇu vèn ®Çu t− cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. 2.1.3. Vèn ®Çu t− cña d©n (hé gia ®×nh) Vèn ®Çu t− cña c¸c hé gia ®×nh cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã xu h−íng ngµy cµng t¨ng. Song ph−¬ng thøc ®Çu t− cßn ®¬n ®iÖu, chñ yÕu ®Çu t− trùc tiÕp, qui m« ®Çu t− cßn nhá. 2.1.4. Vèn ®Çu t− cña c¸c doanh nghiÖp Cïng víi c«ng cuéc ®æi míi nÒn kinh tÕ, vai trß ®Çu t− cña c¸c doanh nghiÖp cho nÒn kinh tÕ nãi chung vµ cho n«ng nghiÖp nãi riªng ngµy cµng quan träng, trë thµnh mét trong nh÷ng nguån vèn ®Çu t− chñ yÕu. 9 2.1.5. Vèn ®Çu t− n−íc ngoµi Bªn c¹nh c¸c nguån vèn trong n−íc, trong giai ®o¹n tõ 1991 ®Õn nay, vèn ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi vµ c¸c nguån vèn viÖn trî ®· cã ®ãng gãp kh«ng nhá cho sù ph¸t triÓn n«ng nghiÖp cña ViÖt Nam. Song so víi c¸c ngµnh kinh tÕ kh¸c, l−îng vèn ®Çu t− vµ sè dù ¸n ®Çu t− n−íc ngoµi cho n«ng nghiÖp cßn kh¸ khiªm tèn. Tãm l¹i: Vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong nh÷ng n¨m qua kh«ng ngõng t¨ng lªn vÒ sè l−îng, ®a d¹ng vÒ nguån vèn vµ ph−¬ng thøc ®Çu t−. Bªn c¹nh vèn ®Çu t− tõ NSNN, c¸c nguån vèn tõ hé n«ng d©n, ®Çu t− n−íc ngoµi ®∙ vµ ®ang gi÷ vÞ trÝ quan träng. 2.2. T×nh h×nh ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp viÖt nam giai ®o¹n 1991-2005. 2.2.1. VÒ gi¸ trÞ s¶n xuÊt vµ gi¸ trÞ gia t¨ng S¶n xuÊt n«ng nghiÖp t¨ng tr−ëng liªn tôc qua c¸c n¨m, ®¹t vµ v−ît chØ tiªu t¨ng tr−ëng ®Ò ra, gãp phÇn quan träng vµo møc t¨ng tr−ëng chung vµ gi÷ æn ®Þnh kinh tÕ x· héi. 2.2.2. VÒ c¬ cÊu s¶n xuÊt. S¶n xuÊt n«ng nghiÖp chuyÓn dÞch theo h−íng s¶n xuÊt hµng ho¸ víi quy m« ngµy cµng lín vµ tõng b−íc n©ng cao søc c¹nh tranh cña n«ng s¶n hµng ho¸. 2.2.3. C¬ së h¹ tÇng n«ng th«n vµ ®êi sèng n«ng d©n. C¬ së h¹ tÇng n«ng th«n nãi chung vµ c¬ s¬ h¹ tÇng phôc vô s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nãi riªng ®· ®−îc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ. §Æc biÖt lµ hÖ thèng thuû lîi, giao th«ng n«ng th«n, l−íi ®iÖn ... Bé mÆt n«ng th«n ®æi míi, t×nh h×nh chÝnh trÞ, x· héi vµ an ninh th«n xãm ®−îc æn ®Þnh, ®êi sèng n«ng d©n ®−îc c¶i thiÖn. Thu nhËp vµ møc sèng d©n c− n«ng th«n kh«ng ngõng ®−îc c¶i thiÖn, b×nh qu©n thu nhËp ®Çu ng−êi mét th¸ng ®· t¨ng tõ 172 ngµn ®ång n¨m 1995 lªn 225 ngµn ®ång n¨m 2000; tÝnh ®Õn n¨m 2005, 62% d©n sè n«ng th«n cã n−íc s¹ch sinh ho¹t. 10 2.2.4. Nh÷ng ®iÓm cßn h¹n chÕ cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp - Tr×nh ®é s¶n xuÊt cßn thÊp, quy m« s¶n xuÊt nhá, phô thuéc nhiÒu vµo ®iÒu kiÖn tù nhiªn: Quy m« s¶n xuÊt m¹nh món, chñ yÕu dùa trªn n¨ng lùc s¶n xuÊt cña c¸c hé gia ®×nh; Kü thuËt s¶n xuÊt cßn l¹c hËu, n¨ng suÊt c©y trång vËt nu«i thÊp; Møc ®é rñi ro cao, nÒn s¶n xuÊt cßn chøa ®ùng nhiÒu yÕu tè kh«ng æn ®Þnh, hé n«ng d©n th−êng bÞ Ðp cÊp, Ðp gi¸ khi tham gia thÞ tr−êng n«ng s¶n. - C¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n chuyÓn dÞch chËm. ChÊt l−îng, kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña s¶n phÈm n«ng nghiÖp thÊp: C¬ cÊu s¶n xuÊt gi÷a trång trät, ch¨n nu«i víi l©m nghiÖp vµ thuû s¶n gÇn nh− kh«ng thay ®æi; mÊt c©n ®èi gi÷a c¸c ngµnh, gi÷a c¸c vïng... ®Æc biÖt lµ c¸c ngµnh cung cÊp nguyªn liÖu ®Çu vµo còng nh− c¸c ngµnh tiªu thô s¶n phÈm n«ng nghiÖp hµng ho¸. PhÇn lín n«ng s¶n hµng ho¸ xuÊt khÈu d−íi d¹ng nguyªn liÖu th« hoÆc chØ qua s¬ chÕ; chÊt l−îng hµng xuÊt ch−a cao, l¹i kh«ng ®ång ®Òu... - §êi sèng n«ng d©n nh×n chung cßn thÊp. ChÊt l−îng lao ®éng ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu ph¸t triÓn nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸: Thu nhËp cña d©n c− n«ng th«n trong nh÷ng n¨m võa qua mÆc dï cã t¨ng vÒ sè tuyÖt ®èi nh−ng gi¶m vÒ t−¬ng ®èi do t×nh tr¹ng tû sè gi¸ c¸nh kÐo ®· lµm cho kho¶ng c¸ch thu nhËp gi÷a d©n thµnh thÞ vµ khu vùc n«ng th«n ngµy cµng do·ng ra; C¬ së vËt chÊt kü thuËt cña ngµnh ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cña s¶n xuÊt. ë n«ng th«n hiÖn nay cã kho¶ng 27-28 triÖu lao ®éng nh−ng míi sö dông kho¶ng 78% quü thêi gian lµm viÖc, kho¶ng 1/3 quü thêi gian lao ®éng ë n«ng th«n kh«ng ®ñ viÖc lµm. Sè ng−êi ®−îc ®µo t¹o nghÒ tõ c«ng nh©n kü thuËt s¬ cÊp trë lªn ë n«ng th«n chØ chiÕm gÇn 10%. 2.3. §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp giai ®o¹n 1991-2005. 2.3.1. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®−îc. Nh− ®· tr×nh bµy trong ch−¬ng 1 cña luËn ¸n, ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp chóng ta sÏ sö dông hÖ thèng 11 c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ chung ®ång thêi kÕt hîp víi ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña mét sè ch−¬ng tr×nh môc tiªu lín. 2.3.1.1. §¸nh gi¸ trªn c¬ së hÖ thèng c¸c chØ tiªu - ChØ tiªu Gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trªn vèn ®Çu t−. ChØ tiªu 2001 2002 2003 2004 2005 GTSX/Tæng V§T 7,20 7,36 6,81 6,48 6,94 GTSX/ Vèn NSNN 33,11 35,18 35,97 29,31 37,08 XÐt xu h−íng biÕn ®éng cña 2 chØ tiªu nµy qua giai ®o¹n 2001- 2005 thÊy r»ng nÕu gi¶ sö cè ®Þnh sù t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè kh¸c th× sù t¸c ®éng cña vèn ®Çu t− nãi chung vµ vèn ®Çu t− tõ NSNN nãi riªng tíi gi¸ trÞ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp gÇn nh− kh«ng thay ®æi. Hay nãi c¸ch kh¸c, hiÖu qu¶ vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp giai ®o¹n 2001- 2005 ®¹t ë møc æn ®Þnh, kh«ng cã ®−îc sù t¨ng tr−ëng vÒ hiÖu qu¶. - ChØ tiªu Gi¸ trÞ gia t¨ng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trªn vèn ®Çu t− ChØ tiªu 2001 2002 2003 2004 2005 GTGT/Tæng V§T 3,55 3,33 3,14 3,01 3,15 GTGT/Vèn NSNN 16,30 15,90 16,60 13,65 16,85 Xu h−íng gi¶m dÇn cña c¸c chØ tiªu nµy cho thÊy t¸c ®éng cña ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong giai ®o¹n 2001-2005 ®· t¸c ®éng lµm t¨ng tr−ëng vÒ quy m« gi¸ trÞ gia t¨ng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp nh−ng kh«ng lµm t¨ng ®−îc hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. - ChØ tiªu Gi¸ trÞ xuÊt khÈu n«ng s¶n trªn vèn ®Çu t−. C¶ 02 chØ tiªu Gi¸ trÞ xuÊt khÈu n«ng s¶n trªn Tæng vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp vµ chØ tiªu Gi¸ trÞ xuÊt khÈu n«ng s¶n trªn vèn ®Çu t− tõ NSNN ®Òu cã xu h−íng t¨ng lªn. Xu h−íng nµy cho thÊy ho¹t ®éng ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong giai ®o¹n 2001-2005 ®· cã t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn kh¶ n¨ng xuÊt khÈu n«ng s¶n. Tãm l¹i: Ph©n tÝch hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp th«ng qua hÖ thèng c¸c chØ tiªu c¬ b¶n chóng ta thÊy: 12 Mét lµ: Møc ®é hiÖu qu¶ cña ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong giai ®o¹n 2001-2005 hÇu nh− kh«ng thay ®æi, mÆc dï vÒ quy m« s¶n xuÊt ngµy cµng t¨ng vµ ®¹t ®−îc tèc ®é t¨ng tr−ëng nh− kÕ ho¹ch ®Ò ra. Hai lµ: §Çu t− cho n«ng nghiÖp trong giai ®o¹n 2001-2005 ®· kh«ng lµm t¨ng hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, gi¸ trÞ gia t¨ng cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp t¨ng vÒ quy m« nh−ng l¹i cã xu h−íng gi¶m vÒ tû träng trªn tæng gi¸ trÞ s¶n xuÊt cña ngµnh n«ng nghiÖp. Ba lµ: §Çu t− ®· cã nh÷ng t¸c ®éng ®¸ng kÓ trong viÖc n©ng cao søc c¹nh tranh cña hµng n«ng s¶n ViÖt Nam trªn thÞ tr−êng quèc tÕ. Song, tû lÖ gi¸ trÞ n«ng s¶n hµng ho¸ ®· qua chÕ biÕn trong tæng gi¸ trÞ n«ng s¶n xuÊt khÈu cßn rÊt thÊp. ThÓ hiÖn sù g¾n kÕt láng lÎo trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn gi÷a c¸c ngµnh, ch−a cã ®−îc sù hç trî, bæ sung trong mét chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ tæng thÓ. ChÝnh ®iÒu nµy ®· lµm gi¶m ®¸ng kÓ hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi. 2.3.1.2. §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− cña mét sè ch−¬ng tr×nh, dù ¸n. Bªn c¹nh viÖc ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ theo hÖ thèng chØ tiªu, luËn ¸n ®· lùa chän, ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ mét sè ch−¬ng tr×nh, dù ¸n lín cã liªn quan tíi n«ng nghiÖp nh−: Ch−¬ng tr×nh 135; Dù ¸n trång míi 5 triÖu ha rõng; Ch−¬ng tr×nh gièng c©y trång, vËt nu«i; Ch−¬ng tr×nh hç trî ®Çu t− CSHT ph¸t triÓn nu«i trång thuû s¶n. 2.3.2. Mét sè nh÷ng h¹n chÕ Qua ph©n tÝch thùc tr¹ng hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong giai ®o¹n 1999-2005, rót ra mét sè h¹n chÕ sau: Mét lµ: Møc ®é hiÖu qu¶ ®Çu t− trong n«ng nghiÖp cã dÊu hiÖu ch÷ng l¹i vµ cã xu h−íng gi¶m. Hai lµ: §¸nh gi¸ theo tõng ch−¬ng tr×nh dù ¸n, hiÖu qu¶ ®Çu t− ®¹t ®−îc kh«ng nh− nhau. Cã nh÷ng ch−¬ng tr×nh ®¹t kÕt qu¶ tèt (nh− ch−¬ng tr×nh xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo vµ gi¶i quyÕt viÖc lµm) nh−ng cã nh÷ng ch−¬ng tr×nh ch−a ®¹t kÕt qu¶ nh− mong muèn (nh− ch−¬ng tr×nh 135; ch−¬ng tr×nh gièng c©y trång...) 13 Ba lµ: Ho¹t ®éng ®Çu t− ®· gãp phÇn thóc ®Èy nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn, ®¹t ®−îc nhiÒu thµnh tùu ®¸ng kÓ, song vÒ c¬ b¶n nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cña ViÖt Nam vÉn chøa ®ùng nhiÒu nguy c¬, th¸ch thøc trong giai ®o¹n ph¸t triÓn tíi ®©y. 2.3.3. Nguyªn nh©n cña nh÷ng h¹n chÕ trong c«ng t¸c ®Çu t− . 2.3.3.1. Nh÷ng nguyªn nh©n trong c«ng t¸c ®Çu t− - Møc vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp, n«ng th«n cßn thÊp so víi yªu cÇu cña sù nghiÖp CNH, H§H vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng tiÕn bé. - Ch−a khai th¸c tèt c¸c nguån vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp. - X©y dùng kÕ ho¹ch vµ c¬ cÊu ®Çu t− ch−a hîp lý. Vèn ®Çu t− tËp trung chñ yÕu vµo c¸c kh©u s¶n xuÊt s¶n phÈm, ch−a coi träng c¸c kh©u gi¶i quyÕt ®Çu ra cña s¶n phÈm. - Qu¶n lý ho¹t ®éng ®Çu t− kÐm hiÖu qu¶. 2.3.3.2. Nh÷ng nguyªn nh©n thuéc c¸c lÜnh vùc kh¸c. - C«ng t¸c x©y dùng quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi kh«ng ®¶m b¶o chÊt l−îng, cßn mang nÆng tÝnh chñ quan vµ côc bé. - Cßn thiÕu lùc l−îng c¸n bé cã n¨ng lùc, dÉn ®Õn viÖc triÓn khai thùc hiÖn chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n−íc cßn kÐm hiÖu qu¶. - ThiÕu sù ®ång bé trong thùc hiÖn c¸c chñ tr−¬ng chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc. Tãm l¹i: Ho¹t ®éng ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong thêi gian qua ®· ®¹t ®−îc nhiÒu kÕt qu¶, ®¶m b¶o thùc hiÖn ®−îc c¸c chØ tiªu vÜ m« c¬ b¶n. Song, hiÖu qu¶ ®Çu t− gÇn nh− kh«ng cã sù thay ®æi xÐt trªn tæng thÓ vÜ m«. Trong ho¹t ®éng ®Çu t− cßn nhiÒu h¹n chÕ, kÓ tõ kh©u khai th¸c nguån vèn ®Çu t−, x©y dùng chiÕn l−îc ®Çu t−, ph©n bæ vèn ®Çu t−, qu¶n lý vµ triÓn khai thùc hiÖn vèn ®Çu t− cho tõng dù ¸n.... vµ c¶ trong viÖc ban hµnh c¸c v¨n b¶n qu¶n lý ho¹t ®éng ®Çu t−. Cã thÓ tãm l¹i nh÷ng h¹n chÕ trong ho¹t ®éng ®Çu t− cho n«ng nghiÖp thêi gian qua lµ: "Ch−a ®ñ, ch−a ®óng, ch−a ®¹t". 14 Ch−¬ng 3 C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp ®Õn n¨m 2020 3.1. §Þnh h−íng ph¸t triÓn n«ng nghiÖp ®Õn 2020 3.1.1. Nh÷ng tiÒm n¨ng, thuËn lîi vµ khã kh¨n ®Æt ra. Nh÷ng thuËn lîi: NÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ViÖt Nam hiÖn nay cã mét sè thuËn lîi c¬ b¶n nh−: Cã quü ®Êt kh¸ lín, ®a d¹ng vÒ ®Þa chÊt, khÝ hËu; N¨ng suÊt c©y trång, vËt nu«i cßn thÊp t¹o c¬ héi t¨ng n¨ng suÊt; Lùc l−îng lao ®éng n«ng nghiÖp dåi dµo; kh¶ n¨ng thuËn lîi trong viÖc ¸p dông tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña cac n−íc. Nh÷ng khã kh¨n: Søc c¹nh tranh cña n«ng s¶n hµng ho¸ thÊp, kh¶ n¨ng tiªu thô n«ng s¶n khã kh¨n ®Æc biÖt lµ trong xu thÕ héi nhËp kinh tÕ; Tr×nh ®é ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n cßn l¹c hËu; C«ng t¸c qu¶n lý, tæ chøc thùc hiÖn c¸c c¬ chÕ chÝnh s¸ch cßn yÕu, thiÕu ®éi ngò c¸n bé cã tr×nh ®é. Tr×nh ®é d©n trÝ cßn thÊp, ®Æc biÖt lµ c¸c khu vùc vïng s©u, vïng xa. ViÖc truyÒn ®¹o, mª tÝn dÞ ®oan vÉn tån t¹i vµ cã xu h−íng t¨ng lªn 3.1.2. §Þnh h−íng ph¸t triÓn n«ng nghiÖp ®Õn 2020 Môc tiªu tæng qu¸t cña chiÕn l−îc ph¸t triÓn n«ng nghiÖp ®Õn 2010 lµ: X©y dùng nÒn n«ng nghiÖp hµng ho¸ m¹nh vµ kinh tÕ n«ng th«n ph¸t triÓn ®a d¹ng, bÒn v÷ng vµ hiÖu qu¶ cao. .. Ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n theo h−íng c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ g¾n víi ®« thÞ ho¸; tiÕp tôc ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, ®ång thêi ®Èy nhanh tèc ®é ph¸t triÓn c«ng nghiÖp vµ dÞch vô, t¹o ®ñ viÖc lµm cho ng−êi lao ®éng, kh«ng cßn ®ãi, nghÌo, tiÕn tíi cuéc sèng no ®ñ, sung tóc, x©y dùng x· héi n«ng th«n d©n chñ, c«ng b»ng, v¨n minh. Môc tiªu nµy sÏ tiÕp tôc ®−îc kh¼ng ®Þnh trong giai ®o¹n tíi. T¹i b¸o c¸o "Ph−¬ng h−íng nhiÖm vô ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi 5 n¨m 2006-2010" cña Ban chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng kho¸ IX tr×nh §¹i héi X cña §¶ng cã nªu râ: "HiÖn nay vµ trong nhiÒu n¨m tíi, vÊn ®Ò n«ng nghiÖp, n«ng d©n vµ n«ng th«n vÉn cã tÇm chiÕn l−îc ®Æc biÖt quan träng. Ph¶i lu«n lu«n coi träng ®Èy m¹nh CNH, H§H n«ng 15 nghiÖp, n«ng th«n h−íng tíi x©y dùng mét nÒn n«ng nghiÖp hµng ho¸ ®a d¹ng, ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng, cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cao, b¶o ®¶m v÷ng ch¾c an ninh l−¬ng thùc vµ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó h×nh thµnh nÒn n«ng nghiÖp s¹ch..." 3.2. C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp ®Õn n¨m 2010 vµ ®Þnh h−íng n¨m 2020. 3.2.1. Mét sè quan ®iÓm vÒ hiÖu qu¶, nhu cÇu vµ ®Þnh h−íng ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong thêi gian tíi . Mét lµ: HiÖu qu¶ ®Çu t− ph¶i g¾n víi c¸c môc tiªu ®Æt ra trong ®Þnh h−íng ph¸t triÓn cña ngµnh. Bªn c¹nh nh÷ng chØ tiªu vÒ kinh tÕ, tµi chÝnh, chóng ta cÇn h−íng tíi nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸ chÊt l−îng cao trong xu h−íng héi nhËp ngµy cµng s©u h¬n víi quèc tÕ, ®ång thêi ®¶m b¶o c¸c môc tiªu vÒ an ninh l−¬ng thùc vµ c¸c môc tiªu vÒ m«i tr−êng sinh th¸i. V× vËy, c¸c gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp thêi gian tíi tr−íc hÕt ph¶i tËp trung gi¶i quyÕt nh÷ng h¹n chÕ, th¸ch thøc ®ang ®Æt ra cña s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, vµ ®Æc biÖt lµ nh÷ng vÊn ®Ò cã ý nghÜa kinh tÕ x· héi nh−: §êi sèng cña d©n c− khu vùc n«ng th«n; thu nhËp cña n«ng d©n; ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi khu vùc n«ng th«n... chÝnh nh÷ng yÕu tè nµy t¹o nªn mét nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. Quan ®iÓm nµy chÝnh lµ c¬ së xuÊt ph¸t ®iÓm cña c¸c quan ®iÓm tiÕp theo ®−îc tr×nh bµy sau ®©y: Hai lµ: CÇn ph¶i t¨ng vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp, ®Æc biÖt lµ vèn ®Çu t− tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc, bëi v×: N«ng nghiÖp, n«ng th«n lu«n gi÷ vÞ trÝ quan träng trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ cña ®Êt n−íc. Bªn c¹nh ®ã, ®Ó ®¶m b¶o ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®¹t ®−îc môc tiªu ®Ò ra, nhu cÇu ®Çu t− ph¸t triÓn hÖ thèng h¹ tÇng c¬ së rÊt lín. V× vËy, t¨ng c−êng ®Çu t− vèn NSNN cho n«ng nghiÖp trong nh÷ng n¨m tíi lµ yªu cÇu tÊt yÕu. 16 Ba lµ: Thùc hiÖn huy ®éng ®a d¹ng c¸c nguån vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp: §éng viªn, khai th¸c h¬n n÷a c¸c nguån vèn ®Çu t− ngoµi NSNN. §Ó ®¹t ®−îc hiÖu qu¶ cÇn ®Þnh h−íng râ lÜnh vùc ®Çu t− cho tõng nguån vèn, cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch phï hîp. Bèn lµ: CÇn quan t©m vµ lµm tèt c«ng t¸c x¸c ®Þnh c¬ cÊu ®Çu t− hîp lý. Trong nh÷ng n¨m tiÕp theo cÇn tËp trung vèn ®Çu t− vµo kh©u tiªu thô n«ng s¶n hµng ho¸, vµ vÒ l©u dµi t¨ng dÇn tû träng vèn ®Çu t− cho kh©u s¶n xuÊt. Víi thùc tr¹ng cña ViÖt Nam hiÖn nay, c¸c nhµ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, ®Æc biÖt lµ nh÷ng hé n«ng d©n hiÖn ®ang bÞ thÞ tr−êng chi phèi. C¸c hé s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cã quy m« s¶n xuÊt nhá, do ®ã hä rÊt dÔ bÞ "tæn th−¬ng" tr−íc nh÷ng rñi ro, ®Æc biÖt lµ rñi ro thÞ tr−êng. Bªn c¹nh ®ã, kinh nghiÖm cña c¸c n−íc còng cho thÊy, trong giai ®o¹n ®Çu cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸, vai trß cña Nhµ n−íc can thiÖp vµo thÞ tr−êng lµ rÊt quan träng, t¹o tiÒn ®Ò cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn vµ tÝch luü. N¨m lµ: §Ó ®Çu t− cho n«ng nghiÖp ®¹t ®−îc hiÖu qu¶ cÇn ®¶m b¶o sù ®ång bé víi chÝnh s¸ch ®Çu t− cña c¸c ngµnh kh¸c, ®Æc biÖt lµ c¸c ngµnh cã vai trß n©ng cao gi¸ trÞ s¶n phÈm n«ng nghiÖp nh− c«ng nghiÖp chÕ biÕn, c«ng nghÖ lai t¹o gièng... 3.2.2. C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp ®Õn 2020. LuËn ¸n ®−a ra hÖ thèng c¸c gi¶i ph¸p t¸c ®éng chñ yÕu ®Õn: Huy ®éng vèn ®Çu t−; n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn ®Çu t−; vµ c¸c gi¶i ph¸p ®¶m b¶o tÝnh ®ång bé trong ®Çu t−. 3.2.2.1. C¸c gi¶i ph¸p t¨ng c−êng vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp Huy ®éng vèn ®Çu t− tõ nhiÒu nguån kh¸c nhau theo h−íng: Huy ®éng tèi ®a mäi nguån lùc x· héi cho ®Çu t− ph¸t triÓn n«ng nghiÖp. Thùc hiÖn chñ tr−¬ng ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn, t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó c¸c doanh nghiÖp vµ c¸ nh©n (trong vµ ngoµi n−íc) bá vèn ®Çu t− vµ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp; Ph¸t triÓn h×nh 17 thøc Nhµ n−íc vµ nh©n d©n cïng lµm. T¹o mäi ®iÒu kiÖn ®Ó khuyÕn khÝch ph¸t triÓn c¸c m« h×nh s¶n xuÊt theo d¹ng Trang tr¹i vµ Hîp t¸c x·. Bªn c¹nh ®ã n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông trªn ®Þa bµn n«ng th«n, t¹o thuËn lîi cho n«ng d©n tiÕp cËn dÔ dµng víi nguån vèn tÝn dông. 3.2.2.2. §iÒu chØnh c¬ cÊu ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong nh÷ng n¨m tíi theo thø tù −u tiªn sau: Mét lµ: TËp trung gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò trong kh©u thÞ tr−êng tiªu thô n«ng s¶n hµng ho¸. C¸c gi¶i ph¸p ph¶i ®¹t ®−îc môc tiªu ®¶m b¶o quyÒn lîi cña n«ng d©n khi tham gia thÞ tr−êng. §Ó ®¹t ®−îc môc tiªu ®ã, ph¶i t¹o cho ng−êi n«ng d©n thÕ chñ ®éng khi tham gia thÞ tr−êng, hä cã thÓ tù quyÕt ®Þnh gi¸ b¸n, thêi gian b¸n, sè l−îng b¸n ... cã nghÜa lµ lµm gi¶m c¸c yÕu tè buéc ng−êi n«ng d©n ph¶i b¸n ngay s¶n phÈm cña m×nh sau khi thu ho¹ch. Trªn c¬ së nh÷ng ph©n tÝch nªu trªn, xin ®−a ra gi¶i ph¸p: §Çu t− ph¸t triÓn hÖ thèng "Doanh nghiÖp kinh doanh n«ng s¶n tæng hîp". Thµnh lËp hÖ thèng c¸c doanh nghiÖp kinh doanh n«ng s¶n tæng hîp t¹i c¸c ®Þa ph−¬ng, ®Æc biÖt chó ý tíi c¸c vïng chuyªn canh vµ chñ yÕu thùc hiÖn cho nh÷ng s¶n phÈm tõ c©y trång nh− G¹o, Cµ phª, chÌ, hå tiªu.... Chøc n¨ng cña c¸c doanh nghiÖp nµy lµ: tæ chøc ho¹t ®éng mua b¸n NSHH; Tæ chøc c«ng t¸c b¶o qu¶n, dù tr÷ NSHH theo nhu cÇu cña kh¸ch hµng hoÆc theo yªu cÇu cña Nhµ n−íc; kinh doanh NSHH vµ cho vay hç trî s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. Ph−¬ng thøc ho¹t ®éng: §Õn mïa thu ho¹ch, n«ng d©n sau khi thu ho¹ch s¶n phÈm cña m×nh cã thÓ ®−a ®Õn b¸n hoÆc ký göi t¹i doanh nghiÖp nÕu thÊy gi¸ b¸n t¹i thêi ®iÓm ®ã ch−a phï hîp (th−êng vµo mïa thu ho¹ch gi¸ n«ng s¶n xuèng rÊt thÊp). Trªn c¬ së gi¸ trÞ cña l−îng n«ng s¶n ký göi (l−îng gi¸ trÞ nµy sÏ ®−îc tÝnh trªn møc gi¸ tèi thiÓu do Nhµ n−íc quy ®Þnh cho lo¹i n«ng s¶n ®ã vµo tõng thêi gian nhÊt ®Þnh), doanh nghiÖp cã thÓ cho n«ng d©n vay mét sè vèn nhÊt ®Þnh ®Ó ®¸p øng nhu cÇu vèn t¸i ®Çu t− s¶n xuÊt vô tiÕp theo. Ng−êi n«ng d©n cã quyÒn lùa 18 chän quyÕt ®Þnh b¸n sè n«ng s¶n cña m×nh göi ë doanh nghiÖp bÊt cø lóc nµo mµ hä cho lµ cã lîi nhÊt. - T¸c dông cña gi¶i ph¸p: Ng−êi n«ng d©n thùc sù chñ ®éng trong viÖc tham gia thÞ tr−êng, tõng b−íc tho¸t khái c¶nh bÞ t− th−¬ng Ðp cÊp, Ðp gi¸, gi¶m thiÓu nh÷ng tæn thÊt, thiÖt h¹i cho ng−êi n«ng d©n; lµ ®iÒu kiÖn ®Ó ChÝnh phñ cã thÓ thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch hç trî cho n«ng d©n mét c¸ch cã hiÖu qu¶, ®Æc biÖt lµ c¸c gi¶i ph¸p tµi chÝnh; N©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông trong n«ng nghiÖp n«ng th«n; T¹o ®iÒu kiÖn cho n«ng d©n tiÕp xóc víi th«ng tin vÒ thÞ tr−êng NSHH. Hai lµ: §Çu t− cho c«ng t¸c nghiªn cøu thÞ tr−êng. Ph¶i quan t©m tíi thÞ tr−ëng c¶ trong vµ ngoµi n−íc; tiÕp tôc ®Çu t− ph¸t triÓn hÖ thèng th«ng tin vÒ thÞ tr−êng n«ng s¶n trªn c¬ së ®Çu mèi trung t©m th«ng tin cña Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n. Ba lµ: §Çu t− ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng, theo nguyªn t¾c:tr−íc hÕt ph¸t huy tèi ®a c«ng suÊt vËn hµnh cña c¸c c«ng tr×nh ®ang khai th¸c, tiÕp ®Õn ®Çu t− míi t¹i c¸c vïng cã chän läc. Bèn lµ: §Çu t− cho c«ng nghÖ sinh häc. §Çu t− ph¸t triÓn c¸c trung t©m nghiªn cøu gièng; chó ý t¨ng ®Çu t− cho kh©u nu«i trång thö nghiÖm 3.2.2.3. C¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn ®Çu t−. 3.2.2.3.1. Hoµn thiÖn c¬ chÕ ®Çu t− ph¸t triÓn c¸c lo¹i c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n: i/X©y dùng c¬ chÕ hîp t¸c vÒ tr¸ch nhiÖm vµ lîi Ých gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong x©y dùng vµ trong qu¶n lý, sö dông c¸c c«ng tr×nh h¹ tÇng ë n«ng th«n. §Èy m¹nh x· héi ho¸ viÖc qu¶n lý sö dông c«ng tr×nh h¹ tÇng c¸c lo¹i cho tõng céng ®ång d©n c− n«ng th«n. Nhµ n−íc chØ kiÓm tra gi¸m s¸t viÖc thùc thi qu¶n lý, sö dông c«ng tr×nh h¹ tÇng cña tõng céng ®ång, kh«ng can thiÖp s©u vµo qu¸ tr×nh khai th¸c, sö dông. ii/ KhuyÕn khÝch, më réng h×nh thøc ®Çu t− x©y dùng c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng phôc vô s¶n xuÊt vµ ®êi sèng cã thu phÝ ë khu vùc n«ng th«n. ¸p dông chÝnh s¸ch miÔn thu tiÒn sö dông ®Êt ®èi víi diÖn tÝch ®Êt dïng vµo x©y dùng c¸c c«ng 19 tr×nh nµy. iii/ §æi míi quy tr×nh lùa chän c¸c h¹ng môc c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng sau khi ®Çu t− kh«ng khai th¸c sö dông ®−îc do kh«ng phï hîp víi yªu cÇu thùc tÕ. Bªn c¹nh ®ã, ®æi míi h×nh thøc ®Çu t− 100% vèn NSNN sang h×nh thøc nhµ n−íc vµ nh©n d©n cïng lµm, theo ®ã sÏ g¾n tr¸ch nhiÖm cña ng−êi d©n ®Þa ph−¬ng trong qu¸ tr×nh ®Çu t− x©y dùng còng nh− trong qu¸ tr×nh khai th¸c c«ng tr×nh ®Çu t− sau nµy. 3.2.2.3.2. N©ng cao chÊt l−îng sö dông vèn thuéc c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n träng ®iÓm quèc gia: i/ Rµ so¸t, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh thùc hiÖn vµ hiÖu qu¶ cña c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n ®· vµ ®ang triÓn khai. Trªn c¬ së ®ã cã c¸c gi¶i ph¸p ®Èy nhanh tiÕn ®é thùc hiÖn, ®ång thêi cã thÓ ®iÒu chØnh gi¶m bít môc tiªu, quy m« cña ch−¬ng tr×nh, dù ¸n nÕu thÊy cÇn thiÕt, thËm chÝ cã thÓ chÊm døt sím ®Ó tËp trung nguån lùc cho mét sè Ýt ch−¬ng tr×nh, dù ¸n cã hiÖu qu¶ cao. ii/ T¨ng c−êng c¸c biÖn ph¸p kiÓm tra, kiÓm so¸t trong qu¸ tr×nh triÓn khai thùc hiÖn, ng¨n chÆn kÞp thêi c¸c biÓu hiÖn tiªu cùc, gi¶m thiÓu t×nh tr¹ng thÊt tho¸t, l·ng phÝ vèn ®Çu t−. iii/ Sím rµ so¸t l¹i c¸c ®Þnh møc ®Çu t− trong mçi ch−¬ng tr×nh cô thÓ. NÕu ch−a ®ñ th× cÇn sím ®iÒu chØnh, cÇn thiÕt cã thÓ t¨ng kinh phÝ cho ch−¬ng tr×nh hoÆc thu hÑp quy m« cña ch−¬ng tr×nh. 3.2.2.3.3. §Èy m¹nh c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé: Quan t©m ®Çu t− c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d−ìng ®éi ngò c¸n bé bao gåm: Nhãm c¸n bé cã liªn quan tíi c«ng t¸c qu¶n lý, ph©n bæ vµ trùc tiÕp triÓn khai thùc hiÖn ®Çu t− vµ nhãm nh÷ng ng−êi trùc tiÕp sö dông, khai th¸c c¸c c«ng tr×nh sau ®Çu t−. 3.3. C¸c ®iÒu kiÖn cÇn thiÕt nh»m thùc hiÖn tèt c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. 3.3.1. N©ng cao chÊt l−îng c«ng t¸c quy ho¹ch. - Sím ban hµnh v¨n b¶n vÒ qu¶n lý Nhµ n−íc ®èi víi c«ng t¸c quy ho¹ch, cã thÓ lµ NghÞ ®Þnh vÒ qu¶n lý quy ho¹ch. Trong ®ã cÇn quy ®Þnh râ tÝnh ph¸p lý ®èi víi "quy ho¹ch cøng". 20 - §æi míi néi dung vµ ph−¬ng ph¸p lËp quy ho¹ch trªn c¬ së n©ng cao chÊt l−îng c«ng t¸c dù b¸o. §¶m b¶o quy ho¹ch lµ v¨n b¶n ®Þnh h−íng cho ®Çu t− vµ kinh doanh cña mäi thµnh phÇn kinh tÕ. Cã kÕ ho¹ch ®µo t¹o, båi d−ìng, x©y dùng ®éi ngò c¸n bé lµm c«ng t¸c x©y dùng, duyÖt vµ qu¶n lý quy ho¹ch cña c¸c Bé, ngµnh vµ c¸c ®Þa ph−¬ng. - §¶m b¶o tÝnh c«ng khai cña quy ho¹ch, t¨ng c−êng c«ng t¸c kiÓm tra, gi¸m s¸t céng ®ång ®èi víi c«ng t¸c triÓn khai thùc hiÖn quy ho¹ch. 3.3.2. Ban hµnh ®ång bé c¸c chÝnh s¸ch cã liªn quan 3.3.2.1. ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai. + VÒ quy ho¹ch: Nªn quy ho¹ch cøng ®èi víi diÖn tÝch ®Êt sö dông vµo x©y dùng c¬ së h¹ tÇng (nh− thuû lîi, giao th«ng, ...) vµ quy ho¹ch mÒm ®èi víi diÖn tÝch ®Êt, mÆt n−íc ®−îc sö dông vµ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp l©u dµi. Nh− vËy sÏ ®¸p øng ®−îc yªu cÇu chuyÓn ®æi c©y trång vËt nu«i phï hîp víi yªu cÇu thÞ tr−êng. + VÒ chÝnh s¸ch giao ®Êt: Tr−íc m¾t vÉn ¸p dông chÝnh s¸ch giao ®Êt n«ng nghiÖp kh«ng thu tiÒn sö dông ®Êt ®èi víi c¸c hé gia ®×nh, céng ®ång d©n c− cÊp th«n, b¶n, lµng sö dông vµo s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. TiÕn tíi nghiªn cøu chuyÓn sang chÝnh s¸ch cho thuª ®Êt nh− ®èi víi c¸c tæ chøc kinh tÕ, theo c¸c møc gi¸ thuª kh¸c nhau, tuú theo khu vùc. Thêi gian sö dông cÇn ®−îc sím quy ®Þnh vµ nªn trong thêi gian dµi ®Ó khuyÕn khÝch c¸c chñ thÓ ®Çu t−, c¶i t¹o ®Ó khai th¸c l©u dµi. +VÒ h¹n møc sö dông: §èi víi ®Êt giao th× cã thÓ vÉn ¸p dông h¹n møc nh− hiÖn t¹i. Thùc hiÖn thu tiÒn thuª ®Êt ®èi víi diÖn tÝch v−ît h¹n møc. §Ó khuyÕn khÝch ph¸t triÓn s¶n xuÊt n«ng s¶n víi quy m« lín, ®Ò nghÞ ®èi víi ®Êt thuª l¹i hoÆc nhËn chuyÓn nh−îng ®Ó s¶n xuÊt n«ng nghiÖp th× kh«ng quy ®Þnh h¹n møc, phô thuéc vµo quy m« cña dù ¸n ®Çu t−. 21 + VÒ chÝnh s¸ch gi¸ ®Êt: Nªn tæ chøc ®iÒu chØnh khung gi¸ ®Êt hµng n¨m. Tæ chøc c«ng khai khung gi¸ ®Êt cho tõng vïng. Cã nh− vËy míi t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn nh÷ng giao dÞch lµnh m¹nh. + ThÓ chÕ ho¸ c¸c quyÒn cña ng−êi sö dông ®Êt n«ng nghiÖp: Ng−êi n«ng d©n cã quyÒn chuyÓn nh−îng hoÆc nhËn chuyÓn nh−îng ®Êt ®Ó thuËn lîi cho viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kh«ng nªn phô thuéc vµo n¬i c− tró. C¸c hé n«ng d©n cã quyÒn cho thuª hoÆc thuª thªm ®Êt ®Ó s¶n xuÊt. Kh«ng nªn quy ®Þnh ng−êi nhËn chuyÓn nh−îng quyÒn sö dông ®Êt ph¶i lµ ng−êi trùc tiÕp s¶n xuÊt n«ng nghiÖp mµ nªn quy ®Þnh lµ ®èi t−îng cã ph−¬ng ¸n s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, cã vèn ®Çu t− vµ b¶o ®¶m sö dông ®Êt ph¸t triÓn ®óng quy ho¹ch. 3.3.2.2. ChÝnh s¸ch ®µo t¹o kü n¨ng, tay nghÒ cho lao ®éng n«ng nghiÖp. - §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng thiÕu hôt lao ®éng ®· qua ®µo t¹o trong lùc l−îng lao ®éng khu vùc n«ng th«n, cÇn sím x©y dùng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch häc sinh tham gia c¸c bËc ®µo t¹o tõ trung häc chuyªn nghiÖp trë lªn, chó träng ®µo t¹o kiÕn thøc vÒ s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ c¸c ho¹t ®éng ngµnh nghÒ khu vùc n«ng th«n. - Tr−íc m¾t ®Ó ®¹t ®−îc hiÖu qu¶, tËp trung më c¸c líp ®µo t¹o ng¾n h¹n, ®Æc biÖt lµ kiÕn thøc vÒ khoa häc c«ng nghÖ trong ngµnh n«ng nghiÖp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp. - Ban hµnh c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®ñ m¹nh, kªu gäi c¸c c¸n bé, gi¸o viªn cã tr×nh ®é vÒ c«ng t¸c t¹i ®Þa bµn n«ng th«n. 3.3.2.3. ChÝnh s¸ch ph¸t triÓn ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n. - Nhµ n−íc cÇn sím quy ho¹ch c¸c lµng nghÒ; khuyÕn khÝch thµnh lËp c¸c hiÖp héi theo ngµnh nghÒ; x©y dùng chÝnh s¸ch b¶o vÖ quyÒn lîi cña c¸c c¬ së s¶n xuÊt kinh doanh lµng nghÒ. - Hç trî c¸c lµng nghÒ trong viÖc ®µo t¹o, cung cÊp c¸c th«ng tin vÒ thÞ tr−êng, c¸c kiÕn thøc vÒ th−¬ng hiÖu s¶n phÈm vµ c¸c ho¹t ®éng qu¶ng b¸ s¶n phÈm ra thÞ tr−êng. 22 3.3.3. §¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt vÒ môc tiªu trong chiÕn l−îc ®Çu t− ph¸t triÓn c¸c ngµnh kh¸c. 3.3.3.1. Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn - Sím x©y dùng quy ho¹ch ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn trªn c¬ së quy ho¹ch c¸c vïng chuyªn canh nh»m gãp phÇn n©ng cao gi¸ trÞ th−¬ng phÈm cña NSHH ®ång thêi ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc s¶n phÈm, ®¸p øng tèt h¬n nhu cÇu ®a d¹ng cña thÞ tr−êng. - §Çu t− x©y dùng c¸c xÝ nghiÖp chÕ biÕn cÇn chó ý tíi kh¶ n¨ng cung øng nguyªn liÖu ®Çu vµo, ph¸t triÓn vïng nguyªn liÖu phï hîp víi c«ng suÊt chÕ biÕn, tr¸nh t×nh tr¹ng kh«ng ¨n khíp dÉn tíi l·ng phÝ vèn ®Çu t−. §èi víi vïng s¶n xuÊt tËp trung, ®Çu t− ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn s©u; ®èi víi vïng s¶n xuÊt nhá, ph©n t¸n th× ®Çu t− ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn b¸n thñ c«ng, quy m« nhá vµ chØ lµ s¬ chÕ. 3.3.3.2. Ph¸t triÓn ho¹t ®éng th−¬ng m¹i trªn ®Þa bµn n«ng th«n - §èi víi thÞ tr−êng nguyªn liÖu s¶n xuÊt, bªn c¹nh vai trß c¸c doanh nghiÖp th−¬ng m¹i lín, cÇn ®Èy m¹nh chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ph¸t triÓn c¸c hîp t¸c x· th−¬ng m¹i dÞch vô. Trong c«ng t¸c qu¶n lý, tuyÖt ®èi kh«ng can thiÖp cã tÝnh chÊt hµnh chÝnh cña c¸c cÊp chÝnh quyÒn ®Þa ph−¬ng. (bµi häc cña HuyÖn §« L−¬ng- NghÖ An) - ThÞ tr−êng tiªu thô NSHH: §a dang ho¸ c¸c kªnh tiªu thô n«ng s¶n. C¸c vïng chuyªn canh cã thÓ th«ng qua "doanh nghiÖp kinh doanh n«ng s¶n tæng hîp"; th«ng qua hÖ thèng hîp t¸c x· dÞch vô cña th«n, lµng; b¸n trùc tiÕp cho c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn hoÆc cã thÓ qua kªnh t− th−¬ng. N©ng cao vai trß qu¶n lý thÞ tr−êng cña c¸c cÊp chÝnh quyÒn. Kh«ng can thiÖp trùc tiÕp viÖc h×nh thµnh gi¸ c¶ thÞ tr−êng nh−ng cÇn cã biÖn ph¸p qu¶n lý ®¶m b¶o gi¸ c¶ h×nh thµnh gÇn víi thÞ tr−êng hoµn h¶o (h×nh thµnh trªn c¬ së cung cÇu) tr¸nh hiÖn t−îng Ðp cÊp, Ðp gi¸ (gi¸ do c¸c ®èi t−îng thu mua liªn kÕt) nh»m ®¶m b¶o lîi Ých cña n«ng d©n. 23 KÕt luËn Trªn c¬ së phèi hîp c¸c ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu, luËn ¸n ®· hoµn thµnh mét sè nhiÖm vô c¬ b¶n lµ: Gãp phÇn n©ng cao nhËn thøc vÒ ho¹t ®éng ®Çu t−, vÒ hiÖu qu¶ ®Çu t− vµ nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña ho¹t ®éng ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp. Ph©n tÝch c¬ së h×nh thµnh hÖ thèng ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− nãi chung vµ nh÷ng c¨n cø lùa chän hÖ thèng chØ tiªu ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp, víi vai trß lµ mét ngµnh kinh tÕ. Trªn c¬ së nh÷ng sè liÖu c¬ b¶n vÒ ngµnh, luËn ¸n ®· ®¸nh gi¸ ®−îc nh÷ng nÐt c¬ b¶n thùc tr¹ng hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp trong nh÷ng n¨m võa qua. HiÖu qu¶ ®−îc ®¸nh gi¸ trªn nhiÒu gãc ®é: theo nguån vèn ®Çu t−; theo tõng ch−¬ng tr×nh, dù ¸n vµ ®¸nh gi¸ tæng thÓ. Nh×n chung, ho¹t ®éng ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong nh÷ng n¨m qua ®· ®em l¹i nh÷ng b−íc ph¸t triÓn lín cho n«ng nghiÖp ViÖt Nam, lu«n duy tr× ®−îc tèc ®é t¨ng tr−ëng, tõng b−íc chuyÓn sang nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hµng ho¸, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña ng−êi d©n n«ng th«n ®−îc c¶i thiÖn. Song bªn c¹nh ®ã nÒn s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cßn chøa ®ùng nhiÒu nguy c¬: Tr×nh ®é s¶n xuÊt cßn l¹c hËu, manh món phôc thuéc nhiÒu vµo ®iÒu kiÖn tù nhiªn, tiÒm Èn nhiÒu rñi ro; c¬ cÊu kinh tÕ chËm chuyÓn dÞch theo h−íng thÞ tr−êng; c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n cßn thiÕu, tr×nh ®é lao ®éng cßn thÊp, ®êi sèng n«ng d©n vÉn gÆp nhiÒu khã kh¨n. Thùc tr¹ng ho¹t ®éng ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp cßn nhiÒu vÊn ®Ò tån t¹i nh−: L−îng vèn ®Çu t− ch−a t−¬ng xøng víi yªu cÇu ph¸t triÓn cña ngµnh; t×nh tr¹ng bè trÝ vèn ®Çu t− ph©n t¸n, tû lÖ thÊt tho¸t l·ng phÝ vèn ®Çu t− kh«ng gi¶m; nhiÒu ch−¬ng tr×nh ®Ò ¸n triÓn khai thùc hiÖn ch−a ®¹t ®−îc môc tiªu ®Ò ra. §¸nh gi¸ vÒ tæng thÓ, trong giai ®o¹n 2001-2005 hiÖu qu¶ ®Çu t− trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp hÇu nh− kh«ng ®−îc c¶i thiÖn, ch−a t¹o ®−îc nh÷ng chuyÓn biÕn cã tÝnh ®ét ph¸ trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp. 24 §Ó ®¶m b¶o thùc hiÖn ®−îc môc tiªu chiÕn l−îc ph¸t triÓn ngµnh n«ng nghiÖp ®Õn n¨m 2010 vµ ®Þnh h−íng ®Õn n¨m 2020, luËn ¸n ®· ®−a ra mét sè nhãm c¸c gi¶i ph¸p vµ c¸c ®iÒu kiÖn nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ ®Çu t− cho n«ng nghiÖp trong nh÷ng n¨m tíi, ®ã lµ: - Nhãm c¸c gi¶i ph¸p t¨ng c−êng l−îng vèn ®Çu t− cho n«ng nghiÖp, bao gåm c¸c gi¶i ph¸p: N©ng cao tû lÖ vèn ®Çu t− tõ NSNN cho n«ng nghiÖp n«ng th«n vµ ®æi míi ph−¬ng thøc cÊp ph¸t; T¨ng c−êng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ vèn ®Çu t− qua kªnh tÝn dông; C¸c gi¶i ph¸p khai th¸c vèn ®Çu t− tõ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. - Nhãm gi¶i ph¸p liªn quan tíi c¬ cÊu ®Çu t−: ¦u tiªn ®Çu t− ph¸t triÓn hÖ thèng c¸c doanh nghiÖp kinh doanh n«ng s¶n tæng hîp; §Çu t− c«ng t¸c nghiªn cøu thÞ tr−êng; ®Çu t− ph¸t triÓn c¸c c¬ së h¹ tÇng thiÕt yÕu; ®Çu t− nghiªn cøu, ph¸t triÓn c«ng nghÖ sinh häc. - Nhãm c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn ®Çu t−, bao gåm: Hoµn thiÖn c¬ chÕ ®Çu t− ph¸t triÓn c¸c lo¹i c¬ së h¹ tÇng n«ng th«n; N©ng cao chÊt l−îng sö dông vèn thuéc c¸c ch−¬ng tr×nh, dù ¸n träng ®iÓm quèc gia. - C¸c ®iÒu kiÖn ®Ó thùc hiÖn tèt c¸c gi¶i ph¸p, bao gåm: N©ng cao chÊt l−îng c«ng t¸c quy ho¹ch; Ban hµnh ®ång bé c¸c chÝnh s¸ch cã liªn quan nh− chÝnh s¸ch ®Êt ®ai, chÝnh s¸ch ®µo t¹o kü n¨ng, tay nghÒ cho lao ®éng n«ng nghiÖp, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn c¸c ngµnh nghÒ phi n«ng nghiÖp ë n«ng th«n; §¶m b¶o tÝnh thèng nhÊt vÒ môc tiªu trong chiÕn l−îc ®Çu t− ph¸t triÓn c¸c ngµnh ngoµi n«ng nghiÖp, bao gåm ®Çu t− ph¸t triÓn c«ng nghiÖp chÕ biÕn, ph¸t triÓn ho¹t ®éng th−¬ng m¹i trªn thÞ tr−êng n«ng th«n. 25 Danh môc c¸c c«ng tr×nh ®∙ c«ng bè cña t¸c gi¶ 1- Lª V¨n Hoan (2001), "Gi¶i ph¸p ®Çu t− hç trî kinh tÕ tr¹ng tr¹i ph¸t triÓn", Tµi chÝnh, (7), Tr 07 - 10. 2- Lª V¨n Hoan (2004), " §Çu t− víi chuyÓn dÞch c¬ cÊu s¶n xuÊt n«ng nghiÖp khu vùc ®ång b»ng S«ng Cöu Long", Nghiªn cøu Tµi chÝnh kÕ to¸n, (4), Tr 12-15. 3- Lª V¨n Hoan (2005), "§Çu t− hîp lý ®¶m b¶o quyÒn lîi cña n«ng d©n". Nghiªn cøu Tµi chÝnh kÕ to¸n, (5/2005), Tr 55 - 57. 4- Lª V¨n ¸i- Lª V¨n Hoan- Ng« V¨n Khoa- TrÇn TiÕn Dòng (2003), C¸c gi¶i ph¸p tµi chÝnh më réng thÞ tr−êng tiªu thô n«ng s¶n hµng ho¸, Nxb Tµi chÝnh, Hµ Néi.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfCác giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp ở Việt Nam.pdf
Luận văn liên quan