Đề tài Thực trạng và một số giải pháp phát triển khu vực Kinh Tế tư nhân

Nghị Nghị quyết Đại hội IX của Đảng đó xác định: "Thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế nhiều thành phần. Các thành phần kinh tếkinh doanh theo pháp luật đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xó hội chủ nghĩa, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân". Chọn đề tài: "Tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách để thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tư nhân" em muốn góp thêm tiếng nói nhỏ của mình vào việc nhận thức đúng vai trò và sự cần thiết của việc thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam hiện nay. Cuối cùng em xin chân thành cám ơn thầy giáo đó giúp đỡ em trong việc hoàn thành đề tài này. Hà Nội, ngày 20 tháng 12 năm 2003

pdf37 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2307 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Thực trạng và một số giải pháp phát triển khu vực Kinh Tế tư nhân, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
: 56,8 v¹n. Nh÷ng sè liÖu trªn cho thÊy søc sèng cña kinh tÕ c¸ thÓ rÊt bÒn bØ, sù hiÖn diÖn cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy trong suèt thêi gian dµi nh− mét tÊt yÕu kh¸ch quan, cÇn ph¶i biÕt sö dông mÆt tÝch cùc cña nã lµm cho dana giµu, n−íc m¹nh. II. B−íc khëi ®éng ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n. 1. B−íc chuyÓn biÕn vÒ nhËn thøc thùc tiÔn. C«ng cuéc c¶i t¹o quan hÖ s¶n xuÊt vÒ x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt ®¹t kÕt qu¶ kh«ng cao. Thªm vµo ®ã nh÷ng nam− 1977 - 1978 n«ng nghiÖp bÞ thiªn tai nÆng, n¨m 1979 x¶y ra chiÕn tranh biªn giíi T©y Nam vµ phÝa B¾c, lµm cho bøc tranh kinh tÕ ®Êt n−íc ngµy cµng xÊu ®i. Tr−íc t×nh h×nh trªn, Héi nghÞ Ban ChÊp hµnh Trung −¬ng lÇn thø 6 kho¸ IV häp th¸ng 9 - 1979 ®−a ra NghÞ quyÕt vÒ t×nh h×nh vµ nhiÖm vô cÊp b¸ch. NghÞ quyÕt lµ b−íc chuyÓn biÕn ®Çu tiªn cã ý nghÜa lín ®èi víi viÖc ®−a nÒn kinh tÕ tõng b−íc tho¸t ra khái c¬ chÕ qu¶n lý kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung cao ®é, më ®−êng cho nh÷ng c¶i c¸ch kinh tÕ trong nh÷ng n¨m sau nµy. 2. KÕt qu¶ ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n nh÷ng n¨m ®Çu thêi kú ®æi míi. Nhê cã chÝnh s¸ch ®æi míi kinh tÕ t− nh©n ®−îc thõa nhËn vµ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn, ®ãng gãp tÝch cùc vµo ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n−íc. Trong c«ng nghiÖp, t− nh©n ®/ ®Çu t− thªm tiÒn vèn ®Ó më réng c¸c c¬ së hiÖn cã, hoÆc x©y dùng thªm c¬ së míi. N¨m 1988 khu vùc nµy ®Çu t− thªm 80 tû ®ång, thµnh lËp thªm 17.000 c¬ së, trong ®ã cã 46 xÝ nghiÖp t− nh©n; 1.100 c¬ së tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ h¬n 15.000 hé c¸ thÓ. N¨m 1989 sè vèn ®Çu t− t¨ng thªm 102 tû ®ång, sè xÝ nghiÖp t− nh©n t¨ng gÊp 4 lÇn so víi n¨m 1988 (tõ 318 xÝ nghiÖp t¨ng lªn 1.284 xÝ nghiÖp); hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 8 vµ c¸ thÓ tõ 31,85 v¹n lªn 33,33 v¹n, t¨ng 4,6%. Trong hai n¨m 1990 - 1991 sè vèn t¨ng thªm mçi n¨m kho¶ng 100 tû ®ång. N¨m 1989 thµnh phÇn kinh tÕ t− nh©n thu hót thªm 39,5 ngh×n lao ®éng. N¨m 1991 so víi n¨m 1990 t¨ng thªm 4.000 c¬ së vµ lao ®éng t¨ng thªm 10 ngh×n ng−êi. Gi¸ trÞ tæng s¶n l−îng thµnh phÇn kinh tÕ nµy n¨m 1989 t¨ng thªm 34,5% so víi n¨m 1998, trong ®ã xÝ nghiÖp t− doanh t¨ng 51,9%; hé tiÓu thñ c«ng nghiÖp vµ c¸c thÓ t¨ng 34, 0%. Tû träng gi¸ trÞ s¶n l−îng c«ng nghiÖp khu vùc t− nh©n, c¸ thÓ chiÕm trong gi¸ trÞ tæng s¶n l−îng toµn ngµnh c«ng nghiÖp t¨ng kh¸ ®Òu ®Æn: n¨m 1986: 15,6%; n¨m 1987: 25,69%; n¨m 1998: 19,6%; n¨m 1989: 27,2%; n¨m 1990: 26,5%. Trong th−¬ng nghiÖp, lao ®éng cña thµnh phÇn kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn nhanh chãng: N¨m 1968: 56,79 v¹n ng−êi; n¨m 1987: 64 v¹n ng−êi; n¨m 1988: 71,89 v¹n ng−êi; n¨m 1989: 79,3 v¹n ng−êi; n¨m 1990: 81,1 v¹n ng−êi. Ngoµi ra cßn cã lùc l−îng th−¬ng nghiÖp kh«ng chuyªn tham gia ho¹t ®éng, n¨m 1990 cã kho¶ng 16 v¹n n−gêi. III. Ph¹m vi kinh tÕ t− nh©n 1. C¸c lÜnh vùc kinh tÕ t− nh©n ViÖt Nam hiÖn cã c¸c thµnh phÇn kinh tÕ: - Kinh tÕ nhµ n−íc - Kinh tÕ tËp thÓ - Kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ - Kinh tÕ t− b¶n t− nh©n - Kinh tÕ t− b¶n nhµ n−íc - Kinh tÕ cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 9 - NghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø nam Ban chÊp hµnh Trung −¬ng (kho¸ IX) vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, ®Ò cËp ®Õn kinh tÕ t− nh©n bao gåm hai thµnh phÇn kinh tÕ lµ kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ kinh tÕ t− b¶n t− nh©n. Kinh tÕ t− nh©n ho¹t ®éng d−íi h×nh thøc hé kinh doanh c¸ thÓ vµ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n. Kinh tÕ t− nh©n tham gia vµo tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i, th−¬ng nghiÖp vµ c¸c lo¹i h×nh dÞch vô kh¸c. 2. C¸c lo¹i h×nh tæ chøc kinh doanh cña kinh tÕ t− nh©n Lo¹i h×nh tæ chøc kinh doanh cña kinh tÕ t− nh©n rÊt ®a d¹ng, phæ biÕn nhÊt lµ hé c¸ thÓ, tiÓu chñ; lo¹i h×nh c«ng ty hiÖn nay chñ yÕu lµ doanh nghiÖp nhá vµ vµ d−íi h×nh thøc: c«ng ty t− nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp danh. Trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n, hé kinh doanh c¸ thÓ cã sè l−îng ®«ng ®¶o, sö dông nhiÒu lao ®éng x/ héi, huy ®éng nhiÒu vèn ®Çu t−, ®ãng gãp tû träng lín vµo GDP. Hé kinh doanh c¸ thÓ cã tiÒn ®Ò, lµ b−íc tËp d−ît vµ tÝch luü cho b−íc ph¸t triÓn cao h¬n vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh lµ h×nh thøc doanh nghiÖp t− nh©n. C¸c doanh nghiÖp t− nh©n ®/ gãp phÇn s¶n xuÊt hµng ho¸ cã chÊt l−îng cao, tham gia tÝch cùc vµo xuÊt khÈu hµng ho¸, nhÊt lµ n«ng s¶n hµng ho¸, gióp n«ng d©n tiªu thô mét khèi l−îng hµng ho¸ n«ng s¶n. Sù ho¹t ®éng s«i ®éng cña doanh nghiÖp t− nh©n ®/ thóc ®Èy n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ. C¸c chñ t− nh©n hÇu hÕt lµ c¸c doanh nghiÖp tr−ëng thµnh trong chÕ ®é míi, nhiÒu ng−êi trong sè hä lµ c¸n bé ®¶ng viªn, ®/ tõng tham gia trong c¸c c¬ quan, doanh nghiÖp nhµ n−íc vµ cã mét sè ®/ tr¶i qua thêi kú tham gia lùc l−îng vò trang, cã nguyÖn väng muèn ®em tµi n¨ng, trÝ tuÖ cña m×nh vµo ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc, lµm giµu cho tæ quèc. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 10 PhÇn II Nh÷ng vÊn ®Ò cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n hiÖn nay I. Thùc tr¹ng kinh tÕ t− nh©n Trong nh÷ng n¨m qua kinh tÕ t− nh©n t¨ng nhanh vÒ sè l−îng, vèn kinh doanh, thu hót lao ®éng, nhÊt lµ lo¹i h×nh doanh nghiÖp, c«ng ty. Kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn réng kh¾p trong c¸c ngµnh nghÒ mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm. Sè c¬ së nhiÒu nhÊt mµ ph¸p luËt kh«ng cÊm. Sè c¬ së nhiÒu nhÊt lµ trong lÜnh vùc th−¬ng m¹i, dÞch vô, x© dùng, tiÕp ®Õn lµ c«ng nghiªp, tiÓu thñ c«ng nghiÖp. Kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn réng r/i trong c¶ n−íc, nh−ng tËp trung cao ë c¸c ®« thÞ, nh÷ng ®Þa ph−¬ng cã nhiÒu ®iÒu kiÖn thuËn lîi, ®−îc chÝnh quyÒn quan t©m khuyÕn khÝch, hç trî. 1. T×nh h×nh t¨ng tr−ëng doanh nghiÖp Trong giai ®o¹n 1996-2000, sè l−îng ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh ho¹t ®éng trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n t¨ng lªn ®¸ng kÓ, sè hé kinh doanh c¸ thÓ t¨ng 6,02%, sè doanh nghiÖp t¨ng 45,61%, nh−ng kh«ng ®Òu qua c¸c n¨m (sè hé kinh doanh c¸ thÓ n¨m 1997 gi¶m, sè doanh nghiÖp n¨m 1998 gi¶m vµ t¨ng m¹nh tõ n¨m 2000 khi cã LuËt doanh nghiÖp). Trong c¬ cÊu c¸c h×nh thøc tæ chøc kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n, c¸c hé c¸ thÓ chiÕm sè l−îng rÊt lín, ®Õn cuèi n¨m 2000 cã 2.137.731 hé vµ 29.548 doanh nghiÖp. Trong c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp, doanh nghiÖp t− nh©n chiÕm sè l−îng lín nhÊt, tiÕp ®Õn lµ c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, sau ®ã lµ c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty hîp danh chiÕm sè l−îng kh«ng ®¸ng kÓ. 1.1. §èi víi hé kinh doanh c¸ thÓ Hé kinh doanh c¸ thÓ cã sè l−îng lín, ph¸t triÓn réng r/i nhiÒu n¨m nay. Sè hé kinh doanh c¸ thÓ phi n«ng nghiÖp tõ 1.498.611 hé n¨m 1992 t¨ng lªn ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 11 2.016.259 hé n¨m 1996. Tèc ®é t¨ng b×nh qu©n 7,68%/n¨m, mçi n¨m t¨ng b×nh qu©n 129.412 hé. Tõ n¨m 1996 ®Õn n¨m 2000 sè l−îng hé kinh doanh c¸ thÓ t¨ng chËm, ®Õn n¨m 2000 míi cã 2.137.731 hé, b×nh qu©n t¨ng 1,47%/n¨m, mçi n¨m t¨ng 30.300 hé c¸ thÓ phi n«ng nghiÖp. Hé n«ng nghiÖp ngoµi hîp t¸c x/ n¨m 2000 cã 7.656.165 hé. Tæng céng n¨m 2000 cã 9.793.787 hé kinh doanh c¸ thÓ. Quy m« cña hé kinh doanh c¸ thÓ nãi chung rÊt nhá, sö dông lao ®éng trong gia ®×nh lµ chÝnh, trung b×nh mçi hé cã 1-2 lao ®éng. Vèn kinh doanh Ýt. Ngo¹i lÖ, qua kh¶o s¸t thùc tÕ ë c¸c thµnh phè lín, cã nhiÒu hé kinh doanh c¸ thÓ thuª ®Õn hµng chôc thËm chÝ hµng tr¨m lao ®éng nh− c¬ së §øc Ph¸t (c¬ së lµm b¸nh ngät ë thµnh phè Hå ChÝ Minh) thuª tíi 900 lao ®éng. 1.2. §èi víi doanh nghiÖp t− nh©n * §¨ng ký doanh nghiÖp Doanh nghiÖp t− nh©n thùc hiÖn ®¨ng ký kinh doanh tõ khi cã LuËt c«ng ty vµ LuËt doanh nghiÖp t− nh©n t¨ng rÊt nhanh. TÝnh chung thêi kú 1991- 2000, sè doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh t¨ng b×nh qu©n lµ 96,24%/n¨m. Tõ 132 doanh nghiÖp n¨m 1991 ®Õn hÕt n¨m 1996 cã 30.897 doanh nghiÖp ®¨ng ký doanh nghiÖp. C¸c n¨m 1997-1999 sè l−îng doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh gi¶m. Tõ n¨m 2000 ®Õn nay khi LuËt doanh nghiÖp ®−îc thùc hiÖn, sè l−îng doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh t¨ng rÊt nhanh. Sau 2 n¨m thùc hiÖn LuËt doanh nghiÖp ®Õn ngµy 31-12-2001 c¶ n−íc ®/ cã 35-440 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký ho¹t ®éng. N¨m 2000 cã 14.400 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký b»ng 250% so víi n¨m 1999. N¨m 2001 cã 21.040 doanh nghiÖp míi ®¨ng ký b»ng 140% so víi n¨m 2000. NÕu tÝnh tõ khi LuËt doanh nghiÖp cã hiÖu lùc thi hµnh ®Õn th¸ng 4.2002 c¶ n−íc ®/ cã trªn 41.000 doanh nghiÖp míi thµnh lËp. Nh− vËy c¶ n−íc cã kho¶ng 97.900 doanh nghiÖp. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 12 B¶ng 1: Doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh tõ 1991 ®Õn hÕt 9 th¸ng ®Çu n¨m 2001 §¬n vÞ: doanh nghiÖp N¨m Tæng sè T¨ng sè n¨m tr−íc (%) Doanh nghiÖp t− nh©n C«ng ty TNHH C«ng ty cæ phÇn C«ng ty hîp danh 1991 132 76 49 7 1992 7.241 3112,87 3.034 1.144 63 1993 7.183 84,22 5.516 2.256 41 1994 7.460 -5,52 5.493 1.943 24 1995 5.729 -23,21 3.731 1.864 34 1996 5.522 -3,91 3.679 1.801 42 1997 3.760 -17 2.617 1.117 26 1998 3.121 47,86 1.998 1.044 79 1999 4.615 212,84 2.038 2.361 216 2000 14.438 - 6.468 7.244 726 3 9 th¸ng 2001 9.946 - 4.589 4.912 445 - Tæng sè 39.239 25.835 1.703 3 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph−¬ng h−íng gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, Ban Kinh tÕ Trung −¬ng, ngµy 26-11-2001. * VÒ sè doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng TÝnh ®Õn ngµy 31-12-2000, c¶ n−íc cã 56.834 doanh nghiÖp ®¨ng ký kinh doanh, nh−ng sè doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng lµ 29-548 doanh nghiÖp (51,99%), c¸c doanh nghiÖp ch−a ho¹t ®éng 9.581 doanh nghiÖp (16,85%), sè doanh nghiÖp gi¶i thÓ chuyÓn sang lo¹i h×nh thøc kh¸c 18.887 doanh nghiÖp (24,44%), doanh nghiÖp ch−a t×m thÊy lµ 3.818 doanh nghiÖp (6,72%). ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 13 Sè l−îng doanh nghiÖp thùc tÕ ho¹t ®éng tËp trung cao ë ngµnh th−¬ng m¹i, dÞch vô: 17.506 doanh nghiÖp chiÕm 59,3%; c«ng nghiÖp 6.979 doanh nghiÖp chiÕm 23,6%; c¸c ngµnh kh¸c 5.034 doanh nghiÖp chiÕm 17,05% (sè liÖu ®Õn ngµy 31-12-2000) (xem b¶ng 2). B¶ng 2: Sè l−îng c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®ang ho¹t ®éng C¬ së kinh doanh §¬n vÞ N¨m 1996 N¨m 1997 N¨m 1998 N¨m 1999 N¨m 2000 N¨m 2001/1996 (%) Hé c¸ thÓ Hé 2.016.529 1.949.836 1981.306 1.981.306 2.054.178 145,61 Tû träng trong hé % 100 100 100 100 100 100 - C«ng nghiÖp hé 616.855 608.250 583.352 583.352 608.314 104,69 Tû träng trong hé % 30,6 31,2 29,4 29,4 29,6 - Th−¬ng m¹i, dÞch vô hé 1.102.619 1.022.385 1.058.385 1.058.542 1.088.606 100,61 Tû träng trong hé % 54,7 52,4 52,4 53,5 53,0 - C¸c ngµnh kh¸c hé 296.785 319.201 319.201 339.412 357.258 128,92 Tû träng trong hé % 14,7 16,4 16,4 17,1 17,4 Doanh nghiÖp cña t− nh©n DN 20.272 21.032 21.032 20.578 22.767 145,61 Tû träng trong DN % 100 100 100 100 100 100 - C«ng nghiÖp DN 5.832 6.073 6.073 5.927 6.049 119,66 Tû träng trong DN % 30,6 31,2 31,2 29,4 29,6 - Th−¬ng m¹i DV DN 12.695 13.010 13.010 12.494 14.234 138,67 Tû träng trong DN % 54,7 52,5 52,5 53,5 53,1 - Ngµnh kh¸c DN 1.745 1.949 1.949 2.157 2.484 288,48 Tû träng trong DN % 14,7 16,3 17,1 17,3 17,9 2. Vèn ®Çu t− cña kinh tÕ t− nh©n 2.1. Vèn cña hé kinh doanh c¸ thÓ Tæng vèn ®Çu t− ph¸t triÓn cña c¸c hé kinh doanh c¸ thÓ n¨m 2000 lµ 29.267 tû ®ång t¨ng 12,93% so víi n¨m 1999. Vèn ®Çu t− cña hé kinh doanh ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 14 c¸ thÓ n¨m 2000 chiÕm 81,54% trong tæng sè vèn ®Çu t− cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n vµ chiÕm 19,82% vèn ®Çu t− x/ héi. B¶ng 3: Vèn ®Çu t− ph¸t triÓn toµn x· héi n¨m 1999-2000 §¬n vÞ: doanh nghiÖp TT ChØ tiªu §¬n vÞ N¨m 1999 N¨m 2000 T¨ng so 1 Tæng sè vèn ®Çu t− ph¸t triÓn x/ héi Tû ®ång 131.171 147.633 12,5 2 Khu vùc kinh tÕ t− nh©n Tû ®ång 31.542 35.894 13,8 Trong tæng sè toµn x/ héi % 24.05 24,31 - Doanh nghiÖp cña t− nh©n Tû ®ång 5.628 6.627 17,7 + Tû träng trong toµn x/ héi % 4,29 4,49 + Tû träng trong khu vùc t− nh©n % 17,84 18,46 - Hé kinh doanh c¸ thÓ Tû ®ång 25.914 29.267 12,93 + Tû träng trong toµn x/ héi % 19,76 19,82 + Tû träng trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n % 82,16 81,54 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph−¬ng h−íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, Ban Kinh tÕ Trung −¬ng, ngµy 26-11-2001. Tæng vèn dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh cña hé kinh doanh c¸ thÓ lµ 63.668 tû ®ång, chiÕm 36,61% trong tæng sè vèn dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n (tÝnh ®Õn ngµy 31-12-2000). 2.2. Vèn cña doanh nghiÖp t− nh©n. Vèn cña doanh nghiÖp t¨ng nhanh c¶ vÒ vèn ®¨ng ký kinh doanh, tæng vèn thùc tÕ sö dông vèn ®Çu t− ph¸t triÓn. Trong vèn ®¨ng ký cña c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, c«ng ty cæ phÇn tõ n¨m 1991 ®Õn hÕt th¸ng 9 - 2001 ®¹t 50.795, 142 tû ®ång; n¨m 2000 t¨ng 87,5 lÇn so víi n¨m 1991. Trong ®ã doanh nghiÖp t− nh©n ®¨ng ký 11.470,175 tû ®ång chiÕm 22,58%; c«ng ty ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 15 tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n ®¨ng ký 29.064,160 tû ®ång chiÕm 57, 22%; c«ng ty cæ phÇn ®¨ng ký 10.260,770 tû ®ång, chiÕm 20,20% (xem b¶ng 5). B¶ng 4: Vèn ®¨ng ký thµnh phÇn doanh nghiÖp qua c¸c n¨m. §¬n vÞ: TriÖu ®ång N¨m Tæng vèn ®¨ng ký Doanh nghiÖp t− nh©n C«ng ty TNHH C«ng ty cæ phÇn C«ng ty hîp doanh 1991 158.155 24.095 52.560 81.500 - 1992 2.786.123 97.307 1.700.887 987.829 - 1993 4.288.556 1.375.187 2.304.943 608.426 - 1994 3.29.799 1.121.712 1.770.485 406.602 - 1995 3.070.176 953.985 1.916.507 199.684 - 1996 3.050.100 910.727 1.734.220 405.153 - 1997 2.548.098 701.667 1.563.862 282.569 - 1998 2769.731 652.858 1.479.724 637.149 - 1999 5.483.098 877.744 2.898.925 1.706.429 - 2000 13.831.465 2.813.544 7.985.190 3.032.731 - 9h/2001 9.510.841 1.941.349 5.656.857 1.912.635 - Tæng 50.795.142 11.470.175 29.064.160 10.260.770 - Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph−¬ng h−íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, ban kinh tÕ Trung −¬ng, ngµy 26 - 11 -2001. TÝnh tõ khi cã luËt doanh nghiÖp ®Õn hÕt th¸ng 4 -2002 c¶ n−íc cã trªn 41.000 doanh nghiÖp míi thµnh lËp víi tæng sè vèn ®¨ng ký t−¬ng ®−¬ng 3,6 tû USD. Tæng vèn thùc tÕ sö dông cña doanh nghiÖp còng t¨ng nhanh. N¨m 2000 lµ 110.071 tû ®ång, t¨ng 38,46% so víi n¨m 1999; trong ®ã cña c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n t¨ng 40%, doanh nghiÖp t− nh©n t¨ng 37,64%, c«ng ty cæ ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 16 phÇn t¨ng 36,7% (xem b¶ng 6). N¨m 2000 khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®/ ®Çu t− mau 20,3% cæ phÇn cña c¸c doanh nghiÖp nhµ n−íc ®/ cæ phÇn ho¸. B¶ng 5: Tæng vèn thùc tÕ sö dông cña doanh nghiÖp §¬n vÞ: Tû ®ång TT Nguån vèn N¨m 1999 N¨m 2000 T¨ng so n¨m tr−íc % Tæng sè 79.493,2 110.71,9 38,46 1 Doanh nghiÖp t− nh©n 11.828,2 16.281,1 37,64 2 C«ng ty TNHH 37.426,6 52.426,8 40 3 C«ng ty cæ phÇn 30.230,76 41.353,6 36,79 4 C«ng ty hîp doanh 7,3 10,3 41,09 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph−¬ng h−íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, Ban Kinh tÕ Trung −¬ng, ngµy 26 - 11 - 2001. Tæng vèn ®Çu t− ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t− nh©n t¨ng c¶ vÒ l−îng vèn vµ tû träng trong tæng vèn ®Çu t− ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n vµ cña toµn x/ héi. Tæng vèn ®Çu t− ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp t¨ng tõ 5.628 tû ®ång n¨m 1999 lªn 6.627 tû ®ång n¨m 2000; t¨ng 17,7%; tû träng trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n t¨ng tõ 17,84% n¨m 1999 lªn 18,46% n¨m 2000; tû träng trong tæng vèn ®Çu t− toµn x/ héi tõ 4.29% n¨m 1999 lªn 4,49% n¨m 2000 (xem b¶ng 5). N¨m 2000, tæng sè vèn sö dông cña c¸c doanh nghiÖp. 3. VÒ lao ®éng cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n. TÝnh tõ n¨m 1996 ®Õn nay sè lao ®éng lµm viÖc táng khu vùc kinh tÕ t− nh©n phi n«ng nghiÖp trong c¸c n¨m ®Òu t¨ng trõ n¨m 1997. So víi tæng sè ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 17 lao ®éng toµn x/ héi th× khu vùc nµy chiÕm tû lÖ kho¶ng 11% qua c¸c n¨m, riªng n¨m 2000 lµ 12% (xem b¶ng 6). N¨m 2000, lao ®éng táng khu vùc kinh tÕ t− nh©n, kÓ c¶ khu vùc n«ng nghiÖp lµ 21.017.326 ng−êi, chiÕm 65,3% lao ®éng cã viÖc lµm th−êng xuyªn trong c¶ n−íc. Trong c¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp, sè lao ®éng khu vùc kinh tÕ t− nh©n n¨m 2000 lµ 4.643.844 lao ®éng, t¨ng 20,12% so víi n¨m 1996; b×nh qu©n mçi n¨m t¨ng 194.670 lao ®éng, t¨ng 4,75% n¨m. Trong 4 n¨m tõ 1997 ®Õn n¨m 2000 riªng khu vùc nµy thu hót thªm 997.019 lao ®éng, gÊp 6,6 lÇn so víi khu vùc kinh tÕ nhµ n−íc. TÝnh tõ n¨m 1996 ®Õn nay, lao ®éng trong c«ng nghiÖp t¨ng nhiÒu h¬n ngµnh th−¬ng m¹i, dÞch vô. N¨m 2000 so víi n¨m 1996 lao ®éng trong c«ng nghiÖp thªm ®−îc 363.442 ng−êi, t¨ng 20,68%; trong khi lao ®éng th−¬ng m¹i, dÞch vô thªm ®−îc 271.476 ng−êi. Lao ®éng c«ng nghiÖp ë doanh nghiÖp t− nh©n t¨ng nhanh h¬n ë hé kinh doanh c¸ thÓ; n¨m 2000 so víi n¨m 1996, lao ®éng c«ng nghiÖp ë doanh nghiÖp t¨ng 114,02%;l lao ®éng c«ng nghiÖp ë hé kinh doanh c¸ thÓ chØ t¨ng ®−îc 6,4% (xem b¶ng 6). B¶ng 6: Lao ®éng khu vùc kinh tÕ t− nh©n TT ChØ tiªu §¬n vÞ N¨m 1996 N¨m 1997 N¨m 1998 N¨m 1999 N¨m 2000 1 Tæng sè lao ®éng Ng−êi 3.865.163 3.66.825 3.816.942 4.097.455 4.643.844 Tû träng so víi tæng sè lao ®éng x/ héi % 11,2 10,3 10,3 10,9 2.121.228 1.1 C«ng nghiÖp Ng−êi 1.757.786 1.655.862 1.623.971 1.786.509 45,68 TT trong khu vùc t− nh©n % 45,48 45,16 42,54 43,61 1.7535.824 1.2 Th−¬ng m¹i, dÞch vô Ng−êi 1.592.574 1.451.751 1.517.821 1.598.356 37,38 C¸c ngµnh kh¸c % 41,2 559.212 39,77 39,00 786.792 1.3 TT trong khu vùc t− nh©n Ng−êi 514.803 15,25 675.150 712.590 16,94 2 Lao ®éng trong doanh nghiÖp Ng−êi 354.328 396.705 17,69 17,39 841.787 ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 18 2.1 C«ng nghiÖp Ng−êi 233.078 252.657 435.907 539.533 498.847 TT träng trong doanh nghiÖp % 65,78 63,85 273.819 322.496 59,26 2.2 Th−¬ng m¹i, dÞch vô Ng−êi 65,78 63,85 62,81 59,77 59,26 TT träng trong doanh nghiÖp % 17,03 20,22 62,81 59,77 22,75 2.3 C¸c ngµnh kh¸c Ng−êi 60.314 79.998 22,86 22,3 191.507 TT träng trong doanh nghiÖp % 17,03 20,22 99.618 120.317 22,75 3 Lao ®éng trong hé kinh doanh c¸ thÓ Ng−êi 3.510.835 3.271.120 3.381.035 3.557.922 3.802.057 3.1 C«ng nghiÖp Ng−êi 1.524.708 1.403.205 1.350.152 1.464.013 1.622.381 Tû träng trong hé % 43,43 42.9 39.93 41,15 42,67 3.2 Th−¬ng m¹i, dÞch vô Ng−êi 1.531.638 1.388.701 1.455.351 1.501.636 1.584.391 Tû träng trong hé % 43,63 42,45 43,04 42,21 41,67 3.3 C¸c ngµnh kh¸c Ng−êi 45.489 479.214 575.532 592.273 595.285 Tû träng trong hé % 12,94 14,65 17,03 16,64 15,66 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph−¬ng h−íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, Ban Kinh tÕ Trung −¬ng, ngµy 26-11-2001. 4. T¨ng tr−ëng s¶n xuÊt kinh doanh (GDP) khu vùc kinh tÕ t− nh©n Tæng s¶n phÈm trong n−íc cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n t¨ng tr−ëng liªn tôc trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. N¨m 1996 GDP khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®¹t 68.518 tû ®ång, ®Õn n¨m 2000 lªn 86.929 tû ®ång, t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m. T−¬ng øng GDP cña hé kinh doanh c¸ thÓ tõ 52.169 tû ®ång n¨m 1996 lªn 66.142 tû ®ång n¨m 2000, t¨ng b×nh qu©n 7%/n¨m; cña doanh nghiÖp tõ 14.780 tû ®ång lªn 20.787 tû ®ång, t¨ng b×nh qu©n 7,1%/n¨m. Tèc ®é t¨ng tr−ëng GDP cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n xÊp xØ tèc ®é t¨ng GDP toµn bé nÒn kinh tÕ (xem b¶ng). ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 19 B¶ng 7: Tèc ®é t¨ng GDP cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n giai ®o¹n 1996-2000 ChØ tiªu §¬n vÞ N¨m 1996 N¨m 1997 N¨m 1998 N¨m 1999 N¨m 2000 BQ 5 n¨m GDP toµn quèc Tû ®ång 213.833 231.264 244.596 256.272 273.582 T¨ng so n¨m tr−íc % 9,3 8,2 5,8 4,8 6,8 6,9 Khu vùc t− nh©n Tû ®ång 65.518 74.167 78.775 81.455 86.826 T¨ng so n¨m tr−íc % 10,6 8,2 6,2 3,4 6,7 7,0 - Hé kinh doanh c¸ thÓ Tû ®ång 52.169 58.812 60.423 62.205 66.142 T¨ng so n¨m tr−íc % 10,6 8,9 6,4 2,9 6,3 7,0 - Doanh nghiÖp DN 16.349 17.355 18.352 19.250 20.787 T¨ng so n¨m tr−íc % 10,6 6,1 5,7 4,9 8,0 7,1 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph−¬ng h−íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, Ban Kinh tÕ Trung −¬ng, ngµy 26-11-2001. N¨m 2000 khuvùc kinh tÕ t− nh©n chiÕm 42,3% GDP c¶ n−íc. Trong ®ã GDP khu vùc kinh tÕ t− nh©n phi n«ng nghiÖp b»ng 63,6% GDP cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n vµ b»ng 26,87% GDP c¶ n−íc. Trong ngµnh n«ng nghiÖp, n¨m 2000 GDP cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n chiÕm 15,4% GDP toµn quèc vµ chiÕm 63,2% cña n«ng nghiÖp nãi chung. Trong ®ã kinh tÕ hé gia ®×nh chiÕm 98% GDP kinh tÕ t− nh©n trong n«ng nghiÖp. II. Vai trß cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n Sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n thêi gian qua kh¬i dËy mét bé phËn tiÒm n¨ng cña ®Êt n−íc cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x/ héi. Nguån tiÒm n¨ng nµy lµ trÝ tuÖ, kinh nghiÖm, kh¶ n¨ng kinh doanh, quan hÖ x/ héi, tiÒn vèn, søc ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 20 lao ®éng cña con ng−êi; tµi nguyªn, th«ng tin vµ c¸c nguån lùc kh¸c. Nh÷ng nguån lùc nµy chñ yÕu lµ trong n−íc, nh−ng còng cã mét sè kh«ng Ýt c¸ nh©n sö dông vèn cña gia ®×nh ë n−íc ngoµi göi vÒ. Khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®/ ®ãng gãp quan träng vµo t¨ng tr−ëng GDP, huy ®äng vèn trong x/ héi, t¹o ®−îc nhiÒu viÖc lµm, c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, t¨ng thu ng©n s¸ch cho nhµ n−íc, s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu, t¸c ®éng tÝch cùc tíi chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, x/ héi. 1. §ãng gãp vµo t¨ng tr−ëng cña tæng s¶n phÈm trong n−íc (GDP) Tæng s¶n phÈm cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n nh×n chung lµ t¨ng æn ®Þnh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. NhÞp ®é t¨ng tr−ëng n¨m 1997 lµ 12,89%, n¨m 1998 lµ 12,74%, n¨m 1999: 7,5%, n¨m 2000: 12,55% vµ chiÕm tû träng t−¬ng ®èi æn ®Þnh trong GDP, tuy n¨m 2000 cã gi¶m chót Ýt so víi n¨m 1996 (tõ 28,48 % n¨m 1996 cßn 26,7% n¨m 2000). Tû träng GDP cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n trong tæng GDP gi¶m ®i chót Ýt do sù tham gia vµ ®ãng gãp cu¶ khu vùc cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi (FDI). B¶ng 8: §ãng gãp GDP cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n ChØ tiªu §¬n vÞ N¨m 1996 N¨m 1997 N¨m 1998 N¨m 1999 N¨m 2000 Tæng GDP toµn quèc Tû ® 272.036 313.623 361.017 399.943 444.140 1. Khu vùc t− nh©n - 77.481 87.475 98.625 106.029 119.337 % trong GDP toµn quèc % 28,48 27,89 27,32 26,51 26,87 2. Hé kinh doanh c¸ thÓ Tû ® 57.879 65.555 73.321 78.054 87.604 Tû träng hé trong GDP % 21,28 20,9 20,31 19,52 19,72 Tû träng hé trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n % 74,7 74,94 74,34 73,62 73,41 2.1. C«ng nghiÖp Tû ® 9.261 10.658 11.804 12.662 15.491 Tû träng trong hé - 16,00 16,25 26,1 16,22 17,68 2.2. Th−¬ng m¹i dÞch vô - 17.381 19.728 22.878 24.865 27.393 ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 21 Tû träng trong hé % 30,03 30,09 31,2 31,86 31,27 2.3. C¸c ngµnh kh¸c Tû ® 31.237 35.169 38.639 40.527 44.720 Tû träng trong hé % 53,97 53,66 52,7 51,92 51,05 3. Doanh nghiÖp cña t− nh©n tû® 19.602 21.920 25.304 27.975 31.733 Tû träng trong GDP % 7,21 6,99 7,01 6,99 7,14 Tû träng trong khu vùc t− nh©n % 25,3 25,06 25,66 26,38 26,59 3.1. C«ng nghiÖp Tû ® 4.609 5.278 6.367 7.179 8.626 Tû träng trong doanh nghiÖp % 23,51 24,08 25,16 25,66 27,18 3.2. Th−¬ng m¹i dÞch vô Tû ® 7.565 8.564 10.238 11.203 12.397 Tû träng trong doanh nghiÖp % 38,59 39,07 40,46 40,05 39,07 3.3. C¸c ngµnh kh¸c Tû ® 7.428 8.078 8.699 9.593 10.710 Tû träng trong doanh nghiÖp % 37,9 36,85 34,38 34,29 33,75 Nguån: B¸o c¸o tæng hîp t×nh h×nh vµ ph−¬ng h−íng, gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, Ban Kinh tÕ Trung −¬ng, ngµy 26-11-2001. 2. §ãng gãp vµ huy ®éng c¸c nguån vèn trong x· héi, nép ng©n s¸ch cho nhµ n−íc Trong 10 n¨m gÇn ®©y, vèn ®Çu t− cña khu vùc t− nh©n t¨ng nhanh, chiÕm tû lÖ cao trong tæng vèn ®Çu t− toµn x/ héi. N¨m 1999 tæng vèn ®Çu t− khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®¹t 31.542 tû ®ång chiÕm 24,05%; n¨m 2000 ®¹t 35.894 tû ®ång, t¨ng 13,8% so víi n¨m 1999, chiÕm 24,31% tæng vèn ®Çu t− toµn x/ héi. N¨m 2000 vèn ®Çu t− cña hé kinh doanh c¸ thÓ ®¹t 29.267 tû ®ßng, chiÕm 19,82% tæng vèn ®Çu t− toµn x/ héi; vèn ®Çu t− ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp t− nh©n ®¹t 6.627 tû ®ång, chiÕm 4,49% tæng vèn ®Çu t− toµn x/ héi. Tæng vèn sö dông thùc tÕ cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n t¨ng nhanh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp t− nh©n n¨m 1999 lµ 79.493 tû ®ång, n¨m 2000 lµ ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 22 110.071 tû ®ång, t¨ng 38,5% (ch−a cã sè liÖu x¸c ®Þnh nguån vèn cña hé kinh doanh c¸ thÓ). C¸c ®Þa ph−¬ng t¨ng m¹nh vèn sö dông thùc tÕ cña doanh nghiÖp lµ Hµ Néi tõ 10.164 tû ®ång (n¨m 1999) t¨ng lªn 16.573 tû ®ång (n¨m 2000), t¨ng 63,05%; t−¬ng øng ë thµnh phè Hå ChÝ Minh tõ 36.954 tû ®ång t¨ng lªn 52.353 tû ®ång, t¨ng 41,67%. §ãng gãp vµo ng©n s¸ch nhµ n−íc cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n ngµy cµng t¨ng. N¨m 2000 nép ®−îc 5.900 tû ®ång, −íc tÝnh chiÕm 7,3% tæng thu ng©n s¸ch, t¨ng 12,5% so víi n¨m 1999; n¨m 2001 dù kiÕn nép 6.370 tû ®ång, t¨ng 7,96%. 3. Khu vùc kinh tÕ t− nh©n t¹o viÖc lµm vµ gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo Thêi ®iÓm 31-12-2000 sè l−îng lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n lµ 4.643.844 ng−êi chiÕm 12% tæng sè lao ®éng x/ héi, b»ng 1,36 lÇn tæng sè viÖc lµm trong khu vùc kinh tÕ nhµ n−íc. Lao ®éng cña hé kinh doanh c¸ thÓ lµ 3.802.057 ng−êi, cña c¸c doanh nghiÖp t− nh©n lµ 841.787 ng−êi. Trong 5 n¨m 1996 -2000 lao ®éng trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n t¨ng thªm 778.681 ng−êi (t¨ng 20,4%). Trong ®ã sè lao ®éng táng c¸c doanh nghiÖp t− nh©n t¨ng thªm 487.4259 ng−êi ( t¨ng 137,57%); sè lao ®éng ë hé kinh doanh c¸ thÓ t¨mg thªm 292.222 ng−êi (t¨ng 8,92%). Sè lao ®éng qua thùc tÕ kh¶o s¸t ë hé kinh doanh c¸c thÓ lín h¬n nhiÒu so víi sè ®¨ng ký v× nhiÒu hé gia ®×nh chñ yÕu sö dông lao ®éng trong dßng hä, lao ®éng mang tÝnh thêi vô vµ lao ®éng n«ng nhµn kh«ng thÓ hiÖn trong b¸o c¸o thèng kª. ViÖc t¹o ra nhiÒu chç lµm viÖc míi ®/ gãp phÇn thu hót nhiÒu lao ®éng táng x/ héi, nhÊt lµ sè ng−êi trÎ tuæi hµng n¨m ®Õn tuæi lao ®éng ch−a cã viÖc lµm, gi¶i quyÕt sè d«i d− tõ c¸c c¬ quan, doanh nghiÖp nhµ n−íc do tinh gi¶n biªn chÕ vµ gi¶i thÓ. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 23 4. Khu vùc kinh tÕ t− nh©n gãp phÇn thóc ®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¬ chÕ ®æi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ - x· héi, thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ. Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t− nh©n ®/ ®Æt ra nh÷ng yªu cÇu míi thóc ®Èy hoµn thiÖn thÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng x/ héi chñ nghÜa. §/ xuÊt hiÖn nhiÒu doanh nh©n kinh doanh thµnh ®¹t, ®−a doanh nghiÖp cña m×nh ph¸t triÓn, c¶i thiÖn ®−îc ®êi sèng ng−êi lao ®éng, ®ãng gãp ngµy cµng nhiÒu cho x/ héi, ®−îc x/ héi t«n vinh. Sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n gãp phÇn thu hót ®−îc ngµy cµng nhiÒu lao ®éng ë n«ng th«n vµo c¸c ngµnh phi n«ng nghiÖp, nhÊt lµ c«ng nghiÖp ®/ gióp chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ tõng ®Þa ph−¬ng, gãp phÇn chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ®Êt n−íc. Tr×nh ®é s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n ngµy cµng tiÕn bé h¬n, sè l−îng hµng ho¸ tham gia xuÊt khÈu ngµy cµng t¨ng. NhiÒu s¶n phÈm cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®−îc xuÊt khÈu uû th¸c qua doanh nghiÖp nhµ n−íc vµ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi. Khu vùc kinh tÕ t− nh©n cßn tham gia nhiÒu c«ng ®o¹n trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu. XuÊt khÈu trùc tiÕp cña khu vùac kinh tÕ t− nh©n ®Õn nay ®/ t¨ng kh¸, 9 th¸ng ®Çu n¨m 2001 ®¹t 2.189.330.000 USD, trong ®ã c¸c c«ng ty cæ phÇn ®¹t 361.759.990 USD, c«ng ty t− nh©n ®¹t 211.900.000 USD (sè liÖu cña tæng côc H¶i quan). III. Nh÷ng khã kh¨n, h¹n chÕ trong s¶n xuÊt kinh doanh khu vùc kinh tÕ t− nh©n 1. Khã kh¨n vÒ vèn, h¹n chÕ vÒ tÝn dông C¸c hé kinh doanh c¸ thÓ vµ doanh nghiÖp t− nh©n nãi chung ®Òu rÊt thiÕu vèn s¶n xuÊt. §Õn cuèi n¨m 2000 vèn ®¨ng ký kinh doanh khi míi thµnh lËp cña c¸c doanh nghiÖp t− nh©n b×nh qu©n chØ trªn d−íi 1 tû ®ång. Sè vèn ho¹t ®éng kinh doanh b×nh qu©n lµ 3,8 tû ®ång mét doanh nghiÖp. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 24 Theo b¸o c¸o cña c¸c ®Þa ph−¬ng ®Òu cho r»ng khu vùc kinh tÕ t− nh©n thiÕu vèn ph¶i ®i vay ë thÞ tr−êng kh«ng chÝnh thøc víi l/i suÊt cao vµ thêi h¹n ng¾n, rÊt khã tiÕp cËn víi c¸c nguån vèn tÝn dông cña c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i, nhÊt lµ nguån vèn −u ®/i cña Nhµ n−íc. Nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do c¸c doanh nghiÖp t− nh©n cßn non trÎ, nªn tµi s¶n s½n cã cßn Ýt, kh«ng ®ñ thÕ chÊp cho c¸c kho¶n vay mµ kh«ng cÇn thÕ chÊp; nhiÒu doanh nghiÖp t− nh©n ch−a biÕt lËp dù ¸n ®Çu t−, h¬n n÷a th−êng bÞ c¸c tæ chøc tÝn dông cho lµ c¸c kh¸ch hµng nhá, víi kiÓu ho¹t ®éng t¹m thêi, cã thÓ kh«ng b¸o c¸o ®óng t×nh h×nh kinh doanh, dù ¸n th−êng kh«ng cã tÝnh kh¶ thi cao, khã gi¸m s¸t ®Çu t−, chi phÝ giao dÞch cao. Tæng d− nî cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n (phi n«ng nghiÖp) chiÕm 23,9% tæng d− nî chung cña ng©n hµng n¨m 2000 vµ 22,6% trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2001. Tû lÖ nî xÊu khu vùc kinh tÕ t− nh©n nh×n chung cã gi¶m 22,8% n¨m 2000 xuèng 18,9% trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2001. Nh−ng tû lÖ nµy vÉn cao h¬n tû lÖ chung cña ng©n hµng vµ chiÕm tû träng lín trªn tæng sè nî xÊu cña ng©n hµng lµ 50,8% n¨m 2000 vµ 43,3% trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2001. 2. Khã kh¨n vÒ ®Êt ®ai, mÆt b»ng s¶n xuÊt kinh doanh HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp t− nh©n ®−îc thµnh lËp vµ ph¸t triÓn tõ khi cã chñ tr−¬ng ®æi míi, vµ t¨ng nhanh sau khi LuËt doanh nghiÖp cã hiÖu lùc thi hµnh. Nhµ n−íc ®/ tiÕn hµnh giao quyÒn sö dông ®Êt theo LuËt ®Êt ®ai, do ®ã vÒ c¬ b¶n kh«ng cßn "®Êt v« chñ"; do c¸c doanh nghiÖp t− nh©n ra ®êi muén, kh«ng cßn ®−îc Nhµ n−íc −u ®/i vÒ ®Êt nh− tr−íc, chÝnh v× vËy thiÕu mÆt b»ng kinh doanh ®ang lµ trë ng¹i lín ®èi víi c¸c c¬ së kinh doanh. NhiÒu doanh nghiÖp t− nh©n ph¶i sö dông nhµ ë, ®Êt ë cña gia ®×nh trong khu d©n c− lµm n¬i s¶n xuÊt, kinh doanh nªn chËt hÑp, g©y « nhiÔm m«i tr−êng, ¶nh h−ëng tíi sinh ho¹t cña d©n c− trong khu vùc, g©y ra nh÷ng khiÕu kiÖn; khã më réng s¶n xuÊt kinh doanh . ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 25 3. Khã kh¨n vÒ m«i tr−êng ph¸p lý, t©m lý x· héi 3.1. VÒ m«i tr−êng ph¸p lý - Trë ng¹i lín ®èi víi khu vùc kinh tÕ t− nh©n lµ m«i tr−êng ph¸p lý ch−a ®ång bé, ch−a hoµn thiÖn, cßn nhiÒu quy ®Þnh ch−a ®Çy ®ñ, ch−a râ rµng, dÉn tíi t×nh tr¹ng c¸c c¬ quan thõa hµnh vµ c¸c doanh nghiÖp lóng tóng trong viÖc chÊp hµnh ph¸p luËt. Mét sè bé, ngµnh cßn chËm ban hµnh v¨n b¶n h−íng dÉn (nh− c¸c ngµnh nghÒ kinh doanh cã ®iÒu kiÖn trong tæng thÓ ®Þnh h−íng quy ho¹ch, quy ®Þnh cô thÓ vÒ vèn ph¸p ®Þnh cña mét sè ngµnh nghÒ…) ®/ g©y khã kh¨n cho viÖc ®¨ng ký vµ ho¹t ®éng cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n. MÆc dï c¸c c¬ quan nhµ n−íc ®/ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó doanh nghiÖp ®−îc tham gia ®ãng gãp ý kiÕn vµo nhiÒu v¨n b¶n, chÝnh s¸ch kh¸c nhau, song nh×n chung kÕt qu¶ cßn h¹n chÕ, míi dõng l¹i ë møc tham kh¶o cã giíi h¹n, ch−a thµnh quy chÕ; mét sè ý kiÕn, ®Ò xuÊt cña doanh nghiÖp ch−a ®−îc tiÕp thu, nhiÒu khã kh¨n cho doanh nghiÖp ch−a ®−îc gi¶i quyÕt mét c¸ch c¬ b¶n, triÖt ®Ó (vÝ dô: vÒ quy ®Þnh tÝn dông −u ®/i, vay ng©n hµng, söa ®æi LuËt thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng…) 3.2. VÒ m«i tr−êng t©m lý x% héi M«i tr−êng t©m lý x/ héi cã ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña khu vùc kinh tÕ t− nh©n. Thùc tÕ ®ang næi lªn mät sè vÊn ®Ò bøc xóc. - Trong x/ héi cßn cã phÇn ®Þnh kiÕn ®èi víi khu vùc kinh tÕ t− nh©n, ch−a nh×n nhËn ®óng vai trß nhµ kinh doanh t− nh©n trong x/ héi. Do vËy cßn cã t©m lý e ng¹i, dÌ dÆt, sî chÖch h−íng x/ héi chñ nghÜa, kh«ng muèn thóc ®Èy khu vùc nµy ph¸t triÓn nhanh. - Cßn tån t¹i c¸ch nh×n nhËn cho lµ ch−a b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ khi thùc hiÖn chñ tr−¬ng kinh tÕ nhµ n−íc gi÷ vai trß chñ ®¹o, cïng víi ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 26 kinh tÕ tËp thÓ ngµy cµng trë thµnh nÒn t¶ng v÷ng ch¾c cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. 4. Khã kh¨n cña b¶n th©n khu vùc kinh tÕ t− nh©n Nh×n chung, khu vùc kinh tÕ t− nh©n cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n trong viÖc duy tr× hiÖ qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh trong viÖc duy tr× hiÖu qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kho¶ng thêi gian dµi vµ ®¶m b¶o søc c¹nh tranh cÇn thiÕt, nhÊt lµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr−êng quèc tÕ, do: - Khu vùc kinh tÕ t− nh©n cña ta míi ë tr×nh ®é thÊp cña sù ph¸t triÓn, tæ chøc theo h×nh thøc kinh tÕ hé gia ®×nh c¸ thÓ cßn chiÕm tuyÖt ®¹i ®a sè, h×nh thøc doanh nghiÖp cña t− nh©n tuy ®/ ph¸t triÓn m¹nh trong thêi gian gÇn ®©y nh−ng vÉn cßn ë quy m« nhá lµ chñ yÕu. - Kh¶ n¨ng tÝch tô vèn còng nh− huy ®éng nguån vèn x/ héi cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cßn thÊp, tr×nh ®é c«ng nghÖ thÊp. - Tr×nh ®é vµ kü n¨ng qu¶n lý cßn yÕu, kh«ng thu hót ®−îc nhiÒu lao ®éng cã tay nghÒ cao ®−îc ®µo t¹o c¬ b¶n. - B¶n th©n c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam hÇu hÕt míi tho¸t th©n tõ c¬ chÕ bao cÊp, nªn cßn chÞu ¶nh h−ëng cña t− t−ëng mong chê sù gióp ®ì, che chë cña Nhµ n−íc. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 27 PhÇn III TiÕp tôc ®æi míi c¬ chÕ chÝnh s¸ch ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n I. X©y dùng vµ thùc hiÖn chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch, hç trî kinh tÕ t− nh©n 1. ChÝnh s¸ch tÝn dông ®Çu t− Nh÷ng n¨m gÇn ®©y hÖ thèng ng©n hµng ®/ cã nh÷ng h×nh thøc tÝn dông ®a d¹ng vµ cã c¹nh tranh h¬n nh»m thùc hiÖn chÝnh s¸ch cho vay b×nh ®¼ng kh«ng ph©n biÖt h×nh thøc kinh tÕ nhµ n−íc hay kinh tÕ t− nh©n. Nhµ n−íc còng dµnh mét kho¶ng vèn ®¸ng kÓ, th«ng qua Quü hç trî ph¸t triÓn (kÕ ho¹ch n¨m 2001 lµ 23.800 tû ®ång) ®Ó vay trung h¹n vµ dµi h¹n víi l/i suÊt −u ®/i, hç trî l/i suÊt sau ®Çu t− vµo c¸c lÜnh vùc khuyÕn khÝch ®Çu t− t¹i c¸c ®Þa bµn khã kh¨n, hoÆc theo c¸c ch−¬ng tr×nh kinh tÕ lín cña ChÝnh phñ, kh«ng ph©n biÖt thµnh phÇn kinh tÕ. NghÞ ®Þnh 05/N§-CP vÒ viÖc bæ sung mét sè gi¶i ph¸p ®iÒu hµnh kÕ ho¹ch kinh tÕ - x/ héi n¨m 2001 ®/ th¸o gì ®−îc mét phÇn khã kh¨n, v−íng m¾c vÒ thñ tôc ®Çu t− cho khu vùc kinh tÕ t− nh©n. Tuy nhiªn trong khu vùc nµy vÉn cßn nhiÒu khã kh¨n trong viÖc tiÕp cËn nguån vèn vay tõ c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i vµ Quü hç trî ph¸t triÓn. 2. ChÝnh s¸ch mÆt b»ng, ®Êt ®ai cho kinh tÕ t− nh©n LuËt ®Êt ®ai (söa ®æi) n¨m 1998 ®/ thÓ hiÖn chÝnh s¸ch cÊp ®Êt æn ®Þnh, l© dµi cho c¸c hé gia ®×nh, c¸ nh©n, tæ chøc, yªu cÇu tÊt c¶ c¸c tæ chøc, c¸ nh©n, gia ®×nh vµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ muèn sö dông ®Êt ®ai ®−îc cÊp ®Ó kinh doanh ph¶i chuyÓn sang h×nh thøc thuª ®Êt. Sau khi LuËt ®Êt ®ai (söa ®æi) n¨m 1998 ®−îc Quèc héi th«ng qua vµ ®−a vµo thùc hiÖn, ChÝnh phñ ®/ ban hµnh mét sè nghÞ ®Þnh, mét sè ngµnh cã th«ng t− h−íng dÉn thi hµnh. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 28 Cïng víi v¨n b¶n luËt, c¸c NghÞ ®Þnh 17/1999/N§-CP, ngµy 29-3-1999; NghÞ ®Þnh 79/2001/N§-CP, ngµy 1-11-2001 söa ®æi bæ sung mét sè ®iÒu cña NghÞ ®Þnh 17-1999/N§-CP lµ c¬ së ph¸p lý thùc hiÖn viÖc chuyÓn ®æi, chuyÓn nh−îng, cho thuª, cho thuª l¹i, thõa kÕ quyÒn sö dông ®Êt vµ thÕ chÊp, gãp vèn b»ng gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt. LuËt khuyÕn khÝch ®Çu t− trong n−íc quy ®Þnh viÖc miÔn gi¶m ®¸ng kÓ tiÒn thuª ®Êt, ®Æc biÖt ®èi víi vïng s©u, vïng xa, vïng khã kh¨n. 3. ChÝnh s¸ch vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ Nhµ n−íc cã mét sè v¨n b¶n t¹o khung ph¸p lý chung vÒ chÝnh khoa häc, c«ng nghÖ vµ b¶o hé quyÒn së h÷u c«ng nghiÖp chung cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, ®/ hç trî, khuyÕn khÝch thóc ®Èy viÖc ¸p dông khoa häc - kü thuËt, chuyÓn giao c«ng nghÖ míi nh»m thay thÕ c«ng nghÖ cò, n©ng cao tr×nh ®é c«ng nghÖ s¶n xuÊt ®−îc nh÷ng s¶n phÈm chÊt l−îng ngµy cµng cao h¬n, mÉu m/ ®a d¹ng, t¨ng ®−îc n¨ng suÊt lao ®éng, kh¶ n¨ng c¹nh tranh… ®¸p øng yªu cÇu thÞ tr−êng trong n−íc vµ t¨ng ®−îc hµng xuÊt khÈu . NghÞ ®Þnh 45/1998/N§-CP quy ®Þnh cô thÓ vÒ chuyÓn giao c«ng nghÖ, khuyÕn khÝch chuyÓn giao kÕt qu¶ nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ míi. Bé Khoa häc, C«ng nghÖ vµ M«i tr−êng tr−íc ®©y ®/ ban hµnh c¸c v¨n b¶n yªu cÇu m¸y mãc vµ trang thiÕt bÞ cò nhËp khÈu ph¶i cßn 80% gi¸ trÞ sö dông trë lªn, møc ®é sö dông nguyªn liÖu vµ n¨ng l−îng kh«ng v−ît qu¸ 10% møc ®é sö dông cña m¸y mãc vµ trang thiÕt bÞ míi t−¬ng tù vµ ph¶i ®¸p øng yªu cÇu vÒ m«i tr−êng. 4. ChÝnh s¸ch thuÕ, tµi chÝnh, kÕ to¸n, kiÓm to¸n 4.1. ChÝnh s¸ch thuÕ C¸c chÝnh s¸ch thuÕ dÇn ®−îc ban hµnh vµ ¸p dông thèng nhÊt cho c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong n−íc. Tuy cßn mét sè h¹n chÕ nh−ng nh÷ng chÝnh s¸ch thuÕ doanh thu, thuÕ lîi tøc, thuÕ xuÊt khÈu, thuÕ nhËp khÈu… b−íc ®Çu ®/ xo¸ bá ®−îc sù c¸ch biÖt gi÷a kinh tÕ t− nh©n, kinh tÕ nhµ n−íc vµ hîp t¸c ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 29 x/. Tõ n¨m 1999 viÖc ¸p dông LuËt ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng, LuËt thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµ tiÕp tôc hoµn thiÖn c¸c lo¹i thuÕ kh¸c lµm cho chÝnh s¸ch thuÕ ®/ thÓ hiÖn râ sù c«ng b»ng, b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, kh¾c phôc dÇn sù chång chÐo vÒ thuÕ, chÝnh s¸ch thuÕ ®/ khuyÕn khÝch ®Çu t−, khuyÕn khÝch xuÊt khÈu. 4.2. C¸c quy ®Þnh vÒ tµi chÝnh, kÕ to¸n, kiÓm to¸n. VÒ chÕ ®é tµi chÝnh: HiÖn nay, Nhµ n−íc ch−a cã quy ®Þnh riªng vÒ chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh ®èi víi doanh nghiÖp t− nh©n. Trong thùc tÕ c¸c c¬ quan nhµ n−íc ph¶i vËn dông c¬ chÕ qu¶n lý tµi chÝnh ®èi víi doanh nghiÖp nhµ n−íc ®Ó ¸p dông qu¶n lý, thanh tra, kiÓm tra tµi chÝnh ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cña t− nh©n. §©y lµ vÊn ®Ò g©y t©m lý kh«ng tèt ®èi víi c¸c doanh nghiÖp v× nh− vËy ®/ cã sù can thiÖp kh«ng ®óng b¶n chÊt së h÷u cña c¸c c¬ quan nhµ n−íc vµo doanh nghiÖp t− nh©n. VÒ chÕ ®é kÕ to¸n: Ngµy 23-12-1996 Bé Tµi chÝnh ®/ ban hµnh chÕ ®é kÕ to¸n doanh nghiÖp võa vµ nhá kÌm theo QuyÕt ®Þnh 1177/TC-C§KT t−¬ng ®èi ®¬n gi¶n h¬n so víi chÕ ®é kÕ to¸n ¸p dông thèng nhÊt cho c¸c doanh nghiÖp c¶ n−íc theo quyÕt ®Þnh 1141/TC-C§KT, ngµy 1-11-1995 vµ sau ®ã thay thÕ b»ng QuyÕt ®Þnh sè 167/2000/Q§-BTC, ngµy 25-10-2000, t¹o c¬ së ph¸p lý cho c¸c doanh nghiÖp tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n, nép b¸o c¸o tµi chÝnh. ChÕ ®é kÕ to¸n ®/ gãp phÇn t¨ng c−êng c«ng t¸c qu¶n lý tµi chÝnh khu vùc nµy. Tuy nhiªn, chÕ ®é kÕ to¸n nµy còng béc lé mét sè h¹n chÕ nh−: ch−a t¸ch ®−îc c¸c lo¹i vèn ng¾n h¹n vµ dµi h¹n; c¸c quy ®Þnh vÒ chÕ ®é kÕ to¸n ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu cung cÊp th«ng tin cho tÝnh to¸n vµ x¸c ®Þnh nghÜa vô thuÕ; ch−a thËt phï hîp víi quy m« vµ n¨ng lùc cña doanh nghiÖp nªn cã nhiÒu khã kh¨n trong viÖc thùc hiÖn; mét sè chØ tiªu qu¸ chi tiÕt nh»m môc ®Ých phôc vô qu¶n lý nhµ n−íc h¬n lµ phôc vô doanh nghiÖp. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 30 5. ChÝnh s¸ch vÒ ®µo t¹o, tiÒn l−¬ng, b¶o hiÓm x· héi 5.1. §µo t¹o nghÒ cho lao ®éng khu vùc kinh tÕ t− nh©n Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch vµ hç trî c¸c c¬ së d¹y nghÒ d©n lËp, t− thôc, cô thÓ ®−îc quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh 73/1999/N§-CP, ngµy 19-8- 1999 cña ChÝnh phñ vÒ chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch x/ héi ho¸ ®èi víi ho¹t ®éng trong lÜnh vùc gi¸o dôc, v¨n ho¸, thÓ thao. Tuy nhiªn viÖc ®µo t¹o vÉn ch−a ®¸p øng ®−îc yªu cÇu lao ®éng cã tay nghÒ, cã kü thuËt cña c¸c doanh nghiÖp. §èi víi c¸c t×nh miÒn nói, vïng s©u, vïng xa tû lÖ lao ®éng ®−îc ®µo t¹o rÊt thÊp, phÇn lín lµ lao ®éng ch−a qua ®µo t¹o. 5.2. ChÝnh s¸ch tiÒn l−¬ng Theo quy ®Þnh cña Bé luËt Lao ®éng vµ Bé luËt D©n sù, chÕ ®é tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng cña ng−êi lao ®éng lµm viÖc trong khu vùc kinh tÕ t− nh©n thùc hiÖn trªn nguyªn t¾c tho¶ thuËn trong hîp ®ång lao ®éng vµ ®−îc tr¶ theo n¨ng suÊt lao ®éng, chÊt l−îng vµ hiÖu qu¶ c«ng viÖc. Møc l−¬ng ng−êi lao ®éng ®−îc tr¶ kh«ng thÊp h¬n møc l−¬ng tèi thiÓu do Nhµ n−íc quy ®Þnh. Doanh nghiÖp t− nh©n tham kh¶o thang b¶ng l−¬ng do ChÝnh phñ quy ®Þnh (theo NghÞ ®Þnh 26/C¥), ®Ó x©y dùng hÖ thèng thang l−¬ng, b¶ng l−¬ng cña doanh nghiÖp m×nh trªn c¬ së tu©n thñ c¸c qui ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ lao ®éng vµ tho¶ thuËn víi ng−êi lao ®éng. C¸c doanh nghiÖp ®¨ng ký thang l−¬ng, b¶ng l−¬ng víi c¬ quan lao ®éng ë ®Þa ph−¬ng ®Ó lµm c¬ së tÝnh chÕ ®é b¶o hiÓm x/ héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ chi phÝ tiÒn l−¬ng (tÝnh thuÕ thu nhËp). 5.3. ChÝnh s¸ch b¶o hiÓm x% héi Theo Bé luËt Lao ®éng n¨m 1995: Lo¹i h×nh b¶o hiÓm x/ héi ®−îc ¸p dông b¾t buéc ®èi víi nh÷ng doanh nghiÖp sö dông 10 lao ®éng trë lªn, cho nªn nh÷ng doanh nghiÖp cã d−íi 10 lao ®éng vµ c¸c hé kinh doanh c¸ thÓ kh«ng ®−îc tham gia. NhiÒu doanh nghiÖp lîi dông quy ®Þnh nµy ®Ó trèn tr¸nh tr¸ch nhiÖm cña ng−êi sö dông lao ®éng trong viÖc ®ãng b¶o hiÓm cho ng−êi lao ®éng nh−: ký ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 31 hîp ®ång lao ®éng ng¾n h¹n d−íi 3 th¸ng víi ng−êi lao ®éng; hoÆc chØ hîp ®ång miÖng; hay chØ ®¨ng ký lao ®éng d−íi 10 ng−êi ®Ó kh«ng ph¶i ®ãng b¶o hiÓm x/ héi. ViÖc quy ®Þnh mét tû lÖ ®ãng cè ®Þnh, thêi gian ®ãng vµ ®ãng ®Õn tuæi vÒ h−u, ng−êi lao ®éng míi ®−îc h−ëng chÕ ®é h−u trÝ (®/ ®ãng b¶o hiÓm 20 n¨m trë lªn, nam ®ñ 60 tuæi, n÷ 55 tuæi) ch−a hÊp dÉn ng−êi lao ®éng tham gia ®ãng b¶o hiÓm x/ héi. 6. ChÝnh s¸ch th«ng tin, tiÕp cËn thÞ tr−êng Nhµ n−íc ®/ cã nhiÒu cè g¾ng trong viÖc ®¸p øng th«ng tin cho doanh nghiÖp vÒ luËt ph¸p, chÝnh s¸ch vµ t×nh h×nh thÞ tr−êng. Doanh nghiÖp ®−îc quyÒn tiÕp cËn thÞ tr−êng, kÓ c¶ viÖc ra n−íc ngoµi ®Ó qu¶ng b¸, tiÕp thÞ. §èi víi lÜnh vùc thÞ tr−êng xuÊt khÈu, c¸c doanh nghiÖp t− nh©n ®ang gÆp khã kh¨n vÒ kh¶ n¨ng tiÕp cËn th«ng tin vÒ chÝnh s¸ch xuÊt khÈu, th«ng tin thÞ tr−êng, tiÕp cËn thÞ tr−êng so víi doanh nghiÖp nhµ n−íc. VÒ xóc tiÕn th−¬ng m¹i, c¸c doanh nghiÖp t− nh©n cßn gÆp ph¶i nh÷ng khã kh¨n nh− Ýt ®−îc tham gia vµo c¸c ®oµn doanh nghiÖp ra n−íc ngoµi, kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®Ó giíi thiÖu, triÓn l/m vµ qu¶ng c¸o s¶n phÈm ®Ó xuÊt khÈu, thiÕu kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm th−¬ng m¹i quèc tÕ, thiÕu th«ng tin toµn diÖn vÒ thÞ tr−êng, mÆt hµng vµ ®èi thñ c¹nh tranh. II. C¸c gi¶i ph¸p h¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n 1. T¹o m«i tr−êng thuËn lîi vÒ thÓ chÕ vµ t©m lý x· héi cho ph¸t triÓn cña kinh tÕ t− nh©n - Söa ®æi, bæ sung LuËt doanh nghiÖp vµ mét sè quy ®Þnh ch−a thèng nhÊt gi÷a c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt ®/ ban hµnh vÒ nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn kinh tÕ t− nh©n, theo h−íng xo¸ bá ph©n biÖt ®èi xña gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ; ®¶m b¶o thÓ hiÖn ®ång bé, nhÊt qu¸n c¸c quan ®iÓm cña §¶ng vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n, tÝnh cô thÓ, minh b¹ch vµ æn ®Þnh cña ph¸p luËt; tiÕp tôc th¸o gì c¸c khã kh¨n, v−íng m¾c trong luËt ph¸p, thñ tôc hµnh chÝnh. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 32 - Quy ®Þnh râ nh÷ng ngµnh nghÒ, lÜnh vùc kinh tÕ t− nh©n kh«ng ®−îc phÐp kinh doanh hoÆc kinh doanh cã ®iÒu kiÖn; khi thay ®æi c¸c quyÕt ®Þnh cÇn cã thêi gian chuyÓn tiÕp vµ chÝnh s¸ch bæ sung ®Ó doanh nghiÖp thÝch øng, gi¶m thiÓu thiÖt h¹i cho ng−êi kinh doanh. X¸c ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm cña c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n−íc trong ®¨ng ký kinh doanh vµ qu¶n lý ho¹t ®éng cña kinh tÕ t− nh©n. 2. Söa ®æi, bæ sung mét sè c¬ chÕ, chÝnh s¸ch Söa ®æi, bæ sung mét sè c¬ chÕ, b¶o ®¶m sù b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vÒ c¬ héi vµ kh¶ n¨ng lùc chän c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn; tiÕp tôc th¸o gì nh÷ng khã kh¨n, v−íng m¾c, söa ®æi nh÷ng quy ®Þnh ch−a phï hîp víi quy m« vµ tr×nh ®é kinh doanh ®Ó kinh tÕ t− nh©n cã ®iÒu kiÖn thô h−ëng nh÷ng chÝnh s¸ch −u ®/i cña Nhµ n−íc ®èi víi c¸c ngµnh, vïng, c¸c s¶n phÈm vµ dÞch vô cÇn −u tiªn hoÆc khuyÕn khÝch ph¸t triÓn, kh«ng ph©n biÖt thµnh phÇn kinh tÕ; chó träng t¹o ®iÒu kiÖn hç trî nh÷ng doanh nghiÖp nhá vµ võa. 2.1. ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai Söa ®æi bæ sung LuËt §Êt ®ai theo h−íng: - §Êt ë cña t− nh©n ®/ ®−îc cÊp quyÒn sö dông ®Êt, ®Êt ®ang ®−îc t− nh©n dïng lµm mÆt b»ng s¶n xuÊt, kinh doanh do ®−îc chuyÓn nh−îng l¹i mét c¸ch hîp ph¸p quyÒn sö dông hoÆc ®−îc Nhµ n−íc giao ®/ nép tiÒn sö dông ®Êt theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, th× t− nh©n ®ã ®−îc tiÕp tôc sö dông mµ kh«ng ph¶i nép thªm tiÒn thuª ®Êt cho Nhµ n−íc khi dïng ®Êt nµy vµo s¶n xuÊt kinh doanh. - Nhµ n−íc cã chÝnh s¸ch x©y dùng nh÷ng khu c«ng nghiÖp víi c¬ së h¹ tÇng cÇn thiÕt, cã gi¸ phï hîp ®Ó khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp, trong ®ã cã kinh tÕ t− nh©n, thuª lµm mÆt b»ng s¶n xuÊt kinh doanh. - Cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch m¹nh mÏ viÖc sö dông ®Êt ë c¸c vïng cßn nhiÒu ®Êt ch−a ®−îc sö dông, ®Êt trèng ®åi nói träc. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 33 2.2. ChÝnh s¸ch tµi chÝnh tÝn dông Thùc hiÖn chÝnh s¸ch tµi chÝnh, tÝn dông ®èi víi kinh tÕ t− nh©n b×nh ®¼ng víi doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. B¶o ®¶m ®Ó kinh tÕ t− nh©n tiÕp cËn vµ ®−îc h−ëng c¸c −u ®/i cña Nhµ n−íc cho kinh tÕ hé, doanh nghiÖp nhá vµ võa, cho ®Çu t− theo c¸c môc tiªu ®−îc Nhµ n−íc khuyÕn khÝch. Nhµ n−íc hç trî vÒ x©y dùng c¬ së h¹ tÇng chung (giao th«ng, ®iÖn, n−íc, th«ng tin liªn l¹c…) t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho kinh tÕ t− nh©n ph¸t triÓn. Sím ban hµnh quy ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ c¬ chÕ tµi chÝnh ®èi víi doanh nghiÖp nhá vµ võa, trong ®ã doanh nghiÖp t− nh©n. TiÕp tôc ®æi míi chÕ ®é kª khai vµ nép thuÕ phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña c¸c hé kinh doanh, doanh nghiÖp nhá vµ võa, võa t¹o thuËn lîi cho ng−êi kinh doanh, võa chèng thÊt thu thuÕ. 2.3. ChÝnh s¸ch lao ®éng tiÒn l−¬ng Kinh tÕ t− nh©n ph¶i thùc hiÖn ®óng quy ®Þnh cña Bé luËt Lao ®éng vÒ viÖc ký hîp ®ång lao ®éng, tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, thêi gian lµm viÖc, b¶o ®¶m c¸c ®iÒu kiÖn vÒ vÖ sinh an toµn lao ®éng… bæ sung chÕ tµi cÇn thiÕt ®Ó xö lý vi ph¹m. Sím ban hµnh ®ång bé c¸c quy ®Þnh vÒ b¶o hiÓm x/ héi ®Ó ng−êi lao ®éng trong hé kinh doanh c¸ hÓ vµ doanh nghiÖp cña t− nh©n ®Òu ®−îc tham gia. TiÕn tíi h×nh thµnh ®a d¹ng vÒ m« h×nh tæ chøc thùc hiÖn chÝnh s¸ch b¶o hiÓm x/ héi phï hîp víi tõng nhãm ®èi t−îng cã nhiÒu møc ®ãng, møc h−ëng kh¸c nhau. 2.4. ChÝnh s¸ch hç trî vÒ ®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ Nhµ n−íc trî gióp ®µo t¹o, båi d−ìng n©ng cao tr×nh ®é hiÓu biÕt ®−êng lèi, chñ tr−¬ng cña §¶ng, chÝnh s¸ch, ph¸p luËt cña Nhµ n−íc, tr×nh ®é chuyªn m«n kü thuËt, n¨ng lùc kinh doanh cho chñ doanh nghiÖp vµ ng−êi lao ®éng. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 34 §èi víi chñ doanh nghiÖp cÇn quan t©m båi d−ìng, gi¸o dôc ph¸t huy tinh thÇn yªu n−íc vµ tr¸ch nhiÖm tr−íc céng ®ång x/ héi, cã ®¹o ®øc kinh doanh, t«n träng ch÷ tÝn, tù gi¸c chÊp hµnh chÝnh s¸ch cña §¶ng, ph¸p luËt cña Nhµ n−íc, ch¨m lo ®êi sèng vµ ®iÒu kiÖn lµm viÖc cho ng−êi lao ®éng t¹i doanh nghiÖp. Ph¸t triÓn c¸c trung t©m d¹y nghÒ cña Nhµ n−íc ®Æt biÖt lµ ë khu vùc n«ng th«n, miÒn nói; khuyÕn khÝch, hç trî c¸c tæ chøc vµ c¸ nh©n trong, ngoµi n−íc më c¸c c¬ së ®µo t¹o, båi d−ìng qu¶n lý, c¸n bé kü thuËt cho doanh nghiÖp thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, trong ®ã cã kinh tÕ t− nh©n vµ d¹y nghÒ cho ng−êi lao ®éng. 2.5. ChÝnh s¸ch hç trî vÒ th«ng tin, xóc tiÕn th−¬ng m¹i Cã c¬ chÕ vµ ph−¬ng tiÖn ®¶m b¶o cho khuvùc kinh tÕ t− nh©n nhËn ®−îc nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt vÒ luËt ph¸p, chÝnh s¸ch, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch, ph¸t triÓn kinh tÕ - x/ héi cña ®Êt n−íc, cña ngµnh, c¸c vïng; c¸c t«ng tin dù b¸o trung h¹n, dµi h¹n vÒ c¸c ngµnh, c¸c s¶n phÈm ë trong n−íc vµ trªn thÕ giíi; c¸c dù ¸n ph¸t triÓn cã nguån vèn tõ ng©n s¸ch nhµ n−íc vµ c¸c nguån vèn ®Çu t− tõ n−íc ngoµi. Nhµ n−íc khuyÕn khÝch vµ hç trî kinh doanh, doanh nghiÖp cña t− nh©n vµ c¸c hiÖp héi ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xóc tiÕn th−¬ng m¹i ë c¶ thÞ tr−êng trong vµ ngoµi n−íc. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 35 kÕt luËn Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ t− nh©n thêi gian qua ®/ kh¬i dËy mét bé phËn tiÒm n¨ng cña ®Êt n−íc cho ph¸t triÓn kinh tÕ - x/ héi. Nguån tiÒm n¨ng nµy bao gåm trÝ tuÖ, kinh nghiÖm n¨ng lùc qu¶n lý, kh¶ n¨ng kinh doanh, quan hÖ x/ héi, tiÒn vèn, søc lao ®éng, tµi nguyªn… Ph¸t triÓn kinh tÕ t− nh©n ®/ gãp phÇn x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt, gãp phÇn thóc ®Èy kinh tÕ - x/ héi ph¸t triÓn. Khu vùc kinh tÕ t− nh©n ®/ gãp phÇn quan träng vµo t¨ng tr−ëng GDP, huy ®äng nguån vèn trong x/ héi ®Çu t− vµo s¶n xuÊt kinh doanh; t¹o ®−îc nihÒu viÖc lµm, gãp phÇn c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, t¨ng thu ng©n s¸ch cho nhµ n−íc, tham gia s¶n xuÊt nhiÒu hµng xuÊt khÈu, t¸c ®éng tÝch cùc ®èi víi chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ ®æi míi c¬ chÕ kinh tÕ - x/ héi. Tuy nhiªn khu vùc kinh tÕ t− nh©n cßn ë tr×nh ®é thÊp cña sù ph¸t triÓn, chñ yÕu lµ lo¹i h×nh kinh tÕ c¸ thÓ, lo¹i h×nh doanh nghiÖp t− nh©n gÇn ®©y tuy ph¸t triÓn m¹nh nh−ng chñ yÕu vÉn lµ quy m« nhá. Do vËy §¶ng vµ nhµ n−íc cÇn cã nhiÒu nh÷ng chÝnh s¸ch dµnh nhiÒu sù quan t©m ®Õn khu vùc kinh tÕ nµy, bëi khu vùc kinh tÕ t− nh©n lµ ®ßn bÈy ®Ó t¨ng tr−ëng kinh tÕ. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 36 tµi liÖu tham kh¶o. 1. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam: V¨n kiÖn ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII NXB. ChÝnh trÞ quèc gia Hµ Néi 1996 2. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam: V¨n kiÖn ®¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX, NXB, chÝnh trÞ quèc gia Hµ Néi 2001 3. Ban t− t−ëng - V¨n ho¸ Trung −¬ng: Tµi liÖu nghiªn cøu, c¸c nghÞ quyÕt Héi nghÞ lÇn thø n¨m Ban chÊp hµnh Trung wong §¶ng kho¸ IX, NXB. ChÝnh trÞ quèc gia Hµ Néi 2002. 4. TrÇn Hoµng Kim, Lª Thô: C¸c thµnh phÇn kinh tÕ ViÖt Nam, thùc tr¹ng, xu thÕ vµ gi¶i ph¸p NXB. Thèng kª, Hµ Néi 1992 5. TS. Hµ Huy Thµnh: Thµnh phÇn kinh tÕ c¸ thÓ, tiÓu chñ vµ t− b¶n t− nh©n - lý luËn vµ chÝnh s¸ch. ht t p : / / e t r i t h u c . v n §Ò tµi Ph¸t triÓn KT TN ë ViÖt Nam 37

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfThực trạng và một số giải pháp phát triển khu vực Kinh Tế tư nhân.pdf
Luận văn liên quan