Đề tài Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam

Lời mở đầu Trong những năm qua, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã đối mới một cách căn bản về mô hình tổ chức, cơ chế điều hành và nghiệp vụ Có thể nói hoạt động của hệ thống ngân hàng đã có những đóng góp đáng kể trong sự nghiệp đổi mới và phát triển kinh tế đất nước. Bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống ngân hàng Việt Nam bộc lộ những yếu kém trong điều hành và hoạt động nghiệp vụ, đặc biệt là việc quản lý hoạt động của các ngân hàng Thương mại với các loại hình sở hữu khác nhau. Những yếu kém đó là khó tránh khỏi khi các lý thuyết cũng nhươc kinh nghiệm về quản lý các ngân hàng thương mại trong quá trình chuyển sang nền kinh tế thị trường ở nước ta chưa được nghiên cứu đầy đủ. Hoạt động kinh doanh ngân hàng là loại hình kinh doanh có rất nhiều rủi ro, dễ bị tổn thương khi có gian lận và sai sót, việc bảo đảm an toàn trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại không những được các nhà kinh doanh ngân hàng quan tâm mà còn là mối quan tâm của người gửi tiền, của các cơ quan quản lý Nhà nước, của toàn xã hội về sự phá sản của một ngân hàng có thể gây nên đổ vỡ dây chuyền trong hệ thống tài chính – ngân hàng, ảnh hưởng rất lớn đối với toàn bộ nền kinh tế. Để ngăn ngừa những tổn thất và các rủi ro có thể xảy ra trong quá trình hoạt đông kinh doanh ngân hàng, ngoài các biện pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan quản lý Nhà nước, trước hết đòi hỏi ngân hàng thương mại phải có những biện pháp hữu hiệu. Mà biện pháp quan trọng nhất là ngân hàng thương mại phải thiết lập được hệ thống kiểm soát nội bộ một cách đầy đủ và có hiệu quả. ý thức được tầm quan trọng của việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại ở Việt Nam tôi đã quyết định lựa chọn đề tài: “ Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam” để mong tìm hiểu thêm về hệ thống ngân hàng thương mại ở Việt Nam. Theo đó, đề án được xây dựng ngoài phần mở đầu và kết luận còn gồm 3 chương: - Chương I: Cơ sở lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ. - Chương II: Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. - Chương III: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ nói chung và của bộ phận kiểm toán nội bộ nói riêng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam. Mục lục Lời mở đầu 1 Chương I Cơ sở lý luận về hệ thống kiểm soát nội bộ 3 I. Hệ thống kiểm soát nội bộ và vai trò của kiểm toán nội bộ trong kiểm tra kiểm soát. 3 1.1. Khái niệm về kiểm soát nội bộ. 3 1.1.1. Khái niệm 3 1.1.2. Vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ. 4 1.2.Các nội dung của hệ thống kiểm soát nội bộ. 4 1.3. Vị trí của kiểm toán nội bộ trong kiểm tra, kiểm soát nội bộ. 8 II. Kiểm toán nội bộ. 9 1.1. Bản chất của kiểm toán nội bộ: 9 1.2.Chức năng, nhiệm vụ chủ yếu và quyền hạn của kiểm toán nội bộ. 11 1.2.1.Chức năng của kiểm toán nội bộ. 11 1.2.2.Nhiệm vụ của kiểm toán nội bộ. 11 1.2.3. Quyền hạn của kiểm toán nội bộ. 12 1.3. Nội dung phạm vi hoạt động và các loại hình kiểm toán nội bộ. 13 1.3.1.Đối tượng phạm vi hoạt động của kiểm toán nội bộ. 13 1.3.2. Phạm vi hoạt động của kiểm toán nội bộ. 13 1.3.3.Các loại hình kiểm toán nội bộ. 13 1.4. Tổ chức hệ thống kiểm toán nội bộ. 14 1.4.1.Nguyên tắc, nhiệm vụ của tổ chức bộ máy kiểm toán nội bộ. 14 1.4.2. Mô hình tổ chức: 15 Chương II Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bô trong các ngân hàng thương maị ở Việt Nam. 18 I. Tìm hiểu khái quát về ngân hàng thương mại. 18 1.1. Khái quát chung. 18 1.2.Vai trò và chức năng cơ bản của ngân hàng. 19 2.1. Sự cần thiết của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại việt nam. 20 2.2 Một số tiền đề hiện nay cho việc hình thành hệ thống kiểm toán nội bộ tại các ngân hàng thương mại Việt Nam 22 II) Nguyên tắc xây dựng và thức trạng của hệ thống kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại . 23 2.1 Nguyên tắc để xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ taị các ngân hàng thương mại ở Việt Nam 23 2.2. Thực trạng hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam. 26 2.2.1.Những kết quả đạt được. 27 2.2.2. Những hạn chế, vướng mắc của hệ thống kiểm soát nội bộ các ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay. 29 Chương III Một số giải pháp nâng cao hiệu qủa hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ nói chung và của bộ phận kiểm toán nội bộ nói riêng tại các NHTM ở Việt Nam 33 Kết luận 41 Danh mục tài liệu tham khảo 42

doc44 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 3422 | Lượt tải: 5download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
é víi kiÓm to¸n viªn. §ã lµ nh÷ng nguyªn t¾c vµ nhiÖm vô cÇn ph¶i tu©n thñ khi tiÕn hµnh tæ chøc bé m¸y kiÓm to¸n néi bé. 1.4.2. M« h×nh tæ chøc: Bé m¸y kiÓm to¸n néi bé gåm: tr­ëng phßng kiÓm to¸n néi bé, phã tr­áng phßng kiÓm to¸n néi bé(nÕu cã), nhãm tr­ëng kiÓm to¸n néi bé vµ kiÓm to¸n viªn néi bé. Sè l­îng kiÓm to¸n viªn néi bé phô thuéc vµo quy m« kinh doanh, ®Þa bµn ho¹t ®éng, sè l­îng c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn, tÝnh chÊt phøc t¹p cña c«ng viÖc, yªu cÇu qu¶n lý kinh doanh vµ tr×nh ®é, n¨ng lùc nghÒ nghiÖp cña kiÓm to¸n viªn . ë c¸c tËp ®oµn s¶n xuÊt ( Tæng c«ng ty, liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp...) ph¶i tæ chøc phßng(ban) kiÓm to¸n néi bé cã ®ñ lùc l­îng vµ n¨ng lùc ®Ó kiÓm to¸n trong ®¬n vÞ vµ c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. Bé phËn kiÓm to¸n néi bé ®­îc tæ chøc ®éc lËp víi c¸c bé phËn qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh kinh doanh trong doanh nghiÖp ( kÓ c¶ phßng kÕ to¸n- tµi chÝnh); chÞu sù chØ ®¹o vµ l·nh ®¹o trùc tiÕp cña (Tæng) Gi¸m ®èc doanh nghiÖp . Theo yªu cÇu cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé, ( Tæng) Gi¸m ®èc cã thÓ cö chuyªn gia thuéc c¸c lÜnh vùc chuyªn m«n kh¸c trong doanh nghiÖp, hoÆc thuª chuyªn gia bªn ngoµi( nÕu cÇn thiÕt) tham gia mét sè néi dung hoÆc toµn bé mét cuéc kiÓm to¸n . §øng ®Çu phßng (ban) kiÓm to¸n néi bé lµ tr­ëng phßng( hoÆc tr­ëng ban) kiÓm to¸n néi bé doanh nghiÖp . ë doanh nghiÖp Nhµ n­íc, Tr­ëng phßng (hoÆc tr­ëng ban) kiÓm to¸n néi bé do (Tæng) Gi¸m ®èc b»ng v¨n b¶n cña Tæng côc, Côc qu¶n lý vèn vµ tµi s¶n nhµ n­íc t¹i doanh nghiÖp (Bé tµi chÝnh), Tr­ëng phßng kiÓm to¸n néi bé lµ ng­êi ký, chÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc (Tæng) gi¸m ®èc vµ tr­íc ph¸p luËt vÒ b¸o c¸o kiÓm to¸n néi bé . Tr­ëng phßng kiÓm to¸n néi bé cã nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n: 1. Chñ ®éng x©y dùng kÕ ho¹ch vµ lËp ch­¬ng tr×nh kiÓm to¸n hµng n¨m. Tæ chøc c¸c cuéc kiÓm to¸n trong néi bé doanh nghiÖp theo nhiÖm vô kÕ ho¹ch vµ ch­¬ng tr×nh kiÓm to¸n ®· ®­îc( Tæng ) Gi¸m ®èc phª duyÖt. 2. Qu¶n lý, bè trÝ, ph©n c«ng c«ng viÖc cho kiÓm to¸n viªn vµ thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p ®µo t¹o vµ huÊn luyÖn kiÓm to¸n viªn , ®¶m b¶o kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é vµ n¨ng lùc c«ng t¸c cña kiÓm to¸n viªn vµ bé m¸y kiÓm to¸n néi bé. 3. §Ò xuÊt víi ( Tæng) Gi¸m ®èc vÒ viÖc ®Ó b¹t, bæ nhiÖm, khen th­ëng, kû luËt ®èi víi kiÓm to¸n viªn néi bé. 4. §Ó nghÞ tr­ng tËp kiÓm to¸n viªn ë c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn hoÆc chuyªn viªn c¸c bé phËn kh¸c liªn quan trong doanh nghiÖp ®Ó thùc hiÖn c¸c cuéc kiÓm to¸n khi cÇn thiÕt. 5. KiÕn nghÞ c¸c thay ®æi vÒ chÝnh s¸ch, ®­êng lèi nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ trong c«ng t¸c qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh ho¹t ®éng kinh doanh . 6. Khi ph¸t hiÖn cã hiÖn t­äng vi ph¹m ph¸p luËt hoÆc nh÷ng quyÕt ®Þnh tr¸i víi chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch, chÕ ®é ph¶i cã tr¸ch nhiÖm b¸o c¸o c¸c cÊp cã thÈm quyÒn ®­a ra c¸c gi¶i ph¸p ®Ó gi¶i quyÕt kÞp thêi. M« h×nh: KiÓm to¸n néi bé trùc thuéc (Tæng ) Gi¸m ®èc cña doanh nghiÖp Héi ®ång qu¶n trÞ (H§QT) Bé phËn kiÓm to¸n néi bé Tæng gi¸m ®èc (Gi¸m ®èc) C¸n bé qu¶n lý cÊp trung gian C¸n bé qu¶n lý cÊp doanh nghiÖp Chó thÝch: Quan hÖ trùc thuéc: Quan hÖ kiÓm tra: Luång th«ng tin ph¶n håi: C¸ch tæ chøc theo m« h×nh nµy phï hîp víi ®iÒu kiÖn thùc tiÔn cña c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc trong giai ®o¹n hiÖn nay. Tuy nhiªn ®Ó kiÓm to¸n néi bé thùc sù cã hiÖu qu¶ th× ng­êi ®øng ®Çu bé phËn kiÓm to¸n néi bé ph¶i ®­îc quyÒn tù do b¸o c¸o kÕt qu¶ kiÓm to¸n víi Ban kiÓm so¸t cña Héi ®ång qu¶n trÞ (nÕu doanh nghiÖp cã Héi ®ång qu¶n trÞ) Nh­ vËy, qua viÖc ph©n tÝch nh÷ng chøc n¨ng, ®Æc ®iÓm cña kiÓm to¸n néi bé th× viÖc h×nh thµnh kiÓm to¸n néi bé trong c¸c doanh nghiÖp trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn ®a chiÒu, c¹nh tranh gay g¾t lµ mét ®iÒu cÇn thiÕt ®Ó n©ng cao tÝnh ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ cña c¸c doanh nghiÖp, chØ ra c¸c vÊn ®Ò, c¸c h­íng ®Ó hoµn thiÖn hÖ thèng chÝnh s¸ch, hÖ thèng kÕ to¸n trong doanh nghiÖp, ®ång thêi tuú theo mçi nhu cÇu tù th©n, mçi ®iÒu kiÖn hoµn c¶nh cña c¸c doanh nghiÖp mµ cã c¬ cÊu tæ chøc kiÓm to¸n vµ kiÕn nghÞ chiÕn l­îc cho c¸c nhµ qu¶n trÞ trong qu¸ tr×nh l·nh ®¹o doanh nghiÖp ë c¶ tÇm vÜ m« vµ vi m«. ë ViÖt Nam hiÖn nay, vÊn ®Ò kiÓm to¸n néi bé cßn míi mÎ nªn cÇn quan t©m tr­íc hÕt ®Õn viÖc x©y dùng ®éi ngò kiÓm to¸n viªn néi bé, ®Æc biÖt trong qu¸ tr×nh c¶i tiÕn qu¶n lý Nhµ n­íc vµ Cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n­íc. Ngay ë c¸c ®¬n vÞ quèc doanh còng ph¶i t¸ch biÖt chøc n¨ng kiÓm to¸n ra khái chøc n¨ng tæ chøc kÕ to¸n, tµi chÝnh cña kÕ to¸n tr­ëng. Ch­¬ng II X©y dùng hÖ thèng kiÓm so¸t néi b« trong c¸c ng©n hµng th­¬ng maÞ ë ViÖt Nam. I. T×m hiÓu kh¸i qu¸t vÒ ng©n hµng th­¬ng m¹i. 1.1. Kh¸i qu¸t chung. Ng©n hµng lµ mét trong nh÷ng ng©n hµng tæ chøc tµi chÝnh quan träng nhÊt cña nÒn kinh tÕ. Ng©n hµng lµ ng­êi cho vay chñ yÕu ®èi víi hµng triÖu hé tiªu dïng ( c¸ nh©n, hé gia ®×nh) vµ vãi hÇu hÕt c¸c c¬ quan chÝnh quyÒn ®i¹ ph­¬ng ( thµnh phè, tØnh...).H¬n n÷a, ®èi víi c¸c doanh nghiÖp nhá ë ®Þa ph­¬ng, tõ ng­êi b¸n rau qu¶ cho tíi ng­êi kinh doanh « t«, ng©n hµng lµ tæ chøc cung cÊp tÝn dông c¬ b¶n phôc vô cho viÖc mua hµng ho¸ dù tr÷ hoÆc mua « t« tr­ng bµy. Khi doanh nghiÖp vµ ng­êi tiÖu dïng ph¶i thanh to¸n cho c¸c kho¶n mua hµng ho¸ vµ dÞch vô hä th­êng dïng ph¶i thanh to¸n cho c¸c kho¶n mua hµng ho¸ vµ dÞch vô hä th­êng sö dông sÐc, thÎ tÝn dông hay tµi kho¶n ®iÖn tö. Vµ khi cÇn th«ng tin tµi chÝnh hay cÇn lËp kÕ ho¹ch tµi chÝnh, hä th­êng t×m ®Õn ng©n hµng ®Ó nhËn ®­îc lêi t­ vÊn. Trªn toµn thÕ giíi, ng©n hµng lµ lo¹i h×nh tæ chøc trung gian tµi chÝnh cung cÊp c¸c kho¶n tÝn dông tr¶ gãp cho ng­êi tiªu dïng víi quy m« lín nhÊt. Trong mäi thêi kú, ng©n hµng lµ mét trong nh÷ng thµnh viªn qua träng nhÊt trªn thÞ tr­êng tÝn phiÕu vµ tr¸i phiÕu do chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng ph¸t hµnh ®Ó tµi trî cho c¸c c«ng tr×nh c«ng céng, tõ nh÷ng héi tr­êng, s©n bãng ®¸ cho ®Õn s©n bay vµ ®­êng cao tèc. Ng©n hµng còng lµ mét träng tæ chøc tµi chÝnh cung cÊp vèn l­u ®éng quan träng nhÊt cho c¸c doanh nghiÖp vµ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ng©n hµng ®· t¨ng c­êng më réng cho vay dµi h¹n ®æi míi hay mua s¾m m¸y mãc thiÕt bÞ míi. Víi tÊt c¶ nh÷ng lÝ do ®ã vµ h¬n thÕ n÷a, ng©n hµng lµ mét trong nh÷ng tæ chøc trung gian tµi chÝnh quan träng nhÊt cña x· héi. Ng©n hµng lµ lo¹i h×nh tæ chøc tµi chÝnh cung cÊp mét danh môc c¸c dÞch vô tµi chÝnh ®a d¹ng nhÊt- ®Æc biÖt lµ tÝn dông, tiÕt kiÖm vµ dÞch vô thanh to¸n- vµ thùc hiÖn nhiÒu chøc n¨ng tµi chÝnh nhÊt so víi bÊt kú mét tµi chÝnh kinh doanh nµo trong nÒn kinh tÕ. 1.2.Vai trß vµ chøc n¨ng c¬ b¶n cña ng©n hµng. S¬ ®å : Nh÷ng chøc n¨ng c¬ b¶n cña ng©n hµng ®a n¨ng ngµy nay Chøc n¨ng uû th¸c Chøc n¨ng tÝn dông Chøc n¨ng b¶o hiÓm Chøc n¨ng m«i giíi Chøc n¨ng ng©n hµng ®Çu t­ vµ b¶o l·nh Ng©n hµng hiÖn ®¹i Chøc n¨ng qu¶n lý tiÒn mÆt Chøc n¨ng lËp kÕ ho¹ch ®Çu t­ Chøc n¨ng thanh to¸n Chøc n¨ng tiÕt kiÖm *) Vai trß cña ng©n hµng trong nÒn kinh tÕ. Trong khi nhiÒu ng­êi tin r»ng c¸c ng©n hµng chØ ®ãng mét vai trß rÊt nhá trong nÒn kinh tÕ – nhËn tiÒn göi vµ cho vay- th× trªn thùc tÕ hiÖn ®· ph¶i thùc hiÖn nhiÒu vai trß míi ®Ó cã thùc hiÖn ®Ó duy tr× kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ ®¸p øng nhu cÇu cña x· héi. c¸c ng©n hµng ngµy nay cã nh÷ng vai trß c¬ b¶n sau: Vai trß trung gian: chuyÓn c¸c kho¶n tiÕt kiÖm, chñ yÕu tõ hé gia ®×nh, c¸c thµnh phÇn kh¸c ®Ó ®Çu t­ vµo nhµ cöa, thiÕt bÞ vµ c¸c tµi s¶n kh¸c. Vai trß thanh to¸n: thay mÆt kh¸ch hµng thùc hiÖn thanh to¸n cho viÖc mua hµng ho¸, dÞch vô ( nh­ b»ng c¸ch ph¸t hµnh vµ bï trõ sÐc, cung cÊp m¹ng l­íi thanh to¸n ®iÖn tö , kÕt nèi c¸c quÜ vµ ph©n phèi tiÒn giÊy). Vai trß ng­êi b¶o l·nh: Cam kÕt tr¶ nî cho kh¸ch hµng khi kh¸ch hµng mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n ( ch¼ng h¹n nh­ ph¸t hµnh th­ tÝn dông). Vai trß ®¹i lý: thay mÆt kh¸ch hµng qu¶n lý vµ b¶o vÖ tµi s¶n cña hä, ph¸t hµnh hoÆc chuéc l¹i chøng kho¸n( th­êng ®­îc thùc hiÖn t¹i phßng uû th¸c). Vai trß thùc hiÖn chÝnh s¸ch: thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ cña chÝnh phñ, gãp phÇn ®iÒu tiÕt sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ theo ®uæi c¸c môc tiªu x· héi. 2.1. Sù cÇn thiÕt cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i viÖt nam. Ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ nh÷ng trung gian tµi chÝnh, nãi chung còng gièng nh­ nh÷ng doanh nghiÖp kh¸c trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng: chóng ®Òu ®­îc tæ chøc ra ®Ó kinh doanh kiÕm lîi cho m×nh vµ cho chñ nî. §Ó ho¹t ®éng kinh doanh c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ph¶i cã vèn vµ ph¶i b¶o toµn, ph¸t triÓn vèn cña m×nh. Trong tæng sè nguån vèn cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i , nguån vèn huy ®éng chiÕm mét tû träng lín, xu h­íng ho¹t ®éng lu«n ®­îc më réng theo nhiÒu h­íng : huy ®éng vèn t¨ng ®Ó më réng cho vay vµ ®Çu t­. Kh¸c víi c¸c doanh nghiÖp b×nh th­êng, ng©n hµng th­¬ng m¹i lµ mét lo¹i h×nh doanh nghiÖp ®Æc biÖt, ho¹t ®éng kinh doanh trong lÜnh vùc tiÒn tÖ tÝn dông thanh to¸n, liªn quan ®Õn toµn bé nÒn kinh tÕ. Tuy ho¹t ®éng ng©n hµng hiÖn nay, bao gåm nhiÒu lo¹i nguån vèn nh­ng tùu trung l¹i ®©y lµ lo¹i h×nh kinh doanh tiÒn tÖ, tÝn dông cña mét hÖ thèng trung gian, tµi chÝnh ®Æc biÖt quan träng trong nÒn kinh tÕ, dùa trªn c¬ së thu hót tiÒn cña kh¸ch hµng (d­íi h×nh thøc nhËn tiÒn göi, huy ®éng b»ng tr¸i phiÕu, kú phiÕu, vµ ®i vay..), víi tr¸ch nhiÖm hoµn tr¶ vµ sö dông sè tiÒn ®ã ®Ó cho vay, ®Çu t­ vµ c¸c nguån vèn thanh to¸n. nh­ vËy ng©n hµng th­¬ng m¹i tiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng nghiÖp vô cña m×nh th«ng qua viÖc, sö dông kh«ng chØ b»ng nguån vèn tù cã mµ chñ yÕu b»ng nguån vèn huy ®éng vña kh¸ch hµng. NÕu ng©n hµng th­¬ng m¹i kh«ng thu héi ®­îc sè nî vay mµ hä ®· cho vay ra, th× kh«ng nh÷ng hä bÞ mÊt nguån vèn tù cã cña b¶n th©n, mµ cßn cã nguy c¬ kh«ng thÓ hoµn tr¶ ®­îc sè tiÒn ®· huy ®éng cña kh¸ch hµng. Trong ho¹t ®éng ng©n hµng th­¬ng m¹i tæn thÊt trong kinh doanh lµ mét tÊt yÕu, khã tr¸nh khái. ViÖc ®¶m b¶o an toµn vèn tiÒn göi cña kh¸ch hµng vµ ®¶m b¶o an toµn vèn ®Çu t­ kh«ng nh÷ng ®­îc c¸c nhµ kinh doanh tiÒn tÖ quan t©m ®Æc biÖt mµ cßn lµ mèi quan t©m cña toµn x· héi. v× vËy, yªu cÇu ®Çu tiªn ®Æt ra nh»m ®¶m b¶o ho¹t ®éng b×nh th­êng lµ ng©n hµng th­¬ng m¹i ph¶i th­êng xuyªn thu håi ®­îc sè vèn ®· cho vay, ®Ó duy tr× kh¶ n¨ng hoµn tr¶ sè tiÒ ®· huy ®éng cña kh¸ch hµng vµ b¶o toµn nguån vèn tù cã cña b¶n th©n. sù an toµn v÷ng ch¾c trong kinh doanh cña ng©n hµng th­¬ng m¹i cã thÓ ®­îc hiÓu lµ sù ®¶m b¶o an toµn vÒ mÆt quyÒn lîi cña ng­êi göi tiÒn còng nh­ ®èi víi chÝnh b¶n th©n ng©n hµng. N­íc ta ®ang trong giai ®o¹n chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, trong ®iÒu kiÖn nhiÒu vÊn ®Ò ch­a ®­îc gi¶i quyÕt ®ång bé, nh­ c¸c yÕu tè vÒ luËt ph¸p, luËt ®Þnh, quy chÕ.. do ®ã viÖc ®iÒu hµnh qu¶n trÞ ho¹t ®éng ng©n hµng Ýt nhiÒu bÞ ¶nh h­ëng. Thùc tÕ x¶y ra nhiÒu ng©n hµng cã nh÷ng biÓu hiÖn kh«ng ®ång bé kh«ng thèng nhÊt, c¸c vô viÖc vi ph¹m quy chÕ, nghiÖp vô vÉn lÆp ®i lÆp l¹i, ch­a ®­îc gi¶i quyÕt triÖt ®Ó. Muèn uèn n¾n vµ ph¸t hiÖn sai sãt kÞp thêi nh»m n©ng cao chÊt l­îng kinh doanh ng©n hµng, ngoµi c¸c biÖn ph¸p thanh tra, kiÓm tra, gi¸m s¸t cña c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc tr­íc hÕt ®ßi hái ng©n hµng th­¬ng m¹i ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu, mµ biÖn ph¸p quan träng nhÊt lµ ng©n hµng th­¬ng m¹i ph¶i thiÕt lËp ®­îc hÖ thèng kiÓm to¸n néi bé. Nh­ng viÖc h×nh thµnh mét tæ chøc kiÓm to¸n néi bé trong ng©n hµng sÏ ®­îc c¸c lîi Ých mang l¹i tõ kiÓm to¸n. ®©y lµ mét trong nh÷ng lÝ do lµm cho c¸c ng©n hµng , nhÊt lµ c¸c ng©n hµng cã quy m« ho¹t ®éng nhá ch­a cã tæ chøc bé phËn kiÓm to¸n. c¸c ng©n hµng nµy th­êng kÕt hîp gi÷a bé phËn kÕ to¸n vµ bé phËn kiÓm to¸n. ®iÒu nµy tr¸i víi nguyªn t¾c “ bÊt kiªm nhiÖm” vµ kh«ng ®óng víi tÝnh chÊt néi dung cña kiÓm to¸n néi bé Bªn c¹nh ®ã, nhiÒu ng©n hµng hiÖn nay ®· cã bé phËn kiÓm to¸n néi bé nh­ng ho¹t ®éng cßn yÕu kÐm láng lÎo chØ mang tÝnh chÊt h×nh thøc, nªn t¸c dông gi¸m ®Þnh vµ kiÓm tra yÕu kÐm. Mét phÇn do b¶n th©n kiÓm to¸n viªn ch­a ®­îc ®µo t¹o ®Çy ®ñ vÒ chuyªn m«n kiÓm to¸n, thiÕu kinh nghiÖm trong kiÓm to¸n, mÆt kh¸c kiÓm to¸n viªn còng ch­a ®ù¬c giao ®Çy ®ñ “quyÒn h¹n , tr¸ch nhiÖm”. V× v©þ c«ng t¸c kiÓm to¸n ®«i khi mÊt tÝnh kh¸ch quan. ChØ kiÓm to¸n vµ ®­a ra nh÷ng kÕt luËn tèt nh÷ng mÆt ­u ®iÓm cßn sai sãt th× bá qua. V× thÕ cã mét sè ng©n hµng hoµn thµnh kÕ ho¹ch b¸o c¸o c¸c kÕt qu¶ ®Òu tèt nh­ng khi cã ®oµn thanh tra ®Õn lµm viÖc th× mäi khuyÕt ®iÓm , yÕu kÐm thùc sù sÏ ®­îc ®­a ra. Do vËy, ®iÒu thiÕt yÕu ë ®©y lµ ph¶i thiÕt lËp ®­îc hÖ thèng kiÓm to¸n néi bé mét c¸ch ®Çy ®ñ vµ cã hiÖu qu¶. Qua thùc tr¹ng c«ng t¸c kiÓm to¸n néi bé t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ViÖt Nam, râ rµng cßn nhiÒu h¹n chÕ tån t¹i vµ khã kh¨n. v× thÕ viÖc h×nh thµnh vµ hoµn thiÖn c«ng t¸c nµy lµ mét ®iÒu rÊt cÇn thiÕt kh«ng nh÷ng cho riªng b¶n th©n c¸c ng©n hµng mµ cßn cho toµn bé nÒn kinh tÕ. 2.2 Mét sè tiÒn ®Ò hiÖn nay cho viÖc h×nh thµnh hÖ thèng kiÓm to¸n néi bé t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ViÖt Nam *Sù ra ®êi cña c¸c lo¹i h×nh kiÓm to¸n. Hoµ nhËp vµo nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng quèc tÕ, ViÖt Nam hiÖn nay ®· h×nh thµnh mét sè c«ng ty kiÓm to¸n ®éc lËp , trong ®ã cã c«ng ty liªn doanh còng nh­ c«ng ty kiÓm to¸n, ho¹t ®éng b»ng 100% vèn n­íc ngoµi. Ngoµi ra hÖ thèng kiÓm to¸n nhµ n­íc còng ®­îc thµnh lËp sau hÖ thèng kiÓm to¸n ®éc lËp vµ ®Õn nay ®· ®i vµo ho¹t ®éng víi ph¹m vi réng r·i, thu nhiÒu kÕt qña tèt. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn ngµy cµng m¹nh mÏ hai hÖ thèng kiÓm to¸n trªn lµ mét tiÒn ®Ò ch¾c ch¾n vµ quan träng ®Ó kiÓm to¸n néi bé ra ®êi vµ ph¸t triÓn. *VÒ nh©n sù MÆc dï kiÓm to¸n nãi chung vµ kiÓm to¸n néi bé nãi riªng lµ ho¹t ®éng cßn míi mÎ ®èi víi t×nh h×nh ho¹t ®éng kinh tÕ ViÖt Nam tuy nhiªn ®éi ngò c¸c bé lµm c«ng t¸c kiÓm to¸n ®· ®­îc trang bÞ hoÆc tù m×nh trang bÞ kiÕn thøc chuyªn m«n mäi mÆt ®Ó tõng b­íc hoµn thiÖn c«ng t¸c kiÓm to¸n. ngoµi ra còng cã mét bé phËn kh«ng nhá c¸c chuyªn gia , nh©n viªn ng­êi n­íc ngoµi ®ang lµm c«ng t¸c kiÓm to¸n néi bé cho c¸c ng©n hµng t¹i ViÖt Nam, bé phËn nµy víi kinh nghiÖm cña hä còng gióp cho c¸n bé kiÓm to¸n ViÖt Nam häc tËp, trao ®æi n©ng cao nghiÖp vô kiÓm to¸n. ®©y còng lµ mét ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c«ng t¸c kiÓm to¸n néi bé ®­îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn t¹i ViÖt Nam. *M«i tr­êng ph¸p lý Qua nhiÒu n¨m chÊn chØnh, söa ®æi, bæ sung luËt ph¸p ViÖt Nam, ngµy cµng tù hoµn thiÖn ®Ó phï hîp víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. - Th¸ng 1/1994- ChÝnh phñ ban hµnh c¸c quy chÕ vÒ kiÓm to¸n ®éc lËp trong nÒn kinh tÕ quèc d©n. - Trong lÜnh vùc ho¹t ®éng ng©n hµng , ho¹t ®éng kiÓm to¸n néi bé ®· ®­îc luËt ho¸ b»ng luËt ng©n hµng nhµ n­íc vµ luËt tµi chÝnh tÝn dông. NghÞ ®Þnh 49/CP cña ChÝnh phñ vµ ®· ®­îc c¸c ng©n hµng triÓn khai. - C¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n ®­îc chÊp nhËn t¹i Mü, c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n qu«c gia , c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n quèc tÕ còng ®­îc phæ biÕn réng r·i. MÆc dï hµnh lang ph¸p lý cña ViÖt Nam ch­a ®Çy ®ñ nh­ng ®©y vÉn lµ nh÷ng tiÒn cho sù ra ®êi c¸c chuÈn mùc kiÓm to¸n néi bé cña ng©n hµng ViÖt Nam. II) Nguyªn t¾c x©y dùng vµ thøc tr¹ng cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i . 2.1 Nguyªn t¾c ®Ó x©y dùng hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé taÞ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ë ViÖt Nam Tõ khi luËt c¸c tµi chÝnh tÝn dông ra ®êi th× côm tõ “ kiÓm to¸n néi bé” ng©n hµng ë ViÖt Nam míi ®­îc sö dông chÝnh thøc khi nãi vÒ ho¹t ®éng kiÓm tra néi bé cña c¸c tæ chøc tÝn dông. Thùc ra ho¹t ®éng kiÓm to¸n néi bé trong ng©n hµng ®· ®­îc thùc hiÖn tõ l©u, nh­ng d­íi c¸c tõ nh­ thanh tra néi bé, kiÓm so¸t, kiÓm tra néi bé, kiÓm so¸t nghiÖp vô.. Nh­ng kiÓm to¸n néi bé ®­îc dïng nh­ ®Ó ®¸nh dÊu b­íc ph¸t triÓn cao h¬n so víi ho¹t ®éng kiÓm tra, gi¸m s¸t th«ng th­êng. NÕu nh­ tr­íc ®©y, ho¹t ®éng cña kiÓm to¸n néi bé chñ yÕu lµ kiÓm tra nh»m ®¸nh gi¸ tÝnh tu©n thñ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ quy ®Þnh néi bé cña tæ chøc tÝn dông th× ngµy nay, cïng víi sù gia t¨ng vÒ gi¸ trÞ tµi s¶n th× kiÓm to¸n néi bé cßn cÇn ph¶i ®¸nh gi¸ tÝnh hiÖu qu¶ trong ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ vµ ®­a ra nh÷ng kiÕn nghÞ cÇn thiÓt ®Ó hoµn thiÖn ho¹t ®éng vµ h¹n chÕ rñi ro cho tæ chøc tµi chÝnh. KiÓm to¸n néi bé chØ lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. KiÓm so¸t néi bé ®­îc ®Þnh nghÜa lµ kÕ ho¹ch vµ toµn bé c¸c ph­¬ng ph¸p c¸c b­íc c«ng viÖc mµ nhµ qu¶n lý doanh nghiÖp ph¶i tu©n theo. HÖ thèng kiÓm so¸t néi bé trî gióp cho c¸c nhµ qu¶n lý ®¹t ®­îc môc tiªu mét c¸ch ch¾c ch¾n theo tr×nh tù vµ kinh doanh hiÖu qu¶. Nh­ vËy kiÓm so¸t néi bé cã thÓ nãi lµ mét c¬ cÊu tæ chøc céng víi nh÷ng biÖn ph¸p thñ tôc phèi kÕt hîp víi nhau ®Ó ®¹t ®­îc c¸c môc tiªu: ®iÒu kho¶n vµ qu¶n lý kinh doanh mét c¸ch cã hiÖu qu¶ gi÷ an toµn t¶i s¶n , ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c vµ tÝnh ®¸ng tin cËy cña c¸c d÷ liÖu h¹ch to¸n hç trî viÖc chÊp hµnh chÝnh s¸ch kinh doanh ®· ®­îc quy ®Þnh, ng¨n ngõa nh÷ng thiÕu sãt trong hÖ thèng xö lý ph¸t hiÖn kÞp thêi nh÷ng thiÕu sãt ph¸t sinh. HÖ thèng kiÓm so¸t néi bé bao gåm hai bé phËn: hÖ thèng c¬ chÕ kiÓm tra néi bé lµ mét h×nh thøc kiÓm tra ®­îc cµi ®Æt ngay trong quy tr×nh nghiÖp vô ®­îc thùc hiÖn bëi nh÷ng nh©n viªn nghiÖp vô t¹i c¸c ®¬n vÞ giao dÞch trùc tiÕp víi kh¸ch hµng vµ tÊt c¶ nh÷ng ai tham gia vµo qu¸ tr×nh xö lý nghiÖp vô, ®­îc thùc hiÖn bëi c¸c l·nh ®¹o cao cÊp. KiÓm to¸n néi bé lµ h×nh thøc kiÓm tra n»m ngoµi quy tr×nh nghiÖp vô, ®­îc thùc hiÖn bëi nh÷ng ng­êi ®éc lËp víi quy tr×nh nghiÖp vô vµ kh«ng chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ quy tr×nh nghiÖp vô ®ã, ®ã lµ nh÷ng kiÓm to¸n viªn néi bé. KiÓm to¸n néi bé ng©n hµng th­¬ng m¹i cã ba chøc n¨ng c¬ b¶n: - KiÓm to¸n ho¹t ®éng nh»m ®¸nh gi¸ tÝnh h÷u hiÖu vµ tÝnh hiÖu qu¶ trong hoµt ®éng cña ®¬n vÞ. - KiÓm to¸n tu©n thñ nh»m gi¸m s¸t viÖc tu©n thñ ph¸p luËt vµ c¸c quy ®Þnh néi bé cña tæ chøc tÝn dông ë c¸c quy ®Þnh néi bé cña tæ chøc tÝn dông ë c¸c ®èi t­îng chÞu sù kiÓm to¸n. - KiÓm to¸n ho¹t ®éng tµi chÝnh nh»m x¸c nhËn tÝnh trung thùc, hîp lý, hîp ph¸p cña c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh cña tµi chÝnh tÝn dông NÕu nh­ ho¹t ®éng träng t©m cña kiÓm to¸n ®éc lËp lµ kiÓm to¸n nh»m x¸c nhËn tÝnh trung thùc, hîp ph¸p, hîp lý cña c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh th× träng t©m cña kiÓm to¸n néi bé lµ kiÓm tra nh»m ®¸nh gi¸ tÝnh hiÖu qu¶ trong ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ vµ tÝnh tu©n thñ c¸c quy ®Þnh vña ph¸p luËt vµ quy ®Þnh néi bé. Ngoµi ba chøc n¨ng trªn, kiÓm to¸n néi bé cßn cã chøc n¨ng t­ vÊn trong néi bé tµi chÝnh tÝn dông, ®­a ra c¸c kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ cña c¬ cÊu tæ chøc còng nh­ quy tr×nh vËn hµnh cña tµi chÝnh tÝn dông. NhiÖm vô cña kiÓm to¸n néi bé lµ thùc hiÖn kiÓm to¸n ®èi víi tÊt c¶ c¸c qu¸ tr×nh ho¹t ®éng va kinh doanh cña tµi chÝnh tÝn dông, tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ tæ chøc trong tµi chÝnh tÝn dông. Cô thÓ lµ kiÓm to¸n néi bé ph¶i kiÓm tra ®¸nh gi¸ vÒ: Kh¶ n¨ng ho¹t ®éng, tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh kinh tÕ vµ sù hîp lý cña c¬ chÕ kiÓm tra néi bé. ViÖc ¸p dông, kh¶ n¨ng ho¹t ®éng, tÝnh hiÖu qu¶ vµ sù hîp lý cña c¬ chÕ qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh rñi ro. KiÓm tra chÕ ®é th«ng tin b¸o c¸c, hÖ thèng th«ng tin vµ chÕ ®é tµi chÝnh kÕ to¸n. ViÖc tu©n thñ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ c¸c quy ®Þnh néi bé, viÖc chÊp hµnh c¸c quy chÕ, chÕ ®é vµ quy t¾c cña ®¬n vÞ còng nh­ tÝnh nghiªm tóc ®óng ®¾n cña tÊt c¶ c¸c qu¸ tr×nh ho¹t ®äng kinh doanh vµ c¸c quy ®Þnh lµ biÖn ph¸p nh»m b¶o vÖ tµi s¶n cña ®¬n vÞ. Trªn c¬ së kÕt qu¶ kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé x¸c ®Þnh møc ®é phï hîp víi luËt trong viÖc ban hµnh nh÷ng quy ®Þnh néi bé, x¸c ®Þnh chÊt l­îng thùc hiÖn c«ng viÖc cña ban l·nh ®¹o vµ c¸n bé nh©n viªn, ®­a ra nh÷ng kiÕn nghÞ cÇn thiÕt nh»m söa ch÷a hoÆc c¶i thiÖn ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ. XÐt d­íi gi¸c ®é an toµn, kiÎm to¸n néi bé tham gia t­ vÊn trong viÖc x©y dùng c¬ cÊu tæ chøc, quy tr×nh ho¹t ®éng còng nh­ khi kinh doanh s¶n phÈm míi, kinh doanh trªn thÞ tr­êng míi víi t­ c¸ch lµ phßng ngõa rñi ro. §èi víi mçi ng©n hµng th­¬ng m¹i, mét trong nh÷ng yªu cÇu quan träng nhÊt lµ ph¶i ®¶m b¶o tÝnh an toµn vµ lµnh m¹nh trong ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh. ChÝnh v× vËy, c¸c ng©n hµng lu«n h­íng tíi viÖc ph¶i x©y dùng ®­îc mét hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé h÷u hiÖu ®Ó thùc hiÖn chøc n¨ng gi¸m s¸t toµn bé c¸c ho¹t ®éng qu¶n lý, ®iÒu hµnh vµ t¸c nghiÖp trong ng©n hµng víi môc tiªu ph¸t hiÖn vµ kiÓm so¸t c¸c rñi ro cã thÓ ph¸t sinh, ®¶m b¶o tÝnh tu©n thñ víi c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ c¸c chiÕn l­îc, chÝnh s¸ch, quy ®Þnh, quy tr×nh vµ quyÕt ®Þnh cña b¶n th©n ng©n hµng, tõ ®ã gãp phÇn quan träng ®Ó ®¶m b¶o tÝnh an toµn vµ hiÖu qu¶ cña ng©n hµng. 2.2. Thùc tr¹ng ho¹t ®éng cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ë ViÖt Nam. KiÓm to¸n néi bé lµ mét bé phËn cÊu thµnh cña bé m¸y gi¸m s¸t néi bé cña ng©n hµng, bao gåm tÊt c¶ c¸c bé phËn cã tham gia thùc hiÖn chøc n¨ng gi¸m s¸t chuyªn tr¸ch (trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i Nhµ n­íc lµ Ban kiÓm so¸t H§QT vµ phßng (ban) kiÓm tra-kiÓm to¸n ho¹t ®éng kiÓm to¸n néi bé t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i Nhµ n­íc ®­îc g¾n liÒn víi c¸c ho¹t ®éng kiÓm tra néi bé theo quy ®inh cña NghÞ ®Þnh 49/2000/N§-CP ngµy 12/9/02 cña ChÝnh phñ vÒ tæ chøc ho¹t ®éng cña NHTM vµ quy chÕ mÉu vÒ ho¹t ®éng kiÓm tra, kiÓm so¸t néi bé trong c¸c tµi chÝnh( ban hµnh kÌm theo Q§ 03/1998/Q§-NHNN 3 ngµy 03/01/1998 cña hÖ Thèng ®èc NHNN) Cã thÓ m« h×nh ho¸ hÖ thèng tæ chøc KSNB hiÖn nay cña ng©n hµng th­¬ng m¹i nhµ n­íc nh­ sau (s¬ ®å 1) S¬ ®å 1: M« h×nh tæ chøc hÖ thèng gi¸m s¸t néi bé hiÖn nay t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i nhµ n­íc: Héi ®ång qu¶n trÞ Ban ®iÒu hµnh Së giao dÞch, chi nh¸nh cÊp 1, c«ng ty trùc thuéc, v¨n phßng ®¹i diÖn, ®¬n vÞ sù nghiÖp. Chi nh¸nh cÊp 2, c¸c phßng giao dÞch, quü TiÕt kiÖm Ban kiÓm so¸t H§QT Phßng (ban) kiÓm tra – kiÓm to¸n néi bé Héi së chÝnh Phßng, tæ kiÓm tra – kiÓm to¸n néi bé chi nh¸nh Chó thÝch: - Quan hÖ qu¶n lý b¸o c¸o trùc tiÕp: - Quan hÖ qu¶n lý, b¸o c¸o gi¸n tiÕp: - Quan hÖ kiÓm tra, gi¸m s¸t Cã nhiÒu ý kiÕn cho r»ng, ho¹t ®éng kiÓm to¸n néi bé trong ng©n hµng th­¬ng m¹i ch­a hiÖu qu¶, ®· cã nhiÒu cuéc héi th¶o bµn vÒ vÊn ®Ò n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kiÓm to¸n néi bé trong tµi chÝnh tÝn dông ë ViÖt Nam. Thùc tÕ tæ chøc vµ ho¹t ®éng kiÓm so¸t t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i Nhµ n­íc hiÖn nay ®· béc lé nhiÒu ®iÓm bÊt hîp lý, dÉn ®Õn g¶im hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña kiÓm to¸n néi bé, nh­ng nã còng gÆt h¸i ®­îc mét sè thµnh tùu ®¸ng kÓ. 2.2.1.Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc. Ho¹t ®éng cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ®· ®­îc H§QT, BG§ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i chó ý quan t©m x©y dùng, cñng cè. Tr­íc hÕt, H§QT vµ BG§ c¸c NHTM ®· chó träng tíi viÖc t¹o ra mét tr­êng kiÓm so¸t m¹nh, trong ®ã khuyÕn khÝch c¸c chuÈn mùc cao vÒ ®¹o ®øc, lµm cho c¸c nh©n viªn ë tÊt c¶ c¸c cÊp hiÓu râ vÒ tÇm quan träng cña kiÓm tra néi bé, hiÓu vÒ vai trß cña m×nh trong c¬ chÕ kiÓm tra néi bé. Th«ng th­êng, ®Ó ®Ò cao c¸c gi¸ trÞ ®¹o ®øc, H§QT vµ BG§ c¸c NHTM ®Ò ra chÝnh s¸ch vµ c¸c quy tr×nh cña ng©n hµng ng¨n ngõa vµ h¹n chÕ c¸c ®éng c¬ hoÆc ham muèn thùc hiÖn c¸c hµnh vi kh«ng ®­îc phÐp. VÝ dô nh­ nhÊn m¹nh qu¸ møc c¸c môc tiªu thµnh tÝch, ®Æc biÖt lµ nh÷ng thµnh tÝch ng¾n h¹n; c¬ chÕ thï lao phô thuéc qu¸ nhiÒu vµo khèi l­îng(d­ nî tÝn dông), bá qua vÊn ®Ò chÊt l­îng (nî qu¸ h¹n, nî khã ®ßi...) Thø hai, cïng víi sù chØ ®¹o cña NHTM, H§QT vµ BG§ c¸c NHTM ®· th­êng xuyªn r¸ so¸t c¬ chÕ nghiÖp vô cña nh÷ng lÜnh vùc ho¹t ®éng quan träng nh­ nghiÖp vô tÝn dông, thanh to¸n qu«c tÕ(®Æc biÖt viÖc më L/C thanh to¸n hµng nhËp), kinh doanh ngo¹i tÖ.. ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ng ®iÓm yÕu cña quy tr×nh nghiÖp vô hoÆc nh÷ng rñi ro tiÒm tµng, rñi ro kiÓm so¸t ch­a ®­îc nhËn biÕt, ch­a cã biÖn ph¸p kiÓm so¸t tháa ®¸ng phßng ngõa, hay nhËn biÕt nh÷ng rñi ro míi trong ®iÒu kiÖn kinh doanh thay ®æi, trªn c¬ së ®ã mµ bæ sung biÖn ph¸p nghiÖp vô, x©y dùng qu¸ tr×nh míi hoµn thiÖn h¬n. Thø ba : H§QT vµ BG§ b­íc ®Çu ®· nhËn thøc ®­îc sù cÇn thieets cña viÖc th­êng xuyªn cã sù kiÓm tra ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®éc lËp, kh¸ch quan ®èi víi c¬ chÕ kiÓm tra néi bé g¾n víi quy tr×nh. Do ®ã, H§QT vµ BG§ ®· quan t©m x©y dùng vµ t¹o ®iÒu kiÖn ho¹t ®éng cho bé phËn kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé, chuyªn tr¸ch cña ng©n hµng,coi bé phËn nµy nh­ lµ “ c¸nh tay v­¬n dµi”. Bé m¸y tæ chøc cña bé phËn kiÓm tra, kiÓm to¸n néi b« chuyªn tr¸ch liªn tôc ®­îc hoµn thiÖn cñng cè sè l­îng, c¸n bé lµm c«ng t¸c kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé chuyªn tr¸ch kh«ng ngõng n©ng cao vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng. Sè l­îng c¸n bé cã tr×nh ®é ®¹i häc chiÕm tû träng chñ yÕu trong tæng sè c¸n bé lµm c«ng t¸c kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé chuyªn tr¸ch. VÝ dô : t¹i ng©n hµng th­¬ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n viÖt nam bé phËn kiÓm tra kiÓm to¸n néi bé chuyªn tr¸ch tõ khi míi thµnh lËp cã 576 c¸n bé, chiÕm tû lÖ 2.1% tæng sè c¸chøc n¨ng bé. Sè kiÓm tra viªn cã tr×nh ®é ®¹i häc lµ 247 ng­êi, chiÕm tû lÖ 43% tæng sè kiÓm tra viªn. ®Õn 31/12/2000, sè kiÓm tra viªn lµ 813 ng­êi, chiÕm tû lÖ 3.54% tæng sè c¸n bé vµ sè kiÓm tra viªn cã tr×nh ®é ®¹i häclµ 476 ng­êi, chiÕm tû träng 59& sè kiÓm tra viªn. Trong nh÷ng n¨m qua, ho¹t ®éng cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé gãp phÇn b¶o ®¶m an toµn, ho¹t ®éng cña tµi s¶ncña ng©n hµng n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh gãp phÇn quan träng vµo sù ph¸t triÓn cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i . cô thÓ bé phËn kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé kÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng sai sãt, s¬ hë trong qu¶n lý, nh÷ng chç bÊt hîp lý trong c¬ chÕ ®iÒu hµnh vµ ho¹t ®éng nh÷ng ho¹t ®éng vi ph¹m chÕ ®é. Trªn c¬ së ®ã, kiÓm to¸n néi bé t­ vÊn ®ãng gãp ý kiÕn víi BG§ vµ bé phËn nghiÖp vô hoÆc cã biÖn ph¸p xö lý thÝch hîp víi nh÷ng sai ph¹m nh­ vËy ®· ng¨n ngõa ®­îc rñi ro tæn thÊt, cã thÓ x¶y ra, ®ång thêi còng cã t¸c dông tèt ®Õn ý thøc, tr¸ch nhiÖm hay nghiÖpvô chuyªn m«n cña c¸n bé c«ng nh©n viªn ng©n hµng. T¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam, riªng trong n¨m 2000, bé phËn kiªm tra, kiÓm to¸n néi bé ®· tæ chøc ®­îc 4411 cuéc kiÓm tra, trong ®ã cã 2044 l­ît kiÓm tra vÒ tÝn dông, 1462 l­ît kiÓm tra vÒ kÕ to¸n vµ 905 l­ît kiÓm tra kh¸c. Sè vô viÖc ph¸t hiÖn qua kiÓm tra lµ 29 vô, 73 c¸n bé vi ph¹m víi sè tiÒn vi ph¹m 6093 triÖu ®ång. Th«ng qua c«ng t¸c ®Æc thï cña m×nh, kiÓm to¸n néi bé gãp phÇn ®­a ng©n hµng ho¹t ®éng cã nÒ nÕp, cã kû c­¬ng kû luËt, tu©n theo quy ®inh cña ph¸p luËt vµ quy ®Þnh néi bé, ng¨n ngõa c¸c sai ph¹m ph¸t sinh. Bé phËn kiÓm tra kiÓm so¸t néi bé chuyªn tr¸ch ®· vµ ®ang tÝch cùc gióp c¸c nhµ ®iÒu hµnh kÞp thêi n¾m b¾t t×nh h×nh ®Ó xö lý t×nh huèng xÊu, hoÆc ho¹ch chiÕn l­îc kinh doanh trong t­¬ng lai. 2.2.2. Nh÷ng h¹n chÕ, v­íng m¾c cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ViÖt Nam hiÖn nay. Qua thùc tiÔn vÒ nh÷ng rñi ro, tæn thÊt mµ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i gÆp ph¶i trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, chóng ta nhËn thÊy hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña c¸c ng©n hµng nh×n chung cßn béc lé nhiÒu yÕu kÐm, ho¹t ®éng ch­a thËt hiÖu qu¶. Mét lµ, nh÷ng vi ph¹m(vi ph¹m ®¹o ®øc hµnh nghÒ- tho¸i ho¸ biÕn chÊt, tr×nh ®é nghiÖp cô yÕu kÐm- bÞ kh¸ch hµng lõa ®¶o, sù c©u kÕt th«ng ®ång...) cña mét sè c¸n bé, nh©n viªn ng©n hµng kh«ng ®­îc hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ph¸t hiÖn kÞp thêi, hoÆc ®· ph¸t hiÖn nh­ng kh«ng ®­îc Ban l·nh ®¹o ng©n hµng xö lý kÞp thêi. Tuy nhiªn, cã nh÷ng tr­êng hîp vi ph¹m ®­îc ph¸t hiÖn sau khi kiÓm to¸n( do c¸c c¬ quan kiÓm to¸n bªn ngoµi thùc hiÖn) ®· khuyÕn c¸o cho Ban l·nh ®¹o ng©n hµng biÕt nh­ng còng kh«ng ®­îc xö lý kÞp thêi dÉn ®Õn thÊt tho¸t hµng ngh×n tû ®ång nh­ Tamexco, Epco.. g©y thiÖt h¹i kh«ng nhá cho ngµnh ng©n hµng. T¹i H¶i Phßng cã nh÷ng phßng giao dÞch cña ng©n hµng th­¬ng m¹i X, khi cÊp trªn kiÓm tra, hÇu hÕt c¸n bé trong phßng ®· bÞ ®×nh chØ c«ng t¸c, bÞ truy tè ph¸p luËt vµo tï v× ®· th«ng ®ång gi¶ m¹o hå s¬ tÝn dông, vay vèn ng©n hµng, lµm thÊt tho¸t hµng chôc tû ®ång. Nguyªn nh©n cña tån t¹i nµy do: (1) H§QT vµ Ban l·nh ®¹o c¸c NHTM ch­a lµm hÕt tr¸ch nhiÖm ch­a nhËn biÕt ®­îc rñi ro vµ møc ®é t¸c ®éng cña nh÷ng rñi ro ®ã, nªn kh«ng cã biÖn ph¸p xö lý kÞp thêi, thÝch hîp;(2)c«ng t¸c tæ chøc c¸n bé lµm ch­a tèt, trong ph©n c«ng lao ®éng ch­a qu¸n triÖt c¸c nguyªn t¾c kiÓm so¸t nh­ ph©n t¸ch chøc n¨ng, bÊt kiªm nhiÖm, phª chuÈn vµ uû quyÒn; (3) ®Æc biÖt, thiÕu v¾ng hoÆc kh«ng cã chÊt l­îng trong c«ng t¸c kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé n»m ngoµi quy tr×nh nghiÖp vô(hoÆc g¾n víi qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña mét ®¬n vÞ, bé phËn nµo ®ã). Nguyªn nh©n nµy l¹i xuÊt ph¸t tõ hµng lo¹t vÊn ®Ò trong m« h×nh tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé, trong ®ã nh÷ng vÊn ®Ó quan träng nhÊt nh­: tÝnh ®éc lËp kh«ng ®¶m b¶o, tr×nh ®é cßn thÊp vÒ kü n¨ng nghiÖp vô, vÒ kü thuËt kiÓm to¸n cña kiÓm to¸n viªn néi bé. Mét thùc tÕ hÕt søc nguy h¹i cho c¸c ng©n hµng th­êng m¹i hiÖn nay lµ c¸c nh©n viªn thuéc b« phËn nµy nhiÒu tr­êng hîp lµ c¸c nh©n viªn kh«ng ®ñ n¨ng lùc, tr×nh ®é chuyªn m«n ®¹o ®øc cña c¸c bé phËn kh¸c chuyÓn sang(cã thÓ cã c¶ nh÷ng nh©n viªn bÞ kû luËt, thµnh phÇn tiªu cùc...) Hai lµ, c¬ chÕ kiÓm tra, kiÓm so¸t g¾n víi quy tr×nh nghiÖp vô cña NHTM ch­a m¹nh cßn s¬ hë,ch­a ®ñ ®¶m b¶o hÖ thèng ho¹t ®éng an toµn, cã hiÖu qu¶. LÊy vÝ dô ®iÓn h×nh: Quy chÕ nghiÖp vô cho vay hiÖn nay ë c¸c NHTM cßn cã nh÷ng ®iÓm yÕu sau: - Ch­a thùc hiÖn ph©n t¸ch chøc n¨ng hoµn toµn: c¸n bé tÝn dông tiÕp nhËn hå s¬ xin vay vèn cña kh¸ch hµng lµ c¸n bé ng©n hµng ®Çu tiªn thÈm ®Þnh hå s¬ xin vay vèn, vµ còng chÝnh lµ c¸n bé kiÓm tra qu¸ tr×nh sö dông vèn vay cña kh¸ch hµng sau khi gi¶i ng©n; lµ c¸n bé tiÕp nhËn, qu¶n lý mäi th«ng tin vÒ kh¸ch hµng. Víi quy tr×nh nghiÖp vô nµy, tr­êng hîp mét kho¶n cho vay sai do tr×nh ®é nghiÖp vô yÕu kÐm, do th«ng ®ång gi÷a c¸n bé tÝn dông vµ c¸n bé l·nh ®¹o ng©n hµng duyÖt kho¶n vay sÏ kh«ng ®­îc ng¨n ngõa, kh«ng sím ®­îc ph¸t hiÖn vµ kh«ng ®­îc söa sai kÞp thêi. §iÒu nµy ®· lµm gi¶m tÝnh ®éc lËp, kh¸ch quan cña kiªm tra, kiÓm to¸n néi bé vµ do ®ã, kiÓm to¸n néi b« kh«ng thÓ thùc hiÖn chøc n¨ng kiÓm to¸n tæng thÓ ho¹t ®éng, trong ®ã bao gåm c¶ viÖc xem xÐt hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña Ban ®iÒu hµnh hay Ban gi¸m ®èc c¸c chi nh¸nh mét c¸ch kh¸ch quan vµ hiÖu qu¶. §Ó kh¾c phôc ®iÓm yÕu ®ã trong quy tr×nh nghiÖp vô cho vay, NHTM cÇn tæ chøc riªng mét bé phËn thu nhËn, qu¶n lý th«ng tin kh¸ch hµng, theo dâi vµ ®¸nh gi¸ mäi quan hÖ kinh tÕ gi÷a ®¬n vÞ ng©n hµng víi kh¸ch hµng. Bé phËn nµy còng ®­îc quyÒn nhËn b¸o c¸o kiÓm tra sö dông vèn vay sau khi gi¶i ng©n cña c¸n bé tÝn dông. Bé phËn thu nhËn, qu¶n lý th«ng tin kh¸ch hµng cÇn do mét gi¸m ®èc phô tr¸ch, kh«ng ph¶i lµ phã gi¸m ®èc phô tr¸ch ho¹t ®éng tÝn dông ®Ó thùc hiÖn ph©n t¸ch chøc n¨ng trong ho¹t ®éng tõ cÊp c¬ së ®Õn cÊp l·nh ®¹o cao nhÊt. - HiÖn nay, cßn nhiÒu quy tr×nh nghiÖp vô quan träng vÉn ch­a ®­îc ban hµnh hoÆc ®· cã nh­ng ch­a ®Çy ®ñ vµ bao qu¸t hÕt ®­îc c¸c b­íc thùc hiÖn cña tõng nghiÖp vô cô thÓ. §iÒu nµy ®· g©y khã kh¨n cho Ban kiÓm so¸t vµ c¸c phßng (ban) kiÓm to¸n néi bé, c¸c bé phËn nµy kh«ng cã c¬ së chÝnh thøc ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cña nhiÒu ho¹t ®éng, nghiÖp vô trong NHTM Nhµ n­íc. - HiÖn t¹i c«ng t¸c kiÓm to¸n chñ yÕu lµ sö dông ph­¬ng ph¸p kiÓm to¸n tu©n thñ vµ kiÓm to¸n chi tiÕt, víi c¸c c«ng cô vµ ph­¬ng tiÖn thñ c«ng, l¹i chØ chó träng vµo c¸c sù viÖc, c¸c kÕt qu¶ ®· x¶y ra, chø kh«ng tiÕp cËn mét c¸ch hÖ thèng vµ tæng thÓ trªn c¬ së ®Þnh h­íng rñi ro nh»m ph¸t hiÖn c¸c rñi ro tiÒm Èn hay nh÷ng ®iÓm yÕu trong quy tr×nh ®Ó cã nh÷ng ®Ó xuÊt, kiÕn nghÞ söa ®æi, kh¾c phôc. H¬n n÷a, nÕu chØ ®i vµo chi tiÕt th× khi khèi l­îng c«ng viÖc t¨ng nhanh, bé phËn kiÓm to¸n néi bé sÏ bÞ qu¸ t¶i kh«ng thÓ ®¶m ®­¬ng ®­îc nhiÖm vô cña m×nh. - Nh­ trong ®×ªu kiÖn kinh tÕ thÞ tr­êng cã nhiÒu thµnh phµn kinh tÕ, cã nh÷ng nhãm kh¸ch hµng mµ gi÷a hä cã nh÷ng mèi quan hÖ rÊt ®Æc biÖt chi phèi vÒ quan hÖ gia ®×nh th©n thiÕt cña c¸c thµnh viªn ban l·nh ®¹o, chi phèi vÒ thÞ tr­êng... Do nh÷ng mèi quan hÖ ®Æc biÖt nh­ vËy, rñi ro trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cã thÓ x¶y ra ®ång läat, hoÆc d©y truyÒn ë tÊt c¶ c¸c kh¸ch hµng trong nhãm. V× vËy, trong ho¹t ®éng tÝn dông, NHTM cÇn nghiªn cøu vµ quy ®Þnh nh÷ng tr­êng hîp cô thÓ ®iÓn h×nh mµ ë ®ã mét nhãm kh¸ch hµng cÇn ph¶i quy vÒ mét ®èi t­îng kh¸ch hµng, ®ång thêi quy ®Þnh h¹n møc tÝn dông tèi ®a cho ®èi t­îng kh¸ch hµng nµy nh»m h¹n chÕ rñi ro tÝn dông cã thÓ x¶y ra. HiÖn nay, trong quy chÕ nghiÖp vô cho vay cña NHTM míi ®­a ra giíi h¹n tèi ®a cho vay mét kh¸ch hµng lµ 15% vèn tù cã. NÕu gi¶ thiÕt cã mét nhãm 5 doanh nghiÖp cæ phÇn, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n cã quan hÖ vÒ vèn ®iÒu lÖ( trªn 50%) chi phèi lÉn nhau. Rñi ro trong ho¹t ®éng cã thÓ x¶y ra d©y chuyÒn ë tÊt c¶ 5 doanh nghiÖp trong nhãm, trong khi ®ã tæng d­ nî tÝn dông mµ mét NHTM cã thÓ quan hÖ víi nhãm kh¸ch hµng nµy lµ 75% vèn tù cã cña ng©n hµng. Nh­ vËy, tiÒm Èn rñi ro tÝn dông ®èi víi ng©n hµng lµ rÊt lín. Ba lµ, ch­a cã sù céng t¸c tèt gi÷a c¸c c¬ quan gi¸m s¸t ng©n hµng(thanh tra ng©n hµng, B¶o hiÓm tiÒn göi kiÓm to¸n tõ bªn ngoµi vµ kiÓm to¸n néi bé NHTM , dÉn tíi c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra chång chÐo g©y phiÒn nhiÔu cho c¸c NHTM , l·ng phÝ thêi gian, c«ng søc, tiÒn cña. Trong khi ®ã, nhiÒu lÜnh vùc ho¹t ®éng, bé phËn cña NHTM vÉn bÞ bá trèng kh«ng ®­îc kiÓm tra, ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®éc lËp kh¸ch quan. Trong nh÷ng n¨m võa qua, cã thÓ thÊy hiÖn t­îng sau: t¹i mét thêi ®iÓm, t¹i mét NHTM quèc doanh, thËm chÝ t¹i mét chi nh¸nh NHTM quèc doanh võa cã sù kiÓm tra cña thanh tra ng©n hµng nhµ n­íc, võa cã kiÓm to¸n cña kiÓm to¸n nhµ n­íc vµ theo LuËt c¸c tµi chÝnh tÝn dông, hµng n¨m, b¸o c¸o quyÕt to¸n cña ®¬n vÞ NHTM cßn ph¶i ®­îc kiÓm to¸n bëi mét c«ng ty kiÓm to¸n ®éc lËp. Mçi ®¬n vÞ nµy cã ch­¬ng tr×nh vµ néi dung kiÓm tra riªng ®ßi hái NHTM ph¶i ®¸p øng. - Cã thÓ kÕt luËn r»ng ho¹t ®éng c«ng t¸c kiÓm tra néi bé vµ kiÓm to¸n néi bé t¹i c¸c NHTM Nhµ n­íc tuy ®· ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ b­íc ®Çu, nh­ng vÉn cßn nhiÒu ®iÓm bÊt hîp lý, thiÕu khoa häc dÉn ®Õn hiÖu lùc vµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cßn thÊp, ch­a ®¸p øng ®­îc nhu cÇu gi¸m s¸t vµ t­ vÊn qu¶n lý ng©n hµng trong ®iÒu kiÖn c¸c NHTM Nhµ n­íc ®ang ®øng tr­íc thö th¸ch kh¾c nghiÖt cña tiÕn tr×nh héi nhËp víi khu vùc vµ thÕ giíi. Trong thùc tiÔn, c©u hái ®Æt ra ®èi víi c¸c nhµ qu¶n trÞ ng©n hµng, ®èi víi c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n­íc ë ®©y lµ:ThiÕt kÕ mét hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé nh­ thÕ nµo ®Ó ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ nhÊt? Nh÷ng tiªu chÝ c¬ b¶n nµo khi ®¸nh gi¸ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña mét ng©n hµng? Gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé t¹i c¸c NHTM ViÖt Nam hiÖn nay?§Ó gãp phÇn tr¶ lêi c¸c c©u hái trªn, t«i xin ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p sau: Ch­¬ng III Mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qña ho¹t ®éng cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé nãi chung vµ cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé nãi riªng t¹i c¸c NHTM ë ViÖt Nam Do ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng ng©n hµng, h¬n bÊt cø mét lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµo kh¸c, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i cÇn ph¶i kiÖn toµn hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé. §©y lµ c«ng cô qu¶n lý c¬ b¶n ®Ó H§QT vµ BG§ ®iÒu hµnh H§QT ng©n hµng mét c¸ch ch¾c ch¾n, an toµn vµ hiÖu qu¶. §Ó n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé c¸c NHTM ViÖt Nam hiÖn nay, cÇn ph¶i cã mét hÖ thèng c¸c gi¶i ph¸p tõ phÝa c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc, tõ ng©n hµng nhµ n­íc, tõ b¶n th©n c¸c NHTM. ë ph¹m vi nghiªn cøu cña m×nh, t«i xin ®­a ra m« h×nh vµ mét sè gi¶i ph¸p sau: S¬ ®å 2: §Ò xuÊt m« h×nh tæ chøc bé m¸y gi¸m s¸t néi bé t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i nhµ n­íc Héi ®ång qu¶n trÞ Phßng kiÓm tra néi bé trô së chÝnh Ban kiÓm so¸t héi ®ång qu¶n trÞ Ban ®iÒu hµnh Phßng, tæ kiÓm tra néi bé chi nh¸nh Së GD, c«ng ty trùc thuéc, chi nh¸nh cÊp 1, v¨n phßng ®¹i diÖn, ®¬n vÞ sù nghiÖp C¸c phßng kiÓm to¸n néi bé khu vùc (söa l¹i) Chi nh¸nh cÊp 2 phßng giao dÞch, quü tiÕt kiÖm Chó thÝch: - Quan hÖ qu¶n lý, ®iÒu hµnh, b¸o c¸o trùc tiÕp: - Quan hÖ gi¸m s¸t, kiÓm to¸n : - Quan hÖ chØ ®¹o, b¸o c¸o gi¸n tiÕp : Thø nhÊt, c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n­íc c¸c cÊp, NHNN ViÖt Nam, Bé tµi chÝnh ... nªn sö dông thuËt ng÷ cã néi dung thèng nhÊt khi ®Ò cËp ®Õn kiÓm to¸n néi bé, hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé ®Ó lo¹i trõ sù nhÇm lÉn, nhËn thøc kh«ng ®óng. HiÖn nay, theo c¸c §iÒu 41,42,43 trong LuËt c¸c TCTD- cã hiÖu lùc tõ ngµy 12/9/2000 cña ChÝnh phñ vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña NHTM, QuyÕt ®Þnh sè 122/2001/Q§-NHNN ngµy 20/02/01 ®Òu quy ®Þnh vÒ viÖc NHTM ph¶i lËp hÖ thèng kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé chuyªn tr¸ch thuéc bé m¸y ®iÒu hµnh cña Tæng gi¸m ®èc( Gi¸m ®èc). HÖ thèng kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé chuyªn tr¸ch cã tõ trô së chÝnh ®Õn c¸c së giao dÞch, chi nh¸nh, v¨n phßng ®¹i diÖn, c«ng ty trùc thuéc ®Ó gióp Tæng gi¸m ®èc( Gi¸m ®èc) ®iÒu hµnh th«ng suèt, an toµn vµ ®óng ph¸p luËt mäi ho¹t ®éng cña ng©n hµng. Qui ®Þnh nãi trªn trong luËt v¨n b¶n d­íi luËt ®· ¶nh h­ëng tíi m« h×nh tæ chøc cña NHTM. nh­ viÖc thiÕt lËp hÖ thèng kiÓm tra, kiÓm to¸n néi bé chuyªn tr¸ch cña c¸c NHTM cã xu h­íng chia lµm 2 bé phËn nhá bé phËn kiÓm tra vµ bé phËn kiÓm to¸n néi bé. Bé phËn kiÓm tra th«ng th­êng kiÓm tra vÒ c¸c ho¹t ®éng liªn quan ®Õn tµi s¶n Cã nh­ nghiÖp vô tÝn dông, b¶o l·nh...Bé phËn kiÓm to¸n th«ng th­êng kiÓm tra ho¹t ®éng tµi chÝnh. Nh×n chung, viÖc ph©n chia chøc n¨ng nhiÖm vô cña 2 bé phËn th­êng kh«ng ph©n ®Þnh râ rµng, chång chÐo, trong khi ®ã mét sè lÜnh vùc ho¹t ®éng vµ kinh doanh cña ng©n hµng bÞ bá trèng kh«ng ®­îc kiÓm tra, ®¸nh gi¸. HiÖn nay, ë ViÖt Nam, méi sè quan ®iÓm cho r»ng kiÓm to¸n lµ chØ ®¬n thuÇn lµ kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh, chø kh«ng bao giê kiÓm to¸n ho¹t ®éng vµ kiÓm to¸n tu©n thñ. Mét sè ng­êi l¹i nhÇm lÉn gi÷a c¬ chÕ kiÓm tra kiÓm so¸t néi bé ®­îc g¾n víi qu¸ tr×nh ho¹t ®éng vµ kinh doanh do chÝnh c¸n bé nghiÖp vô thùc hiÖn víi kiÓm to¸n néi bé. Hä kh«ng nhËn thøc ®­îc r»ng: kiÓm to¸n néi bé thùc hiÖn c¶ ba chøc n¨ng: KiÓm tra, ®¸nh gi¸ vµ t­ vÊn. §ång thêi, kiÓm to¸n néi bé thùc hiÖn c¶ 3 lo¹i kiÓm to¸n: kiÓm to¸n b¸o c¸o tµi chÝnh, kiÓm to¸n ho¹t ®éng vµ kiÓm to¸n tu©n thñ, trong ®ã chñ yÕu ho¹t ®éng ë hai lÜnh vùc lµ kiÓm to¸n ho¹t ®éng va kiÓm to¸n tu©n thñ. KiÓm to¸n néi bé cã tr¸ch nhiÖm kiÓm tra tÝnh hiÖu lùc, tÝnh hiÖu qu¶ cña hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé nh­ kiÓm tra c¬ cÊu tæ chøc vµ quy tr×nh vËn hµnh cña ng©n hµng, kiÓm tra viÖc tæ chøc ho¹t ®éng nghiÖp vô ng©n hµng, kiÓm tra ban ®iÒu hµnh c¸c bé phËn nghiÖp vô, kiÓm tra tÝnh hiÖu qu¶ cña c¸c quy tr×nh ho¹t ®éng nghiÖp vô ng©n hµng vµ ®­a ra c¸c kiÕn nghÞ chÊn chØnh ®Ó lµm t¨ng hiÖu qu¶ c¸c qui tr×nh ho¹t ®éng vµ c¸c c¬ chÕ kiÓm tra trong ng©n hµng. Môc ®Ých cña kiÓm to¸n néi bé lµ ®Ó b¶o vÖ ng©n hµng tr­íc nh÷ng mÊt m¸t tµi s¶n. Môc ®Ých, vai trß vµ vÞ trÝ cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé trong c¬ cÊu qu¶n lý doanh nghiÖp nh­ trªn ®· ®­îc tr×nh bµy râ trong QuyÕt ®Þnh sè 832/tµi chÝnh/Q§/C§KT ngµy 28/10/97 vÒ quy chÕ kiÓm to¸n néi bé, trong Th«ng t­ sè 52/1998/NHTM-BTC ngµy 16/4/1998- h­íng dÉn tæ chøc bé m¸y kiÓm to¸n néi bé t¹i doanh nghiÖp nhµ n­íc ( h­íng dÉn thùc hiÖn NghÞ ®Þnh sè 59/CP ngµy 03/10/96 cña ChÝnh phñ). Tõ sù ph©n tÝch ë trªn theo t«i, ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®éc lËp, kh¸ch quan vÒ hÖ thèng th«ng tin-qu¶n lý cña ng©n hµng lµ ®ñ. Thø hai, H§QT vµ BG§ c¸c NHTM cÇn quan t©m vµ cã tr¸ch nhiÖm cao trong viÖc x©y dùng m«i tr­êng kiÓm so¸t tèt th«ng qua mét sè c¸c biÖn ph¸p cô thÓ nh­ sau: - KhuyÕn khÝch c¸c chuÈn mùc cao vÒ ®¹o ®øc, tÝnh tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c kiÓm to¸n néi bé cña c¸n bé, kh«ng khen th­ëng vµ ®Ò b¹t nh÷ng c¸n bé l·nh ®¹o ®· nhÊt thêi kinh doanh thu ®­îc nhiÒu lîi nhuËn nh­ng kh«ng ®¶m b¶o tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c kiÓm to¸n néi bé, hoÆc kh«ng kÞp thêi söa ch÷a nh÷ng sai ph¹m mµ bé phËn kiÓm to¸n néi bé ®· chØ ra. - Cã th¸i ®é ñng hé b»ng lêi nãi, th¸i ®é, ®Æc biÖt lµ nh÷ng tiªu chÝ vÒ tiÒn l­¬ng vµ c¬ héi ®Ó b¹t ®èi víi nh÷ng c¸n bé c«ng t¸c t¹i bé phËn kiÓm to¸n néi bé . Tæ chøc c¬ cÊu ho¹t ®éng cña ng©n hµng mét c¸ch khoa häc trong ®ã sù ph©n c«ng ph©n nhiÖm cho c¸c ®¬n vÞ, bé phËn, c¸n bé ®­îc quy ®Þnh râ rµng. Thø ba, BG§ cÇn ph©n tÝch tõng lÜnh vùc kinh doanh ®Ó nhËn biÕt vµ ®¸nh gi¸ rñi ro mét c¸ch ®Çy ®ñ, ®Æc biÖt khi ng©n hµng ho¹t ®éng ë lÜnh vùc míi, kinh doanh mét lo¹i s¶n phÈm míi hoÆc m«i tr­êng kinh doanh cã sù ph¸t triÓn. Trªn c¬ së ®ã, x©y dùng c¬ chÕ kiÓm tra, kiÓm so¸t g¾n víi quy tr×nh nghiÖp vô ®Çy ®ñ, hiÖu qu¶. Trong ®ã, tµi s¶n cè ®Þnh cÇn chó träng thiÕt lËp hÖ thèng qu¶n lý rñi ro ®Ó th­êng xuyªn nhËn biÕt, ®¸nh gi¸, ®iÒu tiÕt, gi¸m s¸t rñi ro. Thø t­, x©y dùng vµ cñng cè bé phËn kiÓm to¸n néi bé ®Ó nã ho¹t ®éng cã chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶. Muèn vËy, BG§ cÇn gi¶i quyÕt mét lo¹t c¸c vÊn ®Ò sau: (1) VÒ m« h×nh, tæ chøc cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé . ViÖc tæ chøc bé phËn kiÓm to¸n néi bé nh­ thÕ nµo tuú thuéc vµo quy m«, lÜnh vùc kinh doanh, ®Þa bµn ho¹t ®éng, c¬ cÊu tæ chøc cña ng©n hµng. Mçi ng©n hµng cÇn c©n nh¾c xem hä cÇn tæ chøc theo m« h×nh nµo lµ hîp lý nhÊt. Theo chóng t«i, ®èi víi c¸c NHTM cã tõ 2 cÊp trë lªn, ho¹t ®éng quy m« lín, ®Þa bµn ho¹t ®éng réng r·i kh¾p trªn c¶ n­íc th× bé phËn kiÓm to¸n néi bé nªn tæ chøc lµm 2 cÊp: - CÊp trô së chÝnh, cã ban kiÓm to¸n néi bé. §øng ®Çu lµ Tr­áng ban kiÓm to¸n néi bé vµ lµ ng­êi chÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc Tæng Gi¸m ®èc vÒ viÖc ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé chuyªn ngµnh nh­: bé phËn kiÓm to¸n tÝn dông bé phËn kiÓm to¸n kinh doanh ngo¹i hèi, bé phËn kiÓm to¸n ®Çu t­ x©y dùng c¬ b¶n vµ tµi s¶n cè ®Þnh, bé phËn kiÓm to¸n ho¹t ®éng kÕ to¸n tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c, bé phËn kiÓm to¸n ®iÖn to¸n. Ban kiÓm to¸n cã nhiÖm vô ®iÒu hµnh ho¹t ®éng chung cña hÖ thèng kiÓm to¸n néi bé, chØ ®¹o vÒ mÆt kü thuËt nghiÖp vô, x©y dùng c¸c kÕ ho¹ch chiÕn l­îc vÒ kiÓm to¸n néi bé cho c¶ hÖ thèng vµ kÕ ho¹ch chi tiÕt cho ho¹t ®éng kiÓm to¸n cña ban kiÓm to¸n néi bé. Thùc hiÖn c¸c cuéc kiÓm to¸n theo kÕ ho¹ch ®Ò ra t¹i trô së chÝnh vµ tæ chøc, còng nh­ lµ trùc tiÕp tham gia c¸c cuéc kiÓm to¸n t¹i c¸c chi nh¸nh. - CÊp chi nh¸nh( hoÆc cÊp tØnh, thµnh phè): cã phßng kiÓm to¸n néi bé. Phßng kiÓm to¸n néi bé cã nhiÖm vô x©y dùng kÕ ho¹ch chiÕn l­îc vÒ kiÓm to¸n trong chi nh¸nh m×nh vµ kÕ ho¹ch chi tiÕt ®Ó ®¶m b¶o tÊt c¶ c¸c bé phËn, c¸c ho¹t ®éng nghiÖp vô, c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc sau mét thêi gian tèi thiÓu ph¶i ®­îc kiÓm to¸n. Thùc hiÖn kiÓm to¸n theo kÕ ho¹ch ®Ò ra. §ång thêi, tham gia c¸c cuéc kiÓm to¸n do ban kiÓm to¸n t¹i trô së chÝnh tæ chøc ®Ó kiÓm to¸n chÐo chi nh¸nh b¹n. (2) VÒ bè trÝ nh©n sù vµ ®µo t¹o c¸n bé cho bé phËn kiÓm to¸n néi bé. Ban gi¸m ®èc cÇn bè trÝ nh©n sù vµ c¬ së vËt chÊt cho bé phËn kiÓm to¸n néi bé vÒ mÆt sè l­îng còng nh­ chÊt l­îng ph¶i t­¬ng xøng víi h×nh thøc vµ quy m« c«ng viÖc cña hä. CÇn ph¶i ®¶m b¶o kiÓm to¸n viªn néi bé lu«n cã mét tr×nh ®é nghiÖp vô phï hîp víi b­íc ph¸t triÓn míi nhÊt trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng vµ kinh doanh ®­îc kiÓm to¸n. Hä ph¶i cã kiÕn thøc chuyªn m«n ®­îc cËp nhËt vÒ kiÓm to¸n vµ hiÓu biÕt toµn diÖn vÒ lÜnh vùc ®­îc kiÓm to¸n. Nh­ vËy, hä míi cã thÓ thùc hiÖn ®­îc c«ng t¸c kiÓm to¸n néi bé mét c¸ch ®óng ®¾n vµ hiÖu qu¶. CÇn ph¶i h×nh thµnh mét m« h×nh ®µo t¹o th­êng xuyªn vµ kiÓm tra chÊt l­îng ®éi ngò kiÓm to¸n viªn néi bé. C«ng t¸c ®µo t¹o kiÓm to¸n viªn néi bé ®­îc tiÕn hµnh trªn c¸c lÜnh vùc: + KiÕn thøc chung vÒ nghiÖp vô ng©n hµng, kiÕn thøc vÒ ph¸p luËt, kiÕn thøc vÒ kinh tÕ, kiÕn thøc chuyªn m«n vÒ lÜnh vùc kiÓm to¸n, kiÕn thøc vÒ tin häc ngo¹i ng÷. + Kü n¨ng kiÓm to¸n. + Kü n¨ng giao tiÕp. (3) §¶m b¶o tÝnh ®éc lËp cña kiÓm to¸n viªn. KTNB thùc hiÖn nhiÖm vô cña m×nh mét c¸ch tù chñ vµ ®éc lËp. KTNB kh«ng chÞu bÊt cø mét sù chØ ®¹o nµo trong viÖc lËp b¸o c¸o kiÓm tra vµ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ cña kiÓm to¸n. C¸c kiÓm to¸n viªn lµm viÖc th­êng xuyªn t¹i c¸c chi nh¸nh, h­ëng l­¬ng t¹i chi nh¸nh vÉn chÞu sù qu¶n lý vµ ®iÒu hµnh cña Ban KTNB toµn hÖ thèng ng©n hµng, do Ban tæng gi¸m ®èc quyÕt ®Þnh vÒ tiÒn l­¬ng hay ®Ò b¹t thuyªn chuyÓn c«ng t¸c mµ kh«ng chÞu sù can thiÖp vÒ tiÒn l­¬ng, ®Ò b¹t cña gi¸m ®èc chi nh¸nh. KTVNB kh«ng kiÓm to¸n t¹i nh÷ng bé phËn, ®¬n vÞ cã ng­êi th©n cña m×nh c«ng t¸c. §¶m b¶o sù ph©n t¸ch chøc n¨ng: kh«ng ®­îc giao nhiÖm vô kiÓm to¸n néi bé thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô kh«ng n»m trong ph¹m trï kinh tÕ nh­ tham gia trùc tiÕp vµo quy tr×nh ho¹t ®éng nghiÖp vô, KTNB ph¶i cã mét vÞ trÝ phï hîp trong néi bé ng©n hµng vµ thùc thi nhiÖm vô cña m×nh mét c¸ch ®éc lËp vµ kh¸ch quan. (4) VÞ thÕ cña kiÓm to¸n néi bé trong ng©n hµng. Bé phËn kiÓm to¸n néi bé trùc thuéc trùc tiÕp Ban tæng Gi¸m ®èc ng©n hµng chÞu sù chØ ®¹o cña ban Tæng gi¸m ®èc chøc n¨ng chø kh«ng ph¶i tõ bÊt cø mét cÊp nµo kh¸c. Ban kiÓm to¸n trong nh÷ng tr­êng hîp ph¸t hiÖn sai ph¹m cña thµnh viªn Ban Tæng gi¸m ®èc cã quyÒn b¸o c¸o cho héi ®ång qu¶n trÞ. Bé phËn kiÓm to¸n néi bé t¹i chi nh¸nh cã quyÒn b¸o c¸o trùc tiÕp cho ban kiÓm to¸n cÊp trªn, kh«ng cÇn sù chÊp thuËn cña gi¸m ®èc chi nh¸nh. Bé phËn kiÓm to¸n néi bé cã quyÒn ®­îc nhËn th«ng tin vÒ nh÷ng nghÞ quyÕt cña ban gi¸m ®èc ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh. Bé ph©n kiÓm to¸n néi bé ®­îc quyÒn tiÕp cËn kh«ng h¹n chÕ c¸c hå s¬, th«ng tin t¹i c¸c bé phËn ®­îc kiÓm to¸n. C¸c quy chÕ vÒ tæ chøc, ho¹t ®éng tr­íc khi c«ng bè ®­îc göi cho bé phËn kiÓm to¸n néi bé ®Ó xin ý kiÕn. (5) X©y dùng kÕ ho¹ch kiÓm to¸n vµ thùc hiÖn kiÓm to¸n cÇn ®Þnh h­íng theo rñi ro. Ho¹t ®éng kiÓm to¸n cña kiÓm to¸n néi bé ph¶i bao trïm lªn mäi quy tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng, cã l­u ý ®Õn quy m« vµ møc ®é rñi ro cña c¸c ho¹t ®éng kinh doanh. KiÓm to¸n néi bé cÇn x©y dùng kÕ ho¹ch kiÓm to¸n dµi h¹n vµ kÕ ho¹ch ng¾n h¹n. ViÖc lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n ph¶i ®Þnh h­íng theo møc ®é rñi ro. §èi víi kÕ ho¹ch dµi h¹n cÇn ®¶m b¶o mäi quy tr×nh ho¹t ®éng vµ kinh doanh còng nh­ c¸c bé phËn ®ãng ngoµi trô së chÝnh ph¶i ®­îc kiÓm tra sau mét kho¶ng thêi gian thÝch hîp. §èi víi ho¹t ®éng cã nhiÒu rñi ro, nh÷ng lÜnh vùc träng yÕu th× ph¶i ®­îc kiÓm to¸n hµng n¨m, cßn l¹i ph¶i ®­îc kiÓm to¸n Ýt nhÊt 3 n¨m mét lÇn. KÕ ho¹ch kiÓm to¸n ph¶i ®­îc ban gi¸m ®èc phª duyÖt vµ ®­îc ghi chÐp ®Çy ®ñ b»ng v¨n b¶n. Nh÷ng ®iÒu chØnh c¬ b¶n trong kÕ ho¹ch kiÓm to¸n ph¶i ®­îc sù phª duyÖt cña ban gi¸m ®èc. Ph¶i th­êng xuyªn rµ so¸t l¹i vµ kh«ng ngõng hoµn thiÖn c«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch, ph­¬ng ph¸p kiÓm to¸n vµ chÊt l­îng kiÓm to¸n. Chu kú kiÓm to¸n kh«ng ®Òu ®Æn ®Ó c¸c ®¬n vÞ kiÓm to¸n kh«ng thÓ ®èi phã víi kÕ ho¹ch kiÓm to¸n. Ngoµi ra, cÇn ph¶i ®¶m b¶o sao cho bÊt cø lóc nµo còng cã thÓ tiÕn hµnh kiÓm to¸n ®Æc biÖt ngoµi kÕ ho¹ch (nÕu cÇn thiÕt) khi c¸c sai ph¹m ®· trë lªn râ rµng hoÆc cã khi yªu cÇu vÒ th«ng tin nhÊt ®Þnh. (6) Thay ®æi ph­¬ng ph¸p kiÓm to¸n Lùa chän ph­¬ng ph¸p kiÓm to¸n phï hîp tuú theo môc ®Ých yªu cÇu cña cuéc kiÓm to¸n. Ph­¬ng ph¸p kiÓm to¸n chung nªn theo h­íng chuyÓn dÞch träng t©m kiÓm tra tõ kiÓm to¸n tõng tr­êng hîp riªng lÎ sang kiÓm to¸n hÖ thèng vµ kiÓm to¸n chøc n¨ng nh­ : kiÓm to¸n tæ chøc quy tr×nh ho¹t ®éng, kiÓm to¸n viÖc qu¶n lý vµ ®iÒu tiÕt rñi ro, còng nh­ tÝnh hiÖu qu¶ vµ hiÖu lùc cña c¬ chÕ ®iÒu tra néi bé cµi dÆt trong c¸c quy tr×nh ho¹t ®éng vµ kinh doanh cña ng©n hµng. CÇn ph¶i x¸c ®Þnh c¸c b¶ng mÉu c©u hái ®Ó sö dông trong kiÓm to¸n gióp kiÓm to¸n viªn nhanh chãng x¸c ®Þnh ®óng ®iÒm yÕu cña lÜnh vùc kiÓm to¸n. Thø n¨m, cÇn cã sù céng t¸c tèt h¬n gi÷a c¸c c¬ quan gi¸m s¸t ng©n hµng, víi kiÓm to¸n tõ bªn ngoµi, víi kiÓm to¸n néi bé. VÝ dô, thanh tra ng©n hµng cÇn thay ®æi ph­¬ng ph¸p c«ng t¸c cña m×nh: t¨ng c­êng thanh tra th«ng qua ph­¬ng ph¸p gi¸m s¸t tõ xa; thanh tra ng©n hµng nªn ®Þnh kú trao ®æi víi kiÓm to¸n néi bé cña ng©n hµng ®Ó cã thÓ bµn b¹c vÒ c¸c lÜnh vùc rñi ro ®· ®­îc x¸c ®Þnh vµ vÒ biÖn ph¸p h¹n chÕ rñi ro thanh tra ng©n hµng cã thÓ yªu cÇu c¸c tµi chÝnh tÝn dïng khi ký hîp ®ång kiÓm to¸n b¸o c¸o quyÕt n¨m v¬Ý c«ng ty kiÓm to¸n ®éc lËp: yªu cÇu c«ng ty kiÓm to¸n ®éc lËp ph¶i ph¸t hµnh mét “ Th­ qu¶n lý”, trong ®ã ®Ò cËp nh÷ng ®iÓm yÕu kÐm liªn quan ®Õn hÖ thèng kÕ to¸n còng nh­ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé cña ®¬n vÞ, lµm râ nh÷ng sai ph¹m nghiªm träng trong n¨m ho¹t ®éng. “ Th­ qu¶n lý” cña c«ng ty kiÓm to¸n ®éc lËp cïng víi b¸o c¸o kiÓm to¸n quyÕt to¸n n¨m kh«ng chØ nép cho ®¬n vÞ ng©n hµng th­¬ng m¹i ®­îc kiÓm to¸n mµ cßn ph¶i nép cho thanh tra ng©n hµng. KÕt thóc cuéc kiÓm to¸n, thanh tra ng©n hµng cã thÓ th¶o luËn, yªu cÇu kiÓm to¸n tõ bªn ngoµi cho biÕt sù ®¸nh gi¸ cña hä vÒ hÖ thèng kiÓm so¸t néi bé vÒ kiÓm to¸n néi bé cña ng©n hµng th­¬ng m¹i ®­îc kiÓm to¸n, còng nh­ b¸o c¸o vÒ nh÷ng rñi ro, sai sãt nghiªm träng ®­îc ph¸t hiÖn qua kiÓm to¸n mµ ng©n hµng th­¬ng m¹i cÇn cã biÖn ph¸p kh¾c phôc ngay. Trong tr­êng hîp ®ét xuÊt, cÇn thiÕt: VÝ dô: nÕu cã biÓu hiÖn sai ph¹m nghiªm träng, trong khi ®ã kiÓm to¸n néi bé cña ng©n hµng th­¬ng m¹i yÕu kÐm, thanh tra ng©n hµng míi nªn thùc hiÖn thanh tra t¹i chç. §ång thêi, khi thanh tra t¹i chç, c¸n bé thanh tra ng©n hµng nhµ n­íc cÇn ph¶i lµ nh÷ng chuyªn gia vÒ chuyªn m«n nghiÖp vô ng©n hµng, cã kü n¨ng kiÓm tra, thanh tra ®Ó ph¸t hiÖn nhanh b¶n chÊt vÊn ®Ò sai ph¹m, tr¸nh g©y phiÒn hµ cho ®¬n vÞ ng©n hµng. ChÊt l­îng ho¹t ®éng cña hÖ thèng kiÓm to¸n néi bé nãi chung, cña bé phËn kiÓm to¸n néi bé nãi riªng lµ yÕu tè c¬ b¶n ¶nh h­ëng lín ®Õn hiÖu qu¶, an toµn ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ ng©n hµng th­¬ng m¹i. §Ó ho¹t ®éng nµy ngµy cµng tèt, hoµn thiÖn th× b¶n th©n tõng ng©n hµng th­¬ng m¹i, vµ c¸c c¬ quan gi¸m s¸t ng©n hµng ph¶i gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ®Ò toµn diÖn h¬n. KÕt luËn Cïng víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña hÖ thèng ng©n hµng vµ sù héi nhËp quèc tÕ th× rñi ro còng cã tÝnh ®a d¹ng ho¸ vµ phøc t¹p h¬n, nhÊt lµ khi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ViÖt Nam ¸p dông kinh doanh c¸c s¶n phÈm míi ®ang ®­îc thùc hiÖn tæ nhiÖm vô cña m×nh, ®ßi hái ho¹t ®éng kiÓm to¸n néi bé còng ph¶i cã sù chuyÓn biÕn m¹nh mÏ vÒ c«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch kiÓm to¸n, ph­¬ng ph¸p kiÓm to¸n vµ chÊt l­îng kiÓm to¸n. Sù an toµn, hiÖu qu¶ trong ho¹t ®éng kinh doanh ng©n hµng lµ môc tiªu ho¹t ®émg chñ yÕu cña ho¹t ®éng kiÓm to¸n néi bé. V× vËy, ®Ó tr¸nh nh÷ng thÊt tho¸t cã thÓ ®e do¹ tíi sù tån t¹i cña ng©n hµng trong t­¬ng lai. Yªu cÇu lµ ph¶i thiÕt lËp ®­îc mét hÖ thèng kiÓm to¸n néi ®Çy ®ñ vµ hiÖu qu¶. Cã nh­ vËy th× kiÓm to¸n néi bé míi cã thÓ hoµn thµnh ®­îc nhiÖm vô ®Æt ra vµ lµ mét c«ng cô qu¶n lý cã hiÖu qu¶ cña ban l·nh ®¹o. Mét lÇn n÷a em xin ch©n thµnh c¶m ¬n c« gi¸o NguyÔn ThÞ Hång Thuý ®· tËn tÝnh gióp ®ì em hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Tuy nhiªn do vèn kiÕn thøc cßn h¹n chÕ ®Ò ¸n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em rÊt mong ®­îc sù gãp ý cña c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®Ó ®Ò ¸n ®­îc hoµn chØnh h¬n. Hµ néi, ngµy 24 th¸ng 12 n¨m 2003. Sinh viªn thùc hiÖn Ph¹m Thu Thñy Danh môc tµi liÖu tham kh¶o S¸ch KiÓm to¸n tµi chÝnh: Chñ biªn GS -TS NguyÔn Quang Quynh. s¸ch KiÓm to¸n néi bé hiÖn ®¹i: Victor Zbrink and Herbert Witt do tËp thÓ gi¸o viªn khoa KiÓm to¸n- §HKTQD dÞch. Qu¶n trÞ ng©n hµng th­¬ng m¹i: Peter S.Rose. S¸ch tµi liÖu vÒ KiÓm to¸n néi bé:PGS, PTS §Æng V¨n Thanh, Vô tr­ëng vô C§KT-BTC. T¹p chÝ KiÓm to¸n sè: 4/2000. Chuyªn ®Ò kiÓm to¸n:1,2/2000. T¹p chÝ KiÓm to¸n sè: 2,3/1998. T¹p chÝ ng©n hµng sè:1,2,7,9/2003. T¹p chÝ ng©n hµng sè:1,2,3,6/2002. T¹p chÝ ng©n hµng sè:9,10/2001. T¹p chÝ ng©n hµng sè:4,10/1998. T¹p chÝ ng©n hµng sè:5/1997. Môc lôc

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docXây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ tại các ngân hàng thương mại ở Việt Nam.DOC
Luận văn liên quan