Luận án Biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định của tổ chức thương mại thế giới - Những vấn đề pháp lý đặt ra đối với Việt Nam

Thông qua việc nghiên cứu các quy định của Hiệp định SPS đối với hàng rào thương mại về kiểm dịch động, thực vật, pháp luật điều chỉnh các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm tại Việt Nam trên cơ sở đối chiếu với các quy định của Hiệp định SPS, tác giả rút ra một số kết luận sau: Thứ nhất, sự phát triển của mỗi quốc gia không chỉ đơn thuần đòi hỏi sự tăng trưởng kinh tế mà còn đòi hỏi phát triển bền vững, trong phát triển bền vững có bảo vệ quyền con người (trong đó có quyền được cung cấp thực phẩm an toàn). Để đảm bảo quyền được cung cấp thực phẩm an toàn nói riêng, quyền được đảm bảo sức khỏe, cuộc sống con người nói chung cần có sự can thiệp của Chính phủ. Bởi vì, Chính phủ mới có đủ nguồn lực cần thiết để đảm bảo an toàn thực phẩm nhập khẩu. Những năm gần đây tình hình an toàn thực phẩm nhập khẩu Việt Nam có những diễn biến phức tạp. Để đảm bảo quyền con người cơ bản của công dân Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh thực phẩm nhập khẩu ồ ạt cần có sự can thiệp của Chính phủ. Chính phủ Việt Nam cần tăng cường ban hành các quy định kiểm soát an toàn thực phẩm nhập khẩu. Nếu hệ thống quản lý thực phẩm Việt nam không hiệu quả thì nước ta rất dễ trở thành thị trường tiêu thụ các loại thực phẩm không đảm bảo an toàn của các nước khác. Thứ hai, cũng có các quy định quốc tế (trong phạm vi nghiên cứu của Luận án là Hiệp định SPS của WTO) hạn chế khả năng của Chính phủ trong việc điều chỉnh trong lĩnh vực này. Khi đã trở thành thành viên WTO, việc hiểu rõ giới hạn tự do hành động của mỗi quốc gia là rất quan trọng để hoạch định chính sách và hoàn thiện pháp luật trong nước sao cho Việt Nam có thể khai thác tối đa các quyền và lợi ích của Thành viên mà vẫn bảo vệ được quyền và lợi ích riêng của mình.533 Thứ ba, Luận án đã nghiên cứu các cơ sở lý thuyết kinh tế và pháp lý của việc sử dụng hàng rào thương mại về kiểm dịch động, thực vật trong hệ thống pháp luật quốc tế. Các quy định của WTO (cụ thể là Hiệp định SPS) công nhận rõ ràng tại Điều 2.1 quyền của các Thành viên áp dụng các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm, tuy nhiên phải tuân thủ theo các quy định về khoa học, hài hòa hóa và các quy định về mặt thủ tục (như quy định về tính tương đương, khu vực hóa, minh bạch, các thủ tục thanh tra, kiểm tra và chấp thuận trước). Việc hiểu rõ các yêu cầu của WTO đối với xây dựng, ban hành và áp dụng biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ giúp cơ quan nhà nước biết phải làm gì để có thể ban hành các biện pháp phù hợp vừa bảo vệ sức khỏe người dân đồng thời không vi phạm các nghĩa vụ quốc tế. 533 Hà Thị Thanh Bình (2010), tlđd, tr. 202. 156 Thứ tư, Luận án đã nghiên cứu và phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam liên quan đến việc áp dụng hàng rào thương mại về kiểm dịch động, thực vật nhằm mục đích đảm bảo an toàn thực phẩm nhập khẩu, đối chiếu với quy định WTO và so sánh, học tập kinh nghiệm của Ấn Độ, EU liên quan đến việc áp dụng hàng rào thương mại về các biện pháp kiểm dịch động, thực vật để vừa đạt được mục tiêu bảo vệ sức khỏe công dân quốc gia mình, vừa không vi phạm các quy định của WTO. Qua nghiên cứu, tác giả kết luận rằng: Mặc dù pháp luật Việt Nam đã có những quy định kiểm dịch động, thực vật nhằm mục đích đảm bảo an toàn thực phẩm nhập khẩu, nhưng những quy định này phần lớn là để thực hiện các quy định của WTO, chứ chưa hướng đến mục đích tận dụng những “khoảng trống” trong các quy định của WTO để có thể bảo vệ tối đa sức khỏe công dân quốc gia mình trước thực phẩm nhập khẩu không an toàn. Thứ năm, thông qua việc nghiên cứu và đánh giá các biện pháp kiểm dịch động, thực vật của Việt Nam, Luận án đã đề xuất những giải pháp pháp lý giúp Việt Nam có thể xây dựng, sử dụng biện pháp kiểm dịch động, thực vật có hiệu quả để vừa có thể hội nhập vào nền kinh tế thế giới vừa có thể bảo vệ sức khỏe công dân quốc gia mình trước thực phẩm nhập khẩu không an toàn. Những kiến nghị quan trọng nhất, bao gồm yêu cầu thay đổi về nhận thức trong việc xây dựng biện pháp kiểm dịch động, thực vật, đồng thời chú trọng hiệu quả thiết thực của các biện pháp đó khi sử dụng trong thực tế.

pdf203 trang | Chia sẻ: Minh Bắc | Ngày: 16/01/2024 | Lượt xem: 63 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận án Biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy định của tổ chức thương mại thế giới - Những vấn đề pháp lý đặt ra đối với Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
WHO (2009), Toxicological and Health Aspects of Melamine and Cyanuric Acid: Report of a WHO Expert Meeting in Collaboration with FAO Supported by Health Canada. 144. World Bank (2016), Report: Vietnam Food Safety Risks Management: Challenges and Opportunities. 145. World Health Organization (2015), Who Estimates of the global burden of foodborne diseases, Publications of the World Health Organization, Geneva, Switzerland. 146. WTO Secretariatary (2005), World Trade Report 2005: Exploring the Links between Trade, Standards and the WTO, Geneva. C. Các vụ tranh chấp của WTO, các báo cáo 147. Vụ tranh chấp Úc – Các biện pháp tác động đến cá hồi nhập khẩu (DS18). 148. Vụ tranh chấp Liên minh châu Âu – Các biện pháp liên quan đến thịt và các sản phẩm thịt (DS26, 48). 149. Vụ tranh chấp Hoa Kỳ - Tiếp tục tạm hoãn thi hành (DS320). 150. Vụ tranh chấp Liên minh châu Âu – Các biện pháp ảnh hưởng đến sự chấp thuận và tiếp thị các sản phẩm công nghệ sinh học (DS291, 292, 293). 151. Vụ tranh chấp Nhật Bản - Các biện pháp ảnh hưởng đến việc nhập khẩu táo (DS245). 152. Vụ tranh chấp Ấn Độ - Các biện pháp liên quan đến nhập khẩu một số sản phẩm nông nghiệp nhất định (DS430). 153. Vụ tranh chấp Nhật Bản - Các biện pháp ảnh hưởng đến sản phẩm nông nghiệp (DS76). 154. Vụ tranh chấp Hoa Kỳ - Các biện pháp ảnh hưởng đến việc cung cấp dịch vụ cờ bạc và cá cược xuyên biên giới (DS285). 155. Vụ tranh chấp Brazil - Các biện pháp ảnh hưởng đến việc nhập khẩu lốp xe tái chế (DS332). 156. Vụ tranh chấp Cộng đồng Châu Âu - Điều kiện để được hưởng ưu đãi thuế quan cho các nước đang phát triển (DS246). 157. Báo cáo của Ban hội thẩm GATT trong tranh chấp Thái Lan – Thuốc lá (DS10/R) 158. Vietnam trade policy review by secretariat (WT/TPR/S/287), 19/09/2013. 159. Vietnam trade policy review minutes of meeting (WT/TPR/M/287/Add.1), 17, 19/09/2013. 160. World Trade Organization, Annual Report 2016. 161. World Bank (2016), Report: Vietnam Food Safety Risks Management: Challenges and Opportunities. 162. Báo cáo của EU trong đợt rà soát chính sách thương mại 2017 (WT/TPR/G/357), ngày 17/05/2017 163. Codex Alimentarius Commission, Report of the Twenty–Second Session (ALINORM 97/37) (Joint FAO/ WHO Food Standards Programme, Geneva), 23- 28/06/1997. D. Website 164. https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm 165. 166. df 167. 150-vu-ngo-doc-thuc-pham.html, 168. https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=621&ItemID=18623 169. https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=621&ItemID=19037 170. https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=621&ItemID=19388 171. https://www.customs.gov.vn/Lists/ThongKeHaiQuan/Attachments/1438/NGTT 2017web.pdf 172. 173. 174. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2799451/pdf/ehp-117-1803.pdf 175. https://www.mpi.govt.nz/dmsdocument/3760/send 176. https://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=621&ItemID=18957 177. https://www.customs.gov.vn/Lists/ThongKeHaiQuan/ViewDetails.aspx?ID=10 99&Category=&Group=Ph%C3%A2n%20t%C3%ADch 178. https://www.customs.gov.vn/Lists/ThongKeHaiQuan/ViewDetails.aspx?ID=11 09&Category=&Group=Ph%C3%A2n%20t%C3%ADch 179. 180. 181. 182. 183. 184. 185. 186. 187. 188. 189. 190. https://international.commonwealthfund.org/countries/india/ 191. 192. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/en/sheet/51/food-safety 193. strategy_statement_final.pdf 194. https://datahelpdesk.worldbank.org/knowledgebase/articles/906519-world- bank-country-and-lending-groups 195. PHỤ LỤC 1 TÓM TẮT VỤ TRANH CHẤP EC – HORMONE (DS 26, DS48)1 Những năm 1950, Cơ quan quản lý thực phẩm và thuốc Hoa Kỳ (FDA – US Food and Drug Administration) và Bộ Nông nghiệp (USDA – Department of Agriculture) đã cho phép sử dụng hormone tăng trưởng nội sinh hoặc tổng hợp (BGH) khi nuôi bò, coi đây là một phương pháp an toàn và rẻ để tăng cường hiệu quả nuôi bò bằng hạt. Bò sẽ được cấy hormone qua một dụng cụ nhỏ bằng cục tẩy ở phía sau tai. Được cấy hormone này, bò ăn hạt (thường là bắp) sẽ chuyển hóa thức ăn nhanh chóng. Sớ thịt bò sẽ mềm mại, có vân cẩm thạch, được người tiêu dùng ưa chuộng.2 Trong khi đó, năm 1981, tại Ý, người ta ghi nhận tình trạng trẻ ăn thức ăn em bé chứa thịt bê được dùng diethylistilbestrol (một chất được FDA cho sử dụng năm 1954 nhưng bị cấm từ cuối những năm 1970 do bị phát hiện gây ung thư) đột biến phát triển ngực lớn. Điều này khiến người Ý tẩy chay bê nhập nhẩu từ các quốc gia sử dụng hormone. 1 NCS. ThS. Nguyễn Thị Thu Thảo & PGS.TS Trần Thị Thùy Dương (2020), Tìm hiểu Luật WTO qua một số vụ kiện về các biện pháp kiểm dịch động – thực vật, NXB. Hồng Đức, tr. 5 – tr. 9. 2 Xem Rosemary A. Ford, Andrew P. Vance memorial writing competition winner, “The beef hormone dispute and carousel sanctions: A roundabout way of forcing compliance with world trade organization decisions”, Brooklyn Journal of International Law, 2002, truy cập ngày 27/03/2023, tr. 551. + Các bên tham gia vụ kiện: Hoa Kỳ (nguyên đơn), Canada (nguyên đơn), Cộng đồng châu Âu (bị đơn), Úc, Canada, New Zealand, Na Uy (bên thứ ba). + Các điều luật chủ yếu được viện dẫn trong tranh chấp: Điều 4 Hiệp định nông nghiệp, Điều III, XI GATT 1994, Điều 2, 3, 5 Hiệp định SPS, Điều 2 Hiệp định TBT. + Các vấn đề chủ yếu được đặt ra trong tranh chấp: gánh nặng dẫn chứng, tiêu chí xem xét khi giải quyết tranh chấp theo Hiệp định SPS, phạm vi áp dụng Hiệp định SPS, nghĩa vụ đánh giá khách quan các tình tiết của vụ việc, việc lựa chọn các chuyên gia tư vấn, vai trò của nguyên tắc phòng ngừa, các tiêu chuẩn quốc tế, quy định hài hòa hóa, đánh giá rủi ro. + Ngày nộp yêu cầu thành lập Ban hội thẩm: 25/04/1996 + Ngày thông qua báo cáo của Ban hội thẩm: 18/08/1997 + Ngày thông qua báo cáo của Cơ quan phúc thẩm: 16/01/1998 Trước tình hình đó, Hội đồng EC thông qua chỉ thị 81/662 cấm việc sử dụng hormone mới trước khi được nghiên cứu. EU cũng thành lập một Nhóm làm việc bao gồm 22 nhà khoa học châu Âu nổi tiếng nhất để xác định liệu việc sử dụng hormone nội sinh hoặc tổng hợp trên động vật có tác hại đối với sức khỏe con người hay không. Năm 1982, Nhóm làm việc ra một báo cáo tạm thời theo đó nhóm không tìm ra tác hại của việc sử dụng hormone nội sinh. Để xác định tác hại của hormone tổng hợp, nhóm tuyên bố cần thêm thông tin.3 Trên bình diện quốc tế, năm 1987, Ủy ban chuyên gia về phụ gia thực phẩm của FAO/WHO (JECFA, Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives) tuyên bố không tìm ra tác hại của việc sử dụng hormone nội sinh, cũng như việc sử dụng hàng ngày với liều lượng hạn chế 2 loại hormone tăng trưởng tổng hợp.4 Năm 1991, Ủy ban Codex Alimentarius đã ra quyết định chống lại việc sử dụng các hormone mà JECFA cho phép, dù với liều lượng hạn chế. Tuy nhiên, đến 1995, Ủy ban này lại thông qua khuyến nghị nêu trên của JECFA.5 Bên cạnh đó, do việc áp dụng quota đối với sữa nhập khẩu khiến bò bị giết mổ nhiều, lượng thịt bò nhập vào EU tăng mạnh, gây sức ép nhất định đối với chính sách nông nghiệp của EU. Năm 1986, bệnh bò điên bùng phát ở Vương quốc Anh, khiến người dân châu Âu mất niềm tin vào an toàn thực phẩm. Trong bối cảnh trên, Hội đồng Bộ trưởng của Cộng đồng châu Âu đã thông qua một loạt các chỉ thị6 nhằm cấm nhập khẩu các loại thịt và sản phẩm từ thịt của động vật đã dùng 6 loại hormone (hormone tự nhiên gồm oestradiol-17β, progesterone hoặc testosterone; hoặc hormone tổng hợp gồm acetate de trenbolone, zeranol, acetate de melengestrol – MGA). Chỉ thị 81/602 cấm sử dụng các chất có hiệu ứng hormone hoặc thyreostatic cho động vật nuôi. Chỉ thị này cũng cấm bán thịt và sản phẩm từ thịt (dù được sản xuất trong nước hay nhập khẩu) có nguồn gốc từ các động vật nuôi được uống các chất này. Tuy 3 Xem Rosemary A. Ford, Andrew P. Vance memorial writing competition winner, “The beef hormone dispute and carousel sanctions: A roundabout way of forcing compliance with world trade organization decisions”, Brooklyn Journal of International Law, 2002, truy cập ngày 27/03/2023, tr. 552. 4 Xem Joint FAO/WHO Expert Comm. On Food Additives, Evaluation of certain veterinary drug residues in food: Thirty-second report, 1988. 5 Xem Rosemary A. Ford, Andrew P. Vance memorial writing competition winner, “The beef hormone dispute and carousel sanctions: A roundabout way of forcing compliance with world trade organization decisions”, Brooklyn Journal of International Law, 2002, truy cập ngày 27/03/2023, tr. 555. 6 Chỉ thị của Hội đồng số 81/602/CEE ngày 31/7/1981 (Chỉ thị 81/602), Chỉ thị của Hội đồng số 88/146/CEE ngày 7/3/1988 (Chỉ thị 88/146), Chỉ thị của Hội đồng số 88/299/CEE ngày 17/5/1988 (Chỉ thị 88/299). nhiên, chỉ thị quy định 2 ngoại lệ không bị cấm: (1) các chất có hiệu ứng oestrogene, androgene hoặc gestagene được sử dụng để điều trị bệnh được bác sĩ thú y cho uống hoặc chỉ định; (2) các hormone tăng trưởng (oestradiol-17β, progesterone và testosterone) cùng hai hormone tổng hợp (acetate de trenbolone và zeranol) được sử dụng nhằm mục đích tạo cơ, nếu việc sử dụng phù hợp với quy định của các quốc gia thành viên EEC. Ngoại lệ thứ hai được áp dụng trong khi chờ đợi kết quả nghiên cứu tác dụng của việc sử dụng các loại hormone này và EEC có thể đưa ra quyết định về việc sử dụng chúng để tạo cơ.7 7 năm sau đó, Chỉ thị 88/146 được thông qua. Chỉ thị này cấm việc sử dụng hormone tổng hợp acetate de trenbolone và zeranol cho động vật nuôi dù nhằm mục đích gì, và việc sử dụng hormone tự nhiên oestradiol-17β, progesterone và testosterone cho mục đích tạo cơ cũng như tạo mỡ. Như vậy, Chỉ thị này cho phép các quốc gia của EEC cho sử dụng 3 hormone tự nhiên vào mục đích chữa bệnh và thú y trong những trường hợp cụ thể. Chỉ thị 88/146 cấm mua bán trong EEC cũng như nhập khẩu từ các nước thứ ba thịt và sản phẩm từ thịt động vật được dùng các chất có tác dụng như oestrogene, androgene, gestagene hoặc thyreostatique. Việc mua bán thịt và sản phẩm từ thịt động vật sử dụng các chất này nhằm mục đích chữa bệnh và thú y chỉ được cho phép khi thỏa mãn một số điều kiện nhất định. Các điều kiện này được ghi nhận tại Chỉ thị 88/229. Từ ngày 01/7/1997, các Chỉ thị 81/602, 88/146 và 88/299 đã bị hủy bỏ và thay thế bằng Chỉ thị của Hội đồng châu Âu 96/22/CE ngày 29/4/1996 (Chỉ thị 96/22). Chỉ thị mới này duy trì việc cấm dùng các chất có thành phần hormone và thyreostatique cho động vật nuôi. Cũng như các chỉ thị nói trên, chỉ thị này cấm việc đưa ra thị trường hoặc nhập khẩu từ các nước thứ ba thịt và sản phẩm từ thịt động vật có sử dụng các chất trên, kể cả 6 loại hormone liên quan. Đồng thời, theo chỉ thị này, các quốc gia EEC vẫn được cho phép sử dụng một số chất có tác dụng hormone hoặc thyreostatique nhằm mục đích chữa bệnh và thú y. Khi một số điều kiện được thỏa mãn, chỉ thị cho phép đưa ra thị trường và nhập khẩu từ các quốc gia thứ ba thịt và sản phẩm từ thịt của các động vật sử dụng những chất này nhằm mục đích chữa bệnh và thú y. Nhằm phản đối các biện pháp kể trên của Cộng đồng châu Âu, Hoa Kỳ và Canada đã lần lượt yêu cầu Cộng đồng châu Âu tham vấn và sau đó nộp yêu cầu thành lập Ban hội thẩm phù hợp với Điều 9.3 của DSU, một Ban hội thẩm duy nhất đã được thành lập để giải quyết các khiếu kiện của Hoa Kỳ và Canada. 7 Loại hormone thứ sáu, MGA, bị cấm sử dụng và là đối tượng tranh chấp khi vụ kiện được đưa ra trước AB. Ban hội thẩm đã gửi báo cáo cho các Thành viên của WTO vào ngày 18/8/1997. Theo Báo cáo của Ban hội thẩm, - Việc EU duy trì các biện pháp vệ sinh không dựa trên đánh giá rủi ro là không phù hợp với quy định tại Điều 5.1 của Hiệp định SPS. - Đồng thời, việc phân biệt độc đoán và phi lý đối với các mức độ bảo vệ vệ sinh mà EU cho rằng phù hợp trong những tình huống khác nhau kéo theo sự phân biệt đối xử hoặc hạn chế trá hình đối với thương mại quốc tế. Điều này vi phạm quy định tại Điều 5.5 của Hiệp định SPS. - Việc EU duy trì các biện pháp vệ sinh không dựa trên tiêu chuẩn quốc tế mà không giải thích phù hợp với Điều 3.3 của Hiệp định SPS là vi phạm quy định tại Điều 3.1 của Hiệp định này. EU đã gửi yêu cầu phúc thẩm vào ngày 06/10/1997. PHỤ LỤC 2 TÓM TẮT VỤ TRANH CHẤP NHẬT BẢN – TÁO (DS245) Tranh chấp này liên quan đến các chính sách của Nhật Bản về việc bảo vệ các giống táo được trồng ở Nhật Bản khỏi vi khuẩn gây bệnh cháy lá (Erwinia amylovora) . Bệnh cháy lá ảnh hưởng đến nhiều loại cây trồng chủ kể cả cây táo. Trái cây bị nhiễm bệnh này tiết ra có chứa vi khuẩn, hoặc inoculum, mà việc lây lan chủ yếu bởi gió, và /hoặc mưa và bởi các loài công trùng hoặc các loài chim đối với các bông hoa đang nở trên cùng một cây hoặc đối với cây chủ mới. Những trái táo non có thể bị nhiễm vi khuẩn tại các lỗ thông khí tự nhiên trên vỏ trái hoặc bởi các cành bị nhiễm bệnh. Các triệu chứng nhiễm bệnh cháy lá ở cây trồng chủ phụ thuộc vào các bộ phận trên thân cây bị nhiễm bệnh. Vi khuẩn có thể tồn tại mà không gây bệnh cho cây trồng chủ. Khi vi khuẩn xuất hiện trong thân cây hoặc quả táo mà không gây bệnh, thuật ngữ endophytic sẽ được sử dụng; khi vi khuẩn xuất hiện trên thân cây hoặc quả mà không gây bệnh, thuật ngữ epiphytic sẽ được sử dụng. Bệnh cháy lá có nguồn gốc ở Bắc Mỹ, nhưng sau đó đã lây lan đến Tây Âu, Bắc Âu và khu vực Địa Trung Hải. Châu Mỹ Latinh và một phần lớn Châu Phi và Châu Á rõ ràng là không xuất hiện bệnh này. Những biện pháp của Nhật Bản hạn chế nhập khẩu các loại táo từ Hoa Kỳ do lo ngại bị nhiễm bệnh đã gây nên tranh cãi trong vụ kiện này như sau: - Luật Bảo vệ thực vật số 151, ban hành ngày 05/04/1950 (cu5 thể là Điều 7). + Các bên tham gia vụ kiện: Hoa Kỳ (nguyên đơn), Nhật Bản (bị đơn), Úc, Brazil, Dài Loan, Ec, New Zealand (bên thứ ba). + Các điều luật chủ yếu được viện dẫn trong tranh chấp: Điều 2.2, 5.1 và 5.7 Hiệp định SPS, Điều 2 Hiệp định TBT. + Các vấn đề chủ yếu được đặt ra trong tranh chấp: Bằng chứng khoa học đầy đủ, biện pháp tạm thời, đánh giá rủi ro. + Ngày thành lập Ban hội thẩm: 03/06/2002. + Ngày thông qua báo cáo của Ban hội thẩm: 15/07/2003. + Ngày thông qua báo cáo của Cơ quan phúc thẩm: 26/11/2003. - Các quy định thi hành Luật Bảo vệ thực vật ban hành ngày 30/06/1950 (cụ thể là Điều 9 và bảng 2 của Phụ lục) - Thông báo số 354 của Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản (MAFF) ngày 03/10/1997. - Các Quy tắc chi tiết của quy định thi hành việc kiểm dịch thực vật liên quan đến táo tươi trồng ở Hoa Kỳ của MAFF ngày 01/04/1997 (Các Quy tắc chi tiết). Theo quy định của Luật Bảo vệ thực vật cùng các quy định thi hành, việc nhập khẩu các loại cây trồng chủ có liên quan đến 15 nguồn gây bệnh phải qua kiểm dịch, kể cả vi khuẩn gây bệnh cháy lá ở táo, đều bị cấm. Tuy nhiên, những quy định này cho phép Nhật Bản quyết định, theo từng trường hợp cụ thể, việc gỡ bỏ việc cấm nhập khẩu có liên quan đến sản phẩm và cây trồng được quy định theo các tiêu chuẩn được thiết lập bởi những thông lệ trong quá khứ. Các tiêu chuẩn này như sau: - Việc dỡ bỏ lệnh cấm nhập khẩu là căn cứ vào biện pháp thay thế do chính phủ nước ngoài đề xuất; - Mức độ bảo vệ đặt ra đối với biện pháp thay thế được đề nghị phải tương đương với việc cấm nhập khẩu; - Chính phủ của nước xuất khẩu có nghĩa vụ chứng minh rằng biện pháp thay thế được đề xuất phải đạt mức độ bảo vệ theo yêu cầu. Dựa vào những tiêu chuẩn chung này, cũng như nhiều điều kiện cụ thể đã được ấn định, táo từ Hoa Kỳ có thể được nhập vào Nhật Bản. Về phương diện này, thông báo số 354 của MAFF và các Quy tắc chi tiết đặt ra những điều kiện mà theo đó táo Hoa Kỳ co thể được chấp nhận như sau: (1) Táo Hoa Kỳ phải được trồng trong “những vườn cây đã được chứng nhận là không bị nhiễm bệnh”, mà việc chứng nhận này do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ thực hiện (thực tế chỉ những vường cây ở bang Oregon và Washington) là được chứng nhận như thế; (2) Vườn cây xuất khẩu “phải không có cây bị nhiễm bệnh cháy lá cũng như không có cây chủ mắc bệnh cháy lá (mà không phải là táo), cho dù có nhiễm bệnh hay không”; (3) Những vườn cây không bị nhiễm bệnh cháy lá phải được bao quanh bởi “một vùng đệm” không bị nhiễm bệnh trong phạm vi 500m; (4) Vườn cây ăn trái và vùng đệm phải được kiểm tra ít nhất 3 lần một năm và phải kiểm tra thêm sau bất kỳ cơn bão mạnh nào; (5) Táo được thu hoạch phải được xử lý với chất chống nhiễm bệnh bên ngoài bằng cách ngâm trong dung dịch sodium hypochlorite ít nhất một phút; (6) Dụng cụ chứa phải được khử trùng bằng chlorine; (7) Mặt trong của các kiện hàng phải được khử trùng bằng chlorine; (8) Trái cây nhập khẩu vào Nhật Bản sau khi thu hoạch phải được bảo quản riêng với các loại trái cây khác; (9) Các viên chức có thẩm quyền bảo vệ thực vật của Hoa Kỳ phải xác nhận hoặc tuyên bố rằng trái cây không bị tấn công bởi các loài gây hại thuộc trường hợp phải được kiểm dịch, “là không bị nhiễm bẩn/nhiễm bệnh cháy lá”, và được xử lý bằng chlorine. (10) Các viên chức của Nhật bản phải xác nhận rằng các viên chức của hoa Kỳ đã cấp Giấy chứng nhận cần thiết và rằng việc xử lý bằng chlorine và xác nhận vườn cây ăn trái được thực hiện một cách đúng đắn, và cũng phải được kiểm tra cả việc xử lý kháng nhiễm lẫn dụng cụ đóng gói. PHỤ LỤC 3 TÓM TẮT VỤ TRANH CHẤP HOA KỲ – TIẾP TỤC ĐÌNH CHỈ (DS320, 321)1 Đây là phần tiếp theo của vụ EC - Hormone đã được trình bày ở trên tại Phụ lục 1. Nhắc lại rằng để tạo sức ép buộc EU hủy bỏ quy định cấm thịt bò sử dụng hormone, Hoa Kỳ và Canada gửi yêu cầu thành lập Ban hội thẩm vào năm 1996 để buộc EU. Tháng 02/1998, Hoa Kỳ và Canada đã thắng kiện. Tuy nhiên, EU đã không thể thi hành quyết định và phán quyết của DSB. Do đó, tháng 10/1998, DSB đã cho phép Hoa Kỳ và Canada áp dụng các biện pháp trả đũa, với giá trị tương đương 116 triệu USD và 11,3 triệu CAD mỗi năm, tương xứng với số tiền các Thành viên này mất do lệnh cấm nhập khẩu thịt bò của EU. Trong vòng hơn một thập kỷ, Hoa Kỳ và Canada áp thuế nhập khẩu 100% đối với hàng loạt nông sản và sản phẩm nhập từ EU.2 Trong bối cảnh đó, nhằm mục đích thực thi phán quyết của DSB trong vụ EC - Hormone, EU đã thực hiện ít nhất 17 nghiên cứu khoa học. EU đã dựa vào các kết quả 1 NCS. ThS. Nguyễn Thị Thu Thảo & PGS.TS Trần Thị Thùy Dương (2020), Tìm hiểu Luật WTO qua một số vụ kiện về các biện pháp kiểm dịch động – thực vật, NXB. Hồng Đức, tr. 50 – tr. 53. 2 Tranh chấp liên quan đến việc EU cấm sử dụng hormone tăng trưởng trong quá trình nuôi bò cũng như cấm nhập khẩu và lưu thông trên thị trường thịt bò sử dụng hormone trong quá trình nuôi dưỡng đã được đưa ra DSB năm 1998. Như ta đã biết, AB đã kết luận EU vi phạm luật WTO bởi việc cấm nhập khẩu không dựa trên bằng chứng khoa học đầy đủ theo yêu cầu của luật WTO. Sau khi DSB thông qua báo cáo, EU đã không thi hành phán quyết sau khi hết thời hạn hợp lý (13/5/1999), theo quy định tại Điều 22.6 DSU, Hoa Kỳ và Canada đã được phép áp dụng các biện pháp trả đũa tương đương 116.8 triệu USD (đối với Hoa Kỳ) và 11.3 triệu CAD (đối với Canada). Các biện pháp trả đũa chủ yếu áp dụng đối với các nông sản, trong đó có fromage dê vị ngò tây. + Các bên tham gia vụ kiện: Cộng đồng châu Âu (nguyên đơn), Hoa Kỳ (bị đơn), Úc, Brazil, Canada, Trung Quốc, Đài Loan, Ấn Độ, Mexico New Zealand, Na Uy (bên thứ ba) + Các điều luật chủ yếu được viện dẫn trong tranh chấp: Điều 3.7, 21.5, 22, 23.1, 23.2 Thỏa thuận giải quyết tranh chấp, Điều I, II GATT 1994, Điều 5.1, 5.7 Hiệp định SPS + Các vấn đề chủ yếu được đặt ra trong tranh chấp: Đánh giá rủi ro và biện pháp tạm thời, tiêu chuẩn xem xét. + Ngày nộp yêu cầu thành lập Ban hội thẩm: 13/01/2005 + Ngày thông qua báo cáo của Ban hội thẩm: 31/03/2008 + Ngày thông qua báo cáo của Cơ quan phúc thẩm: 16/10/2008 nghiên cứu khoa học đó cũng như thông tin từ Codex Alimentarius và JECFA để đánh giá rủi ro đối với sức khỏe của con người do tồn dư hormone trong thịt bò. Từ đó, EU đã thông qua chỉ thị mới ngày 22/9/2003 (Chỉ thị 2003/79). Chỉ thị này duy trì việc cấm vĩnh viễn hormone estrogene do tác dụng gây ung thư và các bệnh di truyền, cũng như cấm tạm thời 5 loại hormone khác (testoterone, progesterone, trenbolone acetate, zeranol và MGA), trong khi chờ đợi EU có thông tin khoa học đầy đủ hơn có thể làm sáng tỏ những điểm chưa chắc chắn của dữ liệu khoa học trước đó.3 Sau đó, tháng 10/2003, EU thông báo cho DSB: EU đã thi hành các nghĩa vụ quy định tại Hiệp định SPS, do đó Hoa Kỳ và Canada phải rút lại các biện pháp trả đũa của mình.4 EU cho rằng thông qua những động thái trên, biện pháp của EU đã phù hợp với luật WTO. Tuy nhiên, Hoa Kỳ và Canada vẫn duy trì các biện pháp trả đũa. Vì thế, EU đã khởi kiện vụ Hoa Kỳ/ Canada – Duy trì việc hoãn thực hiện nghĩa vụ trong vụ kiện EU – Hormone (vụ Hormones II) vào tháng 01/2005 nhằm phản đối việc duy trì các biện pháp trả đũa của Hoa Kỳ và Canada.5 EU cho rằng Hoa Kỳ và Canada đã không tuân thủ nghĩa vụ theo DSU cũng như nghĩa vụ sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp đa phương theo quy định tại Điều 21.5 và Điều 23 của DSU, cũng như không tuân thủ nguyên tắc về tính tạm thời của các biện pháp trả đũa (Điều 22.8 và Điều 23.1 DSU). Ngày 17/02/2005, DSB đã thông qua việc thành lập một Ban hội thẩm. Úc, Canada, Trung Quốc, Mexico, Đài Loan, Na Uy, Brasil, Ấn Độ, New Zealand đóng vai bên thứ ba. Sau khi xem xét vụ kiện, Ban hội thẩm đưa ra những kết luận chủ yếu sau: - Thứ nhất, sau khi EU đã thông báo về việc mình thực thi phán quyết của DSB, việc Hoa Kỳ tạm hoãn thi hành các nhượng bộ nhằm trả đũa mà không thông qua thủ tục giải quyết tranh chấp quy định tại DSU là vi phạm Điều 23.1 của Bản ghi nhớ này. Vì vậy, Hoa Kỳ vi phạm DSU;6 3 WT/DS320/AB/R, đoạn 11. 4 Xem WT/DS26/22, WT/DS48/22, 28/10/2003, Mesures communautaires concernant les viandes et les produits carrnés (hormones). 5 Vụ kiện Hoa Kỳ - Hormone II và Canada – Hormone II được xét xử song song. Ở đây, chúng tôi chỉ nói đến vụ Hoa Kỳ - Hormone II cho cả hai vụ bởi các luận điểm và từ ngữ được Ban hội thẩm và AB sử dụng khi xét xử hai vụ gần như giống nhau hoàn toàn. 6 Theo Điều 23.1, “Khi các Thành viên muốn xử lý một việc vi phạm các nghĩa vụ hoặc việc làm triệt tiêu hay phương hại những lợi ích theo các hiệp định có liên quan hoặc gây trở ngại tới việc đạt được bất cứ mục tiêu nào của các hiệp định có liên quan, thì những Thành viên này phải dựa vào và tuân thủ theo những quy tắc và thủ tục của Thỏa thuận này”. - Thứ hai, Hoa Kỳ đã tự xác định là EU vi phạm luật của WTO mà không sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp quy định tại DSU. Vì thế, Hoa Kỳ đã vi phạm Điều 23.2(a) của Ban ghi nhớ này;7 Tuy nhiên, theo Ban hội thẩm, trong chừng mực biện pháp được coi là không phù hợp với Hiệp định SPS trong vụ Hormone I chưa bị EU loại bỏ, thì Hoa Kỳ không vi phạm Điều 22.8 của DSU.8 Từ đó, trong chừng mực không có vi phạm Điều 22.8 của DSU, thì EU chưa chứng minh được vi phạm các Điều 23.1 và 3.8 của DSU.9 Ban hội thẩm khuyến nghị DSB yêu cầu Hoa Kỳ điều chỉnh biện pháp của mình cho phù hợp DSU. Ban hội thẩm cũng đề nghị Hoa Kỳ theo đuổi thủ tục giải quyết tranh chấp quy định tại DSU để bảo đảm quyền lợi của mình một các phù hợp với Điều 23 DSU. Ngày 29/5/2008 và 10/6/2008, EU và Hoa Kỳ lần lượt yêu cầu phúc thẩm vụ kiện. 7 Theo Điều 23.2(a), Thành viên không được đưa ra quyết định theo đó có sự vi phạm (hoặc sự triệt tiêu, suy giảm lợi ích, hoặc sự cản trở việc đạt được mục đích của các hiệp định có liên quan) trừ khi thông qua cơ chế giải quyết tranh chấp theo quy định tại DSU. 8 Theo Điều 22.8, “việc tạm hoãn thi hành các nhượng bộ và các nghĩa vụ khác chỉ là tạm thời và chỉ được áp dụng cho tới khi biện pháp được coi là không phù hợp với hiệp định có liên quan được loại bỏ ()”. 9 Điều 3.8 : “Trong trường hợp có sự vi phạm các nghĩa vụ được đảm nhận theo quy định của một hiệp định có liên quan, thì vụ kiện phải được coi là có chứng cứ ban đầu rõ ràng về việc triệt tiêu hoặc xâm hại. Điều này có nghĩa là ở đây có nguyên tắc suy đoán là vi phạm các quy định đều có tác động tiêu cực tới các Thành viên khác là các bên của hiệp định có liên quan, và trong trường hợp này thì vấn đề sẽ phải tùy thuộc vào việc biện luận, phản ứng lại của Thành viên bị kiện”. PHỤ LỤC4 TÓM TẮT VỤ TRANH CHẤP ÚC – CÁ HỒI (DS18) Biện pháp gây tranh cãi trong vụ tranh chấp ban đầu là việc cấm nhập khẩu cá hồi tươi, ướp lạnh hoặc đông lạnh. Ban hội thẩm nhận thấy rằng biện pháp của Úc là trái với Điều 5.1 (và gián tiếp là Điều 2.2) và Điều 5.5 (và gián tiếp là Điều 2.3) và Điều 5.6. Ở cấp phúc thẩm, cơ quan Phúc thẩm đã điều chỉnh những phán quyết của Ban hội thẩm, kết luận rằng chỉ có vi phạm đối với Điều 5.1 (và gián tiếp là Điều 2.2) và Điều 5.5 (và gián tiếp là Điều 2.3) là được chứng minh. Sau khi chấp thuận các báo cáo, cơ quan trọng tài quyết định rằng đến ngày 06/07/1999 Úc phải tuân thủ các phán quyết và khuyến cáo của DSB.1 Để tuân thủ các kết luận và khuyến cáo của DSB, Úc đã tiến hành những những hành động sau. Sau kết luận đối với tranh chấp ban đầu, Cơ quan Thanh tra và Kiểm dịch Úc (“AQUIS”) đã tiến hành thêm các phân tích về các mối nguy cơ từ nhập khẩu cá hồi tươi, ướp lạnh và đông lạnh cũng như đối với cá có vây sống ở biển (marine finfish) và cá kiểng có vây còn sống (live ornamental finfish). Những phân tích này đã xem xét những nguy cơ đối với sức khỏe có liên quan đến việc nhập khẩu những sản phẩm này vào Úc. Phiên bản hoàn chỉnh của những phân tích này được xuất bản vào tháng 07 năm 1999 (the “1999 Import Risk Analysis”).2 1 WT/DS18/AB/R, đoạn 1.1. 2 WT/DS18/AB/R, đoạn 2.6 – 2.17. + Các bên tham gia vụ kiện: Canada (nguyên đơn), Úc (bị đơn), EC, Na Uy, Hoa Kỳ (bên thứ ba) + Các điều luật chủ yếu được viện dẫn trong tranh chấp: Điều 5.1, 5.5, 5.6 Hiệp định SPS + Các vấn đề chủ yếu được đặt ra trong tranh chấp: Đánh giá rủi ro, phân biệt đối xử thương mại tùy tiện, vô căn cứ, mức độ bảo vệ phù hợp + Ngày thành lập Ban hội thẩm: 10/04/1997 + Ngày thông qua báo cáo của Ban hội thẩm: 12/06/1998 + Ngày thông qua báo cáo của Cơ quan phúc thẩm: 20/10/1998 Thêm vào đó, từ tháng 07/1998, Úc đã thay thế quy định cấm nhập khẩu gây tranh cãi trong vụ tranh chấp đầu tiên , “Quarantine Proclamation 86A” bằng “Quarantine Proclamation 1998”. Điều 43 của văn bản mới này, và được điều chỉnh bởi các sửa đổi sau đó, cấm nhập khẩu cá hồi mà không được xử lý bằng nhiệt, trừ khi được cấp phép nhập khẩu theo “Animal Quarantine Policy Memoranda”. Theo những biên bản ghi nhớ này, cá hồi không được xử lý bằng nhiệt có thể được nhập khẩu và không phải trải qua các biện pháp kiểm dịch nếu có ở dưới dạng “dùng ngay được” . Dạng “dùng ngay” được định nghĩa là sản phẩm sẵn sàng cho việc nấu/ tiêu thụ chẳng hạn như cắt khúc nhỏ hơn 450 gram và cá không đầu “để vừa trong chảo”.3 Mục đích của chính sách này là ngăn ngừa việc phải xử lý thêm các sản phẩm cá hồi chưa được nấu chín ở Úc theo cách thức mà phụ phẩm từ việc xử lý có thể làm nhiễm bẩn khu vực sinh sống của cá hồi ở Úc bởi các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài nước Úc. Bằng cách chỉ cho phép nhập khẩu các sản phẩm cá hồi “dùng ngay được”, những công đoạn xử lý thêm sẽ được loại trừ vì không có công đoạn xử lý thêm nào nữa được thực hiện. Cũng trong khoảng thời gian đó, Úc đã áp dụng những quy định tương tự liên quan đến việc nhập khẩu “herring-cá trích” và “finfish-cá có vây”.4 Úc thông tin với DSB rằng Úc đã thực hiện đầy đủ các khuyến cáo và phán quyết của DSB thông qua một quyết định của AQUIS vào ngày 19/07/1999, “Animal Quarantine Policy Memorandum 1999/51” (“AQPM 1999/51), văn bản đã đặt ra những thủ tục nếu trên có liên quan đến việc nhập khẩu các sản phẩm cá hồi gây tranh cãi. Tuy nhiên, theo quan điểm của Canada, các hành động mà Úc tiến hành không đáp ứng các yêu cầu của việc thực thi, và vì thế không biện pháp nào tuân thủ các phán quyết và khuyến cáo của DSB tính đến ngày 06/07/1999, hạn cuối của việc tuân thủ. Hơn nữa, Canada còn cho rằng các chính sách mới mà Úc công bố vào ngày 19/07/1999 là trái với Điều 5.1 và 2.2, Điều 5.5 và 2.3, Điều 5.6, 8 và Phụ lục C.1(c) của Hiệp định SPS. Vì thế Canada đề nghị vấn đề này nên được chuyển đến Ban hội thẩm đầu tiên theo Điều 21.5 DSU.5 3 WT/DS18/AB/R, đoạn 2.18 – 2.25. 4 WT/DS18/AB/R, đoạn 2.26 – 2.31. 5 WT/DS18/AB/R, đoạn 3.1 – 3.3. PHỤ LỤC 5 SO SÁNH MRL THUỐC TRỪ SÂU CHO THỊT TƯƠI CỦA VIỆT NAM VỚI MRL VỀ THUỐC TRỪ SÂU CHO THỊT GIA SÚC CỦA CODEX Thuốc trừ sâu CODEX Việt Nam ABAMECTIN (mg/kg) 0,01 Không quy định AMITRAZ (mg/kg) 0,05 Không quy định BIFENTHRIN(mg/kg) 0,5 Không quy định CHLORPYRIFOS (mg/kg) 1 0,1 CHLORPYRIFOS – METHYL (mg/kg) 0,05 Không quy định CLOFENTEZINE (mg/kg) 0,05 Không quy định DICOFOL (mg/kg) 3 Không quy định DIPHENYLAMINE (mg/kg) 0,01 Không quy định FENARIMOL (mg/kg) 0,02 Không quy định FENBUCONAZOLE (mg/kg) 0,05 Không quy định FENPROPATHRIN (mg/kg) 0,5 Không quy định FENPYROMIMATE (mg/kg) 0,02 Không quy định FIRONIL (mg/kg) 0,5 Không quy định FLUMETHRIN (mg/kg) 0,2 Không quy định FLUSILAZOLE (mg/kg) 0,01 Không quy định GLYPHOSATE (mg/kg) 0,1 Không quy định MYCLOBUTANIL (mg/kg) 0,01 Không quy định PENCONAZOLE (mg/kg) 0,05 Không quy định PIPERONYL BUTOXIDE (mg/kg) 5 Không quy định PYRIPROXIFEN (mg/kg) 0,01 Không quy định SPINOSAD (mg/kg) 0,01 Không quy định TEBUCONAZOLE (mg/kg) 0,05 Không quy định THIABENDAZOLE (mg/kg) 0,1 Không quy định TRIAZOPHOS (mg/kg) 0,01 Không quy định VINCLOZONLIN 0,05 Không quy định CABARYL (mg/kg) Không quy định 0,0 DDT (mg/kg) Không quy định 0,1 2,4 - D(mg/kg) Không quy định 0,0 LINDAN (mg/kg) Không quy định 0,1 TRICLORFON (mg/kg) Không quy định 0,0 DICLOVOS (mg/kg) Không quy định 0,0 DIAZINON (mg/kg) Không quy định 0,7 FENCLOPHOS (mg/kg) Không quy định 0,3 CUOMAPHOS (mg/kg) Không quy định 0,2 Nguồn: TCVN 7046-2002 PHỤ LỤC 6 PHÁP LUẬT VỀ CÁC BIỆN PHÁP VỆ SINH AN TOÀN THỰC PHẨM TẠI VIỆT NAM1 Luật an toàn thực phẩm Số: 55/2010/QH12 Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật An toàn thực phẩm Số: 15/2018/ NĐ-CP Quy định các quyền và nghĩa vụ liên quan đến an toàn thực phẩm trong sản xuất, đăng ký, kinh doanh, vận chuyển, kiểm tra, ghi nhãn, quảng cáo, truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm, phân tích nguy cơ và quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Nghị định về Tổ chức và hoạt động của Thanh tra y tế Số: 122/2014/NĐ-CP Thiết lập Bộ Y tế (BYT) là cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm chính về quản lý an toàn thực phẩm đối với thực phẩm sản xuất trong nước và nhập khẩu và trách nhiệm của các cơ quan khác Thông tư của BYT về mức tồn dư tối đa của thuốc bảo vệ thực vật trong thực phẩm Số 50/2016/TT-BYT Công bố MRLs đối với thuốc trừ sâu trong thực phẩm sản xuất trong nước và nhập khẩu. Thông tư của BYT Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về giới hạn ô nhiễm hóa Số: 02/2011/TT-BYT Quy định giới hạn ô nhiễm độc tố nấm và kim loại nặng trong thực phẩm. 1 Báo cáo của Ban thư ký trong đợt rà soát chính sách thương mại Việt Nam lần 2, năm 2021 (WT/TPR/S/410), tr. 182. chất trong thực phẩm Thông tư của BYT về An toàn vệ sinh đối với bao bì thực phẩm Số: 35/2015/TT-BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với bao bì bằng thủy tinh, gốm, sứ, tráng men tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Thông tư của BYT về quản lý và sử dụng phụ gia thực phẩm Số: 24/2019/TT-BYT Quản lý phụ gia thực phẩm. Thông tư của BYT về mức giới hạn ô nhiễm phóng xạ trong thực phẩm Số: 17/2011/TT-BYT Quy định ô nhiễm phóng xạ trong thực phẩm. Thông tư của Bộ NN & PTNT về Thực phẩm được phép chiếu xạ thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Số 76/2011/TT-BNNPTNT Công bố danh mục thực phẩm được phép chiếu xạ và liều lượng hấp thụ tối đa cho phép. Thông tư của BYT về ô nhiễm vi sinh trong thực phẩm Số: 05/20012/ TT-BYT Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về ô nhiễm vi sinh vật trong thực phẩm Thông tư của BYT về truy xuất nguồn gốc sản phẩm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế. Số 25/2019/ TT-BYT Các nguyên tắc và thực hiện truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm, dụng cụ, bao bì, vật chứa tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm Thông tư của Bộ NN & PTNT Quy định về giám sát an toàn thực phẩm nông lâm thủy Số 08/2016/TT-BNNPTNT Quy trình giám sát an toàn thực phẩm nông lâm thủy sản. sản Thông tư của Bộ NN & PTNT Quy định việc kiểm tra, chứng nhận an toàn thực phẩm đối với sản phẩm thủy sản xuất khẩu số 48/2013/TT-BNN PTNT sửa đổi, bổ sung bởi các Thông tư của Bộ NN & PTNT Số 02/2017/ TT-BNNPTNT và số 16/2018/TT- BNNPTNT Thủ tục kiểm tra và chứng nhận trước khi xuất khẩu cá và sản phẩm thủy sản. Thông tư của Bộ NN & PTNT về truy xuất nguồn gốc và thu hồi các sản phẩm không tuân thủ trong ngành thủy sản Số 3/2011/TT-BNNPTNT Nguyên tắc và quy trình truy xuất nguồn gốc và thu hồi sản phẩm thủy sản không tuân thủ. Thông tư của Bộ NN & PTNT về Giám sát dư lượng chất có hại nhất định trong cá nuôi trồng thủy sản và các sản phẩm của chúng Số 31/2015/TT-BNNPTNT Quy trình giám sát dư lượng chất có hại nhất định trong cá nuôi trồng và sản phẩm của chúng Thông tư của Bộ NN & PTNT về Giám sát vệ sinh và thực phẩm trong thu hoạch nhuyễn thể hai mảnh vỏ Số 33/2015/ TT-BNNPTNT Quy trình giám sát vệ sinh, an toàn thực phẩm trong thu hoạch nhuyễn thể hai mảnh vỏ. PHỤ LỤC 7 TÓM TẮT VỤ TRANH CHẤP ẤN ĐỘ - CÁC BIỆN PHÁP LIÊN QUAN ĐẾN NHẬP KHẨU MỘT SỐ SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP (DS430) Đây là vụ tranh chấp đầu tiên chống lại các biện pháp SPS được áp đặt bởi một thành viên đang phát triển. Hoa Kỳ phản đối quy định cấm nhập khẩu của Ấn Độ nhằm chống lại dịch cúm gia cầm (Avian Influenza - AI). Hoa Kỳ cũng đã từng áp đặt các biện pháp tương tự đối với các sản phẩm gia cầm và cũng đã bị khiếu kiện bởi Trung Quốc.1 Các hạn chế của Ấn Độ xuất phát từ mối lo lắng liên quan đến dịch cúm gia cầm.2 Theo Tổ chức y tế thế giới (World Health Organization – WHO), cúm gia cầm là một bệnh truyền nhiễm thường tác động và gây ảnh hưởng đến các loài chim, cụ thể là các loài chim hoang dã sống dưới nước như vịt, ngỗng.3 Cúm gia cầm được phân thành 2 nhóm, dựa vào khả năng gây bệnh của chúng. Nhóm 1 là cúm gia cầm có khả năng gây bệnh cao (High Pathogenic Avian Influenza – HPAI). Bệnh do vi rút cúm gia cầm này gây ra có thể dẫn đến khả năng tử vong cao. 1 Hoa Kỳ - Các biện pháp nhất định tác động đến nhập khẩu gia cầm từ Trung Quốc (gọi tắt là Hoa Kỳ - Gia cầm) (DS392). 2 Charles Philip Brown and Jennifer A. Hillman (2015), The OIE and National Regulation: The WTO’s India Agricultural Products Dispute, Robert Scuman Centre For Advanced Studies Research Paper No.2015/17, tr. 1. 3 World Health Organization (2014), Avian Influenza, truy cập ngày 01/07/2019. + Các bên tham gia vụ kiện: Hoa Kỳ (nguyên đơn), Ấn Độ (bị đơn), Trung Quốc, Colombia, Ecuador, Liên minh châu Âu, Guatemala, Nhật Bản, Việt Nam, Argentina, Úc, Brazil (bên thứ ba) + Các điều luật chủ yếu được viện dẫn trong tranh chấp: Điều 2, 2.2, 2.3, 3.1, 5.1, 5.2, 5.5, 5.6, 5.7, 6, 6.1, 6.2, 7, Phụ lục B Hiệp định SPS; Điều I, XI GATT 1994 + Các vấn đề chủ yếu được đặt ra trong tranh chấp: Hài hòa hóa với các tiêu chuẩn quốc tế, đánh giá rủi ro và bằng chứng khoa học đầy đủ, phân biệt đối xử, mức độ bảo vệ thích hợp – biện pháp thay thế, thích ứng với các điều kiện khu vực + Ngày nộp yêu cầu thành lập Ban hội thẩm: 25/06/2012 + Ngày thông qua báo cáo của Ban hội thẩm: 14/10/2014 + Ngày thông qua báo cáo của Cơ quan phúc thẩm: 04/06/2015 Nhóm 2 là cúm gia cầm có khả năng gây bệnh thấp (Low Pathogenic Avian Influenza – LPAI), là các vi rút cúm gia cầm ít gây nguy hiểm hơn và không đáp ứng các tiêu chí đối với HPAI. Dịch cúm gia cầm diễn biến phức tạp, thu hút sự quan tâm của các học giả, các chính trị gia và người dân. Một vài vi rút cúm gia cầm được cho là nguyên nhân gây ra bệnh hoặc gây ra các nhiễm trùng cận lâm sàng đối với con người và động vật. Vi rút cúm gia cầm có thể lan truyền thông qua tiếp xúc trực tiếp giữa gia cầm bị nhiễm bệnh và gia cầm không nhiễm bệnh và thông qua một số phương tiện khác. Các động vật hoang dã sống dưới nước là nguồn gốc của bệnh H5/H7 vi rút LPAI và về lâu dài những vi rút này có thể lây lan trong gia cầm. Có khả năng đột biến gen khiến LPAI trở thành các nhóm HPAI.4 Không phải chỉ Ấn Độ có những biện pháp đối với sản phẩm gia cầm nhập khẩu từ những quốc gia bị ảnh hưởng bởi LPAI. Ví dụ, Singapore, Philippines và một số quốc gia khác cũng có hành động tương tự. Tháng 12/2008, Singapore đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu đối với gia cầm và các sản phẩm gia cầm từ Đài Loan5 cũng như Bỉ6 bởi sự xuất hiện của LPAI (H5). Tương tự, Philippines áp đặt lệnh cấm nhập khẩu đối với gia cầm và sản phẩm gia cầm hoang dã, gồm có gà, trứng từ Hàn Quốc (bởi sự xuất hiện của LPAI (H7)) vào năm 20077 và từ Đan Mạch năm 2008.8 Trên thực tế các sản phẩm gia cầm từ các quốc gia bị ảnh hưởng bởi cúm gia cầm. Trong khi Phillipines áp đặt lệnh cấm nhập khẩu đối với gia cầm nhập các khu vực nhất định của Hoa Kỳ,9 A rập Xê út cũng áp đặt lệnh cấm nhập khẩu đối gia cầm từ Thimpu và Bhutan.10 Ecuador áp đặt lệnh cấm nhập khẩu các sản phẩm gia cầm từ Hoa Kỳ.11 Hoa Kỳ cũng áp đặt lệnh cấm nhập khẩu gia cầm và các sản phẩm gia cầm từ các quốc gia khác.12 Như vậy, trong bối cảnh bùng nổ cúm gia cầm gây ra những rủi ro đối với sức khỏe con người, các Thành viên WTO đã có những biện pháp nhằm ngăn chặn, bảo vệ sức khỏe cho công dân của mình. 4 WT/DS430/R, đoạn 2.17. 5 Notification AV (HS) 16 Taiwan issued on 23 December 2008 by Agri-Food & Veterinary Authority of Singapore. 6 Notification AV (HS) 16 Belgium issued on 23 December 2008 by Agri-Food & Veterinary Authority of Belgium. 7 WTO (2008a) Memorandum Order No.24 of 2007 notified to WTO, G/SPS/N/PHL/133. 8 WTO (2008b) Memorandum Order No.08 of 2008 notified to WTO, G/SPS/N/DENM/145. 9 WTO (2015a) Committee on Sanitary and Phytosanitary Measures: notification of Emergency Measures by Phillippines, G/SPS/N/PHL/292. 10 WTO (2015b) Committee on Sanitary and Phytosanitary Measures: notification of Emergency Measures by The Kingdom of Saudi Arab, G/SPS/N/SAU/159. 11 WTO (2015c) Committee on Sanitary and Phytosanitary Measures: notification of Emergency Measures by Ecuador, G/SPS/N/ECU/159. 12 truy cập ngày 27/03/2023. Tranh chấp liên quan đến lệnh cấm nhập khẩu của Ấn Độ tác động đến một số sản phẩm nông nghiệp từ các nước cần phải khai báo dịch cúm gia cầm (NAI) của Tổ chức thú y thế giới (OIE). Biện pháp quản lý gia cầm nhập khẩu được thể hiện cụ thể trong (i) Luật nhập khẩu gia súc 1898 (còn gọi là Luật Gia súc) được ban hành ngày 12/08/1898. Sau đó, luật này được sửa đổi bởi Luật Nhập khẩu gia súc năm 2001 (còn gọi là Luật Gia súc sửa đổi), và công bố trên Công báo Ấn Độ vào ngày 29/08/2001; và (ii) hướng dẫn Luật (Statutory Order - S.O) 1663 (E) do Cục chăn nuôi, sản xuất sữa và thủy sản (Department of Animal Husbandry, Dairying and Fisheries – DAHD) Ấn Độ ban hành căn cứ vào Luật gia súc và được công bố trên Công báo của Ấn Độ ngày 19/07/2011. Hoa Kỳ phản đối các biện pháp của Ấn Độ, khiếu nại rằng Luật Nhập khẩu gia súc (Livestock Importation Act13) kết hợp với hướng dẫn luật14 đã ban hành là không phù hợp với Luật WTO, và cụ thể là Hiệp định SPS. Hiệp định SPS yêu cầu khi việc nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp nhất định bị cấm hoặc hạn chế nhằm đảm bảo sức khỏe con người, động - thực vật phải có bằng chứng dựa trên các nguyên tắc khoa học cùng với việc đánh giá rủi ro gây ra cho con người, động - thực vật.15 Luật Gia súc 1898 trao quyền cho Chính quyền trung ương Ấn Độ để “điều chỉnh, hạn chế hoặc cấm” nhập khẩu gia súc đã bị ảnh hưởng bởi căn bệnh lây nhiễm hoặc truyền nhiễm.16 Ngoài ra, Luật gia súc năm 1898 được sửa đổi bởi Luật Gia súc năm 2001 để mở rộng quy mô và phạm vi của Luật “quy định, hạn chế, cấm” nhập khẩu không chỉ gia súc đã bị ảnh hưởng bởi một căn bệnh lây nhiễm hoặc truyền nhiễm, mà còn các sản phẩm gia súc khác.17 Theo đó, DAHD có trách nhiệm quy định, hạn chế và cấm gia súc đã bị ảnh hưởng bởi một căn bệnh lây nhiễm hoặc truyền nhiễm. Kết quả là DAHD ban hành S.O (1663) (E), hướng dẫn luật lần lượt cấm nhập khẩu các loài chim 13 Luật nhập khẩu gia súc 1898 được bổ sung bởi Luật nhập khẩu gia súc 2001 (còn gọi là Luật chăn nuôi - Livestock Act) 14 Cục chăn nuôi, sản xuất sữa và thủy sản (Department of Animal Husbandry, Dairying and Fisheries – DAHD), hướng dẫn luật (Statutory Order) S.O 1663 (E)/f số 109-21/2007, ngày 29/08/2011. 15 Điều 2.2, 5.1 Hiệp định SPS. 16 Luật nhập khẩu gia súc, phần 3 trong đó đặt ra quyền lực của chính quyền trung ương để điều chỉnh, hạn chế hoặc cấm nhập khẩu gia súc đã bị nhiễm một căn bệnh lây nhiễm hoặc truyền nhiễm. Phần này quy định: “Quyền điều chỉnh nhập khẩu đối với gia súc (1) Chính quyền trung ương có thể bằng cách thông báo trong Công báo chính thức, điều chỉnh, hạn chế hoặc cấm, theo cách thức và đến mức độ như thế vì nó có thể là phù hợp, việc nhập khẩu vào Ấn Độ, hay bất kỳ nơi nào được quy định trong đó, có bất kỳ nguồn cung cấp nào có thể phải chịu trách nhiệm đối với việc bị nhiễm bệnh bởi các bệnh truyền nhiễm hoặc lây nhiễm, phân, rác thải, quần áo, dây nịt hoặc phụ kiện thuộc về gia súc hoặc đã qua tiếp xúc với những cái nêu trên”. 17 Luật nhập khẩu gia súc, phần 2(d) định nghĩa sản phẩm chăn nuôi bao gồm: “thịt và sản phẩm thịt của tất cả các loại bao gồm cả thịt tươi, ướp lạnh và đông lạnh, mô, bộ phận cơ thể gia cầm, lợn, cừu, dê, trứng và bột trứng, sữa và sản phẩm sữa, bò, cừu, và thuộc về dê, phôi, trứng, tinh dịch; sản phẩm thực phẩm vật nuôi có nguồn gốc động vật và các sản phẩm động vật khác”. hoang dã từ các nước có dịch HPNAI và LPNAI. Hơn nữa S.O (1663) (E) cấm nhập khẩu gia súc từ các nước đã thông báo HPNAI hoặc LPNAI khi sản phẩm là các loài chim nuôi và hoang dã; gà 1 ngày tuổi, vịt, gà tây; thịt và thịt chưa qua chế biến các sản phẩm từ các loài gia cầm nhiễm cúm gia cầm; trứng giống; sản phẩm trứng; lông chưa qua chế biến; heo sống; nguyên liệu bệnh phẩm các sản phẩm sinh học từ loài chim; và cũng có tinh dịch của các loài chim nuôi và hoang dã, bao gồm cả gia cầm. Tương tự, trong bối cảnh như vậy, chính phủ Ấn Độ cũng đã thông qua Luật Phòng ngừa và kiểm soát bệnh truyền nhiễm và lây nhiễm ở động vật 2009 (The Prevention and Control of Infectious and Contagious Diseases in Animals Act 2009)18 để ngăn chặn và kiểm soát sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm và lây nhiễm như vậy, trong số đó có AI (đối với cả hai hình thức LPAI và HPLAI).19 Do đó, DAHD cũng xây dựng một kế hoạch hành động quốc gia năm 2012 để đối phó với sự lây lan của cúm gia cầm ở Ấn Độ.20 Ngày 6/3/2012, Hoa Kỳ đã yêu cầu tham vấn với Ấn Độ về việc cấm nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp khác nhau từ Hoa Kỳ vì những lo ngại liên quan đến cúm gia cầm. Tại cuộc họp vào ngày 25/6/2012, DSB thành lập Ban hội thẩm. Trung Quốc, Colombia, Ecuador, Liên minh châu Âu, Guatemala, Nhật Bản, Việt Nam, Argentina, Úc và Braxin đã tham gia với tư cách bên thứ ba. Ngày 7/2/2013, Hoa Kỳ đã yêu cầu Tổng giám đốc xác định thành phần của Ban hội thẩm. Ngày 18/2/2013, Tổng giám đốc đã thành lập Ban hội thẩm. Ngày 5/8/2013, Chủ tịch Ban hội thẩm đã thông báo với DSB rằng Ban hội thẩm dự kiến sẽ đưa ra báo cáo cuối cùng cho các bên vào trước tháng 6/2014. Ngày 6/11/2014, Ấn Độ và Hoa Kỳ yêu cầu DSB thông qua một dự thảo quyết định kéo dài thời hạn 60 ngày quy định tại Điều 16.4 của DSU, đến ngày 26/1/2015. Tại cuộc họp vào ngày 18/11/2014, DSB đã đồng ý rằng, theo yêu cầu của Ấn Độ hoặc Hoa Kỳ. Chậm nhất là ngày 26/1/2015, DSB sẽ thông qua báo cáo của Ban hội thẩm, trừ khi DSB quyết định không đồng ý với điều đó hoặc Ấn Độ hoặc Hoa Kỳ thông báo cho DSB về quyết định của mình kháng cáo theo Điều 16.4 của DSU. 18 Luật phòng ngừa và kiểm soát bệnh truyền nhiễm và lây nhiễm ở động vật 2009, Đạo luật trung ương số 27 năm 2009 (sau đây gọi tắt là Luật phòng ngừa các loại bệnh). 19 Luật phòng ngừa và kiểm soát bệnh truyền nhiễm và lây nhiễm ở động vật 2009, phần f(9). 20 Kế hoạch hành động quốc gia năm 2012, trong đó đặt ra các kế hoạch hành động ứng phó với đại dịch toàn cầu của AI, các hành động thiết yếu để ngăn chặn sự lây lan và cũng là cá nhân hội đủ điều kiện để xử lý AI, các hành động thiết yếu để ngăn chặn sự lây lan và cũng là cá nhân hội đủ điều kiện để xử lý AI đó đã được thông báo (Ví dụ khai báo AI) (sau đây gọi tắt là NAP, 2012). Ngày 26/1/2015, Ấn Độ đã nộp đơn khiếu nại với một số nhận định chính của Ban hội thẩm. PHỤ LỤC 8 CÁC CHỨNG NHẬN CẦN THIẾT ĐỂ NHẬP KHẨU THỰC PHẨM VÀ CÁC SẢN PHẨM NÔNG NGHIỆP1 Sản phẩm Tài liệu Cơ sở Cơ quan chính phủ Tất cả các mặt hàng thực phẩm chế biến Giấy chứng nhận GMP, HACCP hoặc tương đương Vệ sinh an toàn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Thực phẩm đặc biệt / thực phẩm chức năng Chứng chỉ GMP hoặc HACCP hoặc tương đương Vệ sinh an toàn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Chứng nhận phân tích Chất lượng và tiêu chuẩn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Kết quả thử nghiệm lâm sàng Giá trị bổ sung thực phẩm có chức năng cải thiện sức khỏe con người Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Thực phẩm đặc biệt / thực phẩm dinh dưỡng cho trẻ sơ sinh Giấy chứng nhận GMP hoặc HACCP, hoặc tương đương Vệ sinh an toàn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Thực phẩm đặc biệt / thực phẩm biến đổi gen và thực phẩm chiếu xạ Giấy chứng nhận GMP hoặc HACCP hoặc tương đương Vệ sinh an toàn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam giấy chứng nhận phân tích (kết quả thử nghiệm) Chất lượng và tiêu chuẩn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam 1 Báo cáo ban thư ký trong đợt rà soát chính sách thương mại Việt Nam lần đầu tiêu năm 2013 (WT/TPR/S/287), đoạn 3.110. Giấy chứng nhận lưu hành tự do Thực phẩm an toàn và chất lượng Bộ NN và PTNT Thành phần / phụ gia thực phẩm Giấy chứng nhận GMP hoặc HACCP, hoặc tương đương Vệ sinh an toàn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Giấy chứng nhận lưu hành tự do Vệ sinh an toàn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Giấy chứng nhận phân tích (kết quả thử nghiệm) Chất lượng và tiêu chuẩn thực phẩm Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Thành phần thức ăn Giấy chứng nhận HACCP, GMP hoặc tương đương Chất lượng sản phẩm Bộ NN và PTNT / Cục chăn nuôi Giấy chứng nhận lưu hành tự do Sản phẩm chất lượng và an toàn Bộ NN và PTNT Kết quả thử nghiệm Chất lượng sản phẩm, an toàn và vệ sinh Bộ NN và PTNT / Cục chăn nuôi Thực vật và sản phẩm thực vật có chế biến tối thiểu (di truyền thực vật bao gồm hạt, trái cây, rau, ngũ cốc, hạt có dầu, lâm sản, vv Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật) Bảo vệ sức khỏe thực vật Bộ NN và PTNT / Cục Bảo vệ thực vật Lâm sản Chứng nhận lưu hành tự do Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm Bộ NN và PTNT Các sản phẩm thực vật đã qua chế biến Giấy chứng nhận xuất khẩu Bảo vệ sức khỏe cây trồng Bộ NN và PTNT / Cục Bảo vệ thực vật Động vật và sản phẩm động vật, Giấy chứng nhận sức khỏe với các Bảo vệ sức khỏe động vật và bảo vệ Bộ NN và PTNT / Cục Thú y ngoại trừ di truyền động vật, thịt và các sản phẩm gia cầm yêu cầu bổ sung tùy thuộc vào sản phẩm và địa điểm hoặc nguồn gốc sức khỏe con người Sản phẩm sữa Giấy chứng nhận sức khỏe Chứng chỉ HACCP, GMP, hoặc tương đương An toàn vệ sinh thực phẩm Bộ NN và PTNT / Cục thú y, Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Di truyền động vật Giấy chứng nhận sức khỏe Bảo vệ sức khỏe động vật và sức khỏe con người Bộ NN và PTNT / Cục Thú y Giấy chứng nhận lưu hành tự do Chất lượng sản phẩm và tiêu chuẩn Bộ NN và PTNT / DLP Bộ NN và PTNT / Cục thú y, Bộ y tế / Cơ quan quản lý thực phẩm Việt Nam Giấy chứng nhận phân tích (kết quả kiểm tra) Chất lượng, an toàn và tiêu chuẩn thực phẩm Bộ y tế/ Cơ quan quản lý an toàn thực phẩm Việt Nam Giấy chứng nhận sức khỏe Bảo vệ sức khỏe động vật y Bộ NN và PTNT / Cục Thú Giấy chứng nhận kiểm định động vật xuất khẩu Bảo vệ sức khỏe động vật Bộ NN và PTNT / Cục thú y Tài liệu phả hệ động vật Chất lượng di truyền Bộ NN và PTNT / Cục chăn nuôi Các sản phẩm thịt và gia cầm chứng chỉ xuất khẩu Chất lượng sản phẩm, an toàn và vệ sinh Bộ NN và PTNT / Cục Thú y Sản phẩm từ heo Giấy chứng nhận Chất lượng sản Bộ NN và PTNT / (chỉ dành cho tim, gan và thận) xuất khẩu phẩm, an toàn và vệ sinh Cục Thú y Sản phẩm động vật thủy sản trừ động vật thủy sản sống Giấy chứng nhận sức khỏe (giấy chứng nhận xuất khẩu) Vệ sinh an toàn thực phẩm Bộ NN và PTNT / Cục quản lý chất lượng nông, lâm, thủy sản Động vật thủy sản sống Chứng chỉ HACCP hoặc tài liệu tương đương Bảo vệ sức khỏe thủy sản sống Bộ NN và PTNT / Cục thú y

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfluan_an_bien_phap_ve_sinh_an_toan_thuc_pham_theo_quy_dinh_cu.pdf
  • pdf566 QD thanh lap hoi dong cham luan an tien si Nguyen Thi Thu Thao.pdf
  • pdfĐIỂM MỚI LUẬN ÁN TIẾNG ANH - NGUYỄN THỊ THU THẢO.pdf
  • pdfĐIỂM MỚI LUẬN ÁN TIẾNG VIỆT - NGUYỄN THỊ THU THẢO.pdf
  • pdfTÓM TẮT LUẬN ÁN- NGUYỄN THỊ THU THẢO.pdf
Luận văn liên quan