Thiết kế bộ nguồn ổn áp công suất lớn

Lời nói đầu Chương 1.Mở đầu Chương 2. Tính toán mạch lực Chương 3. Tính toán thông số cuộn chuyển dịch và cuộn phản hồi tự động Chương 4. Tính chính xác lại kích mạch từ Chương 5. Tính toán nhiệt và kiểm nghiệm lực cơ dây quấn. Chương 6. Khái quát chung về mạch điều khiển Chương 7. Thiết kế mạch điều khiển Chương 8. Thuyết minh nguyên lý làm việc chung của mạch điều khiển đã thiết kế Chương 9. Thiết kế kết cấu máy biến áp đã thiết kế. Chuyên đề: So sánh các bộ ổn áp khác

pdf109 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2325 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Thiết kế bộ nguồn ổn áp công suất lớn, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
¶m nªn Ura t¨ng lªn b»ng gi¸ trÞ ®Þnh møc. Khi ®iÖn ¸p ra cμng bÐ th× sù ®iÒu chØnh cμng ph¶i lín hay lμ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn cμng ph¶i lín t−¬ng ®−¬ng ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn mét chiÒu lín do ®ã T cña kªnh nμy ph¶i më sím hay ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ph¶i cμng nhá ng−îc lai khi Ura cμng lín sù sai lÖch ®iÖn ¸p ë ®Çu ra ΔUra lμ nhá nªn cÇn ®iÒu chØnh Modul §K BB§ M¹ch ®k §KCS k ura ×U® U®k Uph §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 76 Ýt nªn dßng ®iÖn, ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn bÐ nªn T cÇn më muén hay ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn lín gãc më α lín. Tõ nguyªn t¾c ®iÒu chØnh trªn ta x©y dùng s¬ ®å khèi cho m¹ch ®iÒu khiÓn T nμy nh− sau: Theo s¬ ®å cÊu tróc th×: Udk = U® - Uph = U® - (U ’ ra®m - U ’ ra). = U® - (k1Ura®m - Urak2). Víi k1,k2 lμ hÖ sè tÝn hiÖu lÊy ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn. Khi Ura cμng bÐ th× hiÖu sè cña k1Ura®m - Urak2 cμng lín nªn Udk = U® - (k1Ura®m - Urak2) cμng bÐ ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn bÐ nªn gãc më T bÐ--> ®iÖn ¸p , dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn mét chiÒu lín lâi thÐp bÞ tõ ho¸ m¹nh hÖ sè ®iÒu chØnh lín ®Ó ch ®iÖn ¸p ra lμ ®Þnh møc. Ng−îc l¹i khi ®iÖn ¸p ra cμng lín cμng gÇn ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc nªn k1Ura®m - Urak2 cμng bÐ do ®ã Udk = U® - (k1Ura®m - Urak2 cμng lín nªn T sÏ bÞ më muén nªn c¸c gi¸ trÞ cña ®iÒu khiÓn nh− lμ ®iÖn ¸p dßng ®iÖn bÐ hÖ sè ®iÒu chØnh bÐ. c. Khi Ura > Ura®m. Khi ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ®Þnh møc th× m¹ch ®iÒu khiÓn T2 ph¶i lμm viÖc ®Ó ®iÒu chØnh ®iÖn ¸p xuèng. Khi m¹ch ®iÒu khiÓn T2 lμm viÖc th× m¹ch ®iÒu khiÓn T1 kh«ng lμm viÖc m¹ch ®iÒu khiÓn. kªnh hai lμm viÖc ®Ó b¬m dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn mét chiÒu vμo cuén ®iÒu khiÓn trªn lâi hai lμm cho ®iÖn ¸p trªn hai cuén W2 vμ W4 gi¶m xuèng ®iÖn ¸p trªn hai cuén W1 vμ cuén W3 t¨ng lªn sù t¨ng lªn lμ nhá so víi sù gi¶m xuèng kÕt qu¶ lμ ®iÖn ¸p ë ®Çu ra gi¶m xuèng. ®iÖn ¸p ra cμng lín th× hÖ sè ®iÒu chØnh cμng lín vμ ng−îc l¹i. nghÜa lμ bμi to¸n ®iÒu khiÓn ph¶i tho¶ m·n lμ Ura cμng lín so víi ®iÖn ¸p ®Þnh møc th× dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn ph¶i lín vμ ®iÖn ¸p ra cμng nhá th× dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn cμng nhá dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn lín nhÊt ®p ss k® ΔU = k(Ura®m- Ura ) ®kcs × U® U®k Uph − Ura §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 77 lμ lóc ®iÖn ¸p ra lín nhÊt trong d¶i ®iÒu chØnh æn ¸p vμ nhá nhÊt lμ lóc ®iÖn ¸p ra lμ ®Þnh møc khi ®ã dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn lμ b»ng 0. Tõ nguyªn lý ®iÒu chØnh trªn ta thiÕt lËp s¬ ®å khèi cho m¹ch ®iÒu khiÓn nh− sau: theo s¬ ®å khèi nμy th×: Ud k =U® - Uph. =U® -(Ura -Ura® m). ®iÖn ¸p ra cμng lín (Ura > Ura® m) th× Ura- Ura® m cμng lín nªn ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn cμng bÐ TsÏ më sím do ®ã ®iÖn ¸p vμ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn sÏ lín ng−îc l¹i ®iÖn ¸p ra cμng bÐ nghÜa lμ cμng gÇn gi¸ trÞ ®Þmh møc th× ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn cμng lín do ®ã T sÏ më muén do ®ã gi¸ trÞ ®iÖn ¸p vμ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn mét chiÒu sÏ gi¶m nhá. Nh− vËy m¹ch ®iÒu khiÓn nμy ®· tho¶ m·n bμi toμn ®iÒu khiÓn ®· ®Æt ra. 4. ThiÕt kÕ vµ gi¶i thÝch nguyªn lý lµm viÖc cña m¹ch ®iÒu khiÓn tù ®éng. Trªn c¬ së s¬ ®å khèi cña m¹ch ®iÒu khiÓn lμm viÖc trong qu¸ tr×nh t¨ng vμ gi¶m ®iÖn ¸p trong qu¸ tr×nh æn ®Þnh ®iÖn ¸p kÕt hîp víi s¬ ®å nguyªn lý ®iÒu khiÓn T tõ ®ã ta x©y dùng m¹ch ®iÒu khiÓn hoμn chØnh cho m¹ch ®iÒu khiÓn æn ¸p tù ®éng. a. M¹ch ®iÒu khiÓn T1. M¹ch ®iÒu khiÓn nμy lμm viÖc trong d¶i ®iÒu chØnh t¨ng ®iÖn ¸p nghÜa lμ nã lμm viÖc trong d¶i ®iÖn ¸p thÊp tõ 330÷380 v«n. S¬ ®å nguyªn lý cña m¹ch nμy nh− sau: ®p ss k® ΔU = k(Ura -Ura®m) ®kcs × U® U®k Uph − Ura §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 78 Nguyªn lý lμm viÖc. Nãi chung vÒ c¬ b¶n c¸c m¹ch ®iÒu khiÓn T ®Òu gièng nhau gåm c¸c kh©u ®ång pha, so s¸nh vμ khuyÕch ®¹i. Sù kh¸c biÖt gi÷a c¸c m¹ch ®iÒu khiÓn lμ viÖc lÊy ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn U® k ®ã lμ th«ng sè quyÕt ®Þnh gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ®Çu ra cña ®iÖn ¸p chØnh l−u còng nh− dßng ®iÖn chØnh l−u. trong m¹ch ®iÒu khiÓn nμy gi¸ trÞ cña ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ®−îc x¸c ®Þnh bëi biÓu thøc: Udk =U® - Uph = U® - (Uradm - Ura). =(U® -Uradm) + Ura . v× ®iÖn ¸p ®Æt vμ ®iÖn ¸p ra lμ nh÷ng h»ng sè nªn (U® -Uradm) lμ h»ng sè do ®ã ta cã thÓ lÊy U® -Uradm = constant. §Ó ®¶m b¶o m¹ch ho¹t ®éng tho¶ m·n c¶ vÒ ®Þnh tÝnh vμ ®Þnh l−îng th× trÞ sè ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ph¶i tho¶ m·n: Khi ®iÖn ¸p vμo lμ Uv = 190 v«n (Ud =330 v«n) th× gãc më α cña T ph¶i lμ sím nhÊt gãc më α sím nhÊt theo lý thuyÕt lμ xÊp xØ 0o nghÜa lμ khi ®ã T lμm viÖc nh− mét chØnh l−u di«d T sÏ cho dßng ®iÖn ch¶y qua trong suèt 1/ 2 chu kú T ph©n ¸p thuËn vμ ®iÖn ¸p trong tr−êng hîp nμy lμ max vμ dßng ®iÖn lμ max. Khi ®iÖn ¸p vμo t¨ng dÇn th× ®iÖn ¸p ra khi ch−a ®iÒu chØnh còng t¨ng dÇn do ®ã ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn còng t¨ng tuyÕn tÝnh theo ®iÖn ¸p ra dÉn ®Õn thêi ®iÓm lËt tr¹ng th¸i, gãc më T muén nªn gi¸ trÞ ®iÖn ¸p vμ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn gi¶m vμ t¹i thêi ®iÓm ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ®Þnh møc th× m¹ch ®iÒu khiÓn ph¶i ë trong mét hai tr¹ng th¸i sau: • M¹ch ®iÒu khiÓn kh«ng cã tÝn hiÖu ®iÒu khiÓn nªn m¹ch chØnh l−u kh«ng cã xung nªn T kh«ng më. • M¹ch ®iÒu khiÓn cã lμm viÖc nh−ng kh«ng cÊp ®Ó më T. C¶ hai tr−êng hîp trªn ®Òu tho¶ m·n ®iÒu kiÖn ®iÒu khiÓn. Ta thÊy r»ng khi ®iÖn ¸p ra t¨ng ®Õn ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn t¨ng ®Ó ch o t¹i thêi ®iÓm ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ®Þnh møc th× T kh«ng lμm viÖc th× m¹ch ®iÒu khiÓn sÏ kh«ng cÊp xung nghÜa lμ t¹i thêi ®iÓm ®ã gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ph¶i b»ng gi¸ lín nhÊt cña ®iÖn ¸p tùa Urc. π §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 79 ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn b»ng ®iÖn ¸p ®ång bé t¹i thêi ®iÓm t = π . Nh− vËy khi ®iÖn ¸p vμo t¨ng tõ 330 ÷ 380 v«n th× ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn còng t¨ng tõ 0 gi¸ trÞ lín nhÊt cña ®iÖn ¸p r¨ng c−a. theo c¸ch nμy th× ®Ó ®¶m b¶o yªu cÇu trªn lμ rÊt khã kh¨n ®Ó ®¹t ®−îc ®ßi hái m¹ch ®iÒu khiÓn cã ®é chÝnh x¸c cao. Theo c¸ch ®iÒu khiÓn nμy th× sÏ ho¹t ®éng khi ®iÖn ¸p ra nhá h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc vμ sÏ ngõng ho¹t ®éng khi ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ra ®Æt v× khi ®ã gi¸ trÞ Udk + Urc sÏ kh«ng thay ®æi dÊu trong suèt nöa chu kú T ph©n ¸p thuËn. Do ®ã toμn bé m¹ch ®iÒu khiÓn coi nh− ngõng ho¹t ®éng. Ta còng cã thÓ dïng mét ph−¬ng ph¸p kh¸c cã néi dung nh− sau: Nh− ®· ph©n tÝch ë trªn ®iÒu khã kh¨n ®èi víi ph−¬ng ph¸p trªn lμ thêi ®iÓm kho¸ T khi ®iÖn ¸p ra ®· ®¹t ®Þnh møc. §Ó kh¾c phôc nh−îc ®iÓm trªn vÒ c¸ch lÊy ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn lμ kh«ng thay ®æi. ë ph−¬ng ph¸p nμy thay v× dïng phÇn tö AND hai cæng vμo ta dïng phÇn tö AND ba cæng vμo cæng mét vμ cæng hai dμnh cho UD vμ m¹ch ph¸t xung chïm ta dïng cæng cßn l¹i ®Ó kho¸/ më m¹ch. Ta ®Æt vμo ®ã tÝn hiÖu so s¸nh gi÷a ®iÖn ¸p ra vμ ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc cÇn æn ®Þnh (Uradm - Ura) ®èi víi phÇn tö AND nã chØ cã gi¸ trÞ b»ng 1 khi ®iÖn ¸p ra nhá h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc lóc ®ã phÇn tö AND sÏ th«ng nghÜa lμ khi ®ã m¹ch ®iÒu khiÓn míi cã thÓ lμm viÖc khi hai cæng trªn cïng cã tÝn hiÖu vμ qu¸ tr×nh lμm viÖc còng nh− gi¸ trÞ ®iÒu khiÓn phô thuéc vμo ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn. Khi ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× tæng ®¹i sè cña ®iÖn ¸p kho¸ lμ (Uradm - Ura) sÏ ©m do ®ã phÇn tö AND sÏ bÞ kho¸ nghÜa lμ m¹ch ®iÒu khiÓn sÏ kh«ng cÊp xung cho T ®−îc cho dï m¹ch ®iÒu khiÓn cã lμm viÖc hay kh«ng. ë c¸ch nμy viÖc ®ãng hay më T ®−îc thùc hiÖn râ rμng døt ®iÓm, ®é tin cËy cña m¹ch cao h¬n vμ khi ®ã ®é chÝnh x¸c chØ phô thuéc vμo tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn. Khi ®ã m¹ch ®iÖn ®−îc vÏ l¹i nh− sau: §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 80 TÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn mét chiÒu Ura, Uradm, U® th−êng ®−îc lÊy theo c¸c s¬ ®å sau: M¹ch lÊy tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ra bÊt k× tõ ®iÖn ¸p ®Çu ra. b. M¹ch ®iÒu khiÓn T2. M¹ch ®iÒu khiÓn T2 ho¹t ®éng trªn miÒn æn ¸p trªn d¶i ®iÒu chØnh tõ ®iÖn ¸p 220÷242 v«n tõ ®ã s¬ ®å nguyªn lý vμ nguyªn lý ®iÒu chØnh ta x©y dùng m¹ch ®iÒu khiÓn cho T2 nh− sau: dz ura®m/ U® ura ura ura §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 81 Nguyªn lý ho¹t ®éng cña m¹ch nμy nh− sau: ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ®−îc x¸c ®Þnh b»ng biÓu thøc U®k = U® - Uph =U® - (Ura - Ura®m). tõ ®ã ta cã thÓ gi¶i thÝch sù ho¹t ®éng cña m¹ch nμy nh− sau: Khi ®iÖn ¸p ra nhá h¬n ®iÖn ¸p ®Þnh møc nªn Ura - Ura®m <0 nªn phÇn tö AND bÞ kho¸. Khi ®iÖn ¸p vμo lín h¬n ®iÖn ¸p vμo ®Þnh møc do ®ã ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn lμ U® - (Ura - Ura®m) nhá h¬n ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn max ®ång thêi tÝn hiÖu Ura - Ura®m > 0 nªn phÇn tö AND th«ng nªn m¹ch ®iÒu khiÓn lμm viÖc. Sù ho¹t ®éng cña m¹ch ®iÒu khiÓn nμy còng nh− c¸c m¹ch ®iÒu khiÓn kh¸c ®iÖn ¸p anod cña T qua biÕn ¸p ®ång pha ta ®−îc ®iÖn ¸p UA ®iÖn ¸p UA lμ ®iÖn ¸p xoay chiÒu ®−îc coi nh− ®ång pha víi ®iÖn ¸p s¬ cÊp cña m¸y biÕn ¸p ®ång pha lμ Uanod cña T cÇn më. §iÖn ¸p UA ®−îc khuyÕch ®¹i qua khuyÕch ®¹i thuËt to¸n A1 víi hÖ sè khuyÕch ®¹i ®ñ lín th× tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ra cã d¹ng xung h×nh ch÷ nhËt. ë nöa chu kú ®Çu ®iÖn ¸p xung UB > 0 nªn D ph©n ¸p thuËn nªn D th«ng UB ®−îc ®−a tíi tÝch ph©n ë m¹ch tÝch ph©n ë A2 thμnh ®iÖn ¸p tùa Urc ë nöa chu kú sau UB < 0 nªn D bÞ ph©n ¸p ng−îc nªn D bÞ kho¸ tranzitor 2 ®−îc ph©n ¸p thuËn --> tranzitor 2 th«ng --> bÞ nèi ng¾n m¹ch nªn ë nöa chu kú nμy. KÕt qu¶ lμ ë ®Çu ra cña A2 lμ mét chuçi xung d¹ng r¨ng c−a gi¸n ®o¹n. §iÖn ¸p r¨ng c−a ®−îc so s¸nh víi ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn t¹i ®Çu vμo cña A3 tæng ®¹i sè Urc + U®k quyÕt ®Þnh dÊu tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ra cña A3 khi ®iÖn ¸p r¨ng c−a nhá h¬n ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn th× U < 0 ®Õn thêi ®iÓm t ®iÖn ¸p Urc + U®k > 0 ®iÖn ¸p ®Çu ra cña A3 lËt tr¹ng th¸i ®¸nh dÊu thêi ®iÓm ph¸t xung ®Ó më T2 .Thêi ®iÓm ph¸t xung hay thêi ®iÓm lËt tr¹ng th¸i cña A3 phô thuéc vμo ®é lín cña ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ë trong vïng ®iÖn ¸p ®iÒu chØnh ®iÖn ¸p vμo tõ 220 ÷ 242 v«n khi ®iÖn ¸p ra lín lμm cho ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn gi¶m dÉn ®Õn thêi ®iÓm lËt tr¹ng th¸i trªn A3 s¶y ra sím UD > 0 do ë vïng nμy Ura > Ura®m nªn Ura - Ura®m > 0 nªn gi¸ trÞ cña tÝn hiÖu ra cña AND chØ phô thuéc vμo UD do ®ã khi UD > 0 th× ë ®Çu ra cña AND cã mét chïm xung h×nh ch÷ nhËt chïm xung nμy qua tô vμ ®−îc khuyÕch ®¹i nhê bé khuyÕch ®¹i c«ng suÊt tranzitor nèi theo kiÓu s¬ ®å darlington qua biÕn §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 82 ¸p xung ®Ó ®−a tíi më T. Khi mμ ®iÖn ¸p ra cμng nhá th× ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn cμng nhá nªn gãc má cña T cμng bÐ dÉn ®Õn gi¸ trÞ ®iÖn ¸p vμ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn cung cÊp cho cuén d©y ®iÒu chØnh tù ®éng cμng lín vμ ng−îc l¹i khi mμ ®iÖn ¸p ra cμng bÐ nghÜa lμ cμng gÇn gi¸ trÞ ®Þnh møc th× gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn cμng lín do ®ã ®iÖn ¸p mét chiÒu vμ dßng ®iÖn sau chØnh l−u cμng bÐ. Khi ®iÖn ¸p ra nhá h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc nghÜa lμ nã n»m ngoμi vïng lμm viÖc cña m¹ch ®iÒu khiÓn nμy khi ®ã tÝn hiÖu kho¸ m¹ch ®iÒu khiÓn lμ Ura - Ura®m Ura - Ura®m < 0 nªn AND sÏ bÞ kho¸ trong vïng ®iÖn ¸p ra nhá h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc do ®ã m¹ch ®iÒu khiÓn sÏ bÞ kho¸ hay m¹ch ®iÒu khiÓn sÏ kh«ng cÊp xung cho T cho dï m¹ch ®iÒu khiÓn cã lμm viÖc hay kh«ng. * * * * C. thiÕt kÕ m¹ch ®iÒu khiÓn trung gian. --m¹ch chØnh l−u c«ng suÊt dïng thyristor-- 7.5 ThiÕt kÕ m¹ch CL-T trung gian 1. NhiÖm vô. thùc hiÖn nhiÖm vô chØnh l−u cã ®iÒu chØnh dßng ®iÖn xoay chiÒu thμnh dßng ®iÖn mét chiÒu cung cÊp cho cuén d©y ®iÒu khiÓn ph¶n håi ®Ó gi÷ æn ®Þnh ®iÖn ¸p ë ®Çu ra cña bé æn ¸p b»ng mét gi¸ trÞ ®Æt tr−íc. TÝn hiÖu ®iÒu chØnh ®ãng më còng nh− ®iÒu chØnh ®−îc cÊp tõ m¹ch ®iÒu khiÓn ph¶n håi tÝn hiÖu ta cã thÓ m« t¶ sù ho¹t ®éng cña m¹ch nμy theo s¬ ®å khèi nh− sau: modul §K CL- CS Tiristor M¹ch Lùc U± , I± U®k Ura Uph Kph §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 83 Nh− vËy m¹ch nμy gåm hai thμnh phÇn lμ m¹ch chØnh l−u c«ng suÊt cã ®iÒu chØnh dïng van Tiristor vμ cuén d©y ®iÒu khiÓn lμm nhiÖm vô tõ ho¸ lâi thÐp. Do cuén ®iÒu khiÓn vμ cuén m¹ch chØnh l−u nμy ph¶i ®¶m b¶o r»ng t¹o ra dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn mét chiÒu cã dßng ®iÖn trong d¶i ®iÒu chØnh trong kho¶ng tõ 0 ÷ 5 A vμ phï hîp víi gi¸ trÞ dßng ®iÖn yªu cÇu cña ®iÒu khiÓn nh− ®· tÝnh ë phÇn trªn. 2. Nguyªn t¾c ®iÒu chØnh. Víi nhiªm vô lμ t¹o ra mét dßng ®iÖn mét chiÒu cã ®iÒu khiÓn ®−a tíi cuén d©y ®iÒu chØnh ph¶n håi khi ®iÖn ¸p ra thÊp th× cÇn cÊp cho T1 b¬m vμo lâi mét vμ khi ®iÖn ¸p ra cao h¬n gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× cÊp cho T2 ®Ó b¬m vμo lâi hai ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh ®iÒu chØnh .Dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn mét chiÒu nμy ph¶i tho¶ m·n yªu cÇu lμ: ë miÒn t¨ng ¸p khi ®iÖn ¸p ra cμng bÐ so víi ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× ph¶i cÊp mét dßng ®iÖn ®iÒu chØnh lín vμ khi ®iÖn ¸p ra cμng lín th× dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn nhá. ë miÒn gi¶m ¸p khi ®iÖn ¸p ra cμng lín th× ph¶i ®iÒu chØnh cμng nhiÒu nghÜa lμ ®ßi hái m¹ch chØnh l−u ph¶i sinh ra mét dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn cã gi¸ trÞ lín vμ ng−îc l¹i ®iÖn ¸p ra cμng nhá so víi ®iÖn ¸p ®Þnh møc th× møc ®é ®iÒu chØnh Ýt ®i nªn dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn lμ bÐ. Ta thÊy r»ng ®iÖn ¸p ra khi ch−a ®iÒu chØnh cμng lín hoÆc cμng bÐ so víi gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ®Þnh møc th× yªu cÇu dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn cμng lín vμ khi ®iÖn ¸p ra cμng gÇn gi¸ trÞ ®Þnh møc th× dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn sÏ nhá vμ b»ng 0 t¹i thêi ®iÓm ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc. Nh− vËy gi¸ trÞ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn tØ lÖ víi trÞ tuyÖt ®èi cña sai lÖch ®iÖn ¸p ë ®Çu ra khi ch−a ®iÒu chØnh nã ®¹t gi¸ trÞ max t¹i hai ®Çu mót cña d¶i ®iÒu chØnh vμ ®¹t min t¹i thêi ®iÓm ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc t¹i ®ã dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn b»ng 0 vμ m¹ch ®iÒu khiÓn kh«ng cÊp dßng ®iÖn cho cuén ®iÒu chØnh nμo. Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn th× nguån xoay chiÒu cÊp cho m¹ch chØnh l−u nμy ph¶i cã ®Æc tÝnh sau: ♦ Nguån ®iÖn ¸p xoay chiÒu æn ®Þnh hoÆc Ýt thay ®æi. ♦ HoÆc lμ mét nguån ®iÖn ¸p xoay chiÒu mμ ®iÖn ¸p xoay chiÒu tØ lÖ thuËn víi sù biÕn thiªn sai lÖch cña ®iÖn ¸p ®Çu ra ΔUra.nghÜa lμ ΔUra cμng lín th× th× ®iÖn ¸p xoay chiÒu cμng lín -->U± sau chØnh l−u cμng §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 84 lín -->I± cμng lín do ®ã nã phï hîp víi bμi to¸n ®iÒu chØnh ®· ®Æt ra. §Ó viÖc tÝnh to¸n còng nh− thiÕt kÕ ®−îc ®¬n gi¶n ta chän nguån ®iÖn ¸p lÊy tõ ®iÖn ¸p ®Çu ra lμ ®−îc coi lμ æn ®Þnh Ýt thay ®æi lμm nguån xoay chiÒu c«ng suÊt cho m¹ch chØnh l−u nμy. 3. §Æc ®iÓm cña t¶i cÇn cung cÊp. T¶i cña bé chØnh l−u nμy lμ cuén d©y ®iÒu chØnh gåm hai cuén d©y ®−îc nèi ng−îc cùc tÝnh víi nhau vμ cã ®Æc ®iÓm lμ xl r do ®ã thμnh phÇn xoay chiÒu ®−îc coi nh− lμ ®−îc triÖt tiªu hoμn toμn trªn t¶i do ®ã trªn t¶i chØ cßn thμnh phÇn mét chiÒu ch¹y qua. Ta cã th«ng sè cña cuén d©y ®iÒu khiÓn nh− sau: a. Cuén ®iÒu khiÓn trªn. Wdk =17× 2 (vßng). q = 2,5 mm2. Ltb = 0,37 m. §iÖn trë cña mét bèi d©y lμ R = ρ75× S l = ρ75× q WLtb× = 0,02133× 5,2 17372,0 × =0,053 Ω. §iÖn trë cña cuén d©y ®iÒu khiÓn lμ: 2×0,053 = 0,106 Ω. §iÖn kh¸ng cña mét bèi d©y lμ x = ω×L = ω×W2× μ× l S × 10-4. =100Π×342× 0,166× 10-3× 636,0 41 × 10-4 =0,678 Ω. §iÖn kh¸ng cña cuén d©y ®iÒu khiÓn lμ: 2×0,678 = 1,357 Ω. b. Cuén ®iÒu khiÓn d−íi. Wdk =25× 2 (vßng). q = 2,5 mm2. Ltb = 0,37 m. §iÖn trë cña mét bèi d©y lμ §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 85 R = ρ75× S l = ρ75× q WLtb× = 0,02133× 5,2 25372,0 × =0,0785 Ω. §iÖn trë cña cuén d©y ®iÒu khiÓn lμ: 2×0,0785 = 0,157 Ω. §iÖn kh¸ng cña mét bèi d©y lμ x = ω×L = ω×W2× μ× l S × 10-4. =100Π×342× 0,166× 10-3× 636,0 41 × 10-4 = 1,46 Ω. §iÖn kh¸ng cña cuén d©y ®iÒu khiÓn lμ: 2×0,678 = 2,93 Ω. 4. Lùa chän ph−¬ng ¸n. Cã nhiÒu m¹ch chØnh l−u cã thÓ ¸p dông cho tr−êng hîp nμy nh− chØnh l−u 1/ 2 chu kú, chØnh l−u1/ 2 chu kú biÕn ¸p cã trung tÝnh, chØnh l−u cÇu ®èi xøng,cÇu kh«ng ®èi xøngë mçi ph−¬ng ¸n ta nhËn ®−îc nh÷ng −u vμ nh−îc ®iÓm vÒ kü thuËt vμ chØ tiªu kinh tÕ. a. Dïng m¹ch chØnh l−u 1/ 2 chu kú. S¬ ®å cÊu t¹o: Theo s¬ ®å nμy th× ®iÖn ¸p chØnh l−u trªn mçi t¶i gièng nh− ®iÖn ¸p chØnh l−u 1/ 2 chu kú nghÜa lμ trong mçi chu kú van chØ dÉn 1/ 2 chu kú mμ nã ®−îc ph©n ¸p thuËn s¬ ®å nμy cã thÓ gi¶i thÝch sù ho¹t ®éng nh− sau: Khi ®iÖn ¸p vμo thÊp h¬n gi¸ trÞ ®Þnh møc th× c¸c van lÎ T1,T3 vμ T5 lμm T4 T6 T1 T5 T2 Nguån xoay chiÒu a b c T3 §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 86 viÖc nã thùc hiÖn nhiªm vô chØnh l−u dßng ®iÖn vμ cÊp cho cuén d©y ®iÒu khiÓn ®iÒu chØnh t¨ng ¸p ng−îc l¹i khi ®iÖn ¸p vμo lín th× c¸c van ch½n T2,T4 vμ T6 lμm viÖc cÊp dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn vμo cuén ®iÒu khiÓn cña lâi hai thùc hiÖn nhiÖm vô gi¶m ®iÖn ¸p ë ®Çu ra ®Ó ®¹t ®−îc gi¸ trÞ ®Þnh møc mong muèn. Sù ho¹t ®éng cña m¹ch nμy cã thÓ gi¶i thÝch mét c¸ch cô thÓ nh− sau: Do m¹ch cã tÝnh chÊt ®èi xøng gi÷a c¸c pha nªn ta chØ cÇn gi¶i thÝch cho mét pha vÝ dô pha A. khi ®iÖn ¸p vμo thÊp h¬n ®iÖn ¸p vμo ®Þnh møc ta cÊp ph¸t xung ®iÒu khiÓn cho T1 t¹i nöa chu kú mμ nã ®−îc ph©n ¸p thuËn T sÏ ®−îc dÉn tõ thêi ®iÓm ph¸t xung cho ®Õn hÕt 1/ 2 chu kú do t¶i cã tÝnh chÊt c¶m kh¸ng nªn do tÝnh chÊt cña cuén kh¸ng lμ chèng l¹i sù biÕn thiªn cña dßng ®iÖn nªn nã tÝch tr÷ n¨ng l−îng trong giai ®o¹n ®iÖn ¸p t¨ng vμ dßng ®iÖn t¨ng vμ nã phãng tr¶ n¨ng l−îng trong giai ®o¹n ®iÖn ¸p gi¶m vμ dßng ®iÖn gi¶m nhê vËy mμ ë nöa chu kú tiÕp theo mÆc dï T bÞ ph©n ¸p ng−îc bëi ®iÖn ¸p UAK nh−ng nhê cã nguån ®iÖn tÝch luü trong cuén c¶m x¶ nªn T tiÕp tôc dÉn thªm trong nöa chu kú tiÕp theo nhê ®ã mμ nã duy tr× dßng ®iÖn mét chiÒu trªn t¶i trong nöa chu kú ©m cña ®iÖn ¸p nguån. H×nh d¸ng dßng ®iÖn vμ ®iÖn ¸p sau chØnh l−u cã d¹ng nh− h×nh vÏ: Gãc dÉn dßng cña T lμ lín hay bÐ nã phô thuéc vμo ®é lín cña th«ng sè ®iÖn c¶m L cña cuén d©y hay cña t¶i. L lín th× kh¶ n¨ng dÉn dßng λ lín hay hÖ sè kh¶ n¨ng san ph¼ng dßng ®iÖn trong c¶ chu kú cao nÕu ®iÖn c¶m cña t¶i ®ñ lín ta cã thÓ coi dßng ®iÖn t¶i lμ liªn tôc trong c¶ chu kú vμ Ud,Id Uxc α λ Id Ud §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 87 ng−îc l¹i nÕu ®iÖn c¶m cña t¶i kh«ng ®ñ lín th× dßng ®iÖn mét chiÒu sÏ bÞ gi¸n ®o¹n. T−¬ng tù khi ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× ta cÊp xung cho T2 trong nöa chu kú ph©n ¸p thuËn T2 dÉn kÓ tõ thêi ®iÓm ph¸t xung cho tíi cuèi chu kú do t¶i cã tÝnh chÊt c¶m nªn h×nh d¸ng vμ tÝnh chÊt ®iÖn ¸p ra vμ dßng ®iÖn sau chØnh l−u gièng nh− ®èi víi T1. S¬ ®å chØnh l−u nμy ®¬n gi¶n sè l−îng van chØnh l−u vμ sè kªnh ®iÒu khiÓn Ýt (2van - 2kªnh ®iÒu khiÓn). Tuy nhiªn nã gÆp ph¶i mét sè nh−îc ®iÓm sau: 1). Dßng ®iÖn chØnh l−u sÏ kh«ng liÖn tôc nÕu cuén c¶m kh«ng ®ñ lín do ®ã chÊt l−îng dßng ®iÖn mét chiÒu kh«ng tèt. 2). HiÖu suÊt sö dông m¸y biÕn ¸p nguån thÊp. 3). §iÖn ¸p t¶i sÏ cã mét ®o¹n mang gi¸ trÞ ©m.§Ó kh¾c phôc nh−îc ®iÓm nμy ta cã thÓ dïng mét diod hoμn n¨ng l−îng DH nh− h×nh vÏ: khi ®ã nguån n¨ng l−îng do cuén d©y phãng ra sÏ ®i qua di«d DZ do ®ã mμ tirstor sÏ bÞ kho¸ ngay t¹i thêi ®iÓm ®Çu T bÞ ph©n ¸p ng−îc. b. Dïng m¹ch chØnh l−u 1/ 2 chu kú biÕn ¸p cã trung tÝnh. M¹ch chØnh l−u cña mét nh¸nh cã d¹ng nh− h×nh vÏ: Ho¹t ®éng cña m¹ch chØnh l−u nμy cã thÓ ®−îc m« t¶ nh− sau: ë 1/ 2 chu kú ®Çu T1 ®−îc ph©n ¸p thuËn T2 ph©n ¸p ng−îc ë thêi ®iÓm t ta ph¸t xung cho T1 do cã ®ñ ®iÒu kiÖn lμ ph©n ¸p thuËn vμ cã xung kÝch thÝch nªn T1 më th«ng dÉn dßng mét chiÒu di qua. Do t¶i mang tÝnh chÊt c¶m nªn khi ®iÖn ¸p qua 0 nh−ng T1 vÉn tiÕp tôc dÉn do dßng ®iÖn phãng ra tõ t¶i duy tr× do ®ã T1 vÉn tiÕp tôc dÉn trong nöa chu kú ®iÖn ¸p Id U® α λ t1 t2 dz T T1 T2 §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 88 ©m vμ ®iÖn ¸p trªn t¶i khi ®ã còng ©m. T tiÕp tôc dÉn cho ®Õn khi ta ph¸t xung cho T2 ë nöa chu kú sau T2 ph©n ¸p thuËn nªn T2 dÉn th«ng --> bÞ kho¸ do ph©n ¸p ng−îc ë nh÷ng chu kú sau t−¬ng tù. H×nh d¸ng dßng ®iÖn vμ ®iÖn ¸p trªn t¶i cã d¹ng nh− h×nh vÏ: ®èi víi t¶i c¶m ®ñ lín th× dßng ®iÖn ®−îc coi lμ ph¼ng vμ khi ®ã c¸c gi¸ trÞ dßng ®iÖn vμ ®iÖn ¸p ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c«ng thøc: U® = U®o×cosα = 0,9×U2≈ × cosα. §iÖn ¸p trªn van Unv = 2 2 U2 (v«n). Dßng ®iÖn qua van Ihd =0,71×I® . NhËn xÐt: §iÖn ¸p trªn van vμ trªn t¶i cã mét giai ®o¹n ©m do sù phãng tr¶ n¨ng l−îng nguån cña cuén kh¸ng kh¾c phôc nh−îc ®iÓm nμy ta còng cã thÓ dïng diod hoμn n¨ng l−îng m¾c song song ng−îc víi t¶i.Dßng ®iÖn vμ ®iÖn ¸p sau chØnh l−u cã tèt h¬n nh−ng hÖ sè sö dông m¸y biÕn ¸p nguån kÐm, cÊu t¹o m¸y biÕn ¸p nguån phøc t¹p. ®iÖn ¸p ng−îc trªn van lín. c. Dïng m¹ch chØnh l−u cÇu. Gåm ba lo¹i chØnh l−u cÇu: chØnh l−u cÇu ®èi xøng. chØnh l−u cÇu kh«ng ®èi xøng lo¹i mét. chØnh l−u cÇu kh«ng ®èi xøng lo¹i hai. Sù kh¸c nhau gi÷a m¹ch chØnh l−u cÇu ®èi xøng vμ kh«ng ®èi xøng lμ sè l−îng van T vμ sè l−îng van D. Th−êng th× dïng m¹ch chØnh l−u cÇu kh«ng ®èi xøng lo¹i mét vμ lo¹i hai v× sè l−îng van ®iÒu khiÓn Ýt cã hai van cßn chØnh l−u ®èi xøng sè van ®iÒu khiÓn lμ 4 van. sù kh¸c nhau gi÷a s¬ ®å chØnh l−u cÇu ®èi xøng lo¹i mét vμ lo¹i hai lμ thêi gian dÉn dßng cña van ®iÒu khiÓn T vμ van kh«ng ®iÒu khiÓn D. ë chØnh l−u cÇu kh«ng ®èi xøng lo¹i mét thêi gian dÉn dßng cña van T vμD lμ nh− nhau cßn ë chØnh l−u cÇu kh«ng ®èi xøng lo¹i hai thêi gian dÉn dßng cña T nhá h¬n D. C¸c m¹ch chØnh l−u cã d¹ng nh− h×nh vÏ: §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 89 Do dßng ®iÖn chØnh l−u bÐ do ®ã sù chªnh lÖch dßng ®iÖn gi÷a c¸c van lμ kh«ng ®¸ng kÓ do ®ã ta cã thÓ chän s¬ ®å chØnh l−u cÇu kh«ng ®èi xøng lo¹i mét. Nguyªn lý ho¹t ®éng cña m¹ch nμy cã thÓ gi¶i thÝch nh− sau: Gi¶ sö ë 1/ 2 chu kú ®Çu UA > UB nªn T1 ph©n ¸p thuËn. T¹i thêi ®iÓm t1 ta ph¸t xung ®iÒu khiÓn cho T1 ®Ó më T1 do nã ®−îc ph©n ¸p thuËn nªn T1 ®−îc më th«ng dßng ®iÖn ®i qua t¶i, diod D3 vÒ nguån.T1 dÉn th«ng ®Õn cuèi chu kú do t¶i cã tÝnh chÊt c¶m kh¸ng nªn t¶i sÏ phãng tr¶ n¨ng l−îng qua D4,T1 do ®ã T1 sÏ dÉn tiÕp trong giai ®o¹n tiristor mang ®iÖn ¸p ©m. ë nöa chu kú tiÕp theo T2 ®−îc ph©n ¸p thuËn t¹i thêi ®iÓm t2 ta ph¸t xung ®Ó më T2 do T2 ®−îc ph©n ¸p thuËn nªn T2 ®−îc më th«ng do UB > UA nªn T1 bÞ ph©n ¸p ng−îc nªn nã tù kho¸ dßng ®iÖn qua T2,qua t¶i vμ qua D4 vÒ nguån do t¶i cã tÝnh chÊt c¶m nªn còng cã giai ®o¹n phãng tr¶ n¨ng l−îng nh− ë 1/ 2 chu kú ®Çu nghÜa lμ nã sÏ dÉn tiÕp tôc trong khi nã mang ®iÖn ¸p ©m. ë nh÷ng giai ®o¹n sau t−¬ng tù. H×nh d¸ng ®iÖn ¸p, dßng ®iÖn vμ gi¶n ®å thêi gian dÉn cña c¸c van sau chØnh l−u cã d¹ng nh− h×nh vÏ: u≈ clc - ®x u≈ clc - k®x lo¹i 1 u≈ clc - k®x lo¹i 2 §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 90 Nh− vËy trªn t¶i sÏ cã mét dßng ®iÖn mét chiÒu liªn tôc. Do tiristor dÉn trong giai ®o¹n ®iÖn ¸p ©m nªn trªn t¶i sÏ cã mét thêi ®iÓm t¶i sÏ chÞu mét gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ©m. §Ó kh¾c phôc nh−îc ®iÓm nμy ta dïng diod hoμn n¨ng l−îng m¾c song song ng−îc víi t¶i khi ®ã ®iÖn ¸p trªn t¶i sÏ lu«n d−¬ng vμ c¸c van tiristor sÏ kho¸ ngay t¹i thêi ®iÓm ®iÖn ¸p qua 0.ë s¬ ®å chØnh l−u c¶ hai nöa chu kú nμy th× chÊt l−îng ®iÖn ¸p, dßng ®iÖn vμ hÖ sè sö dông m¸y biÕn ¸p nguån xoay chiÒu tèt h¬n, biÕn ¸p dÔ chÕ t¹o. §iÖn ¸p ng−îc trªn van bÐ Unv = 2 ×U2 mét nh−îc ®iÓm chÝnh cña m¹ch chØnh l−u nμy lμ sè l−îng van lín tuy nhiªn do dßng ®iÖn chØnh l−u bÐ nªn gi¸ thμnh van ®iÒu khiÓn kh«ng lín mÆt kh¸c ngμy nay viÖc ®iÒu khiÓn möo tiristor lμ kh«ng khã kh¨n nªn viÖc chän m¹ch chØnh l−u cÇu kh«ng ®oãi xøng cho tr−êng hîp nμy lμ hoμn toμn hîp lý c¶ vÒ tÝnh kü thuËt vμ tÝnh kinh tÕ. Nh− vËy theo c¸ch chän trªn th× tæng sè van ®iÒu chØnh lμ 3× 4=12 van vμ sè kªnh ®iÒu khiÓn lμ 6 kªnh. U® IT1 IT2 ID3 ID4 I® §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 91 7.6 TÝnh to¸n mét sè th«ng sè cña m¹ch ®iÒu khiÓn trung gian 1). TÝnh th«ng sè m¹ch chØnh l−u c«ng suÊt. I®max = 5 A. U®max = I®max× R®max =5×0,157 = 0,785 (v«n). -->U®o = U®max + ΔU + ΔUBA + ΔUdn. =0,785 + 0,7× 2 + 0,1× 0,785 + 1 =3,26 v«n. P®max = U®o× I®max = 3,26×5 =16,3 (w). C«ng suÊt cña m¸y biÕn ¸p nguån: Sba = ks×P®max = 1,23× 16,3 = 20 (w). ®iÖn ¸p thø cÊp cña biÕn ¸p nguån lμ: U2 = ku Ud = 9,0 26,,3 = 3,6 (v«n). Th«ng sè van: Ihd = 0,71× Idmax =0,71× 5 =3,55 A. Id ® =Ihd× klv =3,55× 5 = 17,75 A. Unv = 2 ×U2 = 2 ×3,6 = 5,1 v«n. Chän van: T: ký hiÖu T th«ng sè Id ® = 16 A. Unv = 100 – 1000 v«n. D: ký hiÖu B – 20 th«ng sè Id ® = 20 A. Unv = 100 – 1000 v«n. 2). TÝnh chän c¸c thiÕt bÞ b¶o vÖ van. Van b¸n dÉn lμ thiÕt bÞ ®iÖn rÊt nh¹y c¶m víi sù thay ®æi ®iÖn ¸p trªn l−íi vμ nhiÖt ®é lμm viÖc. Do ®iÖn ¸p trªn l−íi lu«n thay ®æi ®ét ngét cã thÓ lμ do ®ãng ng¾t m¸y biÕn ¸p non t¶i hay viÖc ®ãng më van trong cïng mét m¹ch chØnh l−ug©y ra nh÷ng xung ¸p. nh÷ng xung ®iÖn ¸p nμy cã xu h−íng ph¸ huû ®¸nh thñng miÒn tiÕp gi¸p cña van b¸n dÉn. Khi cã dßng ®iÖn ch¹y qua tiristor g©y ra mét tæn hao c«ng suÊt trªn van mét phÇn tæn hao to¶ ra m«i tr−êng cßn mét phÇn ®èt nãng b¶n th©n nã. NÕu dßng ®iÖn ch¹y qua van lín dÉn ®Õn nhiÖt ®é lμm viÖc cña van qu¸ lín lín h¬n nhiÖt §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 92 ®é giíi h¹n cho phÐp lμm tÝnh chÊt b¸n dÉn cña van kh«ng cßn mÆt kh¸c khi nhiÖt ®é lμm viÖc cao lμm giμ ho¸ linh kiÖn dÉn ®Õn lμm gi¶m tuæi thä cña van. Do ®ã cÇn b¶o vÖ van khái t×nh tr¹ng lμm viÖc qu¸ t¶i còng nh− b¶o vÖ van vÒ ®iÖn ¸p. a. B¶o vÖ qu¸ dßng ®iÖn. B¶o vÖ ng¾n m¹ch vμ qu¸ t¶i vÒ dßng ®iÖn ta cã thÓ dïng cÇu ch× hoÆc aptomat. Dßng ®iÖn b¶o vÖ ®−îc tÝnh theo biÓu thøc: Ibv = (1,1÷ 1,3)Ilv. -->Ibv =1,2× 3,55 =4,26 (A). b. B¶o vÖ nhiÖt. Khi dßng ®iÖn ch¹y qua van sÏ g©y ra mét tæn hao c«ng suÊt trªn van. Tæn hao nμy sÏ lín nhÊt t¹i thêi ®iÓm dßng ®iÖn lμm viÖc lμ lín nhÊt lμ Ilvmax = 3,55 (A) øng víi dßng ®iÖn ®iÒu chØnh max lμ 5 (A).víi tiristor ΔUvmax =1,6 v«n víi diod ΔUmax = 1 (v«n). do ®ã tæn hao c«ng suÊt trªn van lμ : Tiristor Pmax = Ilvmax × ΔUmax =5×1,6 =8 (w). Diod Pmax = Ilvmax × ΔUmax =5× 1 =5 (w). C«ng suÊt nμy mét phÇn ®èt nãng khèi b¸n dÉn mét phÇn to¶ ra m«i tr−êng ®Ó t¨ng c−êng kh¶ n¨ng to¶ nhiÖt ®èi víi m«i tr−êng ta g¾n vμo nã mét c¸nh to¶ nhiÖt ®Ó h¹ nhiÖt ®é lμm viÖc cña khèi b¸n dÉn xuèng. DiÖn tÝch cña c¸nh to¶ nhiÖt ®−îc tÝnh theo c«ng thøc: Sm = τ× Δ Km P . Trong ®ã Sm : diÖn tÝch bÒ mÆt to¶ nhiÖt. Km:hÖ sè xÐt ®Õn ®iÒu kiÖn to¶ nhiÖt. To¶ nhiÖt tù nhiªn kh«ng qu¹t c−ìng bøc Km =(6÷10)104 W/m2oC. ζ :®é chªnh nhiÖt cho phÐp chän ζ = (100- 40)oC. --> Sm = τ× Δ Km P = 60108 8 4 ×× − = 167 (cm 2). c. B¶o vÖ qu¸ ®iÖn ¸p cho van. Do van b¸n dÉn nh¹y c¶m víi ®iÖn ¸p ®Æc biÖt lμ xung. Xung ®iÖn ¸p trªn l−íi sinh ra cã thÓ lμ do c¾t m¸y biÕn ¸p non t¶i hay lμ c¾t t¶i cã ®iÖn c¶m lín hoÆc lμ do ®ãng ng¾t van chuyÓn m¹ch van®Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ng nμy ta cã thÓ b¶o vÖ van b»ng c¸ch : Chän hÖ sè dù tr÷ ®iÖn ¸p ng−îc trªn van lín. B¶o vÖ van b»ng m¹ch b¶o vÖ ®iÖn ¸p. §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 93 Khi ®ãng ng¾t van ®ét xuÊt sinh ra mét xung ®iÖn ¸p trong m¹ch xung ®iÖn ¸p nμy sinh ra t¸c ®éng tíi miÒn tiÕp gi¸p cña van b¸n dÉn g©y ra hiÖn t−îng van tù më hoÆc ph¸ huû miÒn tiÕp gi¸p cña van lμm háng tÝnh b¸n dÉn. B¶o vÖ xung cho van b»ng mét mach R-C m¾c song song víi van nh− h×nh vÏ: Th−êng chän R= (5 ÷ 30) Ω . C = (0,5 ÷ 4) μF. Khi ®ã khi cã sù chuyÓn m¹ch m¹ch R-C sÏ t¹o mét m¹ch vßng phãng ®iÖn tÝch qu¸ ®é. §Ó b¶o vÖ xung ®iÖn ¸p tõ l−íi ta m¾c song song víi t¶i ë ®Çu vμo mét m¹ch R-C nh»m läc xung. Nhê cã m¹ch läc xung nμy mμ khi cã xung suÊt hiÖn trªn ®−êng d©y th× gÇn nh− ®Ønh xung n»m l¹i trªn ®iÖn trë ®−êng d©y. Th−êng chän R= (5 ÷ 20) Ω . C = 4 μF. §Ó b¶o vÖ van do c¾t ®ét ngét m¸y biÕn ¸p non t¶i th× ng−êi ta dïng mét m¹ch chØnh l−u cÇu ba pha phô b»ng diod c«ng suÊt bÐ: §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 94 ch−¬ng 8. ThuyÕt minh nguyªn lý lμm viÖc chung cña mach ®iÒu khiÓn cña m¸y æn ®Þnh ®iÖn ¸p dïng khuyÕch ®¹i tõ. 8.1 CÊu t¹o vµ ho¹t ®éng cña m¹ch chuyÓn dÞch. Dùa vμo c¸c phÇn ®· chän vμ tÝnh to¸n ë trªn ta cã m¹ch chuyÓn dÞch ®−îc cÊu t¹o hoμn chØnh nh− sau: a. M¹ch chuyÓn dÞch. b. Nguyªn lý lµm viÖc. M¹ch ®iÒu chØnh lμm viÖc mang tÝnh chÊt b¸n tù ®éng nghÜa lμ nã kh«ng tù ®iÒu chØnh ®−îc mμ sù ®iÒu chØnh mμ nã cã ®−îc lμ do t¸c ®éng ®iÒu chØnh cña con ng−êi. Cô thÓ sù ho¹t ®éng cña nã cã thÓ diÔn gi¶i nh− sau: ë tr¹ng th¸i ®Þnh møc ®iÖn ¸p ra, ®iÖn ¸p vμo ®Òu lμ ®Þnh møc th× ®iÖn ¸p cña nguån chØnh l−u cÇu cÇu lμ ®Þnh møc nªn nã cung cÊp mét dßng ®iÖn chØnh chuyÓn dÞch mét chiÒu lμ ®Þnh cho cuén chuyÓn dÞch dßng ®iÖn chuyÓn dÞch nμy sÏ ®i qua lÇn l−ît 8 cuén cña pha ®ã nã sÏ tõ ho¸ hai lâi R®c Ud Pha A Pha B S¬ ®å m¹ch ®iÒu khiÓn - chuyÓn dÞch Uab §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 95 thÐp cña hai pha kÒ nhau nguån cña pha A tõ ho¸ lâi thÐp cña pha A + pha B, nguån cña pha B tõ ho¸ lâi thÐp cña pha B + pha C vμ nguån chØnh l−u cña pha C sÏ tõ ho¸ lâi thÐp cña pha C + pha A. Nh− vËy mçi lâi thÐp ®Òu chÞu sù tõ ho¸ cña hai nguån ®iÖn chØnh l−u vμ ng−îc l¹i mçi nguån ®iÖn chØnh l−u ®Òu tõ ho¸ hai lâi thÐp cña hai pha. V× mét lÝ do nμo ®ã nh− lμ ®iÖn ¸p cung cÊp hay lμ qu¸ t¶ilμm cho ®iÖn ¸p cña pha ®ã tôt xuèng vÝ dô nh− lμ pha A ch¼ng h¹n khi ®iÖn ¸p vμo hoÆc bÞ qu¸ t¶i lμm cho ®iÖn ¸p ë trªn t¶i sôt xuèng d−íi gi¸ trÞ ®Þnh møc vμ nhá h¬n ®iÖn ¸p ë c¸c pha cßn l¹i ®iÖn ¸p pha A gi¶m --> ®iÖn ¸p UAB, Uac gi¶m ®iÖn ¸p xoay chiÒu cung cÊp cho m¹ch chØnh l−u cÇu cÊp cho m¹ch chuyÓn dÞch gi¶m xuèng --> dßng ®iÖn chuyÓn dÞch Iab,Iac gi¶m. dßng ®iÖn chuyÓn dÞch Iab tõ ho¸ 1/ 2 lâi pha Avμ 1/ 2 lâi thÐp pha B. dßng ®iÖn Iac tõ ho¸ 1/ 2 lâi thÐp pha A vμ 1/ 2 lâi thÐp pha C kÕt qu¶ lμ dßng ®iÖn tõ ho¸ trªn c¸c cuén chuyÓn dÞch cña c¸c pha ®Òu bÞ gi¶m nh−ng pha A bÞ gi¶m nhiÒu gÊp hai lÇn hai pha cßn l¹i. Nh− ta ®· biÕt dßng ®iÖn mét chiÒu tõ ho¸ lâi thÐp hay cßn gäi lμ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn mét chiÒu quan hÖ víi tham sè ®iÖn kh¸ng vμ ®iÖn ¸p xoay chiÒu trªn cuén d©y m¹ch lùc theo quan hÖ: dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn t¨ng lμm cho ®iÖn ¸p r¬i trªn cuén kh¸ng cña pha A gi¶m nhiÒu h¬n kÕt qu¶ lμ ®iÖn ¸p trªn t¶i cña pha A sÏ t¨ng nhiÒu h¬n c¸c pha kh¸c vμ nã chØ dõng l¹i khi ®iÖn ¸p trªn c¸c pha b»ng nhau. Qu¸ tr×nh ®iÒu chØnh nμy ho¹t ®éng mét c¸ch tù ®éng vμ th−êng trùc khi ®iÖn ¸p ra lμ ®Þnh møc hay kh«ng vμ nhiÖm vô cña m¹ch nμy lμ ®¶m b¶o r»ng ®iÖn ¸p trªn c¸c pha lμ b»ng nhau trong mäi tr−êng hîp. Chøc n¨ng ®iÒu chØnh ®iÓm lμm viÖc cña lâi thÐp trªn ®−êng ®Æc tÝnh tõ hãa ®−îc thùc hiÖn nhê ®iÖn trë ®iÒu chØnh Rdc . §iÖn trë ®iÒu chØnh Rdc cho phÐp ta ®iÒu chØnh dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn cho cuén chuyÓn dÞch lμm thay ®æi møc ®é tõ ho¸ lμ lín hay lμ bÐ ®Ó ®−a ®iÓm lμm viÖc vÒ vïng tuyÕn tÝnh khi m¹ch tõ bÞ tõ L,μ I®k I®k §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 96 ho¸ m¹nh tr¸nh hiÖn t−îng b·o hoμ m¹ch tõ khi ®ã viÖc ®iÒu chØnh ®iÖn ¸p cho m¹ch lùc lμ rÊt khã kh¨n vμ cã thÓ kh«ng thùc hiÖn ®−îc. 8.2 cÊu t¹o vµ ho¹t ®éng cña m¹ch ®iÒu khiÓn tù ®éng æn ¸p. 1. CÊu t¹o. Tõ nh÷ng lùa chän vμ tÝnh to¸n trong phÇn thiÕt kÕ vμ lùa chän ta cã m¹ch cÊu t¹o m¹ch ®iÒu khiÓn mét c¸ch ®Çy ®ñ nh− h×nh vÏ: 2. Ho¹t ®éng. Nguyªn lý ho¹t ®éng vμ ®iÒu chØnh cã thÓ ®−îc m« t¶ nh− sau: Khi ®iÖn ¸p ra ë tr¹ng th¸i ®Þnh møc th× ®iÖn ¸p ®Æt vμo ch©n ®iÒu khiÓn cña phÇn tö AND lμ Uradm- Ura = 0 khi ®ã c¸c m¹ch ®iÒu khiÓn c¸c van T1,T2,T3 vμ T4 ®Òu ë tr¹ng th¸i kho¸ nghÜa lμ m¹ch ®iÒu khiÓn kh«ng cÊp xung cho T. lóc nμy chØ cã m¹ch chuyÓn dÞch lμm viÖc. a. Ura > Uradm Khi ®iÖn ¸p vμo lín h¬n ®iÖn ¸p vμo ®Þnh møc nªn ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc -->Ura - Uradm > 0 c¸c phÇn tö AND trong m¹ch ®iÒu khiÓn më c¸c van ch½n T2 vμ T4 th«ng ë tr¹ng th¸i lμm viÖc ng−îc l¹i c¸c m¹ch ®iÒu khiÓn c¸c van lÎ T1 vμ T3 bÞ kho¸ do Uradm - Ura < 0. Do c¸c ch©n ®iÒu kho¸ cña cæng AND ®−îc më ë tr¹ng th¸i chê nªn m¹ch ®iÒu khiÓn sÏ lμm viÖc. Qu¸ tr×nh lμm viÖc cña m¹ch ®iÒu khiÓn nμy lμ khi ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn x¸c ®Þnh b»ng biÓu thøc Udk= U®+ Uradm- Ura < Udkmax.do ®ã t¹i thêi ®iÓm Urc = Udk th× tÝn hiÖu ra cña khuyÕch ®¹i thuËt to¸n A3 lËt tr¹ng th¸i tõ ©m sang d−¬ng ®¸nh dÊu thêi ®iÓm thêi ®iÓm cÊp xung cho T2 vμ T4. TÝn hiÖu UE lu«n cÊp xung ë d¹ng th−êng trùc nªn trong giai ®o¹n UD > 0 vμ Uk> 0 nªn cã xung ë d¹ng xung chïm ®−a tíi tô ®iÖn C t¹o thμnh tÝn hiÖu d¹ng xung UF tÝn hiÖu nμy ®−îc khuyÕch ®¹i nhê tÇng khuyÕch ®¹i tranzitor m¾c theo s¬ ®å darlington víi hÖ sè khuyÕch ®¹i ®ñ lín cuèi cïng ®−îc ®−a qua biÕn ¸p xung tÝn hiÖu ®−a ra khái biÕn ¸p cã d¹ng xung kim víi biªn ®é xung vμ ®é réng xung ®ñ lín ®Ó ®−a tíi cæng ®iÒu khiÓn cña T ®Ó më T. Tiristor ®−îc më mét c¸ch ch¾c ch¾n nhê sù cã mÆt cña xung chïm UE ®−a tíi. Thêi ®iÓm lËt tr¹ng th¸i cña A3 x¸c ®Þnh thêi ®iÓm ph¸t xung tíi cæng ®iÒu khiÓn cña T2 vμ T4. Khi ®iÖn ¸p ra cμng lín th× tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ra ®−a §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 97 tíi ®iÒu khiÓn còng t¨ng theo kÕt qu¶ lμ ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn sÏ gi¶m theo biÓu thøc Udk= U®+ Uradm- Ura . §iÖn ¸p ®iÒu khiÓn gi¶m dÉn ®Õn A3 lËt tr¹ng th¸i sím --> m¹ch ®iÒu khiÓn cÊp xung cho T sím hay c¸c gi¸ trÞ ®iÖn ¸p vμ dßng ®iÖn mét chiÒu sau chØnh l−u sÏ t¨ng lμm cho qu¸ tr×nh tõ hãa s¶y ra m¹nh ®Ó ®iÖn ¸p ra gi¶m xuèng gi¸ trÞ ®Þnh møc.ng−îc l¹i ®iÖn ¸p ra cμng bÐ th× thêi ®iÓm lËt tr¹ng thÊi cña A3,thêi ®iÓm ph¸t xung sÏ muén-->gi¸ trÞ ®iÖn ¸p,dßng ®iÖn sau chØnh l−u ®Ó ®−a vμo ®iÒu chØnh sÏ gi¶m vμ qu¸ tr×nh tõ hãa sÏ nhá phï hîp víi yªu cÇu cña bμi to¸n ®iÒu chØnh lμ ®iÖn ¸p ra cμng lín th× hÖ sè ®iÒu chØnh cμng ph¶i lín vμ ®iÖn ¸p ra cμng nhá cμng gÇn víi ®iÖn ¸p ®Þnh møc th× hÖ sè ®iÒu chØnh nhá nghÜa lμ dßng ®iÖn ®iÒu chØnh bÐ vμ bÐ nhÊt lμ lóc ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc. b. Ura < Uradm. §iÖn ¸p vμo nhá h¬n ®iÖn ¸p vμo ®Þnh møc hay do mét lÝ do nμo ®ã lμm cho ®iÖn ¸p ®Çu ra nhá h¬n gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ra mong muèn do ®ã cÇn ®iÒu chØnh ®Ó t¨ng ®iÖn ¸p ra b»ng gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc. khi ®ã tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®−a vÒ ch©n kho¸ cña phÇn tö AND cöa m¹ch ®iÒu khiÓn T2 vμ T4 sÏ ©m lμm cho c¸c m¹ch ®iÒu khiÓn nμy bÞ kho¸ l¹i cho dï m¹ch ®iÒu khiÓn cã lμm viÖc hay kh«ng nªn cÊc tiristor ch½n kh«ng lμm viÖc ng−îc l¹i do Uradm - Ura > 0 nªn c¸c phÇn tö AND cña m¹ch ®iÒu khiÓn T1 vμ T3 ®−îc th«ng. Do ®iÖn ¸p ra nhá h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc nªn ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn cho m¹ch lÎ nμy lμ U®iÒu khiÓn= Ud + Ura - Uradm gi¸ trÞ nμy sÏ nhá h¬n ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn max mμ ta ®· chän (Udkmax = Urc) nh− vËy m¹ch ®iÒu khiÓn nμy héi ®ñ ®iÒu kiÖn lμm viÖc lμ m¹ch kh«ng bÞ kho¸ vμ cã tÝn hiÖu xung më T nªn c¸c van T sÏ ®−îc më ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô chØnh l−u. §iÖn ¸p ra cμng nhá th× ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn cμng bÐ --> A3 lËt tr¹ng th¸i sím, T më sím --> ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn, dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn mét chiÒu sau chØnh l−u lín nªn hÖ sè ®iÒu chØnh trªn lâi lín vμ ng−îc l¹i ®iÖn ¸p ra cμng lín th× ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn cμng lín -->thêi ®iÓm lËt tr¹ng th¸i, thêi ®iÓm cÊp xung cho T muén -->gi¸ trÞ ®iÖn ¸p,dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn sau chØnh l−u sÏ gi¶m hÖ sè ®iÒu chØnh nhá. M¹ch nμy chØ ho¹t ®éng trong vïng ®iÖn ¸p thÊp h¬n ®iÖn ¸p ®Þnh møc vμ dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn lín khi ®iÖn ¸p ra nhá so víi ®iÖn ¸p ®Þnh møc vμ gi¸ trÞ nμy nhá khi ®iÖn ¸p ra §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 98 gÇn b»ng gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc. Nh− vËy m¹ch ®iÒu khiÓn nμy ho¹t ®éng tho¶ m·n bμi to¸n ®iÒu khiÓn ®Æt ra. Tãm l¹i sù ho¹t ®éng cña c¸c m¹ch ®iÒu khiÓn ®· thiÕt kÕ ®· thùc hiÖn tèt yªu cÇu ®iÒu khiÓn cña bμi to¸n ®iÒu khiÓn lμ ®¶m b¶o tÝnh æn ®Þnh ®iÖn ¸p vμ tÝnh ®èi xøng gi÷a c¸c pha vÒ biªn ®é vμ gãc. §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 99 phÇn ba: thiÕt kÕ kÕt cÊu. Tõ nh÷ng th«ng tin ë hai phÇn trªn trong phÇn nμy ta ®i lùa chän kÝch th−íc c¸c chi tiÕt vμ lùa chän kÕt cÊu hîp lÝ cho m¸y æn ¸p võa thiÕt kÕ. Trong phÇn nμy cã nh÷ng néi dung sau: 1. ThiÕt kÕ kÕt cÊu d©y quÊn (b¶n vÏ). 2. ThiÕt kÕ kÕt cÊu m¹ch tõ.(b¶n vÏ) 3. ThiÕt kÕ kÕt cÊu chung(b¶n vÏ tæng l¾p r¸p). ThiÕt kÕ kÕt cÊu d©y quÊn. D©y quÊn gåm hai lo¹i lμ d©y quÊn cuén ®iÒu khiÓn vμ d©y quÊn m¹ch lùc. Do d©y quÊn ®iÒu khiÓn cã ®iÖn ¸p thÊp vμ nhiÖt to¶ ra trªn nã nhá, cuén d©y m¹ch lùc cã ®iÖn ¸p xoay chiÒu cao nhiÖt to¶ ra trªn nã lín nªn ta chän c¸ch lμ ®Æt d©y quÊn ®iÒu khiÓn n»m trong s¸t víi m¹ch tõ song ®Õn cuén d©y m¹ch lùc. §Æt nh− thÕ nμy ta ®¶m b¶o ®−îc hai −u ®iÓm lμ ®¶m bá cuén d©y to¶ nhiÖt tèt vμ c¸ch ®iÖn gi÷a c¸c cuén d©y ®−îc gi¶m. ThiÕt kÕ kÕt cÊu m¹ch tõ. Theo ph©n tÝch trong phÇn thiÕt kÕ cuén d©y ®iÒu khiÓn th× ®Î ®¶m b¶o khö hÕt thμnh phÇn xoay chiÒu trong cuén d©y ®iÒu khiÓn th× cuén d©y ®iÒu khiÓn ph¶i ®−îc chia lμm hai bèi d©y gièng nhau quÊn trªn cïng mét m¹ch tõ do ®ã m¹ch tõ ph¶i chia lμm hai lâi nhá mÆt kh¸c mçi pha l¹i cã hai lâi mét lâi dïng ®Ó ®iÒu chØnh h¹ ¸p vμ mét lâi ®Ó thùc hiÖn ®iÒu chØnh t¨ng ¸p. tõ ®ã ta chän kÕt cÊu m¹ch tõ cã d¹ng nh− h×nh vÏ: Do c«ng suÊt m¹ch tõ kh«ng lín nªn ta chän h×nh thøc dïng bul«ng vμ xμ Ðp ®Ó Ðp m¹ch tõ. §Ó ®¶m b¶o c¸c l¸ thÐp dÉn tõ tèt ta chän h×nh thøc gÐp chÐo nhau. H×nh d¸ng m¹ch tõ vμ c¸c l¸ thÐp ®−îc m« t¶ trªn h×nh vÏ m¹ch tõ. §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 100 Chuyªn ®Ò: so s¸nh c¸c bé æn ¸p æn ®Þnh ®iÖn ¸p lμ mét kh¸i niÖm vÒ sù duy tr× ®iÖn ¸p ra cña mét bé nguån cung cÊp ®iÖn hay lμ cña mét thiÕt bÞ ®iÖn nμo ®ã khi ®iÖn ¸p vμo thay ®æi trong miÒn lín mμ ®iÖn ¸p ra chØ thay ®æi trong mét giíi h¹n hÑp. Nãi chung d¶i dao ®éng gi¸ trÞ ®Çu ra ®−îc xem lμ nhá so víi sù dao ®éng ®iÖn ¸p ë ®Çu vμo.Sù dao ®éng ®iÖn ¸p ë ®Çu ra cμng nhá th× ta nãi r»ng chÊt l−îng cña bé æn ¸p cao. Cã thÓ ph©n lo¹i c¸c bé æn ¸p theo nhiÒu c¸ch nh− æn ¸p mét chiÒu, æn ¸p xoay chiÒu, æn ¸p kiÓu bï , æn ¸p kiÓu th«ng sè, æn ¸p c«ng suÊt nhá, æn ¸p c«ng suÊt lín...Cã rÊt nhiÒu ph−¬ng ph¸p æn ®Þnh ®iÖn ¸p trong ph¹m vi chuyªn ®Ò nμy ta chØ so s¸nh c¸c bé æn ¸p cã c«ng suÊtlín dïng cho ®iÖn ¸p xoay chiÒu: æn ¸p s¾t tõ céng h−ëng cã tô. æn ¸p kiÓu khuyÕch ®¹i tõ. æn ¸p ®iÖn tö b¸n dÉn. æn ¸p kÕt hîp ®iÖn tõ vμ truyÒn ®éng ®iÖn. ë mçi kiÓu æn ¸p cã nh÷ng −u vμ nh−îc ®iÓm riªng vÒ kü thuËt vμ chØ tiªu kinh tÕ 1) æn ¸p kiÓu s¾t tõ céng h−ëng cã tô. CÊu t¹o vμ ho¹t ®éng rÊt ®¬n gi¶n gåm hau cuén kh¸ng quÊn trªn cïng mét lâi thÐp tõ. Mét cuén tuyÕn tÝnh l1 vμ mét cuén phi tuyÕn l2 lμm viÖc ë chÕ ®é b·o hoμ gäi lμ cuén b·o hoμ ®iÖn ¸p ra lÊy trªn cuén b·o hoμ ®iÖn ¸p vμo cung cÊp nh− h×nh vÏ. uV ura l1 l2 ur i ic Il-ic Il2 Uvmin Uvmax Ur Ur §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 101 Tô ®iÖn C ®−îc nèi song song víi L2 ®Ó t¹o thμnh m¹ch céng h−ëng dßng ®iÖn nh»m môc ®Ých n©ng cao chÊt l−îng vμ më réng ph¹m vi æn ®Þnh cña bé æn ¸p. §Æc tÝnh vμo ra cña æn ¸p nμy cã d¹ng nh− h×nh vÏ: §iÖn ¸p ra quan hÖ phøc t¹p víi dßng ®iÖn I. khi Ura <U2ch (®iÖn ¸p céng h−ëng) th× m¹ch vßng LC cã tÝnh chÊt dung U2 = U2ch m¹ch cã tÝnh chÊt céng h−ëng Il = Ic . hai dßng ®iÖn nμy triÖt tiªu nhau. Khi U2 > U2ch th× m¹ch cã tÝnh chÊt c¶m nhê tô ®iÖn C mμ ®é dèc U2(I) gi¶m cã nghÜa lμ chÊt l−îng ®iÖn ¸p ra tèt h¬n. dßng ®iÖn kh«ng t¶i nhá ph¹m vi æn ®Þnh kh¸ më réng mÆt kh¸c do cã tô C nªn cosϕ cña bé æn ¸p t¨ng lªn. th−êng ®Ó gi¶m sù dao ®éng ®iÖn ¸p ra ta dïng thªm cuén bï cã th«ng sè thÝch hîp vμ tô ®iÖn ®−îc nèi víi mét ®iÖn ¸p cao ®Ó gi¶m chØ sè cña tô ®iÖn khi ®ã m¹ch ®−îc vÏ l¹i nh− sau: ®Æc ®iÓm cña bé æn ¸p nμy lμ: KÕt cÊu ®¬n gi¶n. (1) Dßng kh«ng t¶i nhá, ph¹m vi æn ®Þnh réng. (2) D¹ng sãng ®iÖn ¸p ra cßn mÐo nhiÒu cÇn bé läc. (3) C«ng suÊt bÞ h¹n chÕ nhá h¬n 1 KVA 2.æn ¸p kiÓu khuyÕch ®¹i tõ. CÊu t¹o vμ nguyªn lý ho¹t ®éng cña bé æn ¸p kiÓu khuyÕch ®¹i tõ lμ dùa vμo nguyªn lý ho¹t ®éng cu¶ khuyÕch ®¹i tõ. Khi ta thay ®æi dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn trong khuyÕch ®¹i tõ sÏ thay ®æi ®iÖn kh¸ng cña cuén d©y do ®ã u i U1(i) U2(i) Uv(i) Wb Wl Uv Ura §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 102 thay ®æi ®−îc ®iÖn ¸p trªn khuyÕch dßng ®iÖn ¹i tõ nªn thay ®æi ®−îc dßng ®iÖn trªn t¶i. tõ nguyªn lý nμy ta cã thÓ x©y dùng bé æn ¸p cã cÊu t¹o nh− sau: cuén lμm viÖc W2 cña khuyÕch ®¹i tõ nèi víi cuén s¬ cÊp cña m¸y biÕn ¸p. Cuén s¬ cÊp cña m¸y biÕn ¸p ®ãng vai trß t¶i cña khuyÕch ®¹i tõ. B»ng c¸ch thay ®æi dßng ®iÖn ®iÒu khiÓn khuyÕch ®¹i tõ ta cã thÓ ®iÒu khiÓn ®−îc ®iÖn ¸p trªn cuén s¬ cÊp cña m¸y biÕn ¸p ®Ó ®iÖn ¸p ra lμ kh«ng ®æi. trong æn ¸p khuyÕch ®¹i tõ viÖc ®iÒu khiÓn khuyÕch ®¹i tõ ®−îc thùc hiÖn tù ®éng nhê sö dông m¹ch ®iÒu khiÓn tù ®éng ph¶n håi vμ c¸c phÇn tö kh¸c nh− trªn h×nh vÏ: M¹ch ®éng lùc cung cÊp cho t¶i lμ biÕn ¸p tù ngÉu m¹ch ®iÒu chØnh lμ khuyÕch ®¹i tõ cã cuén d©y lμm viÖc nèi víi cuén s¬ cÊp cña m¸y biÕn ¸p vμ ®−îc ®Æt vμo mét ®iÖn ¸p vμo Uv §iÖn ¸p ra lÊy tõ cuén thø cÊp cña m¸y biÕn ¸p. KhuyÕch ®¹i tõ cã hai cuén ®iÒu khiÓn nèi ng−îc cøc tÝnh víi nhau. Cuén W1 ®−îc nèi víi nguån ®iÖn ¸p ra ®· ®−îc chØnh l−u qua ®iÖn trë tuyÕn tÝnh. Cuén W’1 ®−îc nèi qua ®iÖn trë phi tuyÕn R2 ®Æc tÝnh v«n – ampe cña ®iÖn trë R2 cã d¹ng i = U n cÇn ®iÒu chØnh c¸c ®iÖn trë R1 vμ R2 ®Ó khi ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× søc tõ ®éng do cuén ®iÒu khiÓn W1vμ W2 sinh ra b»ng nhau do ®ã søc tõ ®éng tæng sinh ra trong cuén ®iÒu khiÓn b»ng kh«ng. §iÒu chØnh R®c trong m¹ch cuén d©y chuyÓn dÞch Wcd sao cho (IW)∑ = 0 th× m¹ch ®iÒu khiÓn lμm viÖc ë ®iÓm A. Wcd W1 W’1 rcd r2 r1 uv ur §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 103 Trªn ®Æc tÝnh vμo ra I2 =f(I1) vμ t−¬ng øng víi gi¸ trÞ ®iÖn kh¸ng cña cuén kh¸ng lμ x t¹i A. Do mét lÝ do nμo ®ã ®iÖn ¸p ra t¨ng lªn mét gi¸ trÞ ®Þnh møc mét l−îng ΔUra ΔUra = Ura -Ura®Þnh møc th× søc tõ ®éng cña cuén ®iÒu khiÓn sÏ lín h¬n 0 do ®ã lμm cho x cña khuyÕch ®¹i tõ t¨ng. m¹ch sÏ lμm viÖc ë ®iÓm B lμm cho ®iÖn ¸p trªn cuén kh¸ng t¨ng --> ®iÖn ¸p ra gi¶m vÒ gi¸ trÞ ®Þnh møc. Ng−îc l¹i nÕu ®iÖn ¸p ra gi¶m th× ΔUra = Ura -Ura®Þnh møc < 0 th× søc tõ ®éng ®iÒu khiÓn lóc nμy mang gi¸ trÞ ©m khuyÕch ®¹i tõ sÏ lμm viÖc ë ®iÓm C trªn ®Æc tÝnh vμo ra vμ ®iÖn kh¸ng cña khuyÕch ®¹i tõ sÏ gi¶m lμm cho ®iÖn ¸p r¬i trªn khuyÕch ®¹i tõ sÏ gi¶m --> ®iÖn ¸p trªn s¬ cÊp, thø cÊp cña m¸y biÕn ¸p sÏ t¨ng lªn b»ng gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ®Þnh møc. Theo c¸ch nμy th× c«ng suÊt æn ¸p t−¬ng ®èi lín hiÖu suÊt cña m¸y cao h¬n æn ¸p s¾t tõ céng h−ëng cã tô. ChÊt l−îng æn ®Þnh cao d¹ng sãng ®iÖn ¸p ra bÞ mÐo do ®ã ph¶i dïng bé läc ®Ó läc thμnh phÇn sãng bËc cao. 3. æn ¸p dïng thiÕt bÞ b¸n dÉn. Nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña bé æn ¸p dïng thiÕt bÞ b¸n dÉn lμ dùa vμo sù ho¹t ®éng ®ãng më cña van b¸n dÉn tiristor hay tri¨c. Ta ®iÒu khiÓn thêi ®iÓm ph¸t xung më van th× sÏ thay ®æi ®−îc gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ra. §iÖn ¸p ra cã d¹ng kh«ng sin. ur iw1 i1w1 i’1 w ’ 1 (iw)∑ i2 i2 c c’ a a’ b’ b (iw)1 -(iw)1 -Δ (iw)1 Δ (iw)1 §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 104 Theo furier th× ta cã thÓ ph©n tÝch thμnh nh÷ng thμnh phÇn sin bËc thÊp vμ bËc cao do nh−ng thμnh phÇn bËc cao cã biªn ®é nhá nªn cã thÓ bá qua do ®ã ®iÖn ¸p ra chñ yÕu thμnh phÇn sãng h×nh sin c¬ b¶n. Ta cã thÓ dïng hai Tiristor m¾c song song ng−îc thay cho Tri¨c. Mét sè m¹ch chØnh l−u hay dïng trong thùc tÕ Theo c¸ch nμy th× ®iÖn ¸p ra lu«n nhá h¬n ®iÖn ¸p vμo nghÜa lμ m¹ch nμy chØ lμm nhiªm vô gi¶m ®iÖn ¸p do ®ã cÇn ph¶i cã mét nguån ®iÖn ¸p cao h¬n ®iÖn ¸p ®Þnh møc mong muèn. Do dïng thiÕt bÞ b¸n dÉn nªn chÊt l−îng ®iÖn ¸p æn ®Þnh cao sai sè nhá.Nh−îc ®iÓm chÝnh cña bé æn ¸p dïng linh kiÖn b¸n dÉn lμ ®iÖn ¸p ra kh«ng sin do ®ã ®iÖn ¸p sÏ cã nh÷ng thμnh phÇn bËc cao kh«ng cã lîi, c«ng suÊt nguån bÞ h¹n chÕ bëi c«ng suÊt cña van. 4. æn ¸p dïng ®iÖn tõ kÕt hîp víi ®iÒu khiÓn tù ®éng. nguyªn lý cÊu t¹o vμ ho¹t ®éng dùa trªn c¬ së m¸y biÕn ¸p tù ngÉu vμ ®iÒu khiÓn tù ®éng truyÒn ®éng ®iÖn. §iÖn ¸p ra lÊy ra nhê mét tiÕp ®iÓm di ®éng N. vÞ trÝ N sÏ quyÕt ®Þnh gi¸ trÞ ®iÖn ¸p ra.TiÕp ®iÓm ®éng M ®−îc ®iÒu khiÓn nhê mét ®éng c¬ chÊp hμnh M.TÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn m«t¬ M ®−îc lÊy tõ ®iÖn ¸p so lÖch cña ®iÖn ¸p ra víi ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc.S¬ ®å khèi cña m¹ch nμy lμ: Khi ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®−a ®Õn ®iÒu khiÓn ®éng c¬ chÊp hμnh b»ng kh«ng nªn ®éng c¬ kh«ng ho¹t ®éng. t1 t2 Rt §iÒu chØnh ®iÖn ¸p mét pha t1 t2 t3 t4 t5 t6 ua Rt Rt Rt ub uc §iÒu chØnh ®iÖn ¸p ba pha uv ur M n ur®m §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 105 Khi ®iÖn ¸p ra nhá h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®−a tíi ®iÒu khiÓn sÏ nhá h¬n 0 nªn ®éng c¬ chÊp hμnh sÏ chuyÓn ®éng vÒ phÝa trªn dÉn ®Õn ®iÖn ¸p ra t¨ng --> ®iÖn ¸p cung cÊp cho M gi¶m xuèng vμ ®éng c¬ chØ ngõng khi ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ®−a tíi nã b»ng 0 nghÜa lμ ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc. Ng−îc l¹i khi ®iÖn ¸p ra lín h¬n ®iÖn ¸p ra ®Þnh møc th× tÝn hiÖu ®iÖn ¸p ®iÒu khiÓn ®−a tíi MsÏ d−¬ng nªn M sÏ chuyÓn ®éng vÒ phÝa d−íi khi ®ã ®iÖn ¸p ra sÏ gi¶m xuèng vμ M chØ dõng chuyÓn ®éng khi ®iÖn ¸p ra b»ng ®iÖn ¸p ®Þnh møc. ViÖc ®iÒu khiÓn sù ho¹t ®éng cña m«t¬ M ®−îc thùc hiÖn b»ng mét m¹ch ®iÒu khiÓn chøc n¨ng. M¹ch ®iÒu khiÓn nμy ho¹t ®éng vμ cÊu t¹o kh«ng phøc t¹p l¾m. Nãi chung cÊu t¹o chung cña bé æn ¸p kiÓu nμy ®¬n gi¶n nh−ng gÆp ph¶i mét sè nh−îc ®iÓm chÝnh lμ do viÖc ®iÒu khiÓn ®iÖn ¸p cã tiÕp ®iÓm nªn s¶y ra hiÖn t−îng phãng tia löa ®iÖn mçi khi ®iÒu chØnh nªn c«ng suÊt vμ cÊp ®iÖn ¸p ®iÒu chØnh bÞ h¹n chÕ mÆt kh¸c ®éng c¬ chÊp hμnh M nhanh bÞ háng nÕu ho¹t ®éng nhiÒu hay gÆp ph¶i ng−ìng ®iÒu chØnh lín. B»ng nh÷ng minh chøng cô thÓ vÒ nh÷ng −u vμ nh−îc ®iÓm cña tõng h×nh thøc æn ¸p ta thÊy r»ng ®Ó thiÕt kÕ mét bé æn ¸p cã c«ng suÊt lín 60 KVA dïng cho phô t¶i lμ chiÕu s¸ng th× sù lùa chän h×nh th−cs æn ¸p khuyÕch ®¹i tõ kÕt hîp víi ®iÖn tö c«ng suÊt lμ hîp lÝ bëi v× nã mang l¹i nh−ng −u ®iÓm lμ chi phÝ chÕ t¹o còng nh− chi phÝ vËn hμnhd vμ b¶o d−ìng kh«ng lín vμ chÊt l−îng ®iÖn ¸p ®iÒu chØnh thuéc miÒn cho phÐp cña phô t¶i chiÕu s¸ng. §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 106 KÕt luËn Qua thêi gian t×m hiÓu vμ nghiªn cøu c¸c ph−¬ng ph¸p æn ¸p ®Ó thiÕt kÕ mét bé æn ¸p cã c«ng suÊt lín 60KVA ®iÖn ¸p ra lμ 380 ± 3% v«n dïng ®Ó cung cÊp ®iÖn cho chiÕu s¸ng vμ cÊp ®iÖn cho viÖc ®èt tim ®Ìn c«ng suÊt lín ®iÖn ¸p cao víi ®iÒu kiÖn lμ lμm viÖc ë ViÖt Nam. Víi sù h−íng dÉn tËn t×nh cña thÇy gi¸o Bïi TÝn H÷u trong thêi gian qua em ®· hoμn thμnh nhiÖm vô cña ®å μn ®−îc giao. §å ¸n gåm nh÷ng phÇn sau: PhÇn mét: trong phÇn nμy em ®i t×m hiÓu vμ tr×nh bμy c¸c h×nh thøc æn ¸p tù ®éng vÒ c¸c −u vμ nh−îc ®iÓm vÒ cÊu t¹o vÒ ®Æc tÝnh ®iÒu chØnh cña tõng h×nh thøc æn ¸p nh− lμ æn ¸p dïng ®iÖn tö c«ng suÊt, æn ¸p kÕt hîp biÕn ¸p vμ ®iÒu khiÓn tù ®éng truyÒn ®éng ®iÖn, æn ¸p dïng cuén kh¸ng b·o hßa cã ®iÒu khiÓn ...tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn em lùa chän ®−îc h×nh thøc æn ¸p dïng cuén kh¸ng b·o hßa cã ®iÒu khiÓn. Nghiªn cøu vμ t×m hiÓu c¸c quan hÖ ®iÖn tõ trong thiÕt bÞ nh− quan hÖ vÒ ®iÖn quan hÖ vÒ tõ . t×m hiÓu nguyªn t¾c ®iÒu chØnh th«ng sè m¹ch tõ ®Ó ®iÒu chØnh ®iÖn ¸p ra, ph−¬ng ph¸p gi÷ ®iÖn ¸p c©n pha nhê m¹ch chuyÓn dÞch ... tõ ®ã ta x©y dùng ®Æc tÝnh ®iÒu chØnh cho bé æn ¸p vÒ mÆt ®Þnh tÝnh. Trªn c¬ së ®ã ta thiÕt kÕ mét bé chØnh l−u triristor t¹o mét nguån dßng cã gÝ trÞ biÕn ®æi theo yªu cÇu ®iÒu chØnh cña m¹ch ®éng lùc nh− ®· ph©n tÝch ë phÇn trªn PhÇn hai: Tõ nh÷ng quan hÖ rót ra ë trªn trong phÇn nμy chñ yÕu tËp chung vμo phÇn thiÕt kÕ vμ tÝnh to¸n m¹ch lùc nh− lμ tÝnh to¸n m¹ch tõ, th«ng sè cho phÇn ®iÖn vμ sù ph©n bè d©y quÊn cho m¹ch ®éng lùc do quan hÖ gi÷a c¸c phÇn tö d©y quÊn quan hÖ víi nhau theo quan hÖ phi tuyÕn nªn kh«ng thÓ tÝnh trùc tiÕp ®ùoc mμ ta ph¶i dïng ph−¬ng ph¸p tÝnh th−¬ng trong tr−êng hîp nμy ta ¸p dông ph−¬ng ph¸p duyÖt trªn l−íi ®Òu kÕt hîp víi viÖc t×m miÒn cã x¸c suÊt nghiÖm lín ®Ó t×m ra ®ùîc mét bé th«ng sè tháa m·n viÖc ®iÒu chØnh ®¶m b¶o æn ®Þnh ®−îc ®iÖn ¸p ®Çu ra trong miÒn æn ®Þnh ®iÖn ¸p cho phÐp ®ång thêi tháa m·n c¶ tÝnh tèi −u vÒ kinh tÕ. Trªn c¬ së th«ng sè m¹ch lùc ®· thiÕt kÕ ë trªn ta ®i thiÕt kÕ vμ tÝnh to¸n m¹ch chuyÓn dÞch lμm nhiÖm vô c©n b»ng ®iÖn ¸p ra, m¹ch ph¶n håi tù ®éng gi÷ æn ®Þnh ®iÖn ¸p ra. §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 107 PhÇn 3. Tõ th«ng sè ®· thiÕt kÕ ë trªn ta ®i kiÓm nghiÖm l¹i kh¶ n¨ng lμm viÖc cña bé æn ¸p võa thÕt kÕ vÒ kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh ®iÖn ¸p chÊt l−îng ®iÖn ¸p ra, nhiÖt ®é lμm viÖc, chØ sè kinh tÕ cho thiÕt bÞ. PhÇn 4: Trong phÇn nμy ta thiÕt kÕ kÕt cÊu cho thiÕt bÞ nh− lμ m¹ch tõ ,s¬ ®å tæng l¾p r¸p cho thiÕt bÞ... Do thêi gian vμ tr×nh ®é cã h¹n nªn em kh«ng thÓ tr¸nh khái nh−ng sai sãt vμ nhÇm lÉn trong qu¸ tr×nh thiÕt kÕ em mong c¸c thÇy, c¸c c« cïng c¸c b¹n th«ng c¶m vμ chØ b¶o ®Ó em ®−îc hoμn thiÖn h¬n.Mét lÇn n÷a em xin tr©n thμnh c¶m ¬n thÇy Bïi T×n H÷u cïng c¸c thÇy c¸c c« ®· gióp em hoμn thμnh néi dung ®å ¸n nμy Em xin tr©n thμnh c¶m ¬n. §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 108 Tμi liÖu tham kh¶o. 1. Vò Gia Hanh - Phan Tö Thô - TrÇn Kh¸nh Hµ - NguyÔn V¨n S¸u : M¸y ®iÖn 1. N hμ xuÊt b¶n KH-KT. Hμ néi 1998. 2. Phan Tö Thô : ThiÕt kÕ m¸y biÕn ¸p ®iÖn lùc. Hμ néi 1995 3. NguyÔn BÝnh: §iÖn tö c«ng suÊt. Nhμ xuÊt b¶n KH- KT. Hμ néi 1996. 4. NguyÔn Hång Thanh: Bμi gi¶ng thiÕt kÕ - thiÕt kÕ tù ®éng m¸y ®iÖn. 5. NguyÔn TiÕn T«n - Ph¹m V¨n Chíi: PhÇn tö tù ®éng. 6. NguyÔn TiÕn T«n- Ph¹m V¨n Chíi: KhÝ cô ®iÖn 7. PHAN ANH Kû LuËn v¨n tiÕn sÜ “§iÒu chØnh ®iÖn ¸p trong m¸y biÕn ¸p”. §å ¸n tèt nghiÖp ThiÕt kÕ bé nguån æn ¸p c«ng suÊt lín 109

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfThiết kế bộ nguồn ổn áp công suất lớn.pdf