Câu hỏi lý thuyết dân số

Câu 1: Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến mức sinh, có liên hệ với điều kiện ở Việt Nam? Câu 2: Phân tích ảnh hưởng của giáo dục y tế đến quá trình dân số. Liên hệ với nước ta Câu 3: Trình bầy những hậu quả quá trình phát triển dân số nhanh chóng ở Việt Nam Câu 4: Giải thích vì sao mỗi gia đình chỉ nên có từ một đến hai con Câu 5: Dân số với vấn đề tăng trưởng kinh tế Câu 6: Trình bầy các giải pháp, chính sách dân số có liên hệ với tình hình hiện nay ở nước ta. Nhiệm vụ công đoàn các cấp trong công tác dân số kế hoạch hoá gia đình Câu 7: Khái niệm, ý nghĩa của dự báo dân số, trình bầy công thức, điều kiện ứng dụng, ưu nhược điểm của phương pháp toán học (hàm số tuyến tính, hàm số gia tăng cấp số nhân) dự báo dân số Câu 8: Trong điều kiện hiện nay tại sao có sự chênh lệch về mức sinh, mức chết, tuổi thọ trung bình giữa thành thị và nông thôn Câu 9: Mối quan hệ giữa phát triển dân số, tích luỹ và tiêu dùng

pdf2 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 27/04/2013 | Lượt xem: 1662 | Lượt tải: 3download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Câu hỏi lý thuyết dân số, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
K I L O B O O K . C O M C©u hái lý thuyÕt d©n sè C©u 1: Ph©n tÝch c¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn møc sinh, cã liªn hÖ víi ®iÒu kiÖn ë ViÖt Nam? C©u 2: Ph©n tÝch ¶nh h−ëng cña gi¸o dôc y tÕ ®Õn qu¸ tr×nh d©n sè. Liªn hÖ víi n−íc ta C©u 3: Tr×nh bÇy nh÷ng hËu qu¶ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn d©n sè nhanh chãng ë ViÖt Nam C©u 4: Gi¶i thÝch v× sao mçi gia ®×nh chØ nªn cã tõ mét ®Õn hai con C©u 5: D©n sè víi vÊn ®Ò t¨ng tr−ëng kinh tÕ C©u 6: Tr×nh bÇy c¸c gi¶i ph¸p, chÝnh s¸ch d©n sè cã liªn hÖ víi t×nh h×nh hiÖn nay ë n−íc ta. NhiÖm vô c«ng ®oµn c¸c cÊp trong c«ng t¸c d©n sè kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh C©u 7: Kh¸i niÖm, ý nghÜa cña dù b¸o d©n sè, tr×nh bÇy c«ng thøc, ®iÒu kiÖn øng dông, −u nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p to¸n häc (hµm sè tuyÕn tÝnh, hµm sè gia t¨ng cÊp sè nh©n) dù b¸o d©n sè C©u 8: Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay t¹i sao cã sù chªnh lÖch vÒ møc sinh, møc chÕt, tuæi thä trung b×nh gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n C©u 9: Mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn d©n sè, tÝch luü vµ tiªu dïng HÖ thèng «n thi Lý thuyÕt d©n sè C©u 1: Ph©n tÝch c¸c nh©n tè ¶nh h−ëng ®Õn møc sinh, cã liªn hÖ víi ®iÒu kiÖn ë ViÖt Nam? Tr¶ lêi: - Tû lÖ gia t¨ng d©n sè trong nhiÒu n−íc hiÖn nay phô thuéc vµo møc sinh vµ møc chÕt nhiÒu h¬n lµ di d©n quèc tÕ. Trong c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn møc ®é chÕt ®· gi¶m ®¸ng kÓ trong khi tû lÖ sinh kh«ng gi¶m mét c¸ch t−¬ng øng dÉn ®Õn viÖc t¨ng d©n sè qu¸ nhanh. Møc sinh quyÕt ®Þnh chñ yÕu ®Õn cÊu tróc tuæi cña d©n sè. Møc sinh chÞu ¶nh h−ëng cña nh÷ng yÕu tè chñ yÕu sau: a) Nh÷ng yÕu tè tù nhiªn sinh vËt: Sinh ®Î tr−íc hÕt lµ hiÖn t−îng cña tù nhiªn vËy nã chÞu t¸c ®éng cña c¸c yÕu tè nµy. Mäi sinh vËt theo qui luËt tù nhiªn ®Òu tr¶i qua c¸c giai ®o¹n sinh ra, lín lªn tr−ëng thµnh vµ diÖt vong. Con ng−êi còng vËy, kh«ng ph¶i ë bÊt cø ®é tuæi nµo còng cã kh¶ n¨ng sinh ®Î. V× vËy c¬ cÊu tuæi vµ giíi cã ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn møc sinh. N¬i nµo c¬ cÊu tuæi vµ giíi thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn sinh s¶n th× n¬i ®ã cã møc sinh cao vµ ng−îc l¹i. §èi víi mçi d©n téc còng cã møc sinh kh¸c nhau. D©n téc ®−îc xÐt trªn nhiÒu khÝa c¹nh. Víi khÝa c¹nh tù nhiªn sinh vËt, mçi d©n téc ®−îc coi lµ mét gièng ng−êi vµ cã kh¶ n¨ng sinh s¶n kh¸c nhau. M«i tr−êng sèng còng cã ¶nh h−ëng ®Õn møc sinh. b) Phong tôc tËp qu¸n vµ t©m lý x· héi Mçi h×nh th¸i kinh tÕ x· héi, mçi d©n téc ®Òu cã c¸c phong tôc tËp qu¸n vµ t©m lý x· héi kh¸c nhau. Nh÷ng phong tôc tËp qu¸n vµ t©m lý x· héi ®ã xuÊt hiÖn vµ tån t¹i trªn nh÷ng c¬ së thùc tÕ kh¸ch quan nhÊt ®Þnh. Khi nh÷ng c¬ së nµy thay ®æi th× phong tôc tËp qu¸n vµ t©m lý x· héi còng thay ®æi theo. Tuy nhiªn khi tån t¹i x· héi thay ®æi nh−ng ý thøc x· héi ch−a hoµn toµn thay ®æi. TËp qu¸n vµ t©m lý x· héi cã liªn quan ®Õn møc sinh. TËp qu¸n kÕt h«n sím, muèn cã nhiÒu con, thÝch con trai, thÝch "cã nÕp cã tÎ"... lµ tËp qu¸n vµ t©m lý chung cña x· héi cò. C¸c thuyÕt "Trêi sinh voi Trêi sinh cá", "L¾m con nhiÒu phóc"... ®· khuyÕn khÝch ®Î nhiÒu vµ ng−êi ta tù hµo khi cã nhiÒu con. D− luËn x· héi lªn ¸n nh÷ng ng−êi kh«ng h«n nh©n con c¸i kh«ng chØ lµ tr¸ch nhiÖm t×nh c¶m cña c¸c bËc cha mÑ mµa mÑ lóc èm ®au, khi tuæ cßn ®¶m b¶o kinh tÕ cho chi giµ. §Æc biÖt møc chÕt cña trÎ em lµ nguyªn nh©n lµm t¨ng møc sinh, sinh bï, sinh dù phßng. Khi c¬ së kinh tÕ ®· thay ®æi th× trong ®ã tËp qu¸n t©m lý vÒ h«n nh©n vµ sinh ®Î còng thay ®æi theo. c) Nh÷ng nh©n tè kinh tÕ Nhãm nh©n tè nµy rÊt ®a d¹ng vµ t¸c ®éng theo nhiÒu h−íng kh¸c nhau, ¶nh h−ëng cña nã ®èi víi biÕn ®éng tù nhiªn d©n sè nãi chung vµ møc sinh nãi riªng. Theo quan ®iÓm cña ®a sè c¸c nhµ nh©n khÈu häc ng−êi ta x¸c minh r»ng ®êi sèng thÊp th× sinh ®Î cao vµ ng−îc l¹i. Møc sinh trong thêi ®¹i phong kiÕn cao h¬n møc sinh d−íi chñ nghÜa T− b¶n. D©n sè ë c¸c n−íc kÐm ph¸t triÓn t¨ng nhanh h¬n c¸c n−íc kinh tÕ ph¸t triÓn. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y nhiÒu nhµ khoa häc ®· ®−a vµo nh÷ng nghiªn cøu c«ng phu cóng kÕt luËn r»ng møc sinh tû lÖ nghÞch víi møc sèng. d) ChÝnh s¸ch d©n sè chÝnh lµ sù can thiÖp vµ t¸c ®éng cña Nhµ n−íc trong viÖc ®iÒu tiÕt c¸c qu¸ tr×nh d©n sè C©u 2: Ph©n tÝch ¶nh h−ëng cña gi¸o dôc y tÕ ®Õn qu¸ tr×nh d©n sè. Liªn hÖ víi n−íc ta Tr¶ lêi: D©n sè ®ãng vai trß quan träng trong s¶n xuÊt vµ ®êi sèng lµ yÕu tè chñ yÕu cña sù ph¸t triÓn. Nh−ng d©n sè ph¸t triÓn nh− thÕ nµo vµ ph¸t triÓn ®Õn møc nµo cho phï hîp víi ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn cña tõng n−íc ®ang lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch nhÊt cÇn gi¶i quyÕt cña tÊt c¶ c¸c n−íc trªn thÕ giíi. ViÖc h¹n chÕ sinh s¶n, chèng l¹i bÖnh tËt vµ c¸i chÕt, kÐo dµi tuæi thä, di c−, kÕt h«n vµ li h«n lµ nh÷ng ho¹t ®éng cã ý thøc. Gi¸o dôc trùc tiÕp, më réng, n©ng cao sù hiÓu biÕt ý thøc cña con ng−êi céng víi sù can thiÖp trùc tiÕp cña y häc vµo qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt d©n sè sÏ gióp cho sù ®iÒu chØnh ph¸t triÓn d©n sè c©n b»ng hîp lý. *¶nh h−ëng cña gi¸o dôc ®Õn qu¸ tr×nh d©n sè Gi¸o dôc cã t¸c ®éng rÊt lín ®Õn sù hiÓu biÕt th¸i ®é vµ hµnh vi d©n sè cña mäi ng−êi trong mäi l−¸ tuæi. Gi¸o dôc cã ¶nh h−ëng ®Õn møc sinh vµ møc chÕt vµ ¶nh h−ëng ®Õn di c−. * ¶nh h−ëng ®Õn møc sinh: Con ng−êi cµng cã tr×nh ®é hiÓu biÕt, cµng cã n¨ng lùc míi cã thÓ ®iÒu chØnh hµnh vi sinh s¶n cña m×nh ®Õn møc hîp lý tèi ®a. TÝnh tù nguyªn tù gi¸c sinh s¶n ®ái hái vµo tr×nh ®é hiÓu biÕt cña mçi ng−êi. KÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh kh«ng ph¶i lµ mét kiÕn thøc b¶n n¨ng, kiÕn thøc ®ã cã ®−îc nhê sù tuyªn truyÒn gi¸o dôc, truyÒn thèng. Nhê vËy con ng−êi hiÓu r»ng v× sao ph¶i h¹n chÕ sinh s¶n, ph¶i kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh vµ thùc hiÖn ®iÒu ®ã b»ng c¸ch nµo? Nhê cã häc vÊn cao con ng−êi dÔ dµng nhËn thÊy tÝnh lîi Ých hîp lý cña kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh, ®èi víi phô n÷ nhê cã gi¸o dôc n¨ng lùc lµm viÖc ®−îc n©ng cao hä cã ®Þa vÞ trong gia ®×nh vµ ngoµi x· héi víi nam giíi hä s½n sµng chÊp nhËn mét quan hÖ b×nh ®¼ng vµ chia xÎ tr¸ch nhiÖm trong lÜnh vùc kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh. NhiÒu nghiªn cøu ®· kh¼ng ®Þnh r»ng tr×nh ®é häc vÊn cµng cao th× tû lÖ c¸c cÆp vî chång sö dông c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai cµng lín vµ kÕt qu¶ tÊt yÕu lµ sè con cµng Ýt cïng víi nhËn ®Þnh vÒ tÝnh qui luËt lµ møc sinh tû lÖ nghÞch víi tr×nh ®é häc vÊn, trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ nhÊt ®Þnh, häc vÊn cña phô n÷ ph¶i ®¹t tíi mét ng−ìng nµo ®ã míi cã ¶nh h−ëng râ rÖt tíi møc sinh. §èi víi ViÖt Nam "ng−ìng" ®ã ph¶i häc hÕt cÊp I. Nam giíi cã lùc ®Ó chÊp nhËn quan hÖ b×nh ®¼ng vµ s½n sµng gióp ®ì c«ng viÖc cña gia ®×nh h¬n. Gi¸o dôc ¶nh h−ëng tÝch cùc ®Õn tû lÖ tö vong cña trÎ em v× ®èi víi trÎ em c¸c nhu cÇu vÒ dinh d−ìng, vÖ sinh tr¸ bÖnh tËt phô thuéc vµo ng−êi lín, ®Æc biÖt lµ phô thuéc vµo ng−êi mÑ. Nh×n chung tr×nh ®é häc vÊn (nhÊt lµ cña c¸c bµ mÑ) ®−îc n©ng cao th× tû lÖ tö vong cña trÎ gi¶m xuèng. Cø t¨ng mét n¨ng lùc cña bµ mÑ th× cã thÓ gi¶m tû lÖ chÕt cña trÎ em lµ 3%, chªnh lÖch vÒ tû lÖ chÕt s¬ sinh con cña c¸c bµ mÑ mï ch÷ vµ hÕt cÊp I lµ 25%. * Gi¸o dôc thóc ®Èy sù di c− tõ n«ng th«n vÒ thµnh thÞ qui luËt nµy t¸c ®éng ®Õn nh÷ng ng−êi cã häc vÊn cao vµ lín so víi ng−êi cã häc vÊn thÊp, t¸c ®éng ®Õn ng−êi trÎ m¹nh h¬n ng−êi giµ. - ¶nh h−ëng cña y tÕ ®Õn qu¸ tr×nh d©n sè, víi nh÷ng thµnh tùu cña khoa häc kü thuËt, ®Æc biÖt lµ cña ngµnh, ngµy nay con ng−êi ®· cã ph−¬ng ph¸p vµ ph−¬ng tiÖn ®iÒu chØnh hµnh vi sinh ®Î, ®Êu tranh chèng l¹i bÖnh tËt, gi¶m bít møc chÕt, kÐo dµi tuæi thä.... - ¶nh h−ëng ®Õn møc sinh: Mçi n¨m ngµnh y tÕ ch¨m sãc cho hµng triÖu bµ mÑ mang thai, hç trî cho hµng triÖu trÎ em ra ®êi vµ lµm c«ng t¸c KHHG§. Ngµnh y tÕ ¸p dông khoa häc kü thuËt ®Ó ch÷a v« sinh, cho ra ®êi trÎ em tõ èng nghiÖm ®em l¹i h¹nh phóc cho nhiÒu gia ®×nh. Ngµnh y tÕ ®ãng vai trß trùc tiÕp vµ lµ giai ®o¹n cuèi cïng cho viÖc h¹n chÕ sinh. Ngµnh y tÕ t¹o ra c¸c ph−¬ng tiÖn vµ c¸c ph−¬ng ph¸p tr¸nh thai ®ång thêi tæ chøc c¸c dÞch vô tr¸nh thai. Ngµnh y tÕ ch¨m sãc søc khoÎ tèt cho ng−êi giµ, gi¶m bít møc chÕt cho trÎ s¬ sinh. Nh− vËy y tÕ cã t¸c ®éng gi¸n tiÕp ®Ó gi¶m møc sinh. NÕu sù t¸c ®éng cña ngµnh y tÕ tíi møc sinh chØ giíi h¹n ®èi víi nh÷ng ng−êi trong ®é tuæi sinh ®Î th× viÖc lµm gi¶m møc chÕt cã liªn quan ®Õn mäi ng−êi, mäi løa tuæi. Ngµy nay trÎ em ®−îc tiªm phßng c¸c bÖnh sëi, lao, ho gµ, uèn v¸n do ®ã møc chÕt gi¶m nhiÒu, ®Æc biÖt ®èi víi trÎ em d−íi 5 tuæi ( vÝ dô ë ViÖt Nam n¨m 1960 tû lÖ tö vong ë trÎ em d−íi 5 tuæi lµ 233 em/ 1000 em. N¨m 1980 lµ 146 em/ 1000 em vµ n¨m 1987 lµ 91 em / 1000 em). §èi víi ng−êi lín, y tÕ ®· ch÷a ®−îc nhiÒu lo¹i bÖnh g©y tö vong cao trong qu¸ khø nh− lao, sèt rÐt, uèn v¸n... tõ ®ã h¹n chÕ møc chÕt vµ t¨ng tuæi thä b×nh qu©n Tãm l¹i gi¸o dôc vµ y tÕ cã ¶nh h−ëng lín ®Õn qu¸ tr×nh d©n sè, muèn cã tû suÊt sinh æn ®Þnh ph¶i ®Æc biÖt quan t©m ®Õn gi¸o dôc vµ y tÕ ngoµi ra ph¶i ®Æc biÖt quan t©m ®Õn viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n−íc. Liªn hÖ víi n−íc ta ë ViÖt Nam chñ tr−¬ng cña Nhµ n−íc lµ ph¶i phæ cËp v¨n ho¸ Ýt nhÊt ph¶i hÕt cÊp I vµ n©ng cao d©n trÝ trong toµn l·nh thæ. Ngµnh y tÕ hµng n¨m lµm nhiÖm vô KHHG§ cho hµng triÖu ng−êi, vai trß vµ ®ãng gãp cña ngµnh y tÕ ViÖt Nam tõ nh÷ng n¨m 1960 trë l¹i ®©y trong viÖc lµm gi¶m møc sinh lµ rÊt râ rµng. C©u 3: Tr×nh bÇy nh÷ng hËu qu¶ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn d©n sè nhanh chãng ë ViÖt Nam Tr¶ lêi: D©n sè ViÖt Nam còng lµ bøc tranh thu nhá cña d©n sè thÕ giíi nãi chung còng nh− nhiÒu n−íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c nãi riªng. Tõ cuéc c¸ch m¹ng n«ng nghiÖp (1950) ®Õn nay d©n sè thÕ giíi t¨ng lªn víi tèc ®é nhanh chãng vµ ViÖt Nam còng n»m trong t×nh tr¹ng Êy. Tr−íc khi xem xÐt hËu qu¶ cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn d©n sè nhanh chãng chóng ta h·y t×m hiÓu thùc tr¹ng d©n sè ViÖt Nam. ViÖt Nam lµ mét quèc gia cã qui m« d©n sè lín (®øng thø 12/ 213 n−íc) trong khi ®ã ®Êt ®ai chØ ®øng thø 57, cßn kinh tÕ lµ mét trong nh÷ng n−íc nghÌo nhÊt thÕ giíi. ViÖt Nam lµ mét n−íc cã c¬ cÊu d©n sè trÎ: 3,9% lµ trÎ em, th¸p d©n sè cã h×nh tam gi¸c ®¸y réng ®Ønh nhän chøng tá d©n sè ë ®é tuæi cßn trÎ rÊt nhiÒu. §· thÕ tèc ®é d©n sè l¹i t¨ng nhanh nh−ng kh«ng ®ång tÝnh gi÷a c¸c thêi kú vµ ®Æc biÖt lµ t¨ng nhanh sau chiÕn tranh (®©y lµ hiÖn t−îng sinh tõ sau chiÕn tranh). Trong sù ph©n bè d©n c− l¹i kh«ng ®ång ®Òu, miÒn nói vµ cao nguyªn chiÕm tíi 3/ 4 diÖn tÝch ®Êt ®ai l¹i chØ cã 1/ 4 d©n sè, cßn ®ång b»ng vµ trung du chiÕm chØ 1/4 diÖn tÝch mµ cã tíi 3/4 d©n sè c¶ n−íc, cã sù ph©n bè kh«ng ®Òu gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n thµnh thÞ chiÕm 80% d©n sè vµ n«ng th«n chiÕm 20% d©n sè c¶ n−íc. Víi thùc tr¹ng d©n sè ViÖt Nam nh− vËy trong khi nÒn kinh tÕ ®Êt n−íc ch−a ph¸t triÓn møc sèng ng−êi d©n cßn thÊp lµ mét søc Ðp rÊt lín. Nguån lao ®éng ViÖt Nam ®ang d− thõa chÊt l−îng lao ®éng ch−a ®¸p øng ®−îc ®ßi hái cña nÒn kinh tÕ. V× vËy cã hiÖn t−îng thõa mµ thiÕu. Thõa lao ®éng nh−ng thiÕu lao ®éng cã kü thuËt, cã tay nghÒ, cã tr×nh ®é häc vÊn ®Ó tiÕp thu c«ng nghÖ hiÖn ®¹i. V× møc sèng cßn thÊp nªn ngay c¶ søc khoÎ cña lao ®éng ViÖt Nam còng kh«ng ®¶m b¶o, ®iÒu nµy cã thÓ hiÓu ®−îc lµ do: kh«ng cã ®ñ l−¬ng thùc, thùc phÈm cho b÷a ¨n hµng ngµy, ®ãi nghÌo, suy dinh d−ìng sÏ dÉn ®Õn suy tho¸i søc khoÎ. D©n sè ph¸t triÓn nhanh chãng trong khi ®Êt ®ai cè ®Þnh, tæng tµi nguyªn cña ®Êt kh«ng ®æi nÕu kh«ng muèn nãi lµ ngµy cµng gi¶m ®i do khai th¸c tõ nhiÒu n¨m tr−íc ®Õn b©y giê. Râ rµng d©n sè t¨ng sÏ tû lÖ nghÞch víi vèn tµi nguyªn v× vËy ë lÜnh vùc nµo ngµnh s¶n xuÊt nµo còng thÊt nghiÖp nhiÒu. Ng−êi ta dïng chØ sè GNP b×nh qu©n ®Çu ng−êi thÊp tõ ®ã phÇn tÝch luü cña nÒn kinh tÕ thÊp l¹i dÉn ®Õn ®Çu t− thÊp. Còng dÔ hiÓu th«i phÇn tÝch luü mµ kh«ng nhiÒu lÊy ®©u ra tiÒn ®Ó mua d©y chuyÒn c«ng nghÖ míi lÊy ®©u ra chi cho nghiªn cøu khoa häc vµ kÕt qu¶ dÉn ®Õn n¨ng suÊt lao ®éng thÊp tõ ®ã thu nhËp thÊp GDP ®Çu ng−êi l¹i thÊp... vµ cø thÕ chóng ta sèng m·i trong c¸i vßng luÈn quÈn cña ®ãi nghÌo. Mét nÒn kinh tÕ muèn t¨ng tr−ëng ph¶i héi tô 4 yÕu tè thuËn lîi chÝnh: lao ®éng, vèn, kü thuËt, tµi nguyªn. Nh−ng d©n sè t¨ng nhanh lµ mét trong c¸c nguyªn nh©n lµm cho c¸c nguån lùc t¨ng tr−ëng kinh tÕ khan hiÕm. §iÒu ®ã lµm kho¶ng c¸ch giÇu nghÌo t¨ng lªn chÊt l−îng cuéc sèng gi¶m xuèng. D©n sè t¨ng nhanh còng lµ mét trë ng¹i lín cho sù ph¸t triÓn x· héi. Trong x· héi cã nhiÒu yÕu tè chÞu ¶nh h−ëng cña c¸c vÊn ®Ò d©n sè. Nh−ng ng−êi ta th−êng xÐt trªn hai lÜnh vùc næi bËt: gi¸o dôc vµ y tÕ. D©n sè t¨ng nhanh, tû lÖ trÎ em nhiÒu nªn ®Çu t− cña nhµ n−íc vµ gia ®×nh cho gi¸o dôc kh«ng theo kÞp nªn ®iÒu kiÖn gi¶ng dËy, häc tËp khong ®¶m b¶o th× chÊt l−îng lao ®éng lµm sao mµ n©ng cao ®−îc. §· thÕ ®å dïng häc tËp, ph−¬ng tiÖn gi¶ng dËy th« s¬ vµ thiÕu thèn, t×nh h×nh ®· dÉn ®Õn t×nh tr¹ng xuèng cÊp hÖ thèng gi¸o dôc chÊt l−îng häc tËp vµ gi¶ng dËy gi¶m sót tû lÖ häc sinh ®Õn tr−êng gi¶m, tû lÖ bá häc cã xu h−íng gia t¨ng. VÒ y tÕ do t¨ng nhanh d©n sè dÉn ®Õn nhµ ë chËt chéi, vÖ sinh kh«ng ®−îc ®¶m b¶o nhÊt lµ nguån n−íc sinh ho¹t lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó bÖnh tËt ph¸t triÓn. Møc ®Çu t− cho y tÕ rÊt thÊp (kho¶ng 2USD/®Çu ng−êi/n¨m) kho¶ng d−íi 1% cña tæng thu nhËp quèc d©n. Bªn c¹nh nh÷ng hËu qu¶ vÒ kinh tÕ- x· héi sù gia t¨ng d©n sè cßn ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn m«i tr−êng sinh th¸i, ë d−íi ®ång b»ng qu¸ d− thõa lao ®éng nªn mét bé phËn d©n c− ph¶i lªn vïng nói cao nguyªn khai hoang, lªn vïng kinh tÕ míi, vïng rõng nói hä ph¸ rõng bõa b·i lµm c¹n nguån n−íc g©y nªn sù thay ®æi khÝ hËu lµm cho n−íc kh«ng ®−îc ®iÒu tiÕt, ®Êt ®ai bÞ biÕn ®æi lµm cho nhiÒu vïng bÞ sa m¹c ho¸ sinh vËt kh«ng cã chç ®Ó sèng. Sau bao n¨m khai th¸c rõng bõa b·i hiÖn nay chóng ta ®ang ph¶i g¸nh chÞu hËu qu¶. V× ViÖt Nam cã 12% d©n sè sèng ë rõng, 35% d©n sè cã cuéc sèng liªn quan ®Õn rõng nh−: Nhu cÇu ®Êt trång cña gç... MÆc dfu hiÖn nay hä còng biÕt ph¸ rõng g©y nhiÒu hËu qu¶ nh−ng hä vÉn ph¶i ph¸ rõng ®Ó tån t¹i. Gia t¨ng d©n sè nhanh chãng ®ång thêi víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸-hiÖn ®¹i ho¸ khi c¸c ®« thÞ ph¸t triÓn vµ më réng ®· t¹o ra mét khèi l−îng r¸c th¶i khæng lå, r¸c th¶i c«ng nghiÖp, r¸c sinh ho¹t... Nguån n−íc ë ViÖt Nam cã nhiÒu n¬i ®ang bÞ « nhiÔm nghiªm träng do chÊt th¶i ®· x©m lÊn vµo c¸c m¹ch n−íc ngÇm, kh«ng khÝ còng bÞ « nhiÔm, tÇng «z«n ®ang bÞ ph¸ huû do khãi ch¸y rõng, khãi « t«, xe m¸y, èng khãi cña c¸c nhµ m¸y c«ng nghiÖp cò. Víi nh÷ng hËu qu¶ nghiªm träng trªn chóng ta ph¶i cã biÖn ph¸p ng¨n ngõa sù gia t¨ng d©n sè qu¸ nhanh. BiÖn ph¸p tèt nhÊt lµ ph¶i coi KHHG§ lµ quèc s¸ch, lµ nhiÖm vô vµ tr¸ch nhiÖm cña toµn d©n. C©u 4: Gi¶i thÝch v× sao mçi gia ®×nh chØ nªn cã tõ mét ®Õn hai con Tr¶ lêi: HiÖn nay chóng ta ®ang vËn ®éng thùc hiÖn mçi gia ®×nh chØ nªn cã tõ mét ®Õn hai con. T¹i sao l¹i ®Æt møc ra lµ tõ mét ®Õn hai con mµ kh«ng ph¶i lµ mét møc kh¸c. §iÒu nµy cã c¬ së khoa häc cña nã. Dùa vµo hai c«ng thøc: Tû suÊt t¸i sinh th« GRR = TFR x θ GRR: Tû suÊt t¸i sinh th« θ : X¸c suÊt sinh con g¸i TFR: Sè con trung b×nh mét ng−êi phô n÷ sinh C«ng thøc nµy biÓu thÞ sè con g¸i trung b×nh mét bµ mÑ cã thÓ sinh ®−îc trong suèt cuéc ®êi cã kh¶ n¨ng sinh s¶n cña m×nh. - Tû suÊt t¸i sinh tinh NRR = GRR x Lgx (2) NRR: Tû suÊt t¸i sinh tinh Lgx: HÖ sè sèng cña nh÷ng ng−êi con g¸i tõ khi sinh ra ®Õn tuæi bµ mÑ sinh ra m×nh. C«ng thøc nµy biÓu thÞ sè con g¸i trung b×nh mét bµ mÑ sinh ra sèng ®−îc ®Õn tuæi bµ mÑ sinh ra m×nh, thay thÕ bµ mÑ tiÕp tôc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tõ c«ng thøc (2) rót ra: NRR GRR = ---------- Lgx Lgx: ChØ sè dao ®éng 95% ®Õn 89% NRR: ChØ sè cã thÓ x¶y ra ba kh¶ n¨ng NRR > 1 ; NRR < 1 ; NRR = 1 ë møc nµy tøc lµ ®¹t møc sinh thay thÕ NÕu TFR = 3 Õ NRR > 1 Õ Sinh thõa nªn t¸i s¶n xuÊt më réng d©n sè NÕu TFR = 1 Õ NRR < 1 Õ Sinh thiÕu nªn t¸i s¶n xuÊt thu hÑp d©n sè Qua ph©n tÝch hai c«ng thøc trªn ta thÊy r»ng: mçi gia ®×nh mµ cã mét con lµm x· héi cã hiÖn t−îng sinh thiÕu kÐo dµi sÏ lµm cho ®Êt n−íc cã qui m« d©n sè thu hÑp - tøc lµ ch−a lµm trßn tr¸ch nhiÖm cña m×nh ®èi víi ®Êt n−íc, ®· cã nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi l©m vµo t×nh tr¹ng nµy vµ nhµ n−íc hä ph¶i kªu gäi vµ khuyÕn khÝch ng−¬× d©n ®Î thªm. Nh−ng mét thùc tÕ cho thÊy nh÷ng ®øa trÎ lµ ®øa con duy nhÊt trong gia ®×nh nÕu kh«ng ch¨m sãc, nu«i dËy tèt dÔ sinh ra lèi sèng Ých kû, kh«ng cã kh¸i niÖm anh em vµ sù ph¸t triÓn cña chóng kh«ng th«ng qua m«i tr−êng c¹nh tranh. Nãi nh− vËy kh«ng cã nghÜa lµ mçi gia ®×nh kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i cã hai ®øa con mµ mçi cÆp vî chång nªn bµn b¹c thèng nhÊt víi nhau dõng l¹i ë mét ®øa hay hai ®øa lµ hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ, sù ch¨m sãc gi¸o dôc lµm sao cho ®øa trÎ cã ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn thµnh ng−êi cã Ých. Cßn cuèi cïng nÕu sinh tõ 3 ®øa trë lªn lµ ®· gãp phÇn lµm t¨ng d©n sè ®Êt n−íc tøc lµ cã téi lµm cho ®Êt n−íc nghÌo ®i. Mçi gia ®×nh chØ nªn cã tõ mét ®Õn hai con ®©y kh«ng chØ lµ viÖc riªng trong mçi gia ®×nh mµ ®· lµ cña c¶ x· héi tr¸ch nhiÖm ®Æt ra víi mçi chóng ta. K I L O B O O K . C O M C©u 5: D©n sè víi vÊn ®Ò t¨ng tr−ëng kinh tÕ Tr¶ lêi: T¨ng tr−ëng kinh tÕ ®ã lµ môc tiªu ph¸t triÓn kinh tÕ cña hÇu hÕt c¸c quèc gia. ChØ tiªu t¨ng tr−ëng kinh tÕ lµ mét chØ tiªu quan träng trong chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n−íc. Muèn cã ®−îc t¨ng tr−ëng kinh tÕ th× cÇn ph¶i cã c¸c nguån lùc, trong ®ã d©n sè lµ mét nguån lùc quan träng. NÕu mét quèc gia cã nguån lao ®éng dåi dµo lµ mét yÕu tè thóc ®Èy qu ¸ tr×nh s¶n xuÊt. D©n sè lµ lùc l−îng s¶n xuÊt gãp phÇn s¶n xuÊt cña c¶i vËt chÊt cho x· héi. ChÝnh v× vËy qui m«, c¬ cÊu, chÊt l−îng vµ tèc ®é t¨ng d©n sè cã ¶nh h−ëng lín ®Õn qu¸ tr×nh t¨ng tr−ëng kinh tÕ. D©n sè cã thÓ ¶nh h−ëng tÝch cùc hoÆc tiªu cùc tíi t¨ng tr−ëng kinh tÕ. NÕu d©n sè qu¸ ®«ng th× ¶nh h−ëng tíi t¨ng tr−ëng kinh tÕ bëi v× nguån lùc tù nhiªn bÞ c¹n kiÖt dÇn. D©n sè ®«ng vµ t¨ng tr−ëng nhanh cßn lµ mét g¸nh nÆng cho x· héi v× x· héi ph¶i tiªu tèn c¸c nguån lùc ®Îe gi¶i quyÕt thÊt nghiÖp vµ nhiÒu vÊn ®Ò kh¸c. Do ®ã nã lµm gi¶m tèc ®é t¨ng tr−ëng kinh tÕ cña ®Êt n−íc. D©n sè ®ã lµ bé phËn cã thÓ s¸ng t¹o ra gi¸ trÞ míi. Ngµy nay con ng−êi nhê vµo sù ph¸t triÓn cña khoa häc kü thuËt ®· thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Cïng víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña khoa häc kü thuËt, con ng−êi ngµy cµng s¸ng t¹o ra ®−îc nhiÒu s¶n phÈm míi dïng c¸c chÊt nh©n t¹o. Nh− vËy chÝnh con ng−êi ®· thóc ®Èy lùc l−îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn. ChÝnh v× vai trß quan träng cña con ng−êi còng nh− vÊn ®Ò bïng næ d©n sè hiÖn nay mµ ch−a gi¶m, c¸c n−íc cÇn ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch phï hîp ®Ó ph¸t triÓn d©n sè mét c¸ch phï hîp víi qui m« cña ®Êt n−íc ®ång thêi n©ng cao chÊt l−îng d©n sè. D©n sè ®ã lµ lùc l−îng t¹o ra gi¸ trÞ ®Ó nu«i sèng x· héi, ®ång thêi cßn lµ lùc l−îng tiªu dïng cña c¶i mµ hä lµm ra. Con ng−êi muèn duy tr× cuéc sèng cña m×nh th× ph¶i tiªu dïng mét l−îng cña c¶i nhÊt ®Þnh. §Ó nghiªn cøu d©n sè víi t− c¸ch lµ tiªu dïng ng−êi ta dïng chØ tiªu GNP/ ng−êi. NÕu tæng thu nhËp quèc d©n kh«ng ®æi, d©n sè cµng cao th× GNP/ ng−êi gi¶m Ngµy nay víi tèc ®é t¨ng d©n sè qu¸ nhanh, nhanh h¬n tèc ®é t¨ng GNP th× vÊn ®Ò tiªu dïng cña con ng−êi ®ang trë thµnh mét vÊn ®Ò ®¸ng quan t©m: Thu nhËp quèc d©n/ ng−êi cã xu h−íng gi¶m dÇn, c¸c nhu cÇu con ng−êi kh«ng ®−îc ®¸p øng ®óng møc. MÆt kh¸c, víi t− c¸ch lµ lùc l−îng tiªu dïng d©n sè còng cã mÆt tiªu cùc cña nã. Tiªu dïng cµng m¹nh bao nhiªu th× s¶n xuÊt cµng ph¸t triÓn bÊy nhiªu. Qua nghiªn cøu d©n sè víi t− c¸ch lµ lùc l−îng s¶n xuÊt vµ tiªu dïng chóng ta ®· thÊy ®−îc mét sè vai trß tÝch cùc gièng nh− tiªu cùc cña nã ®Õn sù t¨ng tr−ëng kinh tÕ. C©u 6: Tr×nh bÇy c¸c gi¶i ph¸p chÝnh s¸ch d©n sè cã liªn hÖ víi t×nh h×nh hiÖn nay ë n−íc ta. NhiÖm vô c«ng ®oµn c¸c cÊp trong c«ng t¸c d©n sè kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh Tr¶ lêi: a) C¸c gi¶i ph¸p chÝnh s¸ch d©n sè: Thùc hiÖn ®ång bé 7 gi¶i ph¸p sau: 1. L·nh ®¹o vµ tæ chøc: Ph¶i t¨ng c−êng vµ chØ ®¹o chÆt chÏ vÊn ®Ò d©n sè, ph¶i cã bé m¸y lµm c«ng t¸c chuyªn tr¸ch vÒ d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh. HiÖn nay, §¶ng ®· t¨ng c−êng sù l·nh ®¹o cña chÝnh quyÒn c¸c cÊp víi c«ng t¸c D©n sè - kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh. Cô thÓ c¸n bé chñ chèt ë c¸c cÊp ph¶i trùc tiÕp l·nh ®¹o vµ chØ ®¹o c«ng t¸c nµy. KiÖn toµn bé m¸y chuyªn tr¸ch tõ Uû ban quèc gia D©n sè - kÕ ho¹ch gia ®×nh ®Õn cÊp tØnh, cÊp huyÖn råi tíi ban D©n sè - kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh cÊp x·, m« h×nh qu¶n lý cña nhµ n−íc vÒ c«ng t¸c D©n sè - kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh ®· tr¶i qua qu¸ tr×nh lùa chän tõ nh÷ng n¨m 1963 ®Õn nay ®· æn ®Þnh vµ ph¸t huy hiÖu lùc. 2. Th«ng qua gi¸o dôc tuyªn truyÒn: TÊt c¶ mäi ng−êi ®Òu ph¶i lµm viÖc th«ng tin gi¸o dôc tuyªn truyÒn, tuyªn truyÒn cho mäi ng−êi trong mäi løa tuæi nh−ng ph¶i chó träng néi dung tuyªn truyÒn ®Ó phï hîp víi mäi løa tuæi. ¦u tiªn 1: Nh÷ng cÆp vî chång ®ang trong tuæi sinh ®Î vµ chØ ®Î con mét bÒ lµ hai g¸i vµ tr−êng hîp chång tho¸t ly cßn vî ë nhµ quª. ¦u tiªn 2: Tuyªn truyÒn cho nam giíi v× trong viÖc kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh nam giíi còng ph¶i mét phÇn tr¸ch nhiÖm (nam giíi th−êng cã tÝnh gia tr−ëng hay bÞ ¶nh h−ëng cña t− t−ëng cã con trai ®Ó nèi dâi). Víi thµnh tùu khoa häc kü thuËt ngµy nay cã nhiÒu biÖn ph¸p kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh mµ nam giíitth th× sÏ mang l¹i kÕt qu¶ tèt h¬n so víi n÷ giíi (vÝ dô: ®×nh s¶n nam. tù gi¸c dïng c¸c dông cô ®Ó tr¸nh thai...) ¦u tiªn 3: Tuyªn truyÒn nh÷ng ng−êi l·nh ®¹o vµ nh÷ng ng−êi cã uy tÝn (nh− c¸c giµ lµng, téc tr−ëng, cha xø) ®Ó hä biÕt ®−îc t¸c h¹i cña viÖc d©n sè t¨ng nhanh tõ ®ã sÏ ®éng viªn mäi ng−êi chÊp nhËn c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai dÉn ®Õn ®Î Ýt con vµ tõ ®ã gi¶m tû lÖ sinh ®Î. ¦u tiªn 4: Tuyªn truyÒn cho nh÷ng ng−êi trong ®é tuæi sinh ®Î nh−ng ch−a x©y dùng gia ®×nh, tuyªn truyÒn ®Õn thanh thiÕu niªn. Néi dung tuyªn truyÒn: - Nguy c¬ bïng næ d©n sè vµ t¸c h¹i cña viÖc d©n sè ph¸t triÓn nhanh - Tuyªn truyÒn c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai, c¸c −u nh−îc ®iÓm cña biÖn ph¸p ®ã. - Tuyªn truyÒn tr¸ch nhiÖm cña cha mÑ ®èi víi c¸c con (tr¸ch nhiÖm vÒ nu«i dËy h−íng nghiÖp)- Tuyªn truyÒn cho tÊt c¶ mäi ng−êi (®Æc biÖt lµ nam giíi) gi¸ trÞ vÒ con trai, con g¸i ph¶i ®Òu cã quyÒn lîi vµ tr¸ch nhiÖm nh− nhau ®èi víi cha mÑ. - Tuyªn truyÒn quan hÖ t×nh dôc lµnh m¹nh vµ phßng chèng SIDA, h×nh thøc tuyªn truyÒn tèt nhÊt lµ th«ng qua h×nh thøc v¨n nghÖ. 3. DÞch vô kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh: Yªu cÇu ph¶i kÞp thêi, thuËn tiÖn, chÊt l−îng an toµn, tÕ nhÞ vµ phï hîp víi kh¶ n¨ng tµi chÝnh cña nh©n d©n. C¸c ®Þa ®iÓm cã thÓ gióp d©n thùc hiÖn kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh: c¬ quan y tÕ c¸c cÊp, c¬ quan d©n sè kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh vµ thÞ tr−êng... 4. Tµi chÝnh vµ hËu cÇn: Ng©n s¸ch nhµ n−íc chi cho kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh lµ 0,26$/ ng−êi. HiÖn nay nhµ n−íc ®ang quyÕt t©m n©ng cao hÖ sè ®Ó phôc vô cho kÕ ho¹ch gia ®×nh lµ 0,6$/ ng−êi (®©y lµ møc ®é trung b×nh cña thÕ giíi). Sè tiÒn chi cho c«ng t¸c d©n sè Nhµ n−íc giao cho Bé tµi chÝnh thùc hiÖn sau ®ã ph©n vÒ Uû ban quèc gia D©n sè- kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh tõ ®ã ph©n bæ vÒ c¸c c¬ së. Ngoµi sè tiÒn nµy ViÖt Nam cßn ®−îc sù ñng hé cña c¸c tæ chøc quèc tÕ, cña c¸c uû ban d©n sè cña Liªn hîp quèc tµi trî. 5. ChÝnh s¸ch chÕ ®é: Cã ba lo¹i: a) chÝnh s c¸h cho ng−êi trùc tiÕp thùc hiÖn kÕ ho¹ch ho ¸gia ®×nh l−îng tiÒn ®−îc h−ëng vµ sè ngµy nghØ lµ bao nhiªu cho mét ca ®×nh s¶n (mét ca ®×nh s¶n Nhµ n−íc båi d−ìng 200.000 ® vµ mét sè ngµy nghØ ®−îc h−ëng nguyªn l−¬ng) b) ChÝnh s¸ch ®èi víi nh÷ng ng−êi lµm c«ng t¸c tuyªn truyÒn vµ nh÷ng ng−êi thùc hiÖn dÞch vô kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh c) C¸c chÝnh s¸ch x· héi kh¸c cã liªn quan, quyÒn lîi cña ng−êi d©n ®−îc h−ëng theo hé gia ®×nh vµ nghÜa vô ®ãng gãp. 6. §µo t¹o vµ nghiªn cøu: Ph¶i tÝch cùc ®µo t¹o c¸n bé d©n sè b»ng c¸ch ®µo t¹o trong n−íc vµ ë n−íc ngoµi. 7. C«ng t¸c qu¶n lý t¨ng c−êng c¸c hîp ®ång tr¸ch nhiÖm gi÷a c¸c Uû ban quèc gia d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh vµ c¸c tØnh c¸c ngµnh vµ nhiÖm vô c«ng ®oµn c¸c cÊp trong c«ng t¸c kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh. C«ng ®oµn c¸c cÊp cã nhiÖm vô vËn ®éng c¸c ®oµn viªn c«ng ®oµn thùc hiÖn sinh ®Î cã kÕ ho¹ch, mçi gia ®×nh chØ cã tõ mét ®Õn hai con ®Ó cã ®iÒu kiÖn nu«i dËy con vµ ®éng viªn c¸c gia ®×nh ®Î th−a con thø nhÊt c¸ch con thø hai tõ 3- 5 n¨m. N÷ c«ng nh©n viªn chøc kh«ng sinh con tr−íc 22 tuæi. Gi¸o dôc cho c¸c ®oµn viªn cã nÕp sèng v¨n ho¸ lµnh m¹nh, duy tr× quan hÖ mét vî mét chång, gi¸o dôc cho mäi ng−êi sèng cã tr¸ch nhiÖm víi b¶n th©n, víi cha mÑ, víi vî chång vµ con c¸i. VËn ®éng c¸c cÆp vî chång sinh con mét bÒ vµ cã tõ hai con trë lªn thùc hiÖn ®×nh s¶n nÕu ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh kh«ng cã hiÖu qu¶. B¶o vÖ quyÒn lîi cña ng−êi lao ®éng ®Æc biÖt lµ quan t©m ®Õn quyÒn lîi cña nh÷ng ng−êi thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p kÕ ho¹ch gia ®×nh. C©u 7: Kh¸i niÖm, ý nghÜa cña dù b¸o d©n sè, tr×nh bÇy c«ng thøc, ®iÒu kiÖn øng dông, −u nh−îc ®iÓm cña ph−¬ng ph¸p to¸n häc (hµm sè tuyÕn tÝnh, hµm sè gia t¨ng cÊp sè nh©n) dù b¸o d©n sè Tr¶ lêi: - Kh¸i niÖm dù b¸o d©n sè lµ viÖc tÝnh to¸n d©n sè cho t−¬ng lai cã c¬ së khoa häc dùa trªn nh÷ng gi¶ thiÕt vÒ sinh, chÕt, di d©n... ®· ®−îc chÊp nhËn ®é chÝnh x¸c cña dù b¸o d©n sè thuéc vµo viÖc ®−a ra nh÷ng gi¶ thiÕt vÒ sinh, chÕt, di d©n... KÕt qu¶ cña dù b¸o cã thÓ lµ qui m« d©n sè nh−ng còng cã thÓ lµ qui m« d©n sè vµ c¬ cÊu d©n sè ®iÒu ®ã phô thuéc vµo dù b¸o. - ý nghÜa dù b¸o d©n sè lµ c¬ së ®Ó ®Ò ra c¸c kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n−íc, cña tõng ®Þa ph−¬ng. BiÕt ®−îc qui m« d©n sè, tèc ®é gia t¨ng, gia t¨ng ®Ó cã kÕ ho¹ch gi¶i quyÕt viÖc lµm, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ gi¸o dôc. TÊt c¶ c¸c kÕ ho¹ch nµy phô thuéc chÆt chÏ vµo dù ®o¸n d©n sè biÕt ®−îc sù gia t¨ng d©n sè còng ®Ó ®iÒu chØnh ngay diÔn biÕn d©n sè cho phï hîp víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Ph−¬ng ph¸p to¸n häc: Cã thÓ diÔn t¶ theo c¸c b−íc sau: Thu nhËp th«ng tin ¦íc l−îng c¸c tham sè cña hµm ®· chän dùa vµo sè liÖu di d©n thùc tÕ, −íc l−îng c¸c tham sè ®Ó ®Þnh hµm cô thÓ. + Dùa vµo hµm ®· x¸c ®Þnh tiÕn hµnh ngo¹i suy ®Ó x¸c ®Þnh sè d©n cña tõng kú dù b¸o - ¦u ®iÓm chung: §¬n gi¶n, dÔ tÝnh to¸n, sè liÖu lÞch sö kh«ng cÇn chi tiÕt - Nh−îc ®iÓm: Møc ®é tin cËy kÌm v× trong t−¬ng lai lu«n cã nh÷ng nh©n tè míi t¸c ®éng lµm thay ®æi xu thÕ hinhf thµnh, kh«ng ®¸p øng ®−îc nhu cÇu nghiªn cøu kh¸c nhau trong d©n sè. + Hµm tuyÕn tÝnh: C«ng thøc: P(t) = P0 ( 1+Rt) Pt : Sè n¨m dù b¸o P0: D©n sè n¨m gèc R: Tèc ®é t¨ng d©n sè hµng n¨m theo ph−¬ng ph¸p trung b×nh t : Kho¶ng thêi gian gi÷a n¨m dù b¸o vµ n¨m gèc - §iÒu kiÖn øng dông: ph−¬ng ph¸p hµm sè tuyÕn tÝnh ®−îc x©y dùng dùa trªn c¬ së gi¶ thiÕt lµ trong thêi kú dù b¸o hµng n¨m d©n sè t¨ng hoÆc gi¶m mét l−îng kh«ng ®æi. Tuy nhiªn gi¶ thiÕt nµy kh«ng phï hîp víi thùc tÕ. - ¦u ®iÓm: TÝnh to¸n ®¬n gi¶n - Nh−îc ®iÓm: ChØ ¸p dông trong tr−êng hîp d©n sè Ýt biÕn ®éng trong ph¹m vi nh− th«n, x· + Hµm sè gia t¨ng cÊp sè nh©n C«ng thøc: Pt = Po(1+R) Pt: D©n sè n¨m dù b¸o P0: D©n sè n¨m gèc R: Tèc ®é t¨ng d©n sè hµng n¨m theo ph−¬ng ph¸p trung b×nh nh©n t: Kho¶ng thêi gian gi÷a n¨m dù b¸o vµ n¨m gèc §iÒu kiÖn øng dông x©y dùng trªn c¬ së gi¶ thiÕt r»ng trong kú dù b¸o hµng n¨m d©n sè t¨ng hoÆc gi¶m víi mét tèc ®é kh«ng ®æi. Ph−¬ng ph¸p nµy phï hîp víi thùc tÕ h¬n. ¦u ®iÓm: DÔ tÝnh to¸n, ¸p dông réng r·i C©u 8: Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay t¹i sao cã sù chªnh lÖch vÒ møc sinh, møc chÕt, tuæi thä trung b×nh gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n Tr¶ lêi: Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, khi mµ nÒn kinh tÕ cña ®Êt n−íc ®ang cã sù t¨ng tr−ëng nhÊt ®Þnh. Nhµ n−íc ®· vµ ®ang tuyªn truyÒn réng r·i c¸c vÊn ®Ò vÒ d©n sè kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh ®Õn mçi ng−êi d©n. Nh−ng cã mét thùc tr¹ng lµ vÉn cã sù chªnh lÖch vÒ møc sinh, møc chÕt vµ tuæi thä b×nh qu©n gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n. §Ó lý gi¶i ®−îc nguyªn nh©n nµy tr−íc hÕt ph¶i thÊy ®−îc sù chªnh lÖch gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n nh− thÕ nµo vÒ ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi. ChÝnh nh÷ng yÕu tè nµy ®· trùc tiÕp ¶nh h−ëng ®Õn møc sinh, møc chÕt vµ tuæi thä trung b×nh. Trong c¸c yÕu tè x· héi cã tr×nh ®é häc vÊn vµ phong tôc tËp qu¸n cña kÕt h«n, tr×nh ®é häc vÊn cña ng−êi vî, ng−êi chång còng ¶nh h−ëng rÊt lín ®Õn sè con sinh ra. Tr×nh ®é häc vÊn cao h¬n g¾n liÒn víi qui m« gia ®×nh nhá. ë thµnh thÞ tr×nh ®é häc vÊn cña ng−êi d©n cao h¬n ë n«ng th«n. Do tr×nh ®é cao cho nªn hä hiÓu biÕt tèt h¬n vÒ viÖc ®iÒu khiÓn hµnh vi sinh ®Î, t¹o ra −íc muèn n©ng søc sèng lªn. Tr×nh ®é häc vÊn cao h¬n th−êng ®i ®«i víi viÖc n©ng cao tuæi kÕt h«n. ë thµnh thÞ ®é tuæi thanh niªn ®ang ph¶i häc rÊt nhiÒu: n©ng cao tay nghÒ, häc ngo¹i ng÷, häc vi tÝnh... trong khi ®ã ë n«ng th«n ng−êi n«ng d©n vÉn cßn t− t−ëng häc hÕt phæ th«ng ®· lµ nhiÒu, cßn nhiÒu hiÖn t−îng c−íi t¶o h«n, tr×nh ®é häc vÊn cao g¾n liÒn víi tû suÊt chÕt s¬ sinh vµ tû suÊt chÕt trÎ em thÊp do con c¸i ®−îc ch¨m sãc tèt h¬n, vÖ sinh tèt h¬n. ë thµnh thÞ nh÷ng phong tôc tËp qu¸n l¹c hËu ch−a thùc sù hÕt h¼n nh−ng kh«ng cßn nÆng nÒ nh− ë n«ng th«n. Lèi sèng c«ng nghiÖp ho¸ ®· ®i vµo ®êi sèng mçi gia ®×nh, ng−êi phô n÷ ®−îc gi¶i phãng khái c¸c c«ng viÖc gia ®×nh, cã ®iÒu kiÖn tham gia c«ng t¸c x· héi. Do t×nh h×nh x· héi cã nhiÒu thay ®æi, viÖc cã c¬ héi kiÕm viÖc lµm trë lªn khã kh¨n v× vËy cha mÑ ph¶i ®Çu t− cho con c¸i nhiÒu h¬n do ®ã con c¸i ®−îc häc hµnh chu ®¸o, cã viÖc lµm æn ®Þnh, thu nhËp tèt l¹i cµng cã kh¶ n¨ng ch¨m sãc bè mÑ n©ng tuæi thä cña bè mÑ lªn. Ng−îc l¹i ë n«ng th«n vÉn cßn quan niÖm muèn cã con trai, muèn cã nhiÒu con lÊy chç dùa vÒ giµ... Sinh ra nhiÒu con, bè mÑ ph¶i b−¬n tr¶i ®Ó kiÕm sèng, ®iÒu kiÖn ch¨m sãc con vµ ngay chÝnh b¶n th©n kh«ng cã nªn gi¶m tuæi thä. §· thÕ tuy hiÖn nay m¹ng l−íi y tÕ ®· réng kh¾p trªn ph¹m vi toµn l·nh thæ nh−ng ë thµnh thÞ ®iÒu kiÖn ch¨m sãc y tÕ vÉn tèt h¬n. Cuèi cïng lµ yÕu tè kinh tÕ thµnh thÞ cã møc sèng cao h¬n n«ng th«n, møc sèng cao th× møc sinh gi¶m, tû suÊt chÕt gi¶m xuèng, tuæi thä b×nh qu©n cña ng−êi d©n t¨ng lªn. Khi møc sèng cao phô n÷ rÊt l−êi ®Î v× hä cho r»ng chi phÝ c¬ héi cho viÖc ®ã qu¸ lín. Cßn ë n«ng th«n vÉn trong c¸i vßng luÈn quÈn møc sèng thÊp dÉn ®Õn Ýt häc, tr×nh ®é häc vÊn thÊp dÉn ®Õn kÐm hiÓu biÕt dÉn ®Õn sinh nhiÒu dÉn ®Õn møc sèng thÊp tuæi thä gi¶m. Nh− vËy lµm thÕ nµo ®Ó xo¸ bá sù chªnh lÖch nµy, ®©y lµ nçi lo kh«ng chØ cña Uû ban d©n sè vµ kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh mµ lµ cña c¸c cÊp chÝnh quyÒn, c¸c ®oµn thÓ vµ cña mçi chóng ta. C©u 9: Mèi quan hÖ gi÷a ph¸t triÓn d©n sè, tÝch luü vµ tiªu dïng Tr¶ lêi: Con ng−êi ta tõ khi sinh ra ®Õn khi chÕt ®Òu ph¶i tiªu dïng mét l−îng cña c¶i nhÊt ®Þnh. Cho nªn ng−êi ta dùa vµo nh÷ng s¶n phÈm chñ yÕu cña thu nhËp quèc d©n trªn ®Çu ng−êi ®Ó ®¸nh gi¸ møc sèng cña ng−êi lao ®éng. Thu nhËp quèc d©n/®Çu ng−êi = ∑ Thu nhËp quèc d©n = ---------------------------------- ∑ D©n sè NÕu tæng thu nhËp quèc d©n kh«ng thay ®æi, d©n sè cµng cao bao nhiªu th× thu nhËp quèc d©n trªn ®Çu ng−êi gi¶m xuèng bÊy nhiªu. Tuy nhiªn mèi quan hÖ nµy kh«ng diÔn ra trong cïng mét thêi ®iÓm mµ tr¶i qua mét giai ®o¹n nhÊt ®Þnh. Trong giai ®o¹n tr−íc m¾t, d©n sè ph¸t triÓn kh«ng lµm cho tæng thu nhËp quèc d©n thay ®æi. Trong t−¬ng lai, d©n sè ph¸t triÓn còng cã thÓ lµm cho tæng thu nhËp quèc d©n t¨ng nh−ng kh«ng thÓ t¨ng cïng mét tèc ®é. NÕu tèc ®é t¨ng d©n sè lín h¬n tæng thu nhËp quèc d©n th× thu nhËp quèc d©n trªn ®Çu ng−êi sÏ gi¶m. Nh−ng víi t− c¸ch lµ lùc l−îng tiªu dïng nã t¸c ®éng tÝch cùc. Tiªu dïng cµng m¹nh bao nhiªu th× s¶n xuÊt cµng t¨ng bÊy nhiªu. Cßn d©n sè vµ tÝch luü cã mèi quan hÖ nh− thÕ nµo. Nh− chóng ta ®· biÕt trong x· héi lu«n lu«n cã nh÷ng nhãm ng−êi mµ chi phÝ tiªu dïng v−ît qu¸ thu nhËp do lao ®éng cña hä mang l¹i. Ch¼ng h¹n trÎ em vµ ng−êi giµ. Ng−îc l¹i còng tån t¹i nhãm ng−êi mµ s¶n phÈm do hä lµm ra v−ît qu¸ møc tiªu dïng cña hä. §Ó x· héi ph¸t triÓn nh÷ng ng−êi lao ®éng ph¶i s¶n xuÊt kh«ng chØ ®ñ tiªu dïng cho hä mµ cho c¶ nh÷ng ng−êi phô thuéc vµo hä vµ cßn ph¶i nhiÒu h¬n thÕ n÷a míi cã tÝch luü më réng s¶n xuÊt. Mét trong nh÷ng ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh ¶nh h−ëng cña qui m« vµ c¬ cÊu d©n sè ®Õn khèi l−îng tÝch luü lµ tÝnh to¸n thu nhËp vµ tiªu dïng theo tõng ®é tuæi. Gi¶ sö: + Tæng sè d©n lµ P + Sè d©n ®é tuæi x lµ Px + Mçi n¨m, mçi ng−êi ®é tuæi x t¹o ra thu nhËp ax, chi phÝ cho tiªu dïng lµ Cx. Tæng thu nhËp cña x· héi ký hiÖu Y sÏ lµ: Y = ∑Px.ax = ∑P.Px/P.ax = P∑Px.ax TËp hîp c¸c gi¸ trÞ Px {P1 = Px/ P} Ph¶n ¸ nh c¬ cÊu cña d©n sè theo ®é tuæi Tæng chi phÝ tiªu dïng cña x· héi, ký hiÖu C sÏ lµ C= ∑PxCx = ∑P.Px/P.Cx = P∑PxCx vµ tæng khèi l−îng tÝch luü Y-C = P∑Px-ax - P∑Px-cx = P{∑Px(ax-cx)} BiÓu thøc trªn chøng tá r»ng c¶ thu nhËp, tiªu dïng vµ tÝch luü cña x· héi ®Òu phô thuéc vµo tæng sè d©n, c¬ cÊu d©n sè theo tuæi Px vµ c¸c møc tÝch luü riªng lÎ cña tõng ng−êi ë tõng ®é tuæi (ax-cx). ë nh÷ng n−íc ®ang ph¸t triÓn th× tû lÖ trÎ em th−êng lín h¬n do vËy tæng khèi l−îng quü tÝch luü nhá vµ t¨ng chËm. Ng−îc l¹i ë c¸c n−íc ph¸t triÓn tû sè phô thuéc nhá nªn cã ®iÒu kiÖn n©ng cao quü tÝch luü ph¸t triÓn s¶n xuÊt. Nh− vËy nÕu tèc ®é t¨ng d©n sè lín h¬n tæng thu nhËp quèc d©n th× thu nhËp quèc d©n trªn ®Çu ng−êi sÏ gi¶m. §iÒu ®ã dÉn ®Õn khèi l−îng tÝch luü sÏ gi¶m.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfCâu hỏi lý thuyết dân số.pdf
Luận văn liên quan