Đề tài Giải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU Lý do nghiên cứu Chính sách Đổi Mới của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam đã tạo ra những thành quả rất đáng khích lệ trong việc phát triển kinh tế-xã hội của đất nước trong hơn một thập kỷ qua. Mức tăng trưởng GDP trong nhiều năm liên tục đạt được ở mức khá cao so với các nước khác trong khu vực và cả trên bình diện thế giới chính là kết quả tổng hợp từ sự tăng trưởng mạnh mẽ của các khu vực, ngành nghề kinh tế khác nhau, trong đó có ngành ngân hàng. Cùng với sự ra đời của các Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nước và Pháp Lệnh về các Tổ chức Tín dụng (1990) và sau nầy là Luật Ngân hàng Nhà nước và Luật các Tổ chức Tín dụng (1997), cho đến nay, hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam đã có những bước phát triển nhanh chóng, từng bước hiện đại hóa công nghệ, nâng cao qui mô hoạt động, cung ứng ngày cành nhiều hơn các sản phẩm, dịch vụ cho đời sống kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, hệ thống ngân hàng Việt Nam cũng đã bộc lộ nhiều khiếm khuyết, yếu kém nội tại của mình. Các vần đề như năng lực, trình độ quản lý còn nhiều hạn chế; đội ngũ nhân sự còn chưa tinh thông; qui mô hoạt động nhỏ bé; các yếu kém trong quản trị rủi ro, tình trạng nợ xấu, nợ khó đòi kéo dài trong nhiều năm, chính là những thách thức rất quan trọng cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay và trong tương lai. Đặc biệt, để giành thế chủ động trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, hệ thống ngân hàng Việt Nam nói chung và các ngân hàng thương mại cổ phần nói riêng cần phải được nhanh chóng củng cố, xây dựng đa dạng về hình thức, hoạt động an toàn, hiệu quả, có khả năng huy động tốt hơn các nguồn lực và mở rộng đầu tư, đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Là một hệ thống ngân hàng non trẻ, bên cạnh các ngân hàng thương mại quốc doanh đầu đàn, tương đối lớn mạnh, giàu kinh nghiệm trên thương trường; các ngân hàng nước ngoài với mạng lưới toàn cầu và tiềm lực tài chánh mạnh mẽ, các ngân hàng thương mại cổ phần đang đứng trước nhiều thách thức trong quá trình hội nhập, đặc biệt trong bối cảnh lịch trình đã cam kết trong Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ và lộ trình chuẩn bị gia nhập WTO. Do đó, việc phân tích, xác định vị thế cạnh tranh hiện nay; định hướng xây dựng một chiến lược cạnh tranh chung, để từ đó, xác định các giải pháp cho việc xây dựng chiến lược cạnh tranh đó cho các ngân hàng thương mại cổ phần là một sự cần thiết tất yếu và có vai trò quyết định đến thành bại của các ngân hàng nầy. Đó là lý do mà NCS chọn đề tài “Giải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh” làm luận án tiến sĩ kinh tế. Luận đề xuất phát Quản trị chiến lược bao gồm ba quá trình cơ bản sau đây: xây dựng chiến lược, thực thi chiến lược và đánh giá chiến lược. Ở đây, như phạm vi nghiên cứu của luận án sẽ chỉ ở phần dưới đây, chúng ta chỉ bàn về xây dựng chiến lược. Để tiếp tục, chúng tôi xin trích dẫn định nghĩa về xây dựng chiến lược cạnh tranh trích từ quyển Chiến lược cạnh tranh của Giáo sư Micheal Porter [38, tr.15]: “Xây dựng chiến lược cạnh tranh chính là để xây dựng một mô hình tổng thể về việc doanh nghiệp sẽ cạnh tranh như thế nào, mục tiêu của doanh nghiệp là gì, và những chính sách nào cần có để thực hiện các mục tiêu đó”. Chiến lược xuất phát từ các cạnh tranh trên thương trường. Việc xây dựng chiến lược được dựa trên cơ sở phân tích hiện trạng và xác định vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Giải pháp là các cách thức tổ chức, quản trị để đạt được các mục tiêu của chiến lược đã được xây dựng. Do đó, vị thế cạnh tranh, mục tiêu chiến lược và các giải pháp xây dựng chiến lược là ba phạm trù cơ bản của quá trình xây dựng chiến lược. Việc xác định các giải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh, trong một chùng mực nào đó, có thể được xem như các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp. Nhưng không chỉ có thế, bởi lẽ, các giải pháp cạnh tranh đó không thể được đề nghị một cách chung chung, vô phương hướng mà trái lại, phải được đặt trong mối liên hệ liên hoàn giữa ba phạm trù cơ bản nêu trên, ngay trong tiến trình xây dựng chiến lược cạnh tranh, và để có thể được thực hiện trong giai đoạn kế tiếp là triển khai thực hiện chiến lược. Do đó, các giải pháp đó chính là các giải pháp trong việc xây dựng chiến lược cạnh tranh; các giải pháp để xây dựng chiến lược cạnh tranh; hoặc có thể nói gọn hơn, các giải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh. Đó chính là luận đề xuất phát của luận án nầy. Mục tiêu của việc nghiên cứu Từ lý do nghiên cưú và luận đề xuất phát trên, các mục tiêu của việc nghiên cứu sẽ là: Về mặt lý luận, luận án sẽ cố gắng hệ thống hóa các cơ sở lý thuyết về cạnh tranh, chiến lược cạnh tranh, các điều kiện tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững, năng lực cạnh tranh, phương thức xác định vị thế cạnh tranh và việc ứng dụng các mô hình vào việc phân tích, định hướng và xây dựng chiến lược cạnh tranh chung cho các ngân hàng thương mại. Cơ sở lý thuyết mà NCS sử dụng sẽ dựa vào các tác giả khác nhau, nhưng tập trung nhất là các lý thuyết về lợi thế cạnh tranh và chiến lược cạnh tranh của Giáo sư Micheal Porter. Về phương diện thực tiễn, trên cơ sở các mô hình lý thuyết đã được đúc kết, luận án sẽ tập trung phân tích thực trạng hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh để có thể lập ra một ma trận phân tích TOWS, cơ sở để có thể xác định vị thế cạnh tranh và định hướng chiến lược cạnh tranh chung, để từ đó, xác định các giải pháp căn bản cho việc xây dựng chiến lược cạnh tranh chung đó. Các nội dung nghiên cứu Xuất phát từ mục tiêu nghiên cứu trên, các nội dung nghiên cứu chủ yếu sẽ là: - Đánh giá tổng quan về hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. - Hội nhập trong ngành tài chánh-ngân hàng: cơ hội và thách thức cho các ngân hàng thương mại Việt Nam. - Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ và lộ trình hội nhập từ nay cho đến năm 2010. - Các nghiên cứu trên thế giới về cạnh tranh ngân hàng. - Phân tích tổng quan các lực lượng cạnh tranh hiện nay của các ngân hàng thương mại cổ phần. - Luận cứ về các giải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Khung nghiên cứu Từ luận đề xuất phát và các mục tiêu, nội dung nghiên cứu, luận án có thể được thực hiện qua khung nghiên cưú sau đây (Hình 0.1). Khung nghiên cứu đó có thể được diễn đạt qua việc trả lời các chi tiết xung quanh 3 câu hỏi sau đây: 1) Chúng ta đang ở đâu? Ỉ XÁC ĐỊNH VỊ THẾ CẠNH TRANH 2) Chúng ta muốn đi về đâu? Ỉ XÁC ĐỊNH, LỰA CHỌN CÁC MỤC TIÊU CHIẾN LƯỢC MÀ CHÚNG TA MUỐN ĐẠT TỚI 3) Chúng ta đi đến đó như thế nào? Ỉ XÁC ĐỊNH CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ RÚT NGẮN KHOẢNG CÁCH GIỮA VỊ THẾ CẠNH TRANH HIỆN NAY CỦA CHÚNG TA VÀ MỤC TIÊU MÀ CHÚNG TA MUỐN ĐẠT TỚI. ĐÓ CHÍNH LÀ XÁC ĐỊNH CÁC GIẢI PHÁP XÂY DỰNG CHIẾN LƯỢC CẠNH TRANH Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu chủ yếu của đề tài là các ngân hàng thương mại cổ phần có Hội sở đăng ký trên địa bàn trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh cùng với các lực lượng cạnh tranh của chúng. Do phạm vi nghiên cứu của đề tài tương đối rộng, nên đối với việc nghiên cứu các lực lượng cạnh tranh, đề tài sẽ tập trung nghiên cứu các lực lượng cạnh tranh mang tính trực diện nhất, đó là các nhóm ngân hàng thương mại quốc doanh, nhóm các ngân hàng liên doanh và nhóm các chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại thành phố Hồ Chí Minh. Tuy vậy, các định chế tài chánh phi-ngân hàng, lực lượng cạnh tranh người cung ứng-khách hàng cũng sẽ được đề tài phân tích và dẫn chiếu một cách tổng quát. Không gian phân tích là địa bàn thành phố Hồ Chí Minh. Tuy vậy, do chiến lược cạnh tranh của các ngân hàng cổ phần thành phố Hồ Chí Minh không thể tách rời các chiến lược, chương trình hội nhập kinh tế quốc tế của cả nước, mà đặc biệt là Chương trình hội nhập của ngành ngân hàng Việt Nam, cho nên các phân tích ở tầm vĩ mô cũng sẽ được dẫn chiếu một cách phù hợp với các nội dung nghiên cứu. Thời gian phân tích là giai đoạn 1993-2003, với viễn cảnh đến năm 2010, năm bản lề của hội nhập ngân hàng trong khuôn khổ cam kết của Hiệp định Thương mại Việt-Mỹ, năm mà các ngân hàng 100% Hoa Kỳ sẽ được quyền thực hiện các dịch vụ ngân hàng như các ngân hàng Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu Các phương pháp nghiên cứu sau đây sẽ được áp dụng trong luận án: - Phỏng vấn chuyên gia: phỏng vấn trực tiếp các nhà lãnh đạo một số ngân hàng thương mại trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, các chuyên gia, nhà nghiên cứu, các nhà giáo hoạt động lâu năm trong ngành. - Khảo sát thực tế: qua quá trình mà NCS đã làm việc hơn 10 năm trực tiếp cho các ngân hàng trong và ngoài nước, với cương vị là cán bộ quản lý và chuyên viên tư vấn. - Điều tra thống kê: qua phỏng vấn bằng thư (phương pháp thuận lợi) các cán bộ quản lý các ngân hàng thương mại cổ phần thành phố Hồ Chí Minh, chức vụ từ phó trưởng phòng trở lên. Mục tiêu của việc điều tra là cố gắng phác họa một bức tranh tổng quan, dù chỉ mang tính chất tham khảo, về các mặt hoạt động của các ngân hàng thương mại cổ phần thành phố Hồ Chí Minh, do chính những cán bộ quản lý của các ngân hàng ấy phác họa nên.

pdf169 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 15/05/2013 | Lượt xem: 1881 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Giải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
h khaùc, ñoù laø bieåu hieän cuûa taêng tröôûng “noùng”, nhö trong hai naêm 2002 vaø 2003. Coøn nhöõng ngaân haøng “toáp treân”? Khoâng coù caùc soá lieäu thoáng keâ chi tieát veà giao dòch tieàn teä treân thò tröôøng lieân ngaân haøng, nhöng moät ñieàu deã thaáy laø moät nguoàn voán dö thöøa cuûa caùc ngaân haøng “toáp treân” ñaõ chaûy veà phía caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi, nhö moät lieäu phaùp “tình theá”, coù theå döôùi muïc ñích cuoái cuøng laø traùnh ruûi ro ñoïng voán. Giaù cho vay lieân ngaân haøng, ñöông nhieân seõ reû, thaäm chí, thaáp hôn nhieàu so vôùi laõi suaát huy ñoäng bình quaân, do hai taùc ñoäng cuøng moät luùc: thöù nhaát ñeå traùnh nguy cô ñoïng voán, thöù hai laø yeáu toá “giaûm ruûi ro cuûa ngöôøi ñi vay” do uy tín vaø thöïc löïc taøi chaùnh maïnh meõ cuûa caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi. Chuùng toâi xin nhaéc laïi, vaøo thôøi ñieåm phaân tích, caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi vaãn chöa ñöôïc pheùp nhaän tieàn göûi khoâng kyø haïn, coù kyø haïn vaø tieàn göûi tieát kieäm baèng ñoàng Vieät Nam cuûa caùc caù nhaân Vieät Nam vaø phaùp nhaân laø toå chöùc Vieät Nam khoâng coù quan heä tín duïng vôùi ngaân haøng. Nguoàn voán tieàn ñoàng do ñoù chuû yeáu seõ ñöôïc huy ñoäng treân thò tröôøng tieàn teä lieân ngaân haøng. Nhöng nhö baûng döôùi ñaây cho thaáy, laõi suaát chaøo (offered) cuûa caùc chi nhaùnh ngaân haøng nöôùc ngoaøi taïi thò tröôøng lieân ngaân haøng luoân luoân reû hôn nhieàu so vôùi caùc ngaân haøng noäi ñòa. Moät ñaëc ñieåm caàn ghi nhôù laø trong thôøi ñieåm 22-9- 2003, côn soát huy ñoäng voán cuûa caùc ngaân haøng vaãn coøn ôû ñieåm ñænh. Baûng 3.4: Vietnam Interbank Offered Rate 22-9-2003 O/N 1W 2W 1MTH 2MTH 3MTH 6MTH ACB 4.50 5.50 6.00 7.00 7.25 7.80 8.20 TECHCOMBANK 4.00 5.00 5.40 6.50 6.80 7.00 7.40 EXIMBANK 5.00 5.40 5.70 6.50 6.80 7.40 8.25 AGRIBANK 4.00 4.70 5.30 6.20 6.65 7.75 8.25 BIDV 4.00 4.50 5.00 6.00 6.50 7.50 8.50 144 INCOMBANK 4.00 4.50 5.00 5.50 6.00 6.50 8.00 VIETCOMBANK 4.00 4.80 5.30 6.00 6.50 7.50 8.50 ANZ 4.10 4.30 4.75 5.10 5.50 5.75 6.50 CITIBANK NA 4.20 4.30 4.60 4.80 5.10 5.40 6.30 DEUSTCHE BK 4.00 4.30 4.60 4.80 5.10 5.40 6.30 STANCHART 4.30 4.75 4.85 5.00 5.30 5.60 6.50 HSCB 4.00 4.25 4.50 4.75 5.10 5.40 6.25 FIXINGS 4.28 4.60 5.05 5.64 6.26 6.88 7.43 (Nguoàn: Reuter, 22-9-2003) Trong khi ñoù, chuùng ta haõy thöû xem qua baûng caân ñoái keá toaùn cuûa Ngaân haøng ACB vaøo moät ngaøy gaàn vôùi thôøi ñieåm treân. Qua baûng 3.5, khoâng baøn veà thanh khoaûn cuûa ACB vaøo thôøi ñieåm khuûng hoaûng 15-10-2003, nhìn vaøo muïc tieàn göûi taïi caùc ngaân haøng khaùc (ngoaøi Ngaân haøng Nhaø nöôùc), con soá naày laø 3.974 tyû ñoàng, chieám 34% toång taøi saûn ACB. Khoâng coù caùc chi tieát, nhöng theo chuùng toâi, moät tyû leä khoâng nhoû (VND vaø ngoaïi teä) laø caùc khoaûn tieàn göûi taïi caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi (trong vaø ngoaøi Vieät Nam) Baûng 3.5: Baûng caân ñoái taøi saûn (ruùt goïn) ngaøy 30-9-2003 cuûa ngaân haøng ACB (Ñôn vò tính: tyû ñoàng) TAØI SAÛN COÙ TAØI SAÛN NÔÏ 1. TM taïi quyõ 246 1. Voán CÑ 663 2. Tieàn göûi taïi NHNN 185 2. Voán huy ñoäng tieàn göûi 10.382 3. Tieàn göûi taïi caùc NH khaùc 3.974 3. Voán khaùc 805 4. Mua traùi phieáu, coâng traùi 1.524 5. Cho vay 5.065 6. Söû duïng khaùc 856 CAÂN SOÁ 11.850 CAÂN SOÁ 11.850 Nguoàn: [42] 145 Nhö vaäy, roõ raøng laø, vôùi giaû thieát saùp nhaäp vaø hôïp nhaát, caùc ngaân haøng coå phaàn seõ coù cô hoäi söû duïng caùc nguoàn voán dö thöøa laãn nhau moät caùch coù hieäu quaû hôn. (iv) Giaûm tröø tính thieáu hieäu quaû trong quaûn trò ngaân haøng Caùc vaán ñeà lieân quan ñeán nguoàn löïc noùi chung khoâng phaûi laø ñoäng cô duy nhaát cuûa vieäc saùp nhaäp vaø hôïp nhaát ngaân haøng. Vaãn coù nhöõng ngaân haøng coù khaù ñaày ñuû nhöõng nguoàn löïc (hieän coù vaø tieàm naêng) nhöng ruûi thay, chuùng khoâng ñöôïc khai thaùc ñuùng möùc, caùc cô hoäi kinh doanh ñeå gia taêng thu nhaäp hay thò phaàn bò boû qua. Ñoù laø nguyeân nhaân yeáu keùm, tính thieáu hieäu quaû trong quaûn trò, ñieàu haønh ngaân haøng. Nhöõng ngaân haøng nhö theá cuõng laø moät muïc tieâu ñaùng löu yù cuûa vieäc saùp nhaäp vaø hôïp nhaát ñeå trôû thaønh moät ngaân haøng môùi, ñöôïc ñieàu haønh moät caùch coù hieäu quaû bôûi moät ban giaùm ñoác coù ñaày ñuû kyõ naêng, loøng quyeát ñoaùn cuõng nhö kinh nghieäm treân thöông tröôøng. Keát quaû khaûo saùt cuûa chuùng toâi cho thaáy, khi ñöôïc hoûi veà khaû naêng saùp nhaäp vaø hôïp nhaát caùc ngaân haøng ñeå gia taêng naêng löïc caïnh tranh, 58 % nhöõng ngöôøi ñöôïc hoûi ñaõ ñoàng yù; 21% khoâng ñoàng yù vaø 21% khoâng coù yù kieán. CAÙC VAÁN ÑEÀ CAÀN CHUÙ YÙ TRONG SAÙP NHAÄP VAØ HÔÏP NHAÁT Vaên hoùa doanh nghieäp. Vieäc phaân bieät ñoái xöû Moät cuoäc saùp nhaäp coù theå dieãn ra moät caùch hoaøn haûo ñoái vôùi vaán ñeà nguoàn löïc, phöông phaùp quaûn trò, ñieàu haønh. Nhöng saùp nhaäp hoaøn toaøn hai neàn vaên hoùa doanh nghieäp luoân luoân laø moät thaùch thöùc lôùn ñoái vôùi caùc nhaø quaûn trò. Söï khaùc bieät veà vaên hoùa, vieäc khoâng theå dung naïp (dung hoøa) ñöôïc moät soá giaù trò 146 naøo ñoù cuûa moät trong hai beân coù theå daãn ñeán nhöõng xaùo troän vaø tình traïng phaân bieät ñoái xöû ñoái vôùi nhaân söï sau khi saùp nhaäp. E ngaïi veà vieäc chia seû, thao tuùng quyeàn löïc Ñoái vôùi vieäc saùp nhaäp moät ngaân haøng nhoû vaøo moät ngaân haøng lôùn hôn, moái e ngaïi veà vieäc chia seû, thao tuùng quyeàn löïc coù theå ít. Nhöng trong vieäc hôïp nhaát hai ngaân haøng coù cuøng taàm voùc gaàn ngang nhau, ruûi ro xaûy ra vaán ñeà treân laø raát nhaõn tieàn, nhaát laø theo quan nieäm Phöông Ñoâng: toâi naém nhieàu tieàn, toâi seõ naém quyeàn löïc vaø toâi hieån nhieân luoân e ngaïi nhöõng ngöôøi coù yù muoán chia seû caùi quyeàn ñoù vôùi toâi, baát keå vieäc hoï coù theå laøm cho doanh nghieäp toâi trôû neân toát hôn hay khoâng. Tö töôûng ñoù seõ deã daøng daãn ñeán vieäc chia beø, keùo caùnh, lieân keát cuïc boä khoâng nhöõng laø moät caùi haïi cho baûn thaân ngaân haøng maø coøn cho caû neàn kinh teá noùi chung. Do vaäy, quan ñieåm cuûa chuùng toâi veà saùp nhaäp vaø hôïp nhaát caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn laø neân cuûng coá vaø taêng cöôøng qui moâ baèng caùch hôïp nhaát caùc ngaân haøng coå phaàn nhö hieän nay, chæ coøn laïi 5-7 ngaân haøng lôùn, coù thöïc löïc ñeå phaùt trieån thaønh caùc ngaân haøng ñaïi chuùng, coå phieáu ñöôïc baùn roäng raõi qua caùc Trung taâm Giao dòch chöùng khoaùn. 3.2.3 Caûi thieän cô sôû haï taàng coâng ngheä vaø heä thoáng thoâng tin khaùch haøng (Customer Information System – CIS) VEÀ CÔ SÔÛ HAÏ TAÀNG COÂNG NGHEÄ Ña daïng hoùa caùc tieän ích, dòch vuï ngaân haøng hieän ñaïi, hoaøn haûo phaûi döïa treân vieäc ñaàu tö thích ñaùng vaøo cô sôû haï taàng coâng ngheä. Chæ vôùi moät cô sôû haï taàng coâng ngheä hieän ñaïi, caùc ngaân haøng coå phaàn môùi coù theå naâng cao khaû naêng caïnh tranh vaø hoäi nhaäp vaøo coäng ñoàng taøi chaùnh-ngaân haøng quoác teá. Nhöng, vieäc ñaàu tö nhö theá thöôøng yeâu caàu nguoàn voán taøi trôï raát lôùn, trong khi khaû naêng taøi chaùnh cuûa ña soá caùc ngaân haøng coå phaàn laïi raát haïn höõu. Do ñoù, vieäc ñaàu tö vaøo 147 cô sôû haï taàng coâng ngheä coù theå thöïc hieän töøng böôùc nhö sau, theo nhö döï aùn Hieän ñaïi hoùa ngaân haøng maø Ngaân haøng Nhaø nöôùc ñaõ ñeà nghò: - Xaây döïng heä thoáng thanh toaùn noäi boä; - Tham gia heä thoáng thanh toaùn lieân ngaân haøng; - Gia nhaäp maïng thanh toaùn toaøn caàu SWIFT. Moät khi vieäc taùi caáu truùc caùc ngaân haøng coå phaàn (veà voán vaø caùc giaûi phaùp saùp nhaäp vaø hôïp nhaát) thöïc hieän thaønh coâng, caùc ngaân haøng coå phaàn neân maïnh daïn ñaåy maïnh ñaàu tö hôn nöõa, thaäm chí baèng vieäc thueâ tö vaán khaûo saùt vaø mua caùc phaàn meàm ngaân haøng nöôùc ngoaøi. Thöïc teá laø caùc coâng ty phaàn meàm trong nöôùc ñaõ coù theå soaïn thaûo caùc phaàn meàm cho ngaân haøng, nhöng möùc ñoä tieän lôïi vaø tính lieân thoâng, tích hôïp ôû taàm quoác teá vaãn coøn laø moät nhöôïc ñieåm lôùn. Beân caïnh ñoù, laø vaán ñeà an toaøn cho ngöôøi söû duïng, trong khi maø caùc ngaân haøng coå phaàn vaãn chöa coù nhieàu kinh nghieäm xöû lyù caùc vaán ñeà naày. VEÀ HEÄ THOÁNG THOÂNG TIN KHAÙCH HAØNG Hoaït ñoäng ngaân haøng laø moät loaïi hoaït ñoäng ñaëc bieät: ñoù laø caùc hoaït ñoäng luoân gaén lieàn vôùi nhöõng ruûi ro. Do vaäy, phaân tích ruûi ro laø coâng vieäc thöôøng xuyeân vaø lieân tuïc cuûa baát kyø nhaø quaûn trò ngaân haøng naøo. Theá nhöng, ruûi ro laø gì ? Ruûi ro coù theå laø baát traéc, caùc baát ñònh, caùc thieät haïi,vv… nhöng neáu ñöùng veà goùc ñoä thoâng tin, nhieàu nhaø quaûn trò ngaân haøng coù cuøng chung moät luaän ñieåm: ruûi ro laø vieäc thieáu thoâng tin phuïc vuï cho caùc quyeát ñònh quaûn trò. Töø ñoù, ñaët ra nhu caàu cuûa vieäc thieát laäp, cuûng coá heä thoáng thoâng tin, baùo caùo phuïc vuï cho coâng taùc laõnh ñaïo, cho vieäc quaûn lyù vaø giaùm saùt khaùch haøng. Trong ñoù, ñöùng treân phöông dieän chính saùch khaùch haøng noùi chung, hay trong tröøông hôïp naày, laø chieán löôïc khaùch haøng taäp trung (Focus Strategy) nhö ñaõ ñöôïc 148 chuùng toâi ñeà nghò ôû treân, heä thoáng thoâng tin khaùch haøng (customer information system – CIS) giöõ moät vai troø voâ cuøng quan troïng. Trong nhöõng naêm 90 cuûa theá kyû 20, ngaønh quaûn trò kinh doanh ôû Myõ ñaõ phaùt trieån moät nhaùnh môùi mang teân “Loyalty-Based Management” (“Quaûn lyù döïa treân söï trung thaønh”). Keå töø ñoù, ñaõ phaùt trieån moät phöông phaùp tieáp caän thò tröôøng vaø toå chöùc doanh nghieäp mang teân “Customer Relationship Management” (“Quaûn lyù quan heä khaùch haøng”) döïa cô baûn vaøo vieäc nghieân cöùu ba thoâng soá sau: - Chaát löôïng cuûa thò phaàn (Market Share’s Quality): thò phaàn khoâng coøn chæ ñöôïc tính toaùn theo khoái löôïng maø theo chaát löôïng baèng caùch phaân bieät caùc theå loaïi khaùch haøng khaùc nhau naèm trong thò phaàn maø doanh nghieäp coù. Nghóa laø bao nhieâu loaïi khaùch haøng cuõ vaø môùi? Vaø theá naøo laø caùc thang baäc tyû leä (proportions/scale) cuûa nhöõng loaïi khaùch haøng mang ñeán cho doanh nghieäp nhöõng möùc thu nhaäp vaø lôïi nhuaän khaùc nhau. - Naêng löïc vaø chieàu höôùng cuûa khaùch haøng (Customer’s Availability): laøm sao phaân loaïi “söùc mua” vaø sôû thích cuûa caùc loaïi khaùch haøng khaùc nhau ñeå coù nhöõng offers veà dòch vuï phuø hôïp nhaát. - Giaù trò cuûa khaùch haøng (Customer Value): caàn thieát phaûi ñaàu tö quan heä vôùi caùc loaïi khaùch haøng naøo ñeå söï trung thaønh cuûa nhöõng khaùch haøng ñoù mang laïi lôïi nhuaän vaø hieäu quaû laâu daøi nhaát (life-long- customer-value) cho doanh nghieäp (Toân Thaát Nguyeãn Thieâm, taøi lieäu ñaõ daãn). 149 Caùc phaân tích vaø ñeà nghò döôùi ñaây cuûa chuùng toâi chuû yeáu döïa vaøo caùc tieáp caän veà quaûn trò khaùch haøng nhö treân. Khaûo saùt cuûa chuùng toâi Caùc nhaän xeùt cuûa chuùng toâi döïa vaøo caùc cuoäc khaûo saùt tröïc tieáp taïi hai Ngaân haøng TMCP Ñoâng AÙ vaø Ngaân haøng TMCP Saøi Goøn cuõng nhö qua phoûng vaán chuyeân gia ñoái vôùi moät soá ngaân haøng khaùc. Tröø moät soá ngaân haøng nhö ACB, Eximbank, Phöông Nam vôùi phaàn meàm ñöôïc mua töø nöôùc ngoaøi, neân caùc noäi dung, chöông trình quaûn trò khaùch haøng ñaõ coù theå theo nhöõng chuaån möïc quoác teá, coøn ôû ña phaàn caùc ngaân haøng coøn laïi, thì nhìn chung, caùc thoâng tin khaùch haøng chuû yeáu ñöôïc laäp trong caùc daïng tôø trình chính saùch daønh cho khaùch haøng, do phoøng tín duïng thöïc hieän, vôùi caùc caùc chæ tieâu phoå bieán nhö: - Tín duïng (doanh soá cho vay, dö nôï bình quaân, laõi thu); - Thanh toaùn quoác teá (trò giaù phaùt sinh, trò giaù thanh toaùn, phí thu); - Kinh doanh ngoïai teä (doanh soá mua, baùn, phí thu); - Luaân chuyeån taøi khoûan tieàn göûi (soá dö bình quaân, soá dö bình quaân kyù quyõ); Nhaän xeùt ñaàu tieân cuûa chuùng toâi laø caùc baùo caùo tình hình giao dòch ngaân haøng– khaùch haøng chöa ñöôïc thieát laäp moät caùch coù heä thoáng vaø ñònh kyø. Do ñoù, vieäc ñoái chieáu, phaân tích, so saùnh bieán ñoäng cuûa caùn boä phuï traùch khaùch haøng seõ gaëp ít nhieàu khoù khaên vaø tieâu toán thôøi gian, phaûi phuï thuoäc raát nhieàu vaøo vieäc back-up döõ lieäu cuûa caùc thôøi kyø tröôùc (haäu quaû xaáu cuûa vieäc back-up döõ lieäu laø daãn ñeán moät cô cheá “xin-cho” giöõa caùc phoøng coù chöùc naêng giao dòch tröïc tieáp vaø boä phaän hoã trôï). Keá ñeán, chuùng toâi chöa thaáy caùc loaïi baùo caùo tình hình giao dòch giöõa ngaân haøng vôùi töøng khaùch haøng vaø nhoùm khaùch haøng (group customer) theo caùc tieâu chí phaân loïai khaùc nhau nhö ngaønh ngheà, thaønh phaàn kinh teá hay loïai hình taøi trôï… Baùo caùo thu nhaäp (income earnings) cho töøng caùn boä phuï traùch 150 khaùch haøng (officer-in-charge) khaùc nhau cuõng chöa thaáy ñöôïc caùc ngaân haøng aùp duïng. Caùc ñeà nghò cuûa chuùng toâi Caùc ñeà nghò sau ñaây thöïc ra döïa vaøo caùc kinh nghieäm quaûn lyù tröïc tieáp cuûa chuùng toâi trong thôøi gian hôn 10 naêm phuïc vuï taïi Ngaân haøng BNP vaø tö vaán quaûn lyù cho moät soá ngaân haøng coå phaàn khaùc, cuõng nhö theo tham khaûo cuûa caùc baïn ñoàng nghieäp hieän ñang laøm vieäc cho caùc toå chöùc taøi chaùnh-ngaân haøng trong vaø ngoaøi nöôùc. Caùc daïng hình baùo caùo hieän nay thaäm chí coù theå ñöôïc thieát keá döïa theo caùc phaàn meàm trong nöôùc, vôùi chi phí reû hôn nöôùc ngoaøi raát nhieàu. (i) Thieát laäp baùo caùo veà doanh soá vaø thu nhaäp töø khaùch haøng (baùo caùo thaùng) Ñaëc ñieåm, coâng duïng Ñaây laø baùo caùo ñònh kyø haøng thaùng, coù tính luõy keá. Baùo caùo cung caáp cho ta böùc tranh ñònh kyø veà caùc bieán ñoäng, tình hình söû duïng taøi khoaûn, caùc khoaûn thu cuûa ngaân haøng töø khaùch haøng (neáu khaùch haøng khoâng coù quan heä tín duïng thì chæ coù caùc khoûan chi laõi cuûa ngaân haøng). Baùo caùo cuõng giuùp chuùng ta giaùm saùt vieäc söû duïng dòch vuï cuûa khaùch haøng, vieäc giaûm söû duïng hay caùc söû duïng khoâng phuø hôïp vôùi caùc tieän ích ñaõ thoûa thuaän. Baùo caùo naày coù theå ñöôïc löu tröõ trong voøng 3-5 naêm lieân tuïc, coù theå giuùp cho caùn boä tín duïng coù nguoàn thoâng tin ngay laäp töùc khi caàn laäp caùc baùo caùo veà tình hình quan heä ngaân haøng– khaùch haøng, coù so saùnh vôùi caùc naêm tröôùc. Ñaëc bieät, ñaây cuõng laø baùo caùo neàn, laø cô sôû ñeå thieát keá caùc loaïi baùo caùo khaùc. Maãu ñeà nghò Chuùng toâi thöû phaùc thaûo moät maãu ñeà nghò toång quaùt ôû phaàn phuï luïc soá 3A coù theå ñöôïc deã daøng aùp duïng cho caùc ngaân haøng coå phaàn. (ii) Thieát laäp baùo caùo toång haïn möùc vaø söû duïng haïn möùc tín duïng theo loaïi hình tín duïng (baùo caùo thaùng) 151 Ñaëc ñieåm, coâng duïng Giuùp chuùng ta phaân tích ñöôïc cô caáu ñaàu tö tín duïng theo caùc hình thöùc tín duïng khaùc nhau, tyû leä söû duïng töông öùng. Ñaây laø toång soá cam keát cuûa ngaân haøng ñoái vôùi khaùch haøng maø nhaø quaûn trò ngaân haøng caàn phaûi naém ñeå hoaïch ñònh caùc chieán löôïc, nghieäp vuï huy ñoäng voán, thò tröôøng lieân ngaân haøng, nhaèm saün saøng ñaùp öùng nhu caàu khaùch haøng. Ngöôïc laïi, nhaø quaûn trò ngaân haøng cuõng caàn bieát vieäc söû duïng haïn möùc bình quaân thöôøng xuyeân döôùi haïn möùc cho pheùp, ñeå tìm hieåu roõ nguyeân nhaân vaø coù cô sôû ñònh laïi chính saùch ñoái vôùi khaùch haøng. Maãu ñeà nghò Chuùng toâi cuõng ñeà nghò moät maãu baùo caùo ôû phuï luïc soá 3B. (iii) Thieát laäp baùo caùo cô caáu cho vay vaø thu nhaäp theo thaønh phaàn kinh teá (baùo caùo thaùng) Coâng duïng Giuùp chuùng ta phaân tích ñöôïc tyû troïng ñaàu tö tín duïng theo caùc thaønh phaàn kinh teá khaùc nhau vaø caùc tyû leä thu nhaäp töông öùng, töø ñoù coù theå hoaïch ñònh hay ñieàu chænh chính saùch, cô caáu ñaàu tö. Maãu ñeà nghò Xin xem phuï luïc soá 3C. (iv) Thieát laäp baùo caùo cô caáu cho vay vaø thu nhaäp theo ngaønh ngheà saûn xuaát kinh doanh (baùo caùo thaùng) Coâng duïng Giuùp chuùng ta phaân tích ñöôïc tyû troïng ñaàu tö tín duïng theo caùc thaønh phaàn ngaønh ngheà saûn xuaát kinh doanh khaùc nhau vaø caùc tyû leä thu nhaäp töông öùng. Töø ñoù, coù theå coù nhöõng ñieàu chænh cô caáu ñaàu tö, chính saùch aùp duïng cho phuø hôïp vôùi möùc ñoä ruûi ro khaùc nhau theo caùc danh muïc ngaønh ngheà khaùc nhau. Maãu ñeà nghò 152 Xin xem phuï luïc soá 3D. (v) Thieát laäp baùo caùo cô caáu cho vay vaø thu nhaäp cuûa 20 khaùch haøng lôùn nhaát (baùo caùo thaùng) Coâng duïng Giuùp chuùng ta phaân tích ñöôïc cô caáu ñaàu tö tín duïng, cô caáu thu nhaäp cuûa 20 khaùch haøng lôùn nhaát trong toång soá ñaàu tö tín duïng cuûa ngaân haøng vaø toång thu nhaäp töø khaùch haøng. Töø ñoù coù theå ñònh ra caùc chính saùch phuø hôïp ñoái vôùi caùc khaùch haøng chieán löôïc. Khaùch haøng lôùn nhaát coù theå ñöôïc hieåu laø khaùch haøng ñöôïc caáp haïn möùc tín duïng cao nhaát, coù theå laø khaùch haøng mang ñeán cho ngaân haøng nhieàu thu nhaäp nhaát. Maãu ñeà nghò Xin xem phuï luïc soá 3E. (vi) Thieát laäp baùo caùo qui moâ quaûn lyù vaø thu nhaäp cuûa töøng caùn boä quaûn lyù khaùch haøng (baùo caùo thaùng) Coâng duïng Giuùp chuùng ta phaân tích ñöôïc qui moâ quaûn lyù (nôï), cô caáu thu nhaäp, toång thu nhaäp cuï theå maø moãi caùn boä quaûn lyù khaùch haøng mang laïi cho ngaân haøng, töø ñoù coù theå ñaùnh giaù caùc ñoùng goùp cuï theå cuûa töøng giaùm ñoác khaùch haøng vaøo hieäu quaû chung cuûa toøan ngaân haøng. Caàn chuù yù laø caùc chæ tieâu ñaùnh giaù ôû ñaây chæ mang tính töông ñoái, vì thu nhaäp thöïc ra laø do “coâng chung” cuûa taäp theå, chöù khoâng theå chæ cuûa rieâng ai. Coù theå coù tröôøng hôïp caùn boä quaûn lyù khaùch haøng mang laïi thu nhaäp thaáp cho ngaân haøng neáu so saùnh vôùi nhöõng giaùm ñoác khaùch haøng khaùc, nhöng chöa chaéc ngöôøi ñoù keùm naêng löïc hôn, vì, coù theå khaùch haøng cuûa anh ta laø khaùch haøng ñang ñöôïc chieâu duï baèng caùc chính saùch giaûm giaù, hoaëc löôïng khaùch haøng do anh ta quaûn lyù giaûm ñi do thay ñoåi chính saùch cuûa ngaân haøng vv… 153 Daïng baùo caùo naày coù theå laø böôùc môû ñaàu cho caùc vieäc phaân tích saâu hôn trong töông lai neáu caùc ngaân haøng coù nhu caàu. Chaúng haïn, ñoù laø vieäc phaân tích, so saùnh giöõa thu nhaäp vaø chi phí cuûa töøng caùn boä quaûn lyù khaùch haøng, töøng boä phaän kinh doanh ñoäc laäp, thaäm chí, ñeán caû caùc boä phaän “phi” kinh doanh trong ngaân haøng, nhö phoøng haønh chaùnh, phoøng nhaân söï, phoøng IT,… Maãu ñeà nghò Xin xem phuï luïc soá 3F. (vii) Thieát laäp baùo caùo on-line veà tình hình giao dòch giöõa töøng khaùch haøng vaø ngaân haøng Coâng duïng Coù theå xem hoaëc in baát kyø luùc naøo. Soá lieäu seõ laø soá lieäu (luõy keá) ñeán ngaøy cuoái cuøng cuûa thaùng tröôùc. Baùo caùo naày giuùp chuùng ta phaân tích tình hình söû duïng caùc dòch vuï ngaân haøng cuûa töøng khaùch haøng vaø söï bieán ñoäng cuûa caùc taøi khoûan coù lieân quan. Caùc chi tieát veà thu nhaäp töø khaùch haøng coù theå giuùp chuùng ta coù caùc caên cöù caàn thieát ñeå vaïch ra caùc chính saùch phuø hôïp ñoái vôùi töøng khaùch haøng, chaúng haïn chính saùch giaù. Do coù quaù nhieàu khaùch haøng neân seõ hao toán thôøi gian neáu laäp cho moãi khaùch haøng moät baùo caùo rieâng (vaû laïi, moät soá thoâng tin ñaõ coù theå ñöôïc trích xuaát töø “Baùo caùo veà doanh soá vaø thu nhaäp töø khaùch haøng”). Muïc ñích “on-line” cuûa loaïi baùo caùo naày chuû yeáu xuaát phaùt töø caùc nhu caàu phaân tích, baùo caùo khi soaïn thaûo ñeà nghò chính saùch khaùch haøng. Maãu ñeà nghò Xin xem phuï luïc soá 3G. (viii) Caùc baùo caùo khaùc Cuõng theo caùc logic nhö ñaõ trình baøy, nhaát laø töø “Baùo caùo doanh soá vaø thu nhaäp khaùch haøng”, neáu coù nhu caàu, chuùng ta coù theå thieát keá ra raát nhieàu daïng baùo caùo khaùc. Chaúng haïn, caùc baùo caùo sau ñaây: 154 Baùo caùo caùc khaùch haøng coù soá dö lôùn, hay doanh soá thanh toaùn qua ngaân haøng lôùn (coù theå laáy möùc 5-10 tyû laø möùc “lôùn”, hay coù theå cöù laáy tieâu chí 10-20 khaùch haøng coù soá dö, hay doanh soá thanh toaùn qua ngaân haøng lôùn nhaát). Coù theå laäp haøng ngaøy hay tuaàn. Coâng duïng: phaân tích khaùch haøng, quaûn trò thanh khoaûn, thoâng tin nhöõng giao dòch “baát thöôøng”, ñaëc bieät laø caùc giao dòch baèng ngoaïi teä (daáu hieäu röûa tieàn …). Danh saùch khaùch haøng ñoùng, taïm ñoùng taøi khoaûn. Baùo caùo in töï ñoäng ngay sau ngaøy nghieäp vuï phaùt sinh. Ñoái vôùi moät khaùch haøng chieán löôïc, vieäc ñoùng taøi khoaûn hieån nhieân seõ aûnh höôûng khoâng nhoû ñoái vôùi vieäc kinh doanh cuûa ngaân haøng. Baùo caùo toång haïn möùc vaø söû duïng haïn möùc cho moät nhoùm khaùch haøng (group exposure). Ví duï nhoùm “Biti’s, Bita’s, Dona Biti’s”: veà maët quaûn trò ruûi ro, phaûi xem nhoùm naày nhö 1 khaùch haøng (chuùng toâi nghó daïng baùo caùo naày coù theå laäp ñöôïc, neáu veà kyõ thuaät, taát caû caùc chi nhaùnh, phoøng giao dòch cuûa caùc ngaân haøng noái maïng vôùi nhau). Thöïc ra, caùc chöông trình öùng duïng veà ngaân haøng hieän nay hoaøn toaøn hoaøn toaøn coù khaû naêng xaây döïng moät caùch caên baûn heä thoáng thoâng tin, baùo caùo noäi boä phuïc vuï cho caùc nhu caàu cuûa nhaø quaûn trò ngaân haøng. Tuy vaäy, caùc chöông trình laøm saún khoù coù theå ñaùp öùng caùc nhu caàu ña daïng, nhaát laø cho caùc ngaân haøng Vieät Nam luoân luoân coù nhöõng ñaëc ñieåm nhu caàu coù tính khaù ñaëc thuø so vôùi caùc nöôùc phaùt trieån treân theá giôùi, vaø ngay caû so vôùi caùc nöôùc laùng gieàng trong khu vöïc. Mong muoán cuûa chuùng toâi laø coá gaéng phaùc hoïa ra moät soá daïng baùo caùo nhaèm caûi thieän heä thoáng thoáng thoâng tin khaùch haøng, vaø nhöõng daïng heä thoáng thoâng tin baùo caùo naày, coù xeùt ñeán nhöõng ñieàu kieän cuï theå nhö ôû Vieät Nam, vôùi ñònh höôùng “hoäi nhaäp” vaø "phaùt trieån", qua tham khaûo moät soá kinh nghieäm, moâ hình cuûa moät soá ngaân haøng nöôùc ngoaøi taïi TP.HCM. 155 3.2.4 Xuùc tieán, truyeàn thoâng vaø quaûng baù thöông hieäu Tuy haàu heát caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn ñaõ coù thaønh laäp Phoøng Marketing nhöng vieäc thieáu vaéng moät chieán löôïc marketing höuõ hieäu vaãn coøn laø moät vaán ñeà phoå bieán. Caùc chính saùch marketing vaãn ña phaàn taäp trung vaøo quaûng caùo, khuyeán maõi baèng xoå soá truùng thöôûng trong coâng taùc huy ñoäng voán,v.v… Vieäc nghieân cöùu thò tröôøng vaãn coøn laø moät ñieåm yeáu cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn, moät trong nhöõng nguyeân nhaân cuûa haïn cheá treân laø do söï yeáu keùm cuûa heä thoáng thoâng tin khaùch haøng vaø thò tröôøng. Chieán löôïc marketing trong boái caûnh caïnh tranh vaø hoäi nhaäp cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn, theo quan ñieåm cuûa chuùng toâi, laø phaûi nhaán maïnh caùc coâng taùc xuùc tieán, truyeàn thoâng vaø quaûng baù thöông hieäu. Uy tín cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn ñaõ bò giaûm suùt sau khi vaøi ngaân haøng nhö Nam Ñoâ, Vieät Hoa,… bò ñoå beå. Söï kieän ngaân haøng ACB ngaøy 15-10-2003 cuõng phaàn naøo noùi leân giôùi haïn loøng tin cuûa coâng chuùng vaøo thöông hieäu cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn. Do vaäy, chieán löôïc treân phaûi döïa vaøo caùc giaûi phaùp sau ñaây: - Caùc ngaân haøng, song song vôùi vieäc xaây döïng chieán löôïc kinh doanh cuûa mình, phaûi xaây döïng moät chieán löôïc marketing phuø hôïp. Ngaân haøng phaûi hoaïch ñònh moät ngaân saùch cuï theå cho vieäc thöïc thi caùc chieán löôïc naày. - Töøng ngaân haøng phaûi xaùc ñònh roõ uy tín thöông hieäu laø vaán ñeà soáng coøn cuûa mình. Hoaït ñoäng marketing phaûi chuù yù ñeán quan heä ngaân haøng-khaùch haøng, töøng böôùc xaây döïng leân söï tin töôûng, loøng trung thaønh cuûa khaùch haøng ñoái vôùi ngaân haøng. - Thöông hieäu chính laø taøi saûn voâ hình cuûa doanh nghieäp (Intangible Asset). ÔÛ ñaây, chuùng ta phaân tích theâm veà khaùi nieäm Brand Equity (giaù trò cuûa thöông hieäu). Giaù trò cuûa thöông hieäu hieäu chính laø cheânh leäch giöõa giaù trò treân thò tröôøng chöùng khoaùn (Market Value) vaø giaù trò trong soå saùch (Book 156 Value) cuûa ngaân haøng. Giaù trò ñoù chính laø caùi taïo ra Tö baûn hoùa Thò tröôøng (Market Capitalization), laøm gia taêng giaù trò cuûa ngaân haøng. Nhö vaäy, ngaân haøng, cuõng nhö caùc doanh nghieäp khaùc, coù theå laøm taêng giaù trò doanh nghieäp cuûa mình thoâng qua thöông hieäu [48,tr.199]. Caïnh tranh buoäc caùc ngaân haøng phaûi taêng cöôøng coâng taùc quaûn trò thöông hieäu (Brand Management). Nhöõng ngaân haøng naøo ñaõ ñaït ñöôïc danh tieáng danh hieäu, thì leû coâng baèng treân thöông tröôøng, thì phaàn taøi saûn taêng theâm ñoù phaûi ñöôïc pheùp ghi theâm vaøo nguoàn voán (Equity) cuûa ngaân haøng. Nguoàn voán naày, ñeán löôït noù, laïi taêng cöôøng cho naêng löïc caïnh tranh cuûa ngaân haøng. Do ñoù, caùc ngaân haøng coå phaàn phaûi yù thöùc hôn nöõa vai troø cuûa coâng taùc quaûn trò thöông hieäu. Tuyø theo ñieàu kieän, qui moâ hoaït ñoäng, moät chöùc danh Brand Manager coù theå ñöôïc boå nhieäm ñoäc laäp, hoaëc coù theå naèm trong Phoøng Marketing cuûa ngaân haøng. - Quan heä ngaân haøng-khaùch haøng cuõng khoâng theå taùch rôøi coâng taùc truyeàn thoâng, do chính caùc ngaân haøng thöïc hieän, quaûng baù caùc tieän ích, an toaøn trong giao dòch vôùi ngaân haøng. Theo loâ-gic, chæ sau khi khaùch haøng caûm nhaän ñöôïc nhu caàu thöïc söï cuûa mình, thì hoï môùi chuyeån sang giai ñoaïn ñaùnh giaù, löïa choïn caùc quan heä giao dòch. Do ñoù, seõ laø phi lyù khi noùi phaùt trieån söï tin töôûng cuûa coâng chuùng vaøo heä thoáng ngaân haøng, trong khi ña phaàn coâng chuùng vaãn chöa thoâng hieåu caùc tieän ích cuûa dòch vuï ngaân haøng. - Söï tin töôûng vaøo moät thöông hieäu cuõng ñoøi hoûi söï thoâng suoát veà thoâng tin. Caùc ngaân haøng coå phaàn ñöôïc xaây döïng treân neàn taûng phaùp lyù cuûa coâng ty coå phaàn: vaán ñeà thoâng tin laïi caøng quan troïng hôn nöõa, nhaát laø trong vieãn caûnh seõ coù caùc ngaân haøng coå phaàn ñöôïc nieâm yeát treân thò tröôøng chöùng khoaùn. Caùc baùo caùo thöôøng nieân, trong ñoù coù caùc baùo caùo taøi chaùnh phaûi ñöôïc coâng khai hoùa ñeán tay coâng chuùng nhieàu hôn nöõa. Qua khaûo saùt treân 157 maïng internet, chæ coù vaøi ngaân haøng coå phaàn “toáp treân” laø coù coâng khai caùc baùo caùo taøi chaùnh, coøn ña phaàn caùc ngaân haøng ñaõ coù web-site khaùc, muïc baùo caùo taøi chaùnh vaãn luoân laø moät muïc “ñang xaây döïng” (work in progress). - ÔÛ moät taàm vó moâ hôn, chính laø söï can thieäp cuûa Chính phuû ñoái vôùi vaán ñeà giaùo duïc coâng daân. Thieát nghó, neân sôùm ñöa vaøo caùc chöông trình giaùo duïc caùc kieán thöùc/phaùp luaät taøi chaùnh, ngaân haøng cô baûn haàu giaùo duïc coâng daân sôùm coù yù thöùc söû duïng caùc dòch vuï ngaân haøng. - Vieäc taïo ra moät “saân chôi bình ñaúng” cuõng laø moät giaûi phaùp giaùn tieáp giuùp naâng cao uy tín thöông hieäu cho caùc ngaân haøng coå phaàn. Thöïc ra, xeùt cho cuøng, giaûi phaùp naày coù tính chaát “heä quaû” töø caùc giaûi phaùp ñaàu tieân veà voán, veà saùp nhaäp vaø hôïp nhaát. Thöïc hieän caùc giaûi phaùp tieàn ñeà ñaõ noùi, chính laø ñaõ naâng cao naêng löïc caïnh tranh cho caùc ngaân haøng coå phaàn, cô sôû ñeå thu heïp söï “phaân bieät ñoái xöû” giöõa caùc loaïi hình sôû höõu ngaân haøng khaùc nhau. 3.2.5 Boä maùy quaûn lyù vaø nhaân söï Coâng taùc nhaân söï vaø ñaøo taïo cuõng laø moät trong nhöõng giaûi phaùp chính cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn. Ngheà ngaân haøng laø moät ngheà dòch vuï ñaëc bieät, ôû ñoù, vieäc giao tieáp ngöôøi-ngöôøi coù taàm quan troïng ñaëc bieät. Nhaân söï chính laø boä maët cuûa ngaân haøng, laø taøi saûn cuûa ngaân haøng, laø hình aûnh thöông hieäu cuûa ngaân haøng. Giaûi phaùp taêng cöôøng boä maùy quaûn lyù vaø nhaân söï phaûi taäp trung vaøo caùc vaán ñeà sau ñaây: Vieäc phaân ñònh raïch roøi giöõa quyeàn sôû höõu vaø quyeàn quaûn lyù Nguyeân nhaân chính cho nhöõng can thieäp cuûa coå ñoâng vaøo coâng vieäc ñieàu haønh ngaân haøng chính laø quyeàn lôïi cuïc boä, caù nhaân cuûa caùc coå ñoâng. Ñeå haïn cheá vaø trieät tieâu maàm moáng voâ cuøng nguy haïi naày, moät cô cheá phaân ñònh quyeàn löïc 158 roõ raøng trong ñieàu leä hoaït ñoäng caùc ngaân haøng coå phaàn seõ ñoùng vai troø quyeát ñònh. Caàn phaûi coù caùc qui ñònh cuï theå veà quyeàn haïn cuûa cuûa caùc chöùc danh hoäi ñoàng quaûn trò, ban kieåm soaùt, ban toång giaùm ñoác vaø caùc phoøng-ban theo höôùng traùnh söï can thieäp söï vuï cuûa hoäi ñoàng quaûn trò vaøo coâng vieäc kinh doanh thöôøng leä cuûa ngaân haøng. Vieäc cuï theå hoaù, phaùp luaät hoùa caùc haïn cheá cho vay caùc ñoái töôïng “coù lieân quan” theo quan ñieåm “nhoùm khaùch haøng” (group customer) cuõng seõ coù taùc duïng ngaên chaän töø xa caùc yù ñoà thao tuùng cuûa caùc coå ñoâng. Ñaøo taïo vaø huaán luyeän nguoàn nhaân löïc Chaát löôïng nguoàn nhaân löïc cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn TP.HCM thôøi gian gaàn ñaây tuy coù caûi thieän, nhöng vaãn naèm ôû möùc trung bình so vôùi caùc ngaân haøng quoác doanh vaø nöôùc ngoaøi. Do ñoù, coâng taùc ñaøo taïo vaø ñaøo taïo, huaán luyeän thöôøng xuyeân nguoàn nhaân löïc phaûi laø moät trong nhöõng troïng taâm cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn. Caùc ngaân haøng caàn phaûi thöïc hieän toång ñieàu tra, raø soaùt laïi ñoäi nguõ nhaân söï cuûa mình döïa treân moâ hình daây chuyeàn saùng taïo ra giaù trò cuûa ngaân haøng, ñeå töø ñoù, coù theå nhanh choùng nhaän dieän ra caùc maët maïnh, yeáu cuûa nguoàn nhaân löïc trong boái caûnh hoäi nhaäp vaø caïnh tranh, ñeå coù nhöõng keá hoaïch ñaøo taïo, taäp huaán thích hôïp. Caùc ngaân haøng lôùn caàn coù nhöõng trung taâm ñaøo taïo rieâng cho mình. Vaán ñeà chi phí seõ ñaët ra, neáu so vôùi ñöa ñi ñaøo taïo beân ngoaøi, nhöng nhöõng lôïi ích cuûa noù khoâng phaûi laø nhoû. Thöù nhaát, ñoù laø söï thoáng nhaát trong vieäc ñaøo taïo caùc phöông phaùp, qui trình, qui cheá noäi boä cuûa ngaân haøng. Thöù hai, nhaø ñaøo taïo huaán luyeän seõ laø ngöôøi thöôøng xuyeân tieáp caän thöïc teá neân seõ thuaän lôïi hôn trong vieäc gaén lyù thuyeát vaø thöïc tieãn, bieát nhu caàu ñaøo taïo thöïc teá cuûa ngaân haøng. Cuoái cuøng, ñaøo taïo noäi boä cuõng laø moät cô hoäi ñeå nhöõng ñoàng nghieäp cuøng chung ngaân 159 haøng coù theå trao ñoåi nhöõng kinh nghieäm quyù baùu cuûa mình, khoâng laõng phí nhö nhöõng cuoäc hoïp giao ban keùo daøi, voâ boå. Giaùo duïc yù thöùc phuïc vuï khaùch haøng Moät boä phaän khoâng nhoû caùc chöùc vuï ñieàu haønh caùc ngaân haøng coå phaàn coù xuaát thaân töø caùc ngaân haøng quoác doanh. Moät thôøi gian daøi soáng trong moâi tröôøng quoác doanh, nhöõng tö töôûng, yù thöùc quan heä kinh teá kieåu bao caáp, theo cô cheá “xin-cho” vaãn coøn ñaâu ñoù trong hoï. Do ñoù, thay ñoåi yù thöùc, tuy khoâng phaûi laø moät vieäc sôùm chieàu, nhöng laø moät vieäc phaûi laøm, neáu khoâng noùi laø phaûi laøm ngay. Ñoái vôùi caùc nhaân vieân caáp thaáp, moät trong nhöõng vieäc phaûi laøm thöôøng xuyeân vaø lieân tuïc ñoù laø caûi thieän caùc moái quan heä giao tieáp khaùch haøng. Caùc chöông trình ñaøo taïo, huaán luyeän veà kyõ naêng giao tieáp, taâm lyù khaùch haøng, kyõ naêng ñaøm phaùn vaø thöông löôïng chính laø nhöõng khoùa hoïc boå khuyeát nhöõng gì maø nhaân vieân chöa theå ñöôïc hoïc ôû tröôøng ñaïi hoïc. Quan ñieåm höôùng veà khaùch haøng phaûi xuyeân suoát trong yù thöùc phuïc vuï cuûa nhaân vieân, nhaát laø trong moâi tröôøng caïnh tranh, thì trieát lyù caïnh tranh trong quan heä khaùch haøng phaûi laø “laøm theá naøo ñeå phuïc vuï toát nhaát nhöõng khaùch haøng toát nhaát cuûa chuùng ta”. Haïn cheá naïn chaûy maùu chaát xaùm Khoâng gì coù theå giöõ chaân caùn boä, vieân chöùc gioûi hôn baèng chính hoaït ñoäng vaø giaù trò thöông hieäu cuûa ngaân haøng. Moät trong nhöõng nguyeân nhaân gaây ra tình traïng caùc nhaân vieân gioûi boû sang laøm vieäc cho caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi laø löông boãng vaø caùc chính saùch ñaõi ngoä. Nhöng thöïc teá moät vaøi naêm gaàn ñaây cuõng cho thaáy laø vaãn coù nhöõng ngöôøi sau moät thôøi gian laøm cho caùc doanh nghieäp nöôùc ngoaøi, nay ñaõ trôû laïi laøm vieäc cho caùc doanh nghieäp 100% Vieät Nam, trong ñoù coù caùc ngaân haøng, nhöõng nôi aùp duïng cheá ñoä löông boãng, phuùc lôïi vaø caùc chính saùch ñaõi ngoä, thaêng tieán thoûa ñaùng cho ngöôøi lao ñoäng. Nhöõng bieän phaùp 160 giöõ chaân ngöôøi taøi, ñeán löôït noù, laïi coù taùc duïng quaûng baù thöông hieäu, nhaát laø khi ngöôøi lao ñoäng an taâm-toaøn taâm-toaøn yù vaø töï haøo veà thöông hieäu cuûa ngaân haøng maø mình ñang phuïc vuï. CAÏNH TRANH VAØ LIEÂN KEÁT ? Caïnh tranh hình nhö laø moät maâu thuaãn vôùi lieân keát. Nhöng thöïc ra, hai khaùi nieäm ñoù trong nhöõng chöøng möïc nhaát ñònh, laïi coù taùc ñoäng töông hoã laãn nhau. Vaán ñeà caàn phaân tích ôû ñaây laø, khi naøo caïnh tranh, khi naøo lieân keát? Caïnh tranh laø ñeå mang ñeán cho thò tröôøng vaø khaùch haøng giaù trò gia taêng cao hôn caùc doanh nghieäp khaùc vaø lieân keát vôùi caùc doanh nghieäp khaùc laø ñeå cuøng nhau coù ñöôïc giaù trò gia taêng cao hôn so vôùi giaù trò gia taêng maø doanh nghieäp ñaït ñöôïc neáu doanh nghieäp hoaït ñoäng rieâng leû [48,tr.297]. Vôùi lyù luaän treân, caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn coù theå xeùt ñeán caùc khaû naêng lieân keát nhö sau: - Cho vay hôïp voán (syndication loan): phöông thöùc hôïp taùc ñeå chia seû ruûi ro giöõa caùc ngaân haøng vôùi nhau, vöøa khaéc phuïc nhöôïc ñieåm yeáu voán cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn. ÔÛ ñaây, caàn nhaán maïnh vai troø ñaàu taøu, kinh nghieäm cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn “toáp treân”, vôùi tö caùch laø caùc ngaân haøng ñaàu moái (bank leader) trong cho vay hôïp voán. - Vieäc chia seû, phoái hôïp caùc nguoàn löïc: nhaát laø trong laõnh vöïc ngaân haøng ñieän töû. Vieäc tích hôïp, söû duïng chung caùc maùy ATM caàn phaûi ñöôïc nhanh choùng xuùc tieán, khoâng chæ giöõa caùc ngaân haøng coå phaàn vôùi nhau, maø coøn vôùi caùc ngaân haøng “ñoái thuû”û khaùc nhö caùc ngaân haøng quoác doanh vaø caùc ngaân haøng nöôùc ngoaøi. Trong noäi boä caùc ngaân haøng coå phaàn, phaûi tính ñeán vai troø “ñaàu taøu” cuûa caùc ngaân haøng “toáp treân” nhö ACB, Sacombank, Eximbank. Trong thanh toaùn quoác teá, cuõng coù khaû naêng caùc ngaân haøng 161 chöa ñuû khaû naêng trang bò heä thoáng SWIFT lieân keát khai thaùc (chia phí) vôùi caùc ngaân haøng ñaõ trang bò. - Lieân keát, hôïp taùc trong laõnh vöïc ñaøo taïo, huaán luyeän: caùc ngaân haøng “toáp döôùi”, môùi thaønh laäp coù theå tranh thuû söï yeåm trôï trong ñaøo taïo, huaán luyeän vaø chuyeån giao coâng ngheä ngaân haøng töø caùc ngaân haøng coå phaàn “toáp treân”. 3.3 Caùc kieán nghò 3.3.1 Caùc kieán nghò ñoái vôùi chính phuû, ngaân haøng nhaø nöôùc vaø caùc boä, ngaønh coù lieân quan - Caàn cuï theå hoùa hôn nöõa Chöông trình taùi caáu truùc caùc ngaân haøng coå phaàn trong thôøi gian saép tôùi. Giaûi phaùp taêng voán phaùp ñònh caàn phaûi nhanh choùng phaùp luaät hoùa vôùi caùc loä trình phuø hôïp. Beân caïnh ñoù, caùc qui ñònh veà saùp nhaäp vaø hôïp nhaát caùc ngaân haøng khoâng ñuû tieâu chuaån voán phaùp ñònh theo loä trình cuõng phaûi nhanh choùng trieån khai moät caùch ñoàng boä. - Ngaân haøng Nhaø nöôùc neân sôùm nghieân cöùu söûa ñoåi caùc qui ñònh veà baûo hieåm tieàn göûi theo höôùng möùc phí baûo hieåm phaûi ñoùng seõ tuyø thuoäc vaøo ñieåm soá ruûi ro cuûa töøng ngaân haøng khaùc nhau, trong ñoù, caùc chæ tieâu veà voán phaûi laø moät trong nhöõng chæ tieâu cô baûn trong vieäc cho ñieåm. - Cuõng nhö theá, möùc tieàn göûi ñöôïc baûo hieåm vaø tyû leä döï tröõ baét buoäc cuõng caàn phaûi ñieàu chænh sao cho phuø hôïp. Tuy nhieân, caàn coù nhöõng coù nhöõng nghieân cöùu, ñaùnh giaù caån troïng nhaèm traùnh nhöõng ruûi ro ñaïo ñöùc coù theå xaûy ra trong hoaït ñoäng ngaân haøng. - Caùc qui ñònh veà nieâm yeát chöùng khoaùn cho caùc ngaân haøng coå phaàn caàn phaûi ñöôïc Uûy ban Chöùng khoaùn Nhaø nöôùc vaø Ngaân haøng Nhaø nöôùc nhanh choùng döï thaûo vaø ñöa vaøo ñôøi soáng cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn. 162 - Khung phaùp lyù cho vieäc phaùt haønh traùi phieáu phaûi nhanh choùng söûa ñoåi theo höôùng taïo ra moät saân chôi bình ñaúng cho taát caû caùc loaïi hình ngaân haøng thöông maïi. - Caùc qui ñònh veà nghieäp vuï thò tröôøng môû caàn thoâng thoaùng, môû roäng hôn ñoái vôùi caùc ngaân haøng coå phaàn. - Caàn phaûi coù caùc qui ñònh cuï theå hôn veà phaùt haønh, söû duïng vaø chuyeån nhöôïng, chieát khaáu thöông phieáu, cô sôû ñeå ngaân haøng phaùt trieån kinh doanh vaø boå sung nguoàn löïc khi caàn thieát. Tuy Vieät Nam ñaõ coù Phaùp leänh veà Thöông phieáu töø naêm 1999, nhöng cho ñeán nay, thöông phieáu vaãn chuû yeáu xuaát hieän trong caùc giao dòch xuaát-nhaäp khaåu, coøn thöông phieáu trong nöôùc vaãn chöa thaáy xuaát hieän. Do ñoù, Ngaân haøng Nhaø nöôùc caàn sôùm ban haønh caùc vaên baûn phaùp lyù caàn thieát taïo ñieàu kieän cho thöông phieáu Vieät Nam löu haønh vaø phaùt trieån. Coù nhö theá, môùi coù theå ñem laïi lôïi ích cho caùc ngaân haøng thöông maïi: cho vay chieát khaáu, vay taùi chieát khaáu töø Ngaân haøng Nhaø nöôùc… - Thôøi gian qua, caùc ngaân haøng quoác doanh vaø 1 soá ít ngaân haøng coå phaàn ñaõ coù nhöõng thuaän lôïi trong vieäc nhaän/vay caùc nguoàn taøi trôï nöôùc ngoaøi trong ñaàu tö caûi thieän cô sôû haï taàng coâng ngheä. Chính phuû caàn coù nhöõng bieän phaùp giuùp ñôõ, hoã trôï caùc ngaân haøng coå phaàn khaùc trong vieäc tieáp caän caùc nguoàn taøi trôï nhö treân thoâng qua caùc chöông trình hôïp taùc, vieän trôï, hoaëc ngay caû baûo laõnh/trôï caáp vay voán nöôùc ngoaøi. - Giaùo duïc coâng daân veà caùc kieán thöùc, phaùp luaät taøi chaùnh-ngaân haøng phaûi ñöôïc xem laø moät trong nhöõng chöông trình quoác gia treân quan ñieåm söï hieåu bieát, kieán thöùc taøi chaùnh-ngaân haøng cuûa coâng chuùng seõ coù taùc duïng tích cöïc trong vieäc nhaän dieän vaø xaây döïng, cuûng coá thöông hieäu cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn. 163 - Veà coâng taùc ñieàu haønh ngaân haøng, hieän nay Luaät caùc toå chöùc tín duïng vaø caùc vaên baûn höôùng daãn chöa ghi roõ ngöôøi ñaïi dieän phaùp luaät cuûa ngaân haøng laø chuû tòch hoäi ñoàng quaûn trò hay toång giaùm ñoác. Ñieàu naày ñaõ laø maàm moáng tranh chaáp trong noäi boä cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn. Do ñoù, höôùng söûa ñoåi Luaät caùc toå chöùc tín duïng neân qui ñònh toång giaùm ñoác laø ngöôøi ñaïi dieän phaùp luaät cuûa ngaân haøng, ví chính toång giaùm ñoác laø ngöôøi ñieàu haønh caùc coâng vieäc haøng ngaøy cuûa ngaân haøng. 3.3.2 Caùc kieán nghò ñoái vôùi UÛy ban Nhaân daân TP.HCM Thaønh phoá Hoà Chí Minh phaûi yù thöùc ñöôïc vai troø ñaàu ñaøn cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn thaønh phoá Hoà Chí Minh trong heä thoáng caùc ngaân haøng coå phaàn caû nöôùc. Do ñoù, caùc kieán nghò cuûa vaø ñoái vôùi UÛy ban Nhaân daân thaønh phoá Hoà Chí Minh coù theå coù nhöõng ñoùng goùp quan troïng cho caùc chính saùch taøi chaùnh vó moâ. - Trong chöøng möïc thí ñieåm, trong khi chôø ñôïi khung phaùp lyù chung caû nöôùc veà phaùt haønh chöùng khoaùn cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn ra thò tröôøng chöùng khoaùn (bao goàm caû coå phieáu vaø traùi phieáu), TP.HCM coù theå kieán nghò xin ñöôïc pheùp thí ñieåm thöïc hieän vieäc treân cho 2-3 ngaân haøng coå phaàn maïnh nhaát cuûa TP.HCM. Vieäc ñeà xuaát caùc ngaân haøng maïnh nhaát thöïc ra khoâng phaûi xuaát phaùt töø thoùi quen tö duy coå phaàn hoùa nhö tröôùc nay, maø laø ñeå traùnh nhöõng baát oån, xaùo troän ñaùng tieác trong ngaønh ngaân haøng. - Ngay taïi TP.HCM, vôùi tö caùch laø trung taâm kinh teá-taøi chaùnh lôùn nhaát nöôùc, caàn trieån khai caùc chöông trình nghieân cöùu thò tröôøng treân dieän saâu vaø roäng caùc maûng thò tröôøng taøi chaùnh-ngaân haøng, ñaëc bieät caùc nghieân cöùu chuyeân bieät veà nhoùm caùc ngaân haøng coå phaàn nhö caùc chính saùch marketing, thöông hieäu, quan heä khaùch haøng, ñaùnh giaù cuûa khaùch haøng veà caùc maët hoaït ñoäng vaø khaû naêng caïnh tranh cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn,… ñeå coù cô sôû hoaïch ñònh ra caùc chính saùch, chieán löôïc phaùt trieån phuø hôïp. 164 Caùc nghieân cöùu treân cuõng seõ laø caùc thoâng tin caàn thieát cho moïi chuû theå tham gia thò tröôøng taøi chaùnh xaây döïng caùc chieán löôïc caïnh tranh cuûa rieâng mình. 3.3.3 Caùc khuyeán nghò ñoái vôùi caùc ngaân haøng TMCP thaønh phoá Hoà Chí Minh - Moïi toå chöùc khoâng coù ñöôøng höôùng, chieán löôïc cuûa mình seõ deã daøng ñi ñeán thaát baïi trong caïnh tranh. Trong taàm nhìn töø nay cho ñeán naêm 2010, hôn ai heát, chính ban laõnh ñaïo caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn treân ñòa baøn thaønh phoá Hoà Chí Minh phaûi yù thöùc ñöôïc taàm quan troïng cuûa vieäc xaây döïng moät chieán löôïc kinh doanh-chieán löôïc caïnh tranh cho ngaân haøng cuûa mình: caïnh tranh ñeå khoâng tuït haäu, caïnh tranh hay laø cheát trong vieãn caûnh caùc aùp löïc caïnh tranh seõ voâ cuøng maïnh meõ hôn bao giôø heát. Quaûn trò chieán löôïc khoâng phaûi laø coâng vieäc cuûa caùc nhaø tö vaán beân ngoaøi maø chính caùc thaønh vieân cuûa ban quaûn trò ngaân haøng laø nhöõng nhaø toå chöùc xaây döïng, thöïc thi vaø kieåm soaùt chieán löôïc, bôûi leõ, quaûn trò chieán löôïc laø moät chuoãi lieân hoaøn caùc giai ñoaïn treân ñoøi hoûi söï tham gia, daán thaân lieân tuïc cuûa ban quaûn trò. Noùi caùch khaùc, chính ban quaûn trò ngaân haøng chính laø chuû theå chính trong vieäc thieát laäp, toå chöùc thöïc hieän vaø kieåm soaùt chieán löôïc. - Vieäc thöïc hieän chieán löôïc cuõng khoâng theå taùch rôøi caùc quyeát ñònh quaûn trò haøng ngaøy cuûa ban quaûn trò ngaân haøng. Do ñoù, caùc ngaân haøng cuõng caàn thieát phaûi toå chöùc toát vieäc giaùo duïc, truyeàn ñaït caùc muïc tieâu chieán löôïc cuï theå cho toaøn theå caùn boä, nhaân vieân cuûa mình. Thöïc thi chieán löôïc phaûi laø coâng vieäc chung cuûa taát caû moïi ngöôøi. - Trong vieäc thieát laäp vaø toå chöùc thöïc hieän chieán löôïc, caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn cuõng caàn phaûi coá gaéng khaéc phuïc moät trong nhöõng ñieåm yeáu quan troïng cuûa mình ñoù laø söï taùch baïch giöõa quyeàn sôû höõu cuûa 165 caùc coå ñoâng vaø quyeàn quaûn lyù cuûa ban quaûn trò. Coù nhö theá, ban quaûn trò môùi coù theå coâng taâm, toaøn taâm toaøn yù trong vieäc thöïc thi vai troø chieán löôïc cuûa mình. Chieán löôïc ñònh ra khoâng phaûi ñeå ñeå phuïc vuï cho moät boä phaän coå ñoâng naøo ñoù. - Cuoái cuøng, laø caùc giaûi phaùp veà phaân kyø. Trong taàm nhìn töø nay cho ñeán naêm 2010, NCS khuyeán nghò caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn taäp trung vaøo caùc giaûi phaùp sau ñaây: o Töø nay cho ñeán naêm 2006: laø giai ñoaïn taäp trung vaøo caùc giaûi phaùp veà voán. Vieäc taêng voán neân keát hôïp caû beân trong vaø beân ngoaøi, noùi caùch khaùc, töø caùc giaûi phaùp ña nguoàn trong ñoù, chuù yù ñeán caùc nguoàn löïc ñeán töø beân ngoaøi nhö môû roäng cho coâng chuùng (gia taêng phaàn baùn roäng raõi cho coâng chuùng, phaùt haønh qua thò tröôøng chöùng khoaùn). Khaû naêng saùp nhaäp vaø hôïp nhaát caùc ngaân haøng coå phaàn cuõng coù theå ñaët ra ñoái vôùi caùc ngaân haøng yeáu keùm, gaëp khoù khaên trong taêng voán. Song song vôùi caùc giaûi phaùp lieân quan ñeán voán laø vieäc caûi toå boä maùy toå chöùc-nhaân söï ngaân haøng, trong ñoù, coâng taùc huaán luyeän, ñaøo taïo nhaân söï phaûi ñöôïc caùc ngaân haøng ñaëc bieät xem troïng. Coù nhö theá, caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn môùi coù theå coù ñieàu kieän tieàn ñeà (taøi löïc/nhaân löïc) ñeå thöïc hieän caùc giaûi phaùp tieáp theo moät caùch ñoàng boä vaø hieäu quaû. o Töø 2007-2010: laø giai ñoaïn taäp trung vaøo caùc giaûi phaùp caûi thieän cô sôû haï taàng coâng ngheä vaø heä thoáng thoâng tin khaùch haøng, xuùc tieán truyeàn thoâng vaø quaûng baù thöông hieäu. Cô sôû haï taàng coâng ngheä chæ coù theå ñöôïc ñaàu tö vaø vaän haønh moät caùch coù hieäu quaû treân neàn taûng moät nguoàn taøi löïc töông ñoái vöõng maïnh cuõng nhö vôùi moät ñoäi nguõ nhaân söï ñöôïc ñaøo taïo vaø coù kyõ naêng toát. Cuõng nhö theá, caùc coâng taùc 166 xuùc tieán, truyeàn thoâng vaø quaûng baù thöông hieäu chæ thöïc söï coù yù nghóa vaø phaùt huy taùc duïng moät khi ngaân haøng ñaõ coù moät neàn taûng thöïc veà nhaân löïc vaø taøi löïc nhaát ñònh. Toâ veõ, ñaùnh boùng thöông hieäu lieäu coù theå ñi vaøo taâm töôûng khaùch haøng hay khoâng moät khi ngaân haøng laïi luoân luoân gaëp nhöõng khoù khaên veà nguoàn voán huy ñoäng, voán töï coù laïi quaù ít oûi coäng vôùi moät ñoäi nguõ nhaân söï keùm hieäu naêng vaø boä maùy toå chöùc quaûn lyù luoân luoân luïc ñuïc, maát ñoaøn keát? 3.4 Moät ñeà xuaát cuûa NCS: CAÅM NANG XAÂY DÖÏNG CHIEÁN LÖÔÏC CAÏNH TRANH NGAÂN HAØNG Beân caïnh caùc giaûi phaùp xaây döïng chieán löôïc caïnh tranh, caùc kieán nghò ñoái vôùi caùc ban-ngaønh coù lieân quan, ñeå keát thuùc luaän aùn, nghieân cöùu sinh cuõng maïnh daïn ñeà xuaát moät taøi lieäu nhoû mang teân “CAÅM NANG XAÂY DÖÏNG CHIEÁN LÖÔÏC CAÏNH TRANH NGAÂN HAØNG” nhö trình baøy taïi PHUÏ LUÏC 4. Taøi lieäu mang tính toùm taét naày ñöôïc nghieân cöùu sinh soaïn thaûo, ñuùc keát töø caùc lyù thuyeát veà caïnh tranh vaø quaûn trò chieán löôïc. Trong tình traïng haàu heát caùc ngaân haøng coå phaàn vaãn chöa xaây döïng ñöôïc chieán löôïc caïnh tranh, nghieân cöùu sinh mong sao caåm nang toùm taét treân coù theå phuø hôïp vôùi nhu caàu hieän nay khoâng nhöõng cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn, maø coøn coù theå aùp duïng cho caùc loaïi hình ngaân haøng thöông maïi khaùc. KEÁT LUAÄN CHÖÔNG 3 Treân quan ñieåm lòch söû phaùt trieån, caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn taïi thaønh phoá Hoà Chí Minh ñaõ goùp maët vôùi tö caùch laø moät nhoùm thaønh vieân non treû vaø ñaõ coù nhöõng ñoùng goùp nhaát ñònh cho söï phaùt trieån vaø taêng tröôûng cuûa neàn kinh teá thaønh phoá Hoà Chí Minh noùi rieâng vaø caû nöôùc noùi chung. Quaù trình phaùt trieån cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn cuõng boäc loä nhöõng yeáu keùm nhaát ñònh daãn ñeán 167 khaû naêng caïnh tranh töông ñoái yeáu keùm so vôùi caùc löïc löôïng caïnh tranh khaùc. Tình hình treân ñoøi hoûi caùc ngaân haøng phaûi nhanh choùng xaây döïng chieán löôïc caïnh tranh trong quaù trình hoäi nhaäp kinh teá quoác teá. Ñeà taøi ñaõ ñeà nghò Chieán löôïc Taäp trung cho caùc ngaân haøng coå phaàn thaønh phoá Hoà Chí Minh, treân cô sôû taän duïng caùc ñieåm maïnh vaø caùc cô hoäi maø nhoùm ngaân haøng naày coù ñöôïc. Caùc giaûi phaùp xaây döïng chieán löôïc ñöôïc ñeà xuaát treân quan ñieåm taäp trung, traùnh daøn traõi, bao goàm: giaûi phaùp veà voán, giaûi phaùp saùp nhaäp vaø hôïp nhaát, caùc giaûi phaùp caûi thieän cô sôû haï taàng coâng ngheä, caùc giaûi phaùp veà thöông hieäu vaø caùc giaûi phaùp veà boä maùy quaûn lyù vaø nhaân söï. Caùc nhoùm giaûi phaùp naày ñöôïc ñeà nghò döïa vaøo moâ hình daây chuyeàn saùng taïo ra giaù trò cuûa M. Porter ñeà nghò, do ñoù, seõ höôùng vaøo caùc muïc tieâu laø cuûng coá vaø taêng cöôøng caùc hoaït ñoäng cô sôû; chaán chænh vaø hoaøn thieän caùc hoaït ñoäng boã trôï, nhöõng hoaït ñoäng taïo ra caùc lôïi theá caïnh tranh beàn vöõng cuûa ngaân haøng. 168 KEÁT LUAÄN CHUNG Caïnh tranh laø moät thöïc teá khoâng theå phuû nhaän trong neàn kinh teá thò tröôøng. Caïnh tranh laïi caøng coù cöôøng ñoä khoác lieät hôn trong boái caûnh toaøn caàu hoùa hieän nay, vôùi vieäc hoäi nhaäp kinh teá quoác teá vaø kinh teá khu vöïc ñang dieãn ra raát gaàn vaø raát nhanh choùng. Thoâng qua vieäc heä thoáng hoaù caùc cô sôû lyù luaän veà caïnh tranh vaø chieán löôïc caïnh tranh, caùc moâ hình phaân tích daây chuyeàn giaù trò-cô sôû saùng taïo ra naêng löïc caïnh tranh, cuøng vôùi caùc moâ hình phaân tích ma traän hình aûnh caïnh tranh, ma traän TOWS, ma traän ñònh höôùng chieán löôïc,… ñaõ ñöôïc nghieân cöùu sinh coá gaéng öùng duïng vaøo vieäc nghieân cöùu moät chuyeân ngaønh töông ñoái ñaëc bieät laø ngaân haøng. Ñoù laø mong muoán ñoùng goùp veà khía caïnh lyù thuyeát cuûa cuûa nghieân cöùu sinh. Veà phöông dieän thöïc tieãn, luaän aùn cuõng ñaõ coá gaéng ñöa ra caùc luaän cöù khoa hoïc, cô sôû ñònh ra caùc chính saùch, cô cheá quaûn lyù caùc ngaân haøng thöông maïi coå phaàn taïi TP. Hoà Chí Minh noùi rieâng vaø caû nöôùc Vieät Nam noùi chung, chaúng haïn caùc qui ñònh veà voán phaùp ñònh, söï caàn thieát phaûi saùp nhaäp vaø hôïp nhaát, caùc vaán ñeà toå chöùc-nhaân söï cuõng nhö coâng taùc tuyeân truyeàn, quaûng baù thöông hieäu cho caùc ngaân haøng coå phaàn. Chieán löôïc Taäp trung ñaõ ñöôïc nghieân cöùu sinh ñeà xuaát nhö laø chieán löôïc caïnh tranh töông ñoái phuø hôïp vôùi hieän traïng vaø vò theá caïnh tranh cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn thaønh phoá Hoà Chí Minh. Quan ñieåm xaây döïng chieán löôïc cuûa Nghieân cöùu sinh laø tính taäp trung, traùnh daøn traûi, theo ñoù, Nghieân cöùu sinh cuõng ñaõ ñeà xuaát hai nhoùm giaûi phaùp chính trong vieäc xaây döïng chieán löôïc treân. Ñoù coù theå goïi laø caùc giaûi phaùp chieán löôïc vì chuùng goùp phaàn caûi thieän, taêng cöôøng caùc hoaït ñoäng, caùc lôïi theá caïnh tranh cuûa caùc ngaân haøng coå phaàn. Caùc giaûi phaùp treân phaàn lôùn seõ döïa vaøo chính caùc quyeát saùch trong hoaït ñoäng cuûa caùc ngaân haøng, 169 nhöng, beân caïnh ñoù, söï can thieäp thích hôïp cuûa caáp quaûn lyù vó moâ vaø chính quyeàn sôû taïi cuõng khoâng keùm phaàn quan troïng.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfGiải pháp xây dựng chiến lược cạnh tranh của các ngân hàng thương mại cổ phần trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh.pdf
Luận văn liên quan