Đề tài Nghiên cứu tình hình chăn nuôi và các biện pháp thú y tại Cao Xá - Tân Yên - Bắc Giang

Đặt vấn đề Bất kỳ một trường nào để cho sinh viên của mình khi ra trường biết việc, biết cách làm sao cho đúng với chuyên ngành đã học của mình thì trong mỗi khoá học đều cho các sinh viên đi thực tế để nắm bắt thực tiễn, để thực hành. Là một ngôi trường có bề dày về kinh nghiệm và chuyên môn các thầy cô giáo trong khoa Chăn nuôi – Thú y của trường Cao đẳng Nông lâm đã cho học sinh – sinh viên đi thực tế để học hỏi. Sau mỗi đợt thực tập là kết quả thu được của mỗi sinh viên qua đợt đi thực tế. Để có thể báo cáo kết quả của mình trong thời gian thực tập thì mỗi sinh viên đều phải viết báo cáo. Thông qua nội dung báo cáo tốt nghiệp của học sinh các thầy cô giáo sẽ đánh giá được kiến thức của học sinh, kết quả thu được của sinh viên qua thời gian thực tập. Chính bởi thế mà em đã viết bản báo cáo này để gửi đến các thầy cô giáo trong khoa Chăn nuôi – Thú y nói chung và thầy giáo hướng dẫn nói riêng. Đây là kết quả của em sau thời gian thực tập. Em đã cố gắng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao để xứng đáng với những gì các thầy các cô đã giảng dạy cho em. MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ 1 PHẦN I: ĐIỀU TRA CƠ BẢN 2 I. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN 2 1. Vị trí địa lý 2 2. Địa hình đất đai 2 3. Giao thông, thuỷ lợi 3 4. Thời tiết khí hậu 4 II. ĐIỀU KIỆN KINH TẾ XÃ HỘI 4 1. Dân số nguồn lao động 4 2. Cơ sở vật chất kỹ thuật 5 III. TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI 7 1. Chăn nuôi lợn 7 2. Chăn nuôi trâu bò 9 3. Chăn nuôi gia cầm 9 4. Chăn nuôi cá 11 5. Các vật nuôi khác 11 IV. TÌNH HÌNH THÚ Y 12 1. Mạng lưới thú y cơ sở 12 2. Công tác phòng bệnh 13 3. Công tác điều trị bệnh 14 V. NHỮNG THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN 15 1. Thuận lợi 15 2. Khó khăn 15 PHẦN II: PHỤC VỤ SẢN XUẤT 16 I. NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ PHỤC VỤ SẢN XUẤT 16 1. Nội dung phương pháp phục vụ sản xuất 16 2. Phương hướng công tác phục vụ sản xuất 16 II. KẾT QUẢ CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 17 1. Công tác phục vụ ngành chăn nuôi 17 2. Công tác thú y 23 II. KẾT LUẬN - TỒN TẠI - ĐỀ NGHỊ 34 1. Kết luận 34 2. Tồn tại 35 3. Đề nghị 35 PHẦN III: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC 37 I. ĐẶT VẤN ĐỀ 37 1. Tính cấp thiết của đề tài 37 II. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU 38 III. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 39 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất trong chăn nuôi 39 2. Năng suất sinh sản của lợn nái 41 III. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VÀ NGOÀI NƯỚC. 54 1. Tình hình nghiên cứu trong nước 54 2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước 55 IV. ĐỐI TƯỢNG VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. 56 1. Đối tượng nghiên cứu 56 2. Vật liệu nghiên cứu 56 3. Nội dung nghiên cứu 57 4. Phương pháp nghiên cứu 57 V. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 61 VI. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 63 1. Kết luận. 63 2. Tồn tại 64 3. Đề nghị. 64 vii. Tài liệu tham khảo 66

doc69 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 05/06/2013 | Lượt xem: 2103 | Lượt tải: 3download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Nghiên cứu tình hình chăn nuôi và các biện pháp thú y tại Cao Xá - Tân Yên - Bắc Giang, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
®ît thùc tËp tèt nghiÖp nµy. PhÇn III: Chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc §Ò tµi: “¸p dông biÖn ph¸p kü thuËt nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña lîn n¸i Mãng C¸i nu«i d­ìng t¹i x· Cao X¸ - T©n Yªn - B¾c Giang” I. §Æt vÊn ®Ò 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi Nãi ®Õn n«ng nghiÖp lµ nãi ®Õn trång trät vµ ch¨n nu«i trong ®ã ch¨n nu«i ®ang lµ nghÒ cã nhiÒu ­u thÕ, c¬ lîi víi kinh tÕ lín tèc ®é ph¸t triÓn nhanh cã nhiÒu øng dông khoa häc kü thuËt vµo trong s¶n xuÊt. s¶n phÈm tõ ch¨n nu«i bao gåm thÞt, trøng, s÷a … §©y lµ nguån thùc phÈm cã gi¸ trÞ dinh d­ìng cao lµ lo¹i thøc ¨n kh«ng thÓ thiÕu cña con ng­êi. Ngoµi ra s¶n phÈm cña ngµnh ch¨n nu«i cßn cã l«ng, da, sõng … cung cÊp cho ngµnh ho¸ phÈm thêi trang… víi ngµnh trång trät ch¨n nu«i cßn cung cÊp mét l­îng ph©n h÷u c¬ vi sinh vËt lín vµ nguån søc kÐo dåi dµo. ë n­íc ta, ngµnh ch¨n nu«i ®· vµ ®ang ph¸t triÓn m¹nh, ®em l¹i thu nhËp kh«ng nhá cho nÒn kinh tÕ n­íc nhµ. Ch¨n nu«i lîn còng lµ mét trong nh÷ng ngµnh ®em l¹i lîi Ých vÒ kinh tÕ cho ng­êi d©n x· Cao X¸ - huyÖn T©n Yªn – tØnh B¾c Giang. Nh­ng c©u hái ®Æt ra cho ngµnh ch¨n nu«i lîn lµ nu«i thÕ nµo? gièng g×? thøc ¨n ra sao ®Ó cho kÕt qu¶ cao nhÊt. Lµ mét nhµ ch¨n nu«i th× chóng ta ai còng biÕt “Gièng lµ tiÒn ®Ò, thøc ¨n lµ then chèt”. VËy nu«i gièng lîn nµo ®Ó võa ®¶m b¶o ®­îc sù thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh cña gia sóc võa cho n¨ng suÊt sinh s¶n cao vµ cã søc chèng chÞu víi dÞch bÖnh t¹i ®Þa ph­¬ng tèt th× ®ã lµ mét c©u hái lín cÇn c¸c nhµ chuyªn m«n gi¶i ®¸p gióp ng­êi ch¨n nu«i trong c¶ n­íc ®i lªn. Ngµy nay khi khoa häc ph¸t triÓn, ngµnh ch¨n nu«i lîn ®ang trªn ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ th× ng­êi ta cµng thÊy râ gi¸ trÞ vµ vai trß cña sinh s¶n trong ch¨n nu«i gia sóc. BiÕt t¸c ®éng vµ ®Çu t­ ®óng vµo sinh s¶n th× ®ã lµ con ®­êng nhanh nhÊt, tèt nhÊt vµ kinh tÕ nhÊt ®Ó gãp phÇn n©ng cao n¨ng suÊt vËt nu«i. Tuy nhiªn trong sinh s¶n cã rÊt nhiÒu nÊn ®Ò mµ ng­êi ch¨n nu«i ch­a biÕt ®Õn nh­ vÒ gièng, kÜ thuËt ch¨n nu«i, kh¶ n©ng sinh s¶n cña lîn n¸i. Lîn n¸i Mãng C¸i lµ mét gièng lîn néi cã nguån gèc tõ Mãng C¸i – Qu¶ng Ninh, lµ gièng lîn néi nªn nã cã kh¶ n¨ng thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn khÝ hËu m«i tr­êng ë c¸c tØnh phÝa B¾c n­íc ta, lîn Mãng C¸i cã kh¶ n¨ng ®Ò kh¸ng tèt víi c¸c dÞch bÖnh, chÞu ®­îc ®iÒu kiÖn sèng kham khæ, thøc ¨n kÐm, h¬n n÷a nã cßn lµ gièng lîn m¾n ®Î sè løa trªn n¨m lµ 2,1 – 2,4 løa, sè l­îng con trong mçi æ lîn tõ 12-14con, nh­ng tØ lÖ n¹c kh«ng cao. Ngµy nay khi cuéc sèng cña ng­êi d©n ngµy cµng ®­îc n©ng nªn th× yªu cÇu vÒ møc sèng, vÒ dinh d­ìng còng n©ng nªn. V× vËy mµ c¸c gièng lîn néi ®ang ngµy cµng ®­îc lai ho¸ ®i. §Ó tËn dông ®­îc c¸c ­u thÕ cña gièng lîn Mãng C¸i chóng ta nªn ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt vµo quy tr×nh ch¨n nu«i ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt sinh s¶n cña gièng lîn néi nµy. V× lý do ®ã mµ trong thêi gian thùc tËp tèt nghiÖp em ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi “¸p dông biÖn ph¸p kü thuËt nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña lîn n¸i Mãng C¸i nu«i d­ìng t¹i x· Cao X¸ - T©n Yªn - B¾c Giang” II. Môc ®Ých yªu cÇu II.1. Môc ®Ých Phôc vô cho c«ng t¸c ch¨n nu«i t¹i x· Cao X¸ - T©n Yªn – B¾c Giang nãi riªng vµ c«ng t¸c ch¨n nu«i c¶ n­íc nãi chung. Kh¼ng ®Þnh ®­îc tÇm quan träng cña c¸c biÖn ph¸p kü thuËt ®Õn søc s¶n xuÊt cña lîn n¸i Mãng C¸i. So s¸nh ®­îc c¸i h¬n cña quy tr×nh ch¨n nu«i khi cã sù gãp mÆt cña c¸c biÖn ph¸p kü thuËt. Sè liÖu thu ®­îc lµm c¬ së cho th¶o luËn, ®¸nh gi¸ vµ kÕt luËn. II.2. Yªu cÇu Theo dâi ®­îc sù thay ®æi vÒ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña lîn n¸i Mãng C¸i ë x· Cao X¸ - T©n Yªn – B¾c Giang khi t¸c ®éng biÖn ph¸p kü thuËt vµo quy tr×nh ch¨n nu«i. Thèng kª, theo dâi, thu thËp c¸c sè liÖu cã liªn quan ®Õn ®Ò tµi nghiªn cøu mét c¸ch chÝnh x¸c vµ ®Çy ®ñ ®Ó lµm sè liÖu cho ®Ò tµi. III. C¬ së khoa häc cña ®Ò tµi 1. C¸c yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn n¨ng suÊt trong ch¨n nu«i 1.1. Gièng Nh­ chóng ta ®· biÕt lîn Mãng C¸i lµ gièng lîn néi cã nguån gèc ë tØnh Qu¶ng Ninh - §Æc ®iÓm ngo¹i h×nh: Cã 1 ®¸m l«ng ®en h×nh yªn ngùa cè ®Þnh n»m ë gi÷a l­ng, gi÷a ®Ønh tr¸n vµ chãp ®u«i cã 1 nhóm l«ng tr¾ng, l­ng cong, bông sÖ, m×nh ng¾n, ch©n ng¾n, ®a sè ®i ch©n bµn (ch©n vÞt). §Æc ®iÓm ch©n ®i bµn lµ trong nh÷ng nh­îc ®iÓm cña lîn Mãng C¸i bëi khi lîn n¸i cã chöa bông xÖ, ®i bµn dÉn ®Õn vò hay bÞ cä s¸t xuèng nÒn cã chÊt th¶i vµ chÊt ®én chuång dÉn ®Õn bÞ bÖnh viªm vó. - C¸ch chän gièng: Chän con lµm gièng ph¶i lµ nh÷ng con ®i ch©n mãng, th©n dµi, ruét non dµi mau lín c¬ th¨n nhiÒu dÉn ®Õn tØ lÖ n¹c cao. - §Æc ®iÓm thÝch nghi. Do lµ gièng lîn néi nªn lîn n¸i Mãng C¸i cã kh¶ n¨ng thÝch nghi víi ®iÒu kiÖn khÝ hËu nhiÖt ®íi ë n­íc ta, lîn cã tÝnh kh¸ng tèt víi c¸c dÞch bÖnh, ®iÒu kiÖn ¨n uèng kham khæ, thÝch øng víi m«i tr­êng ch¨n nu«i ë n­íc ta. - N¨ng suÊt cña lîn Mãng C¸i Mét n¨m ®Î 2-2,4løa. Mçi løa trung b×nh 12-14 con/løa Träng l­îng s¬ sinh 500g/con Träng l­îng cai s÷a 55 ngµy: 6-9kg/con TØ lÖ n¹c: 29-30%. Qua c«ng t¸c ®iÒu tra t×nh h×nh ch¨n nu«i t¹i c¬ së th× gièng lîn n¸i Mãng C¸i ®­îc nu«i nhiÒu nhÊt ®Ó lµm n¸i sinh s¶n vµ v× n¨ng suÊt cña nã kh«ng cao vµ do lµ gièng lîn néi nªn ngµy nay ®Ó n©ng cao n¨ng suÊt vµ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña lîn n¸i Mãng C¸i ng­êi ta ®· ¸p dông kÜ thuËt vµo trong lai t¹o còng nh­ lµ dinh d­ìng. 1.2. Thøc ¨n ë ®Þa ph­¬ng ®a sè lµ ch¨n nu«i nhá lÎ mçi hé tõ 1-3 n¸i nªn nguån thøc ¨n chÝnh cho lîn vÉn lµ c¸m g¹o, c¸m ng«, c¸ m¾m, rau cñ, rau muèng, rau lÊp, vµ c¸c c©y thøc ¨n cã thÓ tËn dông tõ trång rau mµu. PhÇn ®a c¸c hé cho lîn ¨n trùc tiÕp chØ nÊu chÝn nªn chøa kh«ng qua pha trén hay chÕ biÕn cÇu k×, v× lîn cã kh¶ n¨ng chÞu kham khæ nªn thøc ¨n ch¨n nu«i rÊt dÔ chØ vµo nh÷ng giai ®o¹n lîn chöa vµ nu«i con th× c¸c hé míi cho t¨ng khÈu phÇn ¨n vµ chÊt dinh d­ìng trong thøc ¨n lªn. Bªn c¹nh c¸c hé ch¨n nu«i nhá cã mét sè hé nu«i n¸i sinh s¶n cã khi lªn ®Õn 10-15con 1 hé, do c«ng viÖc cña nhµ n«ng bËn rén kh«ng thÓ nÊu c¸m cho lîn ¨n hµng ngµy nªn ®· cho c¸m ¨n th¼ng cña c¸c C«ng ty c¸m, ®¶m b¶o ®Çy ®ñ chÊt dinh d­ìng vµ kho¸ng ®Çy ®ñ ®¶m b¶o khÈu phÇn ¨n cho lîn. 1.3. Chuång tr¹i Chuång tr¹i nu«i lîn n¸i sinh s¶n ®­îc c¸c hé ch¨n nu«i rÊt chó träng. Mçi « chuång nu«i 1 n¸i réng tõ 4-6m2, chuång cã s©n ch¬i cho lîn con (5-7m2) m¸i ®­îc lËp b»ng proxim¨ng, nÒn chuång ®­îc n¸t g¹ch hoÆc ®æ bª t«ng, cã hè ñ ph©n. NÒn chuång ®· ®­îc c¸c hé ch¨n nu«i chó träng lµm cÈn thËn kh«ng cã ®é dèc vµ nÒn cã ®é r¸p nhÊt ®Þnh tr¸nh hiÖn t­îng lîn bÞ tr­ît ch©n theo ®é dèc ng· dÉn ®Õn x¶y thai háng thai, lµm ¶nh h­ëng ®Õn n¨ng suÊt ch¨n nu«i. Chuång nu«i lîn n¸i sinh s¶n ®­îc ®¶m b¶o vÒ ®é th«ng tho¸ng vµ kÝn giã ®¶m b¶o tho¸ng m¸t vµo mïa hÌ Êm ¸p vµo mïa ®«ng tr¸nh giã lïa. Chuång nu«i bao giê còng ®­îc x©y 2 ng¨n 1 ng¨n ®Ó dù tr÷ khi lîn lín t¸ch ®µn cai s÷a th× nu«i con ngay ë « chuång bªn c¹nh. 1.4. Phßng bÖnh §Ó ®¸nh gi¸ n¨ng suÊt cña lîn n¸i chóng ta ph¶i dùa vµo ®µn con cña lîn. V× vËy mµ trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i chóng ta ph¶i phßng bÖnh cho lîn n¸i. C¸c bÖnh cÇn phßng cho lîn THT, DÞch t¶, x¶y thai truyÒn nhiÔm, c¸c bÖnh vÒ ®­êng sinh dôc cho lîn. Do kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña lîn n¸i lµ l©u n¨m nªn viÖc phßng bÖnh cho lîn ®­îc c¸c hé ch¨n nu«i tiÕn hµnh rÊt cÈn thËn vµ ®Çy ®ñ. Hµng n¨m vµo nh÷ng khi thêi tiÕt hay thay ®æi cã m­a phïn, giã rÐt th­êng hay x¶y ra c¸c dÞch bÖnh nh­ tô huyÕt trïng lîn, tiªu ch¶y, dÞch t¶ hay suyÔn cho c¶ lîn mÑ vµ lîn con v× thÕ khi ®Þa ph­¬ng tæ chøc tiªm phßng cho ®µn gia sóc t¹i gia ®×nh th× c¸c hé ®Òu tham gia ®Çy ®ñ. C¸c bÖnh ®­îc phßng ®Òu t¹o ra cho con vËt mét thêi gian miÔn dÞch nhÊt ®Þnh, nÕu con vËt khoÎ m¹nh, th× kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña nã sÏ cao. 2. N¨ng suÊt sinh s¶n cña lîn n¸i 2.1. §Æc ®iÓm sinh lý sinh dôc cña lîn n¸i 2.1.1. Tuæi thµnh thôc vÒ tÝnh ë lîn n¸i Thµnh thôc vÒ tÝnh dôc cña gia sóc c¸i ®­îc ®¸nh dÊu b»ng hiÖn t­îng ®éng dôc vµ rông trøng. Lîn c¸i sau khi thµnh tôc vÒ tÝnh th× biÓu hiÖn ®éng dôc, lÇn thø nhÊt th­êng kh«ng râ rµng vµ tiÕp sau ®ã ë c¸c k× sau sÏ ®i vµo quy luËt. Tuæi thµnh thôc vÒ tÝnh cña gia sóc phô thuéc vµo gièng, nu«i d­ìng vµ ch¨m sãc, thøc ¨n, c¸c gièng lîn kh¸c nhau cã tuæi thµnh thôc vÒ tÝnh sím muén kh¸c nhau. - C¸c gièng lîn néi th­êng thµnh thôc vÒ tÝnh sím h¬n c¸c gièng lîn ngo¹i. Lîn Mãng C¸i cã tuæi ®éng dôc lÇn ®Çu 130 – 140 ngµy Lîn Ø cã tuæi ®éng dôc lÇn ®Çu 120-135 ngµy. - C¸c gièng lîn ngo¹i cã tuæi ®éng dôc muén h¬n. Lîn Landrace ®éng dôc lÇn ®Çu ë 208-209 ngµy tuæi Lîn Yorkshire ®éng dôc lÇn ®Çu ë 203-209 ngµy tuæi. MÆc dï lîn c¸i ®éng dôc lÇn ®Çu sím nh­ng ch­a nªn phèi gièng v× ë thêi k× nµy lîn ch­a ph¸t triÓn ®Çy ®ñ vÒ thÓ vãc vµ sè l­îng trøng rông cßn Ýt. §èi víi lîn c¸i ngo¹i nªn bá qua 1-2 chu k× ®éng dôc ®Çu, nªn phèi gièng lÇn ®Çu ë chu k× 2 hoÆc 3 tuú thuéc vµo khèi l­îng ®¹t ®­îc. Tuy nhiªn kh«ng nªn phèi qu¸ muén, v× sÏ l·ng phÝ thøc ¨n vµ c«ng ch¨m sãc, ¶nh h­ëng ®Õn lîi Ých cña ng­êi ch¨n nu«i vµ nhiÒu g©y cho lîn c¸i bÞ n©n sæi. KÝch th­íc cña c¬ quan sinh dôc t¨ng lªn râ rÖt qua c¸c thêi kú ®éng dôc lÇn thø 1 vµ 2, hoµn chØnh vµo ®é 8-9 th¸ng tuæi, tøc lµ cïng thêi kú cã trøng rông ®Çu tiªn vµ cã thÓ phèi lÇn ®Çu vµo thêi ®iÓm nµy. Cïng víi sù t¨ng kÝch th­íc, khèi l­îng cña c¬ thÓ th× c¬ quan sinh dôc còng t¨ng nhanh, sè trøng rông t¨ng cao tõ chu kú ®éng dôc thø 3 qua c¸c chu kú tiÕp theo (Lª Xu©n C­¬ng – 1986). 2.1.2. Chu kú tÝnh ë lîn Khi gia sóc c¸i thµnh thôc vÒ tÝnh th× c¬ thÓ con c¸i, ®Æc biÖt lµ c¬ quan sinh dôc cã sù biÕn ®æi theo sù rông trøng. Sù ph¸t triÓn cña trøng, chÝn vµ rông mét c¸ch cã chu k× vµ biÓu hiÖn c¸c triÖu chøng ®éng dôc theo chu kú gäi lµ chu k× tÝnh. ë lîn chu kú tÝnh lµ 18-23 ngµy, trung b×nh lµ 21 ngµy. Mçi chu kú tr¶i qua 4 giai ®o¹n vµ mçi giai ®o¹n l¹i cã nh÷ng biÓu hiÖn kh¸c nhau, dùa vµo c¸c giai ®o¹n nµy chóng ta cã thÓ ®o¸n biÕt ®­îc thêi ®iÓm phèi gièng thÝch hîp vµ ®¹t tû lÖ thô thai cao. - Giai ®o¹n tr­íc ®éng dôc (kÐo dµi 1-2 ngµy) * ë giai ®o¹n nµy con vËt cã nh÷ng biÓu hiÖn bªn trong nh­ sau: Trªn bÒ mÆt buång trøng ®· cã sù ph¸t triÓn næi râ cña bao no·n thµnh dôc. Buån trøng to h¬n b×nh th­êng c¸c tÕ bµo cña v¸ch èng dÉn trøng t¨ng c­êng sinh tr­ëng, sè l­îng l«ng nhung t¨ng lªn, xung huyÕt ®­êng sinh dôc, t¨ng c­êng nhu ®éng tö cung, m¹ch qu¶n trong mµng nhÇy cña ©m ®¹o tiÕt ra niªn dÞch lo·ng, cæ tö cung hÐ më, ®ã lµ sù biÕn ®æi cña tÕ bµo trøng, trøng chÝn vµ s¾p rông khái buång trøng. * BiÓu hiÖn bªn ngoµi ¢m hé b¾t ®Çu s­ng lªn, h¬i më ra, cã mµu hång t­¬i, lîn thay ®æi tÝnh t×nh kªu rÝt, lîn ¨n Ýt bån chån, nh¶y lªn l­ng con kh¸c nh­ng ch­a cho con kh¸c nh¶y lªn l­ng nã. Kh«ng nªn dÉn tinh hoÆc phèi gièng vµo giai ®o¹n nµy v× trøng lóc nµy ch­a rông do ®ã ch­a cã kh¶ n¨ng thô thai. - Giai ®o¹n ®éng dôc (2-2,5ngµy) ë giai ®o¹n nµy lµ biÓu hiÖn râ nhÊt cña qu¸ tr×nh ®éng dôc. + Bªn ngoµi: ¢m hé më to h¬n, b¾t ®Çu chuyÓn sang mµu ®á råi dÇn chuyÓn sang mµu mËn chÝn (®á t¸i), niªm m¹ch dÞch keo ®Æc h¬n, lîn vÉn biÕng ¨n vµ tá ra kh«ng yªn, vµ ®· chÞu ®øng yªn cho con kh¸c nh¶y lªn l­ng nã, hiÖn t­îng ®ã lµ chÞu ®ùc hay mª ®ùc. Lóc nµy nÕu chóng ta thö b»ng c¸ch ®Æt tay lªn l­ng nã Ên xuèng th× nã ®øng yªn, hai ch©n sau ë t­ thÕ chÞu phèi. NÕu ®o ®iÖn trë ©m ®¹o th× thÊy ®iÖn trë ©m ®¹o gi¶m xuèng. + Bªn trong: Trªn buång trøng cã nhiÒu bµo no·n chÝn th­êng cã t 10-12 bao no·n chÝn. sau khi lîn c¸i b¾t ®Çu cã hiÖn t­îng chÞu ®ùc 20-25giê mét sè bao no·n vì, trøng rông. - Giai ®o¹n sau ®éng dôc (kÐo dµi 2ngµy) ë giai ®o¹n nµy ho¹t ®éng sinh dôc gi¶m xuèng, toµn bé c¬ quan sinh dôc dÇn dÇn ®­îc kh«i phôc l¹i tr¹ng th¸i b×nh th­êng. + Quan s¸t bªn ngoµi: ¢m hé teo nhá l¹i, lîn ¨n uèng tèt h¬n, lînc¸i vÉn cßn hiÖn t­îng ®i t×m lîn ®ùc nh­ng kh«ng cho lîn ®ùc nh¶y lªn l­ng nã. + Khi quan s¸t bªn trong: Trªn buång trøng ®· cã c¸c thÓ vµng. §­êng kÝnh cña thÓ vµng: 7-8 mm - Giai ®o¹n yªn lÆng sinh dôc (12-14 ngµy) Quan s¸t bªn ngoµi: Lîn c¸i hoµn toµn kh«ng cã ph¶n x¹ víi lîn ®ùc n÷a, ©m hé trë l¹i b×nh th­êng, lîn ¨n uèng b×nh th­êng. Quan s¸t bªn trong: ThÓ vµng nhá l¹i, mét sè bao no·n l¹i b¾t ®Çu ph¸t triÓn. §é dµi cña chu k× ®éng dôc ë lîn n¸i thay ®æi theo gièng, tuæi, ®iÒu kiÖn nu«i d­ìng, ch¨m sãc vµ mïa vô Burger (1952) x¸c ®Þnh ®é dµi chu kú ®éng dôc ë lîn Large White lµ 20,9ngµy, cßn ë lîn LargeBlack lµ 21,7ngµy. §é dµi chu kú ®éng dôc cña lîn Ø trung b×nh lµ 19,9ngµy (Lª Xu©n C­¬ng, Ng« ThÞ Ngä, n¨m 1972). Lîn c¸i hËu bÞ th­êng cã chu kú ®éng dôc dµi h¬n lîn c¸i c¬ b¶n. NÕu chÕ ®é nu«i d­ìng vµ ch¨m sãc kÐm th× chu k× ®éng dôc kÐo dµi, mïa hÌ chu k× ®éng dôc th­êng kÐo dµi h¬n so víi c¸c mïa kh¸c trong n¨m. Thêi gian ®éng dôc còng kh¸c nhau, tuú theo gièng lîn c¸i ngo¹i 4-5ngµy, lîn n¸i néi 3-4ngµy. Do ®ã tuú tõng gièng ®Ó cã thêi gian phèi gièng thÝch hîp kh¸c nhau nh»m n©ng cao tØ lÖ thô thai vµ lµm t¨ng sè lîn con ®Î ra n©ng cao n¨ng suÊt cña lîn c¸i. Ho¹t ®éng cña chu kú tÝnh ®­îc ®iÒu khiÓn bëi thÇn kinh vµ thÓ dÞch c¶u c¸c vïng: vïng d­íi ®åi cña tuyÕn yªn,buång trøng theo c¬ chÕ ®iÒu hoµ ng­îc. 2.1.3. Qu¸ tr×nh thô thai Khi gia sóc ®· thµnh thôc vÒ tÝnh th× nh÷ng biÓu hiÖn vÒ sinh dôc cña con ®ùc vµ con c¸i ngµy cµng m¹nh mÏ. §ã lµ mét ph¶n x¹ bÈm sinh cña c¸c loµi ®éng vËt cã vó Gia sóc c¸i ®· xuÊt hiÖn chu kú ®éng dôc nghÜa lµ trøng ®· t¸ch khái buång trøng ®Î ®i t×m tinh trïng. Qu¸ tr×nh thô thai x¶y ra khi tÕ bµo trøng gÆp tinh trïng t¹o ra mét sù kÕt hîp phøc t¹p gi÷a 2 lo¹i tÕ bµo sinh dôc ®ùc vµ tÕ bµo sinh dôc c¸i ®ã lµ tÕ bµo trøng vµ tÕ bµo tinh trïng, ph¸t sinh ®ång ho¸ dÞ ho¸ kÕt qu¶ t¹o thµnh 1 tÕ bµo míi mang tÝnh di truyÒn cña bè vµ mÑ. Qu¸ tr×nh thô thai cña gia sóc gåm 4 giai ®o¹n - TÕ bµo trøng ë giai ®o¹n chuÈn bÞ - Tinh trïng kÕt hîp víi tÕ bµo trøng - Sù ®ång ho¸ gi÷a tÕ bµo trøng vµ tinh trïng. - Sù kÕt hîp gi÷a nh©n ph«i tõ ®ùc vµ ph«i tõ c¸i. Khi tÕ bµo trøng ®­îc thô tinh th× c¸c biÕn ®æi vÖ sinh häc, lÝ ho¸ häc x¶y ra rÊt m¹nh mÏ, ®ång thêi søc trao ®æi chÊt vµ tÝnh thÊm cña mµng tÕ bµo còng t¨ng lªn. 2.1.4. Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña ph«i thai Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn bªn trong cña bµo thai cã thÓ chia lµm 3 thêi kú. Thêi kú thø nhÊt, thêi kú trøng: Thêi kú nµy b¾t ®Çu tõ khi tÕ bµo trøng ®­îc thô tinh ®Õn khi h×nh thµnh nang ph«i – tøi ph«i. Trung b×nh tõ 8-10 ngµy sau khi thô tinh. Thêi kú thø 2 thêi kú ph«i thai: Lµ thêi kú cuèi h×nh thµnh nhau thai, h×nh thµnh c¸c tÕ bµo vµ c¸c c¬ quan hÖ thèng cña c¬ thÓ ë gia sóc lín tõ ngµy 11 ®Õn ngµy thø 40. Thêi kú thø 3 – thêi kú bµo thai: Lµ thêi kú cuèi giai ®o¹n ph«i thai cho ®Õn khi sinh ®Î. Giai ®o¹n ph©n ho¸ nh÷ng kÕt cÊu cùc tiÓu cña tÕ bµo vµ c¬ quan, lµ thêi kú bµo thai ph¸t triÓn vµ tr­ëng thµnh nhanh chãng Ph«i thai ®­îc h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh thô tinh thêi kú b¾t ®Çu ph¸t triÓn cña c¬ thÓ míi. Tõ mét tÕ bµo cña ph«i, t¨ng c­êng qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt ph©n chia ra hai lo¹i tÕ bµo, gäi lµ tói ph«i hay sù ph©n chia h×nh cÇu. Sau ®ã tói ph«i ph©n chia ra nhiÒu ®o¹n nhá, gäi lµ qu¸ tr×nh ph©n c¾t, ph«i thai biÕn thµnh hîp tö cã nhiÒu tÕ bµo 2.1.5. Sù ph¸t triÓn cña bµo thai qua c¸c th¸ng Tuú thuéc vµo c¸c gièng kh¸c nhau mµ bµo thai ph¸t triÓn kh¸c nhau. Ngay trªn cïng mét lîn mÑ, cã mét sè bµo thai ph¸t triÓn nhanh vµ cã thai ph¸t triÓn chËm. Thêi gian cã thai cña lîn lµ 114 ngµy (3 th¸ng 3 tuÇn, 3 ngµy). - Th¸ng thø nhÊt: Thai ba tuÇn ®Çu dµi 0,6cm. §Õn 30 ngµy, thai dµi 1,6 – 1,8cm vµ c¸c c¬ quan ®· b¾t ®Çu h×nh thµnh. - Th¸ng thø hai: TÊt c¶ c¸c c¬ quan bé phËn bªn trong ®· ph¸t triÓn. Bµo thai ®· cã h×nh d¹ng gièng con lîn con. VÒ ngo¹i h×nh ®· cã thÓ ph©n biÖt thai ®ùc, thai c¸i. Thai 5 tuÇn tuæi dµi 3 cm, ®óng hai th¸ng dµi 8cm. - Th¸ng thø 3: ë mÐp, tai, l­ng vµ ®u«i ®· hcã l«ng dµy. Thai dµi 14 – 18cm. ë thêi gian s¾p ®Õn ngµy ®r toµn th©n ®· mäc ®Çy l«ng, hép sä cøng vµ ®· cã r¨ng cöa. Thai dµi 20-25cm. 2.1.6. Sù ph¸t triÓn cña rau thai Rau thai ®­îc h×nh thµnh tõ phÝa mÑ vµ con. Qu¸ t×nh trao ®æi vËt chÊt gi÷a mÑ vµ con ®­îc tiÕn hµnh qua hÖ thèng nhau thai. Rau thai ®­îc chia lµm 2. Rau thai con: Lµ sù tæng hîp toµn bé c¸c mµng nhau thai con vµ c¸c nhung mao cña mµng nhung Rau thai mÑ: Lµ mét d¹ng thay ®æi ®Æc biÖt cña niªm m¹c tö cung con mÑ khi cã thai. HÖ thèng nhau thai cã ý nghÜa sinh vËt vµ gi÷ vai trß v« cïng quan träng nã ho¹t ®éng rÊt m¹nh vµ cã thÓ thay thÕ chøc n¨ng cña phæi, ruét thËn vµ c¸c c¬ quan kh¸c. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng sinh lý cã thai, mµng nhung nhau thai con vµ niªm m¹c tö cung cã mèi quan hÖ chÆt chÏ vµ h÷u c¬ víi nhau. Th«ng qua hÖ thèng nhau thai c¬ thÓ mÑ cung cÊp ®Çy ®ñ vµ hoµn toµn c¸c chÊt dinh d­ìng cÇn thiÕt ®Ó ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh ph¸t triÓn vµ tr­ëng thµnh cña bµo thai. MÆt kh¸c s¶n vËt do qu¸ tr×nh dÞ ho¸ vµ CO2 tõ bµo thai còng ®­îc th«ng qua hÖ thèng nhau thai trë vÒ c¬ thÓ mÑ. Ngoµi ra mét sè siªu vi khuÈn, ®éc tè khuÈn… tõ mÑ qua nhau thai ®Ó g©y lªn qu¸ tr×nh bÖnh lÝ cho bµo thai. Ngoµi t¸c dông trao ®æi vËt chÊt, hÖ thèng nhau thai cßn cã nhiÖm vô nh­ mét tuyÕn néi tiÕt. Nã nh»m ®¶m b¶o cho bµo thai ph¸t triÓn trong tö cung vµ qu¸ tr×nh sinh ®Î ®­îc b×nh th­êng 2.1.7. Sù biÕn ®æi cña c¬ thÓ mÑ khi mang thai Khi gia sóc cã thai, kÝch tÕ cña hoµng thÓ vµ nhau thai lµm thay ®æi c¬ n¨ng ho¹t ®éng mét sè tuyÕn néi tiÕt kh¸c. V× vËy hiÖn t­îng ¨n uèng, tr¹ng th¸i dinh d­ìng, qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt v.v… cña con mÑ ®­îc n©ng cao cho nªn thêi kú ®Çu cã thai, gia sóc th­êng bÐo h¬n vµ l«ng m­ît h¬n khi ch­a cã thai. Nh­ng cã thai thêi kú cuèi bµo thai ph¸t triÓn m¹nh vµ nhanh chãng, nhu cÇu cung cÊp dinh d­ìng cao, nhÊt lµ trong ®iÒu kiÖn nu«i d­ìng ch¨m sãc kÐm th× c¬ thÓ mÑ sÏ gÇy. Trong qu¸ tr×nh bµo thai ph¸t triÓn, nhÊt lµ giai ®o¹n sau, nÕu khÈu phÇn ¨n cña mÑ kh«ng ®¶m b¶o ®Çy ®ñ ®¹m, kho¸ng, nguyªn tè vi l­îng, vitamin th× kh«ng nh÷ng bµo thai ph¸t triÓn kh«ng b×nh th­êng mµ søc khoÎ nãi chung cña mÑ còng gi¶m sót nhiÒu. Trong tr­êng hîp thiÕu Ca vµ P nghiªm träng th× gia sóc mÑ sÏ bÞ b¹i liÖt tr­íc khi ®Î, khung xoang chËu bÞ lÖch hay biÕn d¹ng, dÉn tíi hiÖn t­îng ®Î khã. Bµo thai ngµy cµng ph¸t triÓn ¸p lùc xoang ch¹u vµ xoang bông thay ®æi nªn ¶nh h­ëng ®Õn sù ho¹t ®éng cña tuÇn hoµn vµ h« hÊp. Nhu cÇu cung cÊp oxy cña bµo thai dÇn n©ng cao ë thêi gian cã thai k× cuèi nªn tÇn sè h« hÊp cña mÑ t¨ng lªn vµ cã khi cßn biÓu hiÖn tr¹ng th¸i thë dèc. MÆt kh¸c, tÇn sè tim ®Ëp t¨ng, c¬ tim tr­¬ng h¬n b×nh th­êng, cã hiÖn t­îng t©m thÊt tr¸i tr­¬ng to. L­îng m¸u cña gia sóc mÑ t¨ng, tèc ®é huyÖt tuÇn t¨ng, tæ chøc h×nh th¸i m¸u kh«ng ®æi. D­íi t¸c dông ch©n Ðp c¬ häc cña bµo thai kú cuèi lµm thay ®æi tuÇn hoµn vïng xoang chËu nªn g©y hiÖn t­îng phï thòng ë hai ch©n sau. MÆt kh¸c sè lÇn ®¹i tiÓu tiÖn cña gia sóc mÑ t¨ng lªn nh­ng sè l­îng lÇn Ýt. ë thêi gian cã thai k× cuèi, gia sóc mÑ th­êng ®i l¹i, ho¹t ®éng nÆng nÒ, chËm ch¹p, chãng mÖt mái vµ dÔ ra må h«i. 2.2. C¸c chØ tiªu ®Ó ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn n¸i. 2.2.1.Tû lÖ thô thai Khi phèi gièng trùc tiÕp th× ¶nh h­ëng cña con ®ùc tíi tØ lÖ thô thai rÊt lín, trong thô tinh nh©n t¹o nÕu kÜ thuËt phèi gièng kh«ng tèt th× tØ lÖ thô thai sÏ gi¶m nÕu r¬i vµo nh÷ng n¸i khã thô thai th× tØ lÖ l¹i gi¶m xuèng. D.H.Brooks vµ céng sù (1969) cho biÕt c¸c møc kh¸c nhau trong giai ®o¹n tõ khi cai s÷a con ®Õn phèi gièng trë l¹i cã ¶nh h­ëng tíi sù thô thai. Cßn theo E.S.Eshafog (1960) cho r»ng chÕ ®é dinh d­ìng tèt sÏ c¶i thiÖn ®­îc sè trøng rông nh­ng l¹i gi¶m tØ lÖ thô thai Khi chóng ta qu¸ chó träng trong vÊn ®Ò dinh d­ìng cho lîn n¸i th× hay dÇn ®Õn hiÖn t­îng lín bÐo qu¸ lµm gi¶m kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn, lîn dÔ bÞ sæi. 2.2.2. Thêi gian mang thai Sù sai kh¸c vÒ thêi gian cña c¸c gièng lîn lµ kh«ng ®¸ng kÓ vµ biÕn ®éng trong kho¶ng tõ 113 – 115ngµy. Theo TrÇn Cõ vµ céng sù (1975) th× thêi gian chöa cña lîn biÕn ®éng tõ 110 – 114 ngµy tuú thuéc vµo gièng, tuæi, c¸c yÕu tè khÝ hËu vµ ®iÒu kiÖn dinh d­ìng. Trong thùc tÕ, sù cã thai cña gia sóc ®­îc tÝnh tõ ngµy phèi gièng lÇn cuèi. Thêi gian cã thai phô thuéc vµo nhiÒu ®iÒu kiÖn vµ yÕu tè kh¸c nhau. Nã dµi hay ng¾n tuú theo loµi, gièng gia sóc, tuæi gia sóc mÑ, løa sinh s¶n, tr¹ng th¸i dinh d­ìng, t×nh h×nh søc khoÎ, tr¹ng th¸i c¬ quan sinh dôc, sè l­îng bµo thai… Trong ®iÒu kiÖn thøc ¨n, nu«i d­ìng tèt nhÊt lµ løa thø hai th× thêi gian cã thai sÏ ng¾n l¹i gia sóc sím thµnh thôc, loµi ®¬n thai l¹i cã 2 thai, thai gièng c¸i th× thêi gian cã thai th­êng ng¾n. MÆt kh¸c thêi ®iÓm tiÕn hµnh cho gia sóc phèi gièng còng ¶nh h­ëng ®Õn thêi gian cã thai. 2.2.3. Sè con ®Î ra/æ Sè con ®Î ra trªn æ ®­îc ®¸nh gi¸ b»ng sè lîn con sèng vµ sè con chÕt trong cïng mét æ, chØ tiªu nµy nãi lªn møc ®é ®Î sai cña lîn n¸i. Sè con ®Î ra/æ phô thuéc rÊt nhiÒu vµo yÕu tè gièng. Gièng kh¸c nhau th× sè con ®Î ra /æ kh¸c nhau VD: Lîn Mãng C¸i ®Î: 12-14con/løa Lîn Ø, Yorkshine: 10-12 con/løa Sè con ®Î ra/æ nhiÒu bay Ýt cßn phô thuéc vµo sè trøng rông, mµ sè trøng rông cßn phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè kh¸c. Theo I.P Burger (1952), Liv.Barker vµ cèng ù (1958) th× c¸c gièng lîn mµu tr¾ng cã sè trøng rông nhiÒu h¬n c¸c gièng lîn mµu ®en. C.E.Hainer vµ céng sù (1959) cho biÕt sè trøng rông trong chu k× ®éng dôc ®Çu tiªn lµ 11,3 chu k× thø 2 lµ 12,3. Theo J.SPerry (1954) th× sè trøng rông cña n¸i t¬ lµ 13,5 vµ n¸i tr­ëng thµnh lµ 21,4 O.Vargen (1981) cho r»ng sè trøng rông trung b×nh cña lîn n¸i tõ 15-20. Th­êng th× sè trøng khèi l­îng s¬ sinh/æ lµ chØ tiªu ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng nu«i thai cña lîn mÑ vµ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña thai còng nh­ søc sèng cña thai ë thêi kú trong bông mÑ. 2.2.4. Khèi l­îng s¬ sinh/æ Khèi l­îng s¬ sinh/æ phô thuéc vµo yÕu tè gièng. C¸c gièng lîn ngo¹i cã khèi l­îng s¬ sinh/æ cao h¬n so víi c¸c gièng lîn néi ë n­íc ta. Lîn néi khèi l­îng s¬ sinh: 0,5 – 0,6kg/con (Mãng C¸i) Lîn ngo¹i khèi l­îng s¬ sinh: 1,3 – 1,4 kg/con Khèi l­îng s¬ sinh cßn phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè dinh d­ìng cña lîn n¸i trong thêi kú chöa, nhÊt lµ giai ®o¹n chöa cuèi. 2.2.5. Sè con cai s÷a/æ P.E.Hughes vµ céng sù (1980) cho r»ng n¨ng suÊt cña ®µn lîn gièng ®­îc x¸c ®Þnh bëi chØ tiªu sè l­îng con cai s÷a/n¸i/n¨m. VËy sè lîn con cai s÷a/æ bÞ ¶nh h­ëng bëi sè con ®Î ra, bëi sè thai chÕt khi cã chöa vµ khi ®Î, vµ sè lîn con chÕt t s¬ sinh ®Õn cai s÷a. Theo t¹p chÝ Vetrymery Invertigation Servirce (1969) th× c¸c nguyªn nh©n chñ yÕu lµm lîn con chÕt trong giai ®o¹n s¬ sinh ®Õn cai s÷a lµ: Do con mÑ ®Ì vµ bá ®ãi chiÕm 50%, do nhiÔm khuÈn 11,1%, do dinh d­ìng kÐm chiÕm 8%, do di truyÒn chiÕm 4,5% vµ do c¸c nguyªn nh©n kh¸c chiÕm 6,4%. Tû lÖ lîn chÕt tõ s¬ sinh ®Õn cai s÷a tuú thuéc vµo ngµy tuæi: D­íi 3 ngµy tuæi 0%, 3-7ngµy tuæi 18%, 8-10ngµy tuæi 17% vµ 22-56ngµy tuæi chiÕm 15% 2.2.6. Khèi l­îng cai s÷a/æ Khèi l­îng cai s÷a/æ lµ chØ tiªu quan träng ®Ó ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn n¸i. Khèi l­îng cai s÷a cµng cao th× hiÖu qu¶ kinh tÕ trong ch¨n nu«i lîn n¸i cµng lín vµ kh¶ n¨ng t¨ng träng cña lîn khi nu«i ë giai ®o¹n sau cµng cao. Cã nhiÒu yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn khèi l­îng cai s÷a nh­ gièng, dinh d­ìng, ch¨m sãc, khèi l­îng s¬ sinh, kh¶ n¨ng tiÕt s÷a cña lîn n¸i tinh khÐo nu«i con cña lîn n¸i, kh¶ n¨ng t¨ng träng cña lîn con 2.2.7. Thêi gian ®éng dôc trë l¹i sau cai s÷a C¸c nghiªn cøu cña Grummer vµ Self (1955) cho biÕt, cai s÷a lîn con vµo c¸c thêi ®iÓm 10,21 vµ 56 ngµy tuæi th× thÊy r»ng thêi gian nu«i con cµng dµi th× thêi gian ®éng dôc cµng nhiÒu, kÕt qu¶ nghiªn cøu nh­ sau: Thêi ®iÓm cai s÷a lîn con (ngµy tuæi) Thêi gian ®éng dôc trë l¹i sau cai s÷a (ngµy) Sè trøng rông 10 9,4 12,8 21 6,2 15,2 56 6,0 16,6 Tuy nhiªn chóng ta nªn cai s÷a cho lîn con lóc 21 ngµy tuæi ®Ó tr¸nh sù hao hôt cña lîn n¸i qu¸ nhiÒu trong thêi gian nu«i con vµ nh»m t¨ng sè løa ®Î/n¸i/n¨m. 2.3. BiÖn ph¸p kü thuËt nh»m n©ng cao n¨ng suÊt cña lîn n¸i 2.3.1.H×nh thøc giao phèi (Thô tinh) - Giao phèi tù nhiªn Lµ qu¸ tr×nh giao phèi gi÷a gia sóc ®ùc vµ gia sóc c¸i, tinh dÞch cña con ®ùc ®i vµo ®­êng sinh dôc cña con c¸i ®Ó tÕ bµo trøng vµ tinh trïng kÕt hîp víi nhau ë 1/3 phÝa trªn èng dÉn trøng t¹o ra mét tÕ bµo míi tÕ bµo ®ã ®­îc gäi lµ hîp tö. Trong giao phèi tù nhiªn hay x¶y ra nh÷ng ®iÒu kiÖn bÊt lîi cho sù ph¸t triÓn cña thai hoÆc g©y ra nh÷ng bÖnh tËt cho gia sóc c¸i. Nh­ng ®iÒu quan träng nhÊt lµ phÈm chÊt ®Æc tÝnh cña con ®ùc vµ con c¸i ch­a ®­îc xem xÐt vµ chän läc kÜ l­ìng v× thÕ mµ thÕ hÖ thø hai ra ®êi sÏ kh«ng ®¶m b¶o cho nh÷ng ®Æc ®iÓm mµ m×nh mong muèn. V× con c¸i cña bè mÑ ®ã ®· di truyÒn c¸c ®Æc tÝnh mµ bè mÑ nã truyÒn cho. Giao phèi tù nhiªn cã ®­îc ­u ®iÓm lµ ®óng ®­îc thêi ®iÓm ®éng dôc cao ®é cña con c¸i, qu¸ tr×nh thô thai ®­îc ®¶m b¶o. - Thô tinh nh©n t¹o Ph­¬ng ph¸p thô tinh nh©n t¹o ®· ra ®êi víi môc ®Ých nh»m kh¾c phôc c¸c nh­îc ®iÓm cña giao phèi trùc tiÕp. Trong thô tinh nh©n t¹o ng­êi ta cã thÓ dïng tinh dÞch cña mét ®ùc gièng tèt thô tinh cho nhiÒu gia sóc c¸i mµ vÉn ®¶m b¶o ®­îc tØ lÖ thô thai cao vµ gióp ng¨n ngõa ®­îc mét sè bÖnh truyÒn nhiÔm, ký sinh trïng cho gia sóc c¸i trong qu¸ tr×nh giao phèi trùc tiÕp. Trong ch¨n nu«i ph­¬ng ph¸p thô tinh nh©n t¹o ®· c¶i t¹o ®­îc gièng gia sóc, tØ lÖ sinh s¶n t¨ng cao. §©y lµ mét biÖn ph¸p nh©n gièng, c¶i t¹o gièng mét c¸ch tèt nhÊt, nhanh nhÊt vµ kinh tÕ nhÊt. 2.3.2. ¸p dông c¸c phÐp lai - §Ó n©ng cao kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña lîn n¸i Mãng C¸i ta cã thÓ ¸p dông c¸c phÐp lai nh­ lai kinh tÕ (hai m¸u hoÆc 3 m¸u) ®Ó t¹o ra con lai cã tØ l m¸u ngo¹i cao, t¨ng kh¶ n¨ng sinh tr­ëng vµ ph¸t triÓn cña lîn con, qua ®ã n©ng cao kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña lîn n¸i mãng c¸i VD ♀ Mãng C¸i x ♂ Yorkshire ® F1 50% gièng ngo¹i Ngoµi ra ta cã thÓ sö dông c¸c phÐp lai c¶i t¹o nh»m c¶i t¹o vµ n©ng cao kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña n¸i Mãng C¸i. 2.3.3. Cho lîn con bó s÷a ®Çu vµ cè ®Þnh bÇu vó cho lîn con. Lîn con khi ®Î ra cÇn ®­îc bó s÷a ®Çu cµng sím cµng tèt. Thêi gian tiÕt s÷a ®Çu lµ mét tuÇn kÓ tõ khi ®Î (7-10ngµy ®Çu), nh­ng thêi gian cã ý nghÜa nhÊt víi lîn con lµ ë 24 giê ®Çu. Muén nhÊt lµ sau khi ®Î ra kho¶ng 2h th× lîn con cÇn ®­îc bó s÷a ®Çu. Thµnh phÇn s÷a ®Çu vµ s÷a th­êng Thµnh phÇn s÷a S÷a ®Çu (%) S÷a th­êng (%) Mì 3,6 3,5 VËt chÊt kh« 18,5 8,6 Protein 14,3 3,25 Carein 5,2 2,6 Albumin 1,5 0,47 b - Lactogloblin 0,8 0,3 a - Lactogloblin 0,27 0,13 Albumin huyÕt t­¬ng 0,13 0,04 Globulin miÔn dÞch (g globulin) 5,6-6,8 0,09 S÷a ®Çu lµ thøc ¨n duy nhÊt kh«ng thÓ thiÕu ®­c ®èi víi lîn con, lîn kh«ng ®­îc bó s÷a ®Çu th× kh«ng ®­îc lµm ®ùc gièng. Protein trong s÷a ®Çu cao h¬n gÊp 5 lÇn so víi s÷a th­êng. C¸c lo¹i chÊt kho¸ng cao h¬n gÊp 2 lÇn s÷a th­êng. Vitamin A vµ Vitamin D cao gÊp 5 lÇn s÷a th­êng. §Æc biÖt trong s÷a ®Çu cã kh¸ng thÓ gióp lîn con chèng chÞu ®­îc víi m«i tr­êng vµ bÖnh tËt (®ã lµ gglobulin) gglobulin miÔn dÞch phô thuéc vµo bÖnh cña con mÑ ë mçi hé ch¨n nu«i th­êng cã c¸c lo¹i vi khuÈn, vi rót riªng do qu¸ tr×nh tiÕp xóc víi c¸c lo¹i nµy mµ con mÑ sinh ra miÔn dÞch t­¬ng øng. Ngoµi ra trong s÷a ®Çu cßn chøa c¸c Vitamin, kho¸ng mì vµ ®Æc biÖt lµ MgSO4. MgSO4 cã t¸c dông tÈy cøt su cho lîn con, lîn con ®­îc bó s÷a ®Çu cµng sím th× l­îng cøt su ®­îc ®Èy ra ngoµi cµng nhanh, lîn con ¨n s÷a sím, dÉn ®Õn hÊp thu thøc ¨n nhanh, kÝch thÝch bé m¸y tiªu ho¸ lµm viÖc t¨ng kh¼ n¨ng hÊp thu chÊt dinh d­ìng cña c¸c nhung mao ë thµnh ruét non. VËy s÷a ®Çu cã vai trß rÊt quan träng ®èi víi toµn bé qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña ®µn lîn con vÒ sau nµy, nã ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn tèc ®é sinh tr­ëng cña ®µn lîn cao, gióp t¨ng n¨ng suÊt cña lîn n¸i. * Cè ®Þnh bÇu vó cho lîn con Khi cho lîn con bó chóng ta nªn cè ®Þnh bÇu vó cho lîn … Khi cè ®Þnh bÇu vó nªn ­u tiªn nh÷ng con nhá, yÕu bó c¸c vó tr­íc ngùc, phÝa trªn bëi c¸c vó phÝa tr­íc ngùc cã l­îng s÷a tiÕt ra nhiÒu h¬n c¸c vó phÝa sau. NÕu ®Ó lîn con tù bó s÷a th× nh÷ng con to khoÎ sÏ thanh nh÷ng vó phÝa tr­íc, lµm cho tØ lÖ ®ång ®Òu cña ®µn cßn thÊp, nh÷ng con yÕu kh«ng tranh ®­îc vó sÏ bÞ ®ãi, chËm lín cã tr­êng hîp bÞ chÕt. C«ng viÖc vµ kÜ thuËt cè ®Þnh bÇu vó ®ßi hái ph¶i kiªn tr×, tØ mØ, cÇn b¾t tõng con cho bó, cho ó nhiÒu lÇn trong ngµy tõ 7-8 lÇn, cÇn ®¸nh dÊu tõng con vµ ng¨n lîn mÑ ra ®Ó tr¸nh lîn mÑ tranh ¨n ®Ì chÕt con. B×nh th­êng mçi con lîn ®­îc lµm quen 1 vó, nh­ng nÕu sè con trong ®µn nhiÒu h¬n sè vó th× vó tr­íc ngùc cã thÓ cho hai con lîn con cïng lµm quen mét vó theo ph­¬ng ph¸p cho bó lu©n phiªn. NÕu sè con ®Î ra Ýt h¬n sè vó cña lîn n¸i th× cã thÓ cho mçi con lµm quen 2 vó phÝa sau ®Ó t¨ng l­îng s÷a cho lîn con vµ tr¸nh teo vó cho lîn mÑ. NÕu cè ®Þnh ®Çu vó ®Òu ®Æn th× sau 3-4 lÇn cho bó lîn con sÏ quen vµ tù bó c¸c vó quy ®Þnh cho nã. Lîn con quen nhanh hay chËm lµ phô thuéc vµo t­ thÕ n»m cña lîn mÑ, nÕu lîn mÑ th­êng xuyªn n»m quay vÒ mét phÝa khi cho con bó th× lîn con nhËn biÕt vó quy ®Þnh cho nã sím h¬n. Ng­îc l¹i nÕu lîn mÑ hay thay ®æi t­ thÕ n»m khi cho con bó liªn tôc th× lîn con sÏ chËm nhÊt biÕt h¬n. Nh­ vËy, trong ph­¬ng ph¸p ch¨n nu«i nÕu chóng ta nh÷ng ng­êi ch¨n nu«i biÕt c¸ch, hiÓu ®­îc tÇm quan träng vµ t¸c dông cña s÷a ®Çu còng nh­ viÖc cè ®Þnh bÇu vó cho lîn con th× sÏ thóc ®Èy sù sinh tr­ëng ph¸t triÓn cña lîn con h¬n trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i. Nhê vµo s÷a ®Çu mµ con cã thÓ kh¸ng ®­îc víi mét sè bÖnh mµ con mÑ truyÒn cho, v× con mÑ cã kh¶ n¨ng, søc kh¸ng tõ tr­íc, viÖc cè ®Þnh bÇu vó cho lîn gióp cho c¶ ®µn lîn cã tÝnh ®ång ®Òu kh«ng bÞ kÑ, bÞ nÐp, dÇn dÉn ®Õn rót ng¾n thêi gian theo mÑ, cai s÷a sím, xuÊt b¸n nhanh, n©ng cao løa ®Î trong n¨m. 2.3.4. TËp cho lîn con ¨n sím ®Ó t¸ch mÑ nh»m n©ng cao løa ®Î trong 1 n¨m TËp cho lîn con ¨n sím lµ viÖc lµm rÊt cÇn thiÕt vµ tquan träng, nã cã nhiÒu t¸c dông gióp cho qu¸ tr×nh sinh tr­ëng ph¸t dôc b×nh th­êng ë lîn con, gióp lîn con tiªu ho¸ tèt thøc ¨n sau nµy, c¶i thiÖn kh¶ n¨ng hÊp thu chÊt dinh d­ìng, gióp bé m¸y tiªu ho¸ cña lîn con ph¸t triÓn nhanh vµ sím hoµn thiÖn, lµm gi¶m tØ lÖ hao hôt cña lîn n¸i, n©ng cao khèi l­îng con cai s÷a vµ t¨ng kh¶ n¨ng chèng nhiÔm bÖnh ë lîn con. TËp ¨n sím cho lîn lµ ®Ó bæ sung thøc ¨n, chÊt dinh d­ìng sím cholîn con. Lîn con cã tèc ®é sinh tr­ëng nhanh vµ ®ßi hái nhu cÇu dinh d­ìng ngµy cµng cao, nh­ng l­îng s÷a mÑ l¹i gi¶m sau 3 tuÇn, lµm lîn con l©m vµo giai ®o¹n khñng ho¶ng thø nhÊt. Sau khi cai s÷a lîn con l¹i l©m vµo giai ®o¹n khñng ho¶ng thø hai. Do ®ã lîn con ¨n sím lµ rÊt cÇn thiÕt vµ quan träng, gióp kh¾c phôc t×nh tr¹ng khñng ho¶ng ë lîn con. Khi bæ sung thøc ¨n vµo khÈu phÇn ¨n cña lîn con sÏ gióp lîn con nhËn ®­îc c¸c chÊt dinh d­ìng ®Çy ®ñ vµ c©n ®èi h¬n, t¨ng c­êng qu¸ tr×nh sinh tr­ëng ph¸t dôc cho lîn con. TËp cho lîn con ¨n sím sÏ thóc ®Çy bé m¸y tiªu ho¸ cña lîn con ph¸t triÓn nhanh vµ sím hoµn thiÖn h¬n. Khi lîn con ®­îc bæ sung thøc ¨n th× lµm kÝch thÝch tÕ bµo v¸ch d¹ dµy tiÕt ra HCl ë d¹ng tù do sím h¬n vµ t¨ng c­êng ph¶n x¹ tiÕt dÞch vÞ. NÕu tËp cho lîn con ¨n tõ 10 ngµy tuæi th× ®Õn 14 ngµy tuæi trong d¹ dµy lîn ®· cã HCl tù do. NÕu kh«ng bæ sung thøc ¨n sím th× sau 25 ngµy tuæi trong d¹ dµy lîn con míi cã HCl tù do. Khi chóng ta ¸p dông kü thuËt ch¨n nu«i vµo ®Ó tËp cho lîn con ¨n sím th× h×nh thµnh cho lîn ®­îc ph¶n x¹ tiÕt dÞch vÞ ®Ó hÊp thu vµ tiªu ho¸ thøc ¨n mét c¸ch tèt nhÊt, th× kh¶ n¨ng ph¸t triÓn , t¨ng träng cña lîn con lín dÉn ®Õn thêi gian bó s÷a ng¾n, nhanh t¸ch ®­îc mÑ gióp lîn mÑ gi¶m thêi gian n÷a con nhanh ®­îc phèi gièng lÇn tiÕp t¨ng løa ®Î trong n¨m. III. T×nh h×nh nghiªn cøu trong n­íc vµ ngoµi n­íc. 1. T×nh h×nh nghiªn cøu trong n­íc ViÖt Nam lµ mét n­íc n«ng nghiÖp, nghÒ trång lóa ®· g¾n liÒn víi nghÒ ch¨n nu«i lîn tõ rÊt sím. C¸c gièng lîn cña ViÖt Nam cã tØ lÖ mì cao, kh¶ n¨ng s¶n xuÊt thÊp. Do vËy, ngay tõ nh÷ng n¨m 60 n­íc ta ®· tiÕn hµnh nhËp mét sè gièng lîn ngo¹i, chñ yÕu phôc vô lai gièng lµ chÝnh. Trong c¸c gièng lîn nhËp néi th× gièng lîn Landrace vµ Yorkshire ®ang ®­îc coi lµ hai gièng lîn tèt nhÊt vµ ®­îc nu«i réng r·i ë c¸c trang tr¹i ch¨n nu«i c¸c tØnh, c¸c vïng. N­íc ta nhËp néi gièng lîn Yorkshine tõ n¨m 1964 vµ Landrace tõ n¨m 1970. §©y lµ hai gièng lîn h­íng n¹c, tØ lÖ n¹c nªn 50%. C¸c c«ng tr×nh t¹o gièng vµ lai kinh tÕ ®· ®­îc nhiÒu nhµ khoa häc ë n­íc ta nh­ TrÇn §×nh MiÒn (1977) §inh Hång Lu©n vµ céng t¸c viªn (1978), Ph¹m H÷u Doanh (1973). TrÇn Nh­ vµ Vâ Träng Hèt ®· nghiªn cøu thùc nghiÖm trong s¶n xuÊt. Ngµy nay khi ngµnh ch¨n nu«i ®ang trªn ®µ ph¸t triÓn ®Ó cho ng­êi ch¨n nu«i cã l·i vµ lîi dông ®­îc ­u ®iÓm cña c¸c gièng lîn néi mµ c¸c nhµ nghiªn cøu, nhµ ch¨n nu«i ®· ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thut vµ c¸c phÐp lai ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cho giègn lîn Mãng C¸i nh»m n©ng cao ®­îc tØ lÖ m¸u ngo¹i cho ®µn lîn con. §Ó thóc ®Èy ®­îc t×nh h×nh ch¨n nu«i lîn c¸i ph¸t triÓn h¬n vµ cung cÊp cho bµ con n«ng d©n c¸c kü thô©t ch¨n nu«i th× c¸c nhµ nghiªn cøu ®· viÕt ra rÊt nhiÒu c¸c tµi liÖu tËp huÊn, c¸c s¸ch vÒ kü thô©t ®Ó cho ng­êi n«ng d©n dÔ tiÕp xóc ®­îc c¸c kü thuËt, ¸p dông khoa häc kü thuËt vµo ch¨n nu«i còng nh­ vµo thøc ¨n cho lîn, nh»m ®¶m b¶o ®ñ vÒ nhu cÇu dinh d­ìng cho lîn n¸i trong c¸c thêi kú kh¸c nhau. 2. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n­íc HiÖn nay cã nhiÒu gièng lîn ®­îc nu«i d­ìng réng r·i trªn ThÕ giíi nh­ Landrace, Yorkshice, Duroc… bªn c¹nh viÖc nh©n gièng thuÇn chñng, c¸c gièng lîn nµy ®­îc sö dông réng r·i trong lai gièng. §· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña c¸c gièng lîn nµy. Varsila (1985) nghiªn cøu vÒ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn Yorkshire, Landrace ë Bungari cho kÕt qu¶ sau: Sè con ®Î ra/løa lµ 8,6 Sè con ®Î/n¸i/n»m lµ 2,15. Beomit (1987) cïng cho biÕt: Sè con sèng ®Õn cai s÷a ë lîn n¸i Yorkshice lµ 8,8con, ë lîn n¸i Landrace Ph¸p lµ 8,9 con, ë lîn n¸i Landrace bØ lµ 7,8 con. Tuæi ®Î løa ®Çu cña lîn Yorkshire vµ Landrace Ph¸p lµ 360 ngµy, cña Landrace BØ lµ 385 ngµy. NhiÒu n­íc trªn thÕ giíi ®· lËp nªn nh÷ng thµnh tùu kü thuËt trong viÖc khai th¸c kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn n¸i. Mét trong nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng kÓ lµ thùc hiÖn cai s÷a sím cho lîn con vµ ®Ò ra nh÷ng ®iÒu cÇn cã khi cai s÷a sím cho lîn con. H.Serco (1973) cã lêi khuyªn c¸c n­íc nhiÖt ®íi nªn cai s÷a lîn con ë 25 ngµy tuæi. NÕu cai s÷a lîn con ë 21 ngµy tuæi th× rÊt thËn träng vµ xem xÐt kü vÒ nh÷ng thøc ¨n nu«i lîn mÑ, lîn con, chuång nu«i vµ nhiÖt ®é m«i tr­êng. ViÖn nghiªn cøu kü thuËt lîn (I.T.P) cña Ph¸p tõ nh÷ng n¨m 1980, 1981 ®· ®Ò ra quy tr×nh cai s÷a sím cho lîn con. <.F. Filler (ViÖn nghiªn cøu Rowet A.hadeen V­¬ng quèc Anh, 1987) nhËn xÐt: Tuæi cai s÷a ë lîn th­êng kh¸c nhau, nÕu ®Ó cho chóng tù cai s÷a theo b¶n n¨ng cña chóng. Ng­îc h¼n l¹i khi cã nh÷ng dông cô vµ hÖ thèng chuång tr¹i ®Æc biÖt, cã thÓ cai s÷a ë lîn con ë hai tuÇn tuæi sau khi ®Î, nh­ng ë phÇn lín ë c¸c tr¹i th­êng cai s÷a vµo lóc 3-8 tuÇn tuæi. Thùc tÕ c¸i quyÕt ®Þnh nhÊt ®èi víi tuæi cai s÷a lîn con lµ lîn con ¨n ®­îc bao nhiªu thøc ¨n, mÆc dÇu lîi Ých cña viÖc cai s÷a sím nh­ ®· thùc hiÖn ë c¸c n­íc c«ng nghiÖp ho¸ cã thÓ lµ hÊp dÉn, nh­ng chí quªn chi phÝ vµ c¸c vÊn ®Ò n¶y sinh kh¸c. M.K. Tihawit Kachtaman (C«ng ty Charrean – Phokpani – CP) còng cã nhËn xÐt: Sè løa ®Î/n¸i/n¨m cao hay thÊp tuú thuéc vµo thêi gian nu«i con, thêi gian nu«i con cµng ng¾n th× sè løa ®Î/n¸i/n¨m cµng cao. Nh­ng theo chu kú rông trøng cña lîn n¸i lµ 21 ngµy, do ®ã n¸i cai s÷a tr­íc 21 ngµy lîn n¸i còng kh«nd ®éng dôc. T¸c gi¶ nªu lµ thêi gian cai s÷a tèt nhÊt lµ 21-30 ngµy tuæi. IV. §èi t­îng vËt liÖu, néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. 1. §èi t­îng nghiªn cøu §èi t­îng nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµ lîn n¸i Mãng C¸i. §Þa ®iÓm nghiªn cøu t¹i: X· Cao X¸ - huyÖn T©n Yªn - tØnh B¾c Giang. Thêi gian nghiªn cøu: Tõ ngµy 25//2/2008 - 12/6/2008 2. VËt liÖu nghiªn cøu Sæ s¸ch ghi chÐp Dông cô thó y: Xylanh, tinh dÞch, èng dÉn tinh qu¶n, dÇu vaz¬lin, c©n ®ång hå, thøc ¨n C¬ së vËt chÊt: Chuång tr¹i, thøc ¨n cho lîn con Thuèc thó y: C¸c lo¹i thuèc bæ vitamin, kho¸ng… C¸c chÊt bæ sung cÇn thiÕt 3. Néi dung nghiªn cøu §Ò tµi nghiªn cøu gåm c¸c néi dung sau: §iÒu tra t×nh h×nh ch¨n nu«i vµ n¨ng suÊt s¶n xuÊt cña gièng lîn n¸i Mãng C¸i t¹i ®Þa ph­¬ng. T¸c dông c¸c biÖn ph¸p kú thuËt vµo quy tr×nh ch¨n nu«i, tõ ®ã so s¸nh kÕt qu¶ ch¨n nu«i t¹i ®Þa ph­¬ng víi kÕt qu¶ thu ®­îc khi t¸c ®éng c¸c biÖn ph¸p kü thuËt 4. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 4.1Bè trÝ thÝ nghiÖm Bè trÝ thÝ nghiÖm theo ph­¬ng ph¸p ph©n l« ®èi chøng, mçi l« lµ 5 con lîn n¸i t­¬ng øng víi 1 ®µn lîn con cã n > 10 4.2 Theo dâi thÝ nghiÖm Theo dâi thÝ nghiÖm theo yªu cÇu cña ®Ò tµi tõ thêi gian cã chöa ®Õn khi lîn con 60 ngµy tuæi 4.3 Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 4.3.1. H×nh thøc giao phèi Chóng ta nªn ¸p dông biÖn ph¸p thô tinh nh©n t¹o ®Ó tËn dông c¸c ­u ®iÓm cña ph­¬ng ph¸p nµy, tr¸nh c¸c bÖnh sinh s¶n cho con c¸i, n©ng cao tØ lÖ thu thai vµ h¬n n÷a ta cã thÓ lùa chän ®­îc c¸c gièng lîn ngo¹i, cã nhiÒu ®Æc ®iÓm tèt nh­ tØ lÖ n¹c cao vµ kh¶ n¨ng sing tr­ëng m¹nh C¸ch tiÕn hµnh: Tinh dÞch: Ph¶i ®¶m b¶o ®Çy ®ñ nh·n m¸c, cßn h¹n sö dông, co ghi ®Çy ®ñ c¬ së s¶n xuÊt, ngµy lÊy tinh èng dÉn tinh qu¶n b»ng cao su ®­îc khö trïng vµ cã dÇu vazolin ®Ó b«i tr¬n V« trïng xylanh vµ èng dÉn tinh qu¶n, vÖ sinh phÇn ©m hé, ®u«i va hai bªn m«ng cña lîn, lau kh« b»ng kh¨n hoËc dÎ s¹ch, lÊy mét Ýt dÇu vazolin b«i vµo xung quanh 1/3 èng dÉn tinh qu¶n(b«i ë phÝa ®Çu nhän) ®Ó lä tinh vµo lßng bµn tay gi÷ cho nhiÖt ®é cña lä tinh Êm trë l¹i b×nh th­êng. Më n¾p lä tinh lîn ®æ vµo xylanh, khi ®á lä tinh ph¶i ¸p s¸t vµo thµnh xylanh, sau ®ã ®­a ®Çu nhän cña èng tinh qu¶n vµo trong ©m hé cña lîn, ®é s©u kho¶ng 10- 15 cm tuú theo träng l­îng cña lîn, ®­a èng tinh qu¶n vµo chÕch 45o, ®­a vµo tõ tõ theo nhÞp co bãp cñac¬ tr¬n tö cung. ®­a xylanh vµo ®Çu cßn l¹i cña tinh qu¶n vµ tõ tõ®­a xylanh vµo. Khi b¬m song th× tõ tõ rót èng dÉn tinh ra, dïng tay v÷ nhÑ mét cµi vµo m«ng lîn, môc ®Ých lµ ®Ó c¬ co bãp ©m hé co l¹i ,tinh kh«ng ch¶y ng­îc ra ngoµi 4.3.2 Cho lîn bó s÷a ®Çu vµ cè ®Þnh bÇu vó Ngay sau khi lîn mÑ sinh song chóng ta nªn b¾t lîn con ra bÊm r¨ng lanh cho lîn con vµ cho chóng vµo ®Ó bó s÷a ®Çu. trong qu¸ tr×nh lam thi nghiªm th× ë nh÷ng l« ®èi chøng ta ®Ó tù nhiªn cßn ®èi víi l« thÝ nghiÖm th× chóng ta cÇn quan s¸t xem con lîn nµo bÐ vµ yÕu h¬n th× nªn cho bó ë c¸c vó phÝa trªn con nµo to khoÎ th× cho bó c¸c bÇu vó phÝa d­íi v× lîn con cã ®Æc tÝnh lµ lµ bó cè ®Þnh mét bÇu vó nªn chóng ta ph¶i cè ®iÞnh bÇu vó cho lîn ®Ó ®é ®ång ®Òu cña ®µn lµ cao. Trong tr­êng hîp mµ sè con sinh ra nhá h¬n sè vó cña lîn mÑ th× chóng ta cã thÓ cè ®Þnh cho mét con ó hai vó. §Ó h×nh thµnh cho lîn con ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn vµ nhËn biªt ®­îc bÇu vó cña nã chóng ta ph¶i thùc hiªn cè ®Þnh bÇu vó trong 3 ngµy liªn tiÕp. Trong qu¸ tr×nh cè ®Þnh bÇu vó cho lîn con chóng ta ph¶i ®¸nh dÊu ®Ó tr¸nh sù nhÇmm lÉn trong khi cè ®Þnh dÉn ®Õn qu¸ tr×nh thùc hiÖn ph¶i kÐo dµithêi gian vµ ®µn con kh«ng thÓ cã ®­îc ph¶n x¹ cÇn cã. 4.3.3. TËp cho lîn con ¨n sím TËp cho lîn con ¨n sím nh»m môc ®Ých bæ sung dinh d­ìng hoµn thiÖn sím bé m¸y tiªu ho¸, gi¶i quyÕt m©u thuÉn vÒ dinh d­ìng gi÷a s÷a mÑ vµ con, th«ng qua tËp ¨n cho con ®Ó bæ sung mét sè nguyªn tè kho¸ng vµ vitamin cÇn thiÕt vµ môc ®Ých chÝnh lµ nh»m cai s÷a sím cho lîn con ®Ó t¨ng løa ®Î cña lîn mÖ trong n¨m. C¸ch tiÕn hµnh: Thøc ¨n th­êng lµ nh÷ng thøc ¨n tinh bét dÔ tiªu ho¸ nh­ bét g¹o, thøc ¨ngiµu ®¹m nh­ bét ®¹u t­¬ng. Ngoµi ra cã thÓ thªm mät Ýt rau xanh, cñ qu¶, thøc ¨n th­êng nÊu thµnh ch¸o lo·ng vµ kÝch thÝch ®Ó tËp cho lîn con ¨n. §Ó tËp ¨n cã hiÖu qu¶ ta gi¶m dÇn sè lÇn ó trong nggµy cã thÓ t¸ch mÑ vµ con. Thµnh phÇn thøc ¨n tËp ¨n: Thøc ¨n tinh: 90% Thøc ¨n xanh: 8- 10% Thøc ¨n bæ sung vµ kho¸ng, vitamin: 1- 2% C«ng thøc thøc ¨n tËp ¨n: Ng« rang vµng nghiÒn: 30% C¸m g¹o lo¹i 1 :10% TÊm - g¹o rang :30% Bét ®Ëu t­¬ng ;17% Kh« dÇu( ®Ëu t­¬ng, võng) :8% S÷a t¸ch b¬ :3% Vitamin :1% Kho¸ng :1% Thøa ¨n ta nªn nÊu chÝn ë d¹ng ch¸o lo·ng cho lîn con ¨n. ¡n b÷a nµo nÊu b÷a ®Êy, thøc ¨n ph¶i Êm, lu«n míi ®Ó lîn con ¨n ®­îc nhiÒu. Ta ph¶i t×m hiÓu së thÝch cña lîn con. §Ó cho lîn con ¨n nhiÒu h¬n chóng ta sö dông thøc ¨n t¨ng träng cã mïi th¬m kÝch thÝch tÝnh thÌm ¨n cña lîn, cho ¨n ®ung giê quy ®Þnh th­êng c¸ch nhau 3-4h/ b÷a. 4.3.4. Cai s÷a sím cho lîn con §èi víi l« thÝ nghiÖn sau 21 ngµy tuæi vµ ®· ®­îc tËp cho ¨n sím th× chóng ta tiÕn hµnh cai s÷a sím cho lîn con. §Ó tranhsù thay ®æi vÒ ®iÒu kiÖn sèng cña lîn con chóng ta nªn t¸ch lîn con sang chuång c¹ch chuång lîn mÖ vµ tiÕn hµnh cai s÷a cho lîn con. Chóng ta cã thhÓ cai s÷a cho lîn con theo 2 h×nh thøc lµ cai tõng ®ît con nµo to khoÎ th× cai tr­íc nh÷ng con bÐ yÕu cai sau hoÆc lµ cai ®ång lo¹t c¶ ®µn. Tr­íc khi cai s÷a 1-3 ngµy th× chóng ta gi¶m dÇn l­îng thøc ¨n cho lîn mÑ ®Õn ngµy cai s÷a th× cho lîn mÑ nhÞn ¨n hoµn toµn hoÆc cho ¨n th× chØ cho ¨n thøc ¨n xanh. GÇn ®Õn ngµy cai s÷a gi¶m dÇn sè lÇn bó ë lîn con b»ng c¸ch ngµy t¸ch ®ªm cho ó, hoÆc nhèt riªng 5- 6 tiÕng cho ó mét lÇn. Cai s÷a cho lîn con theo ph­¬ng phap nµy gióp cho lîn con ¨n t«t h¬n, thÝch nghi víi thøc ¨n nhanh h¬n cßn ®èi víi lîn mÑ th× qu¸ tr×nh tiÕt s÷a gi¶m dÇn. Chóng ta nªn tiªm kÝch dôc tè cho lîn mÑ tr­íc khi cai s÷a tõ 3- 7 ngµy®Ó sau khi cai s÷a nai ®éng dôc trë l¹i ngay nh»m lµm t¨ng n¨ng suÊt cña lîn n¸i. 4.4 Ph­¬ng ph¸p sö lÝ sè liÖu - Ph­¬ng ph¸p tiÕn hµnh ph©n tÝch kÕt qu¶. Theo nh÷ng ®iÓm mèc nh­ khi ®Ó vµ khi cai s÷a th× ph¶i tiÕn hµnh c©n lîn con vµ qua mçi løa ®Î tÝnh ®é hao mßn cña lîn mÑ vµ tÝnh ®­îc khèi l­îng s÷a lîn mÑ tiÕt ra nu«i con Tû lÖ sè = Sè con cßn sèng x 100% Sè con ®Î ra Tû lÖ cßi cäc = Sè con cßi cäc x 100% Sè con cßn sèng ®Õn cai s÷a §é ®ång ®Òu cña ®µn con = Pmin x 100 Pmax Hao mßn cña c¬ thÓ mÑ khi nu«i con = P1 - P2 x 100% P1 S¶n l­îng s÷a mÑ = (P2 - P1) x 3 (3kg s÷a cho 1kg thÓ träng cña lîn con) Khèi l­îng s¬ sinh b×nh qu©n Khèi l­îng tuÇn ë khi 21 ngµy tuæi (cai s÷a) Xö lý sè liÖu thu thËp ®­îc dùa trªn ph­¬ng ph¸p thèng kª sinh häc cña NguyÔn ThÞ ThiÖn b»ng c¸c b¶ng sè liÖu th«. V. KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn N¨ng suÊt sinh s¶n cña lîn n¸i ®­îc ®¸nh gi¸ th«ng qua rÊt nhiÒu chØ tiªu vµ chóng chÞu ¶nh h­ëng cña nhiÒu yÕu tè vÒ di truyÒn vµ ngo¹i c¶nh. H¬n n÷a c¸c chØ tiªu ®¸nh gi¸ n¨ng suÊt sing s¶n cña lîn n¸i cßn chÞu sù biÕn ®éng do møc ®é ®Çu t­ cho s¶n suÊt v× v©y mµ viÖc theo dâi vµ ®¸nh gi¸ n¨ng suÊt sinh s¶n cña n¸i ®­îc tiÕn hµnh th­êng xuyªn, liªn tôc vµ cã ý nghÜa thiÕt thùc víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ trong ch¨n nu«i vµ gióp phæ cËp c¸c tiÕn bé kÜ thuËt nh»m kh«ng ngõng n©ng cao n¨ng suÊt trong xuÊt khÈu qu¶n lÝ vµ s¶n xuÊt con gièng. N¨ng suÊt sinh s¶n cña lîn n¸i Mãng C¸i nu«i t¹i n«ng hé thuéc x· Cao X¸- T©n Yªn - B¾c Giang. §Ó ®¸nh gi¸ n¨ng suÊt sinh s¶n cña lîn n¸i gièng Mãng C¸i em ®· tiÕn hµnh lµm thÝ nghiÖm ph©n l« theo dâi vµ kÕt thóc thÝ nghiÖm thu thËp sè liÖu sö lÝ vµ thu ®­îc kªt qu¶ ë b¶ng sau: B¶ng 2: KÕt qu¶ thu ®­îc vÒ n¨ng suÊt sinh s¶n cña n¸i Mãng C¸i thuéc l« ®èi chøng : ChØ tiªu §VT n X ± mx CV% Sè n¸i theo dâi n¸i 5 Sè con ®Î ra/æ n¸i 5 12,6± 0,28 13,26 Sè con sèng ®Õn 24h/æ n¸i 5 12 ± 0,02 12,10 Sè con ®Ó nu«i/æ n¸i 5 10,8 ± 0,03 12,20 Sè con 21 ngµy tuæi/æ n¸i 5 10 ± 0,24 12,02 Sè con 60 ngµy tuæi/æ n¸i 5 10 ± 0,23 11,52 Khèi l­îng s¬ sinh/con kg 63 0,46 ± 0,21 0,65 Khèi l­îng s¬ sinh/æ kg 63 7,34 ± 0,31 9,93 Khèi l­îng 21 ngµy tuæi/ con kg 50 4,3 ± 0,21 3,9 Khèi l­îng 21 ngµy tuæi/æ kg 50 39,04 ± 0,34 40,03 Khèi l­îng 60 ngµy tuæi/con kg 50 10,05 ± 0,46 9,67 Khèi l­îng 60 ngµy tuæi/æ kg 50 100,92 ± 0,57 97,6 Thêi gian cai s÷a ngµy 5 60,00 Tû lÖ sèng % 5 95,2 Tû lÖ nu«i sèng ®Õn 60 ngµy % 5 89,6 B¶ng 3: KÕt qu¶ thu ®­îc vÒ n¨ng suÊt sinh s¶n cña n¸i Mãng C¸i thuéc l« thÝ nghiÖm : ChØ tiªu §VT n X ± mx CV% Sè n¸i theo dâi 5 Sè con ®Î ra/æ n¸i 5 13,7± 0,3 15,7 Sè con sèng ®Õn 24h/æ n¸i 5 13,9± 0,01 14,5 Sè con ®Ó nu«i/æ n¸i 5 11,9 ± 0,02 13,4 Sè con 21 ngµy tuæi/ æ n¸i 5 10,3 ±0,23 12,03 Sè con lóc 60 ngµy tuæi/æ n¸i 5 10 ± 0.30 11,63 Khèi l­îng s¬ sinh/con kg 70 0,50 ±0,2 0,65 Khèi l­îng s¬ sinh/æ kg 70 7,63 ± 0,51 8,1 Khèi l­îng 21 ngµy/con kg 50 4,9 ± 0,61 5,7 Khèi l­îng 21 ngµy /æ kg 50 39,44 ± 0,34 39,7 Khèi l­îng 60 ngµy tuæi/con kg 50 11,9 ± 0,3 9,4 Khèi l­îng 60 ngµy tuæi/æ kg 50 119,04 ± 0,53 98,3 Thêi gian cai s÷a ngµy 5 21 Tû lÖ sèng % 5 96,9 Tû lÖ nu«i sèng ®Õn 60 ngµy % 5 90,7 Qua kÕt qu¶ thu ®­îc ë b¶ng 2 vµ 3 ë trªn ta thÊy: Do ®iÒu kiÖn vµ yÕu tè thÝ nghiÖm kh¸c nhau nªn kÕt qu¶ thu ®­îc ë hai ll« lµ kh¸c nhau L« thÝ nghiÖm ®· ¸p dông biÖn ph¸p cè ®Þnh bÇu vó vµ cho bó s÷a ®Çu cho nªn thu ®­îc: + TØ lÖ nu«i sèng ®¹t 96,9% lín h¬n tØ lÖ nu«i sèng 95,2%ë l« ®èi chøng +TØ lÖ nu«i sèng tõ s¬ sinh ®Õn 60 ngµy tuæi ë l« thÝ nghiÖn ®¹t 90,7% lín h¬n so víi 89,2% thu ®­îc tõ l« ®èi chøng +§iÒu thÓ hiÖn râ nhÊt lµkhèi l­îng 21 ngµy tuæi cña lîn con trung b×nh ë l« thÝ nghiÖm lµ 4.9 kg/con cßn l« ®èi chøng chØ ®¹t 4,3 kg/con. Do kh«ng ®­îc cè ®Þnh bÇu vó nªn ®é ®ång ®Òu cña ®µn con thÊp dÉn ®Õn khèi l­îng trung b×nh cña tõng con lµ kh«ng cao. Sau 21 ngµy tuæi chóng ta cai s÷a cho lîn con vµ tËp cho lîn con ¨n ®èi víi nh÷ng con thÝ nghiÖm th× thÊy khèi l­îng lîn con 60 ngµy tuæi ®at ®­îc lµ cao h¬n so víi lîn con kh«ng cai s÷a vµ cho bó ®Õn khi t¸ch mÑ. Trong thêi gian tiÕn hµnh thÝ nghiÖm chóng ta ®· ®o¸n tr­íc ®­îc lµ kÕt qu¶lµ l« thÝ nghiÖm sÏ cho kÕt qu¶ tèt h¬n, cã lîi cho ng­êi ch¨n nu«i h¬n lµ ch¨n nu«i theo ph­¬ng ph¸p cña l« ®èi chøng. VËy c¸c biÖn ph¸p kÜ thuËt còng cã t¸c ®éng rÊt m¹nh ®Õn n¨ng suÊt sinh s¶n cña lîn n¸i Mãng C¸i t¹i x· Cao X¸.MÆc dï ®· thu ®­îc kÕt qña kh¶ quan nh­ng do thêi gian lµm thÝ nghiÖm cßn ng¾n, gÊp g¸p, thiÕu c¸c m¸y mãc hiÖn ®¹i ®Ó thu thËp sè liÖu mét c¸ch tèt nhÊt vµ h¬n n÷a thÝ nghiÖm ®­îc thùc hiÖn víi dung l­îng mÉu nhá vµ ch­a ®­îc lÆp l¹i cho nªn ®é tin cËy ch­a cao. V× v©y mµ ®Ó ®¸nh gi¸ thµnh c«ng còng nh­ ®é chÝnh x¸c cña chuyªn ®Ò nghiªn cøu nµy cÇn ph¶i thùc hiÖn thªm c¸c thÝ nghiÖm t­¬ng ®­¬ng vµ víi dung l­îng mÉu lín h¬n. VI. KÕt luËn vµ ®Ò nghÞ 1. KÕt luËn. Do vÊn ®Ò ch¨n nu«i ®­îc chó träng nªn viÖc c¶i t¹o ®µn n¸i t¹i ®Þa ph­¬ng diÔn ra ®ång lo¹t, mÆc dï vËy do sù hiÓu biÕt cña ng­êi ch¨n nu«i cßn h¹n chÕ nªn vÉn cã kh«ng Ýt hé ch¨n nu«i lîn n¸i sinh s¶n theo c¸ch thñ c«ng, nªn dÉn ®Õn kh«ng khai th¸c vµ lîi dông ®­îc hÕt ­u ®iÓm vµ n¨ng suÊt cña n¸i sinh s¶n. Trong thêi gian thùc tËp, em ®· tÝch cùc ®em ®Õn cho ng­êi ch¨n nu«i nh÷ng kü thuËt vÒ ch¨n nu«i lîn n¸i Mãng C¸i ®Ó thu ®­îc hiÖu qu¶ cao trong ch¨n nu«i. Gióp ng­êi d©n ®Õn gÇn víi c¸c biÖn ph¸p kü thuËt trong viÖc ch¨m sãc, nu«id­ìng lîn mÑ trong thêi gian nu«i con. Phæ biÕn c¸c kü thuËt vÒ thô tinh nh©n t¹o, vµ c¸c gièng lîn ®ang cho n¨ng suÊt cao trong thùc tÕ ®ang ®­îc ng­êi ch¨n nu«i chó träng. Sau khi ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt vµo ch¨n nu«i lîn n¸i Mãng C¸i th× thÊy kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn t¨ng cao vÒ c¶ chÊt l­îng vµ sè l­îng cña ®µn con. 2. Tån t¹i VÒ c«ng viÖc, thêi gian thùc tËp cßn Ýt, thêi gian theo dâi trong mét lÇn thÝ nghiÖm cßn ng¾n, sè l­îng lîn ®iÒu tra cßn h¹n chÕ vµ viÖc ch¨n nu«i r¶i r¸c kh«ng tËp trung nªn em khã theo dâi vµ so s¸nh ®­îc gi÷a c¸c l« ®èi chøng, l« thÝ nghiÖm. MÆt kh¸c sù lÆp l¹i cña c¸c thÝ nghiÖm trong n¨m vµo c¸c thêi ®iÓm kh¸c nhau kh«ng thùc hiÖn ®­îc, mét sè dông cô m¸y mãc hiÖn ®¹i phôc vô nghiªn cøu còng nh­ l­îng tµi liÖu tham kh¶o cßn h¹n chÕ. V× vËy mµ kÕt qu¶ ®¹t ®­îc trong ®Ò tµi chØ lµ b­íc ®Çu, cÇn ®­îc nghiªn cøu s©u réng h¬n ®Ó cã nh÷ng kh¸ch quan, r¸t thùc vµ chÝnh x¸c h¬n. Víi b¶n th©n em, ®©y lµ lÇn ®Çu tiªn lµm vÒ chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt còng nh­ nh÷ng nhËn ®Þnh cßn chñ quan trong c«ng t¸c tiÕn hµnh ®Ò tµi, xö lý kÕt qu¶ ®Ò tµi, nhËn xÐt kÕt qu¶. Do ®ã, còng t¹o ra mét vµi h¹n chÕ cho ®Ò tµi. 3. §Ò nghÞ. Víi mong muèn ®em l¹i lîi Ých cho ng­êi ch¨n nu«i b»ng viÖc t¸c ®éng nh»m n©ng cao kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn n¸i Mãng C¸i, em xin m¹nh d¹n ®­a ra mét sè ®Ò nghÞ sau: + Ph¶i cung cÊp ®Çy ®ñ, c©n ®èi thµnh phÇn c¸c chÊt dinh d­ìng cho lîn trong thêi gian mang thai vµ nu«i con. + §¶m b¶o vÖ sinh chuång tr¹i, vÖ sinh thøc ¨n, n­íc uèng. + Nªn nu«i lîn sinh s¶n ë riªng mét khu chuång, tr¸nh l©y lan dÞch bÖnh. Víi khoa Ch¨n nu«i - Thó y vµ nhµ tr­êng, em cã ®Ò nghÞ. + Nªn lÆp l¹i ®Ò tµi nµy, cÇn tiÕp tôc tiÕn hµnh víi mÉu lín h¬n, nghiªn cøu thªm mét sè chØ tiªu vÒ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña lîn n¸i Mãng C¸i ®Ó cã c¬ së vµ sù ®¸ng tin cËy cña kÕt qu¶ ®Ò tµi thu ®­îc. +thùc hiÖn ®Ò tµi ë nhiÒu n¬i, nhiÒu m« h×nh ch¨n nu«i kh¸c nhau. +KÐo dµi thêi gian thùc tËp tèt nghÖp ®Ó cã nhiÒu thêi gian cho ®Ò tµi + §¸p øng nhu cÇu vÒ tµi liÖu tham kh¶o cho chóng em thùc hiÖn ®Ò tµi mét c¸ch tèt nhÊt. B¾c Giang ngµy 12 th¸ng 06 n¨m 2008 Gi¸o viªn h­íng dÉn TrÇn Xu©n §Ö Sinh viªn thùc hiÖn Nguþ ThÞ Lý vii. Tµi liÖu tham kh¶o 1.” Tµi liÖu tËp huÊn nh÷ng vÊn ®Ò kÜ thuËt ch¨n nu«i lîn n¹c”- trung t©m nghiªn cøu lîn Thuþ Ph­¬ng -ViÖn ch¨n nu«i 2. “N¨ng suÊt sinh s¶n cña lîn n¸i”- TiÕn sÜ Lª Xu©n C­¬ng- NXB Khoa häc kÜ thuËt - Hµ Néi- 1996 3. Sinh s¶n gia sóc - Chñ biªn TrÇn tiÕn Dòng - Nhµ xuÊt b¶n n«ng nghiÖp 4.” Gi¸o tr×nh chän gièng vµ nh©n gièng gia sóc”- Lª H¶i Qu©n -Tr­êng ®¹i häc n«ng nghiÖp I - 1995 5. Sinh lÝ häc gia sóc - TrÇn Cõ, Cï Xu©n DÇn, Lª thÞ Minh nhµ xuÊt b¶n n«ng nghiÖp - 1995 6. KÕt qu¶ nghiªn cøu c¸c c«ng thøc lai gi÷a lîn ngo¹i vµ lîn ViÖt Nam 7. “ kÜ thuËt nu«i lîn n¸i m¾n ®Î sai con” - Ph¹m h÷u Doanh - NXB n«ng nghiÖp I 8. “Ch¨n nu«i lîn t¹i gia ®×nh vµ trang tr¹i” - Hoµng v¨n TiÕn - NXB N«ng nghiÖp 9. §Æng Vò B×nh - “Ph©n tÝch mét sè nh©n tè ¶nh h­ëng tíi t×nh tr¹ng n¨ng suÊt sinh s¶n trong mät løa®Î cña n¸i Môc Lôc II. KÕt qu¶ c«ng t¸c phôc vô s¶n xuÊt 17 1. C«ng t¸c phôc vô ngµnh ch¨n nu«i 17 2. C«ng t¸c thó y 23 II. KÕt luËn - tån t¹i - ®Ò nghÞ 34 1. KÕt luËn 34 2. Tån t¹i 35 3. §Ò nghÞ 35 PhÇn III: Chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc 37 I. §Æt vÊn ®Ò 37 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi 37 II. Môc ®Ých yªu cÇu 38 III. C¬ së khoa häc cña ®Ò tµi 39 1. C¸c yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn n¨ng suÊt trong ch¨n nu«i 39 2. N¨ng suÊt sinh s¶n cña lîn n¸i 41 III. T×nh h×nh nghiªn cøu trong n­íc vµ ngoµi n­íc. 54 1. T×nh h×nh nghiªn cøu trong n­íc 54 2. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n­íc 55 IV. §èi t­îng vËt liÖu, néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu. 56 1. §èi t­îng nghiªn cøu 56 2. VËt liÖu nghiªn cøu 56 3. Néi dung nghiªn cøu 57 4. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 57 V. KÕt qu¶ nghiªn cøu vµ th¶o luËn 61 VI. KÕt luËn vµ ®Ò nghÞ 63 1. KÕt luËn. 63 2. Tån t¹i 64 3. §Ò nghÞ. 64 vii. Tµi liÖu tham kh¶o 66

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNghiên cứu tình hình chăn nuôi và các biện pháp thú y tại Cao Xá - Tân Yên - Bắc Giang.doc
Luận văn liên quan