Đề tài Quốc hội luôn là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Quốc hội là một cơ quan quan trọng trong hệ thốngchính trị Việt Nam, là cơ quan được Hiến pháp dành vị trí trang trọng nhất, cơquan đầu tiên trong toàn bộ hệ thống Cơ quan nhà nước được Hiến pháp quiđịnh,cụ thể là chương IV.Điều 83 Hiến pháp 1992 là điều thể hiện rõ nhất vị trípháp lí của Quốc hội : “ Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lậppháp ,Quốc hội quyết định những vấn đề cơ bản ., Quốc hội thực hiện quyềngiám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước”. Ở bài viết này em xin đi sâu vào phân tích và làm rõ vấn đề : “Quốc hội luôn là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơquan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” . Đặt vấn đề. 1 Nội dung. 1 1, Quá trình phát triển của Quốc hội trong lịch sử lập hiến Việt Nam. 1 2.1. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân (cơ quan đại diện dân cử cao nhất) 2 2.2. Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất 3 a, Về tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước ở trung ương: 4 b, Về lĩnh vực kinh tế- ngân sách: . 4 c, Vấn đề chiến tranh và hoà bình : 5 d, Về đối ngoại : . 5 3, Phương hướng hoàn thiện, nâng cao quyền lực tối cao của Quốc hội trong hệ thống chính trị. 6 Kết luận. 7 * Tài liệu tham khảo. 7

doc10 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 25/03/2013 | Lượt xem: 2065 | Lượt tải: 2download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Quốc hội luôn là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Đặt vấn đề Quốc hội là một cơ quan quan trọng trong hệ thống chính trị Việt Nam, là cơ quan được Hiến pháp dành vị trí trang trọng nhất, cơ quan đầu tiên trong toàn bộ hệ thống Cơ quan nhà nước được Hiến pháp qui định,cụ thể là chương IV.Điều 83 Hiến pháp 1992 là điều thể hiện rõ nhất vị trí pháp lí của Quốc hội : “ …Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp ,Quốc hội quyết định những vấn đề cơ bản ..., Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước”. Ở bài viết này em xin đi sâu vào phân tích và làm rõ vấn đề : “Quốc hội luôn là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” . Nội dung 1, Quá trình phát triển của Quốc hội trong lịch sử lập hiến Việt Nam. Ngày 9 tháng 11 năm 1946, bản Hiến pháp dân chủ đầu tiên của nước ta ra đời, chính thức ghi nhận “Nghị viện nhân dân là cơ quan có quyền cao nhất của nước Việt Nam dân chủ cộng hoà”.(Điều 22 Hiến pháp 1946). Điều 23 qui định“Nghị viện nhân dân giải quyết mọi vấn đề chung cho toàn quốc, đặt ra các pháp luật, biểu quyết ngân sách, chuẩn y các hiệp ước mà Chính phủ ký với nước ngoài.” Ngoài ra tại Điều 25 còn quy định “Nghị viện không chỉ thay mặt cho địa phương mình mà còn thay mặt cho toàn thể nhân dân”. Tuy nhiên do hoàn cảnh đất nước thời bấy giờ, đất nước đang thời kì kháng chiến, tình hình chính trị - xã hội phức tạp, nên quyền hạn của Quốc hội chỉ được quy định ngắn gọn, chưa chi tiết cụ thể . Đến năm 1959 quyền hạn Quốc hội được thể hiện một cách rõ ràng và tiến bộ hơn, các điều luật được củng cố chi tiết hơn , cụ thể trong điều 50 chương IV của Quốc hội : “Làm Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp; làm pháp luật; giám sát việc thi hành Hiến pháp; bầu Chủ tịch và Phó Chủ tịch nước; theo đề nghị của Chủ tịch nước quyết định cử Thủ tướng Chính phủ; theo đề nghị của Thủ tướng quyết định cử Phó Thủ tướng và các thành viên khác của Hội đồng Chính phủ…; quyết định kế hoạch kinh tế Nhà nước, xét duyệt và phê chuẩn dự toán và quyết toán ngân sách Nhà nước; ấn định các thứ thuế; quyết định đặc xá; quyết định vấn đề chiến tranh và hoà bình…” . Về cơ bản việc cụ thể hoá quyền lực Nhà nước tối cao của Quốc hội không thay đổi trong Hiến pháp 1980 Hiến pháp năm 1980 có 3 điểm mới : một là tiếp tục khẳng định vị trí của Quốc hội là “cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất” của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam như Hiến pháp năm 1959 đã quy định, thứ hai là mở rộng phạm vi thẩm quyền của Quốc hội trong việc thực hiện chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước (Điều 82 của Hiến pháp năm 1980) Điểm mới thứ ba là lần đầu tiên, Hiến pháp năm 1980 đã xác định tính chất và đặc điểm chức năng giám sát của Quốc hội là “giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước” Đến Hiến pháp 1992 vai trò của Quốc hội được tăng cường và phát triển ,vị trí và tính chất của Quốc hội được nêu rõ trong Điều 83. Quốc hội có quyền quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước như thông qua Hiến pháp, các đạo luật, quyết định những chính sách cơ bản về đối nội đối ngoại , mục tiêu phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm những chức vụ cao nhất của Bộ máy nhà nước; Quốc hội biểu hiện tập trung ý chí và quyền lực của nhân dân trong phạm vi toàn quốc. 2.1. Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân (cơ quan đại diện dân cử cao nhất) Tính đại diện cao nhất của Quốc hội nước ta thể hiện trên ba yếu tố: Thứ nhất ,Quốc hội có cơ cấu thành phần đại biểu đại diện rộng rãi cho các tầng lớp nhân dân; Thứ hai, Quốc hội thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của mình dựa vào sự tín nhiệm của nhân dân, do nhân dân uỷ quyền,Thứ ba là Quốc hội chịu trách nhiệm trước nhân dân. Quốc hội do toàn dân bầu ra có cơ cấu thành phần phản ánh sự đoàn kết rộng rãi các giai cấp, tầng lớp, dân tộc. Các đại biểu Quốc hội là những công nhân, nông dân, trí thức và những người lao động ưu tú thuộc mọi dân tộc trong cả nước. Hồ Chủ tịch đã nêu rõ: “các đại biểu trong Quốc hội này không phải đại diện cho một đảng phái nào mà là đại biểu cho toàn thể quốc dân Việt Nam”; “Quốc hội là tiêu biểu cho ý chí thống nhất của dân tộc ta, một ý chí sắt đá không gì lay chuyển nổi”. Quốc hội là cơ quan duy nhất do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Nói cách khác, nhân dân uỷ quyền cho các đại biểu Quốc hội thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn mà nhân dân giao phó. Tính đại diện của Quốc hội còn thể hiện ở việc Quốc hội chịu sự giám sát và chịu trách nhiệm trước nhân dân. Các đại biểu Quốc hội có trách nhiệm phải gần gũi, lắng nghe ý kiến của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân; phải xuất phát từ lợi ích, tâm tư, nguyện vọng của đông đảo nhân dân để quyết định các vấn đề thuộc chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội. Hiến pháp năm 1992 quy định ở đại biểu Quốc hội “phải tôn trọng nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng”(Điều 8 hiến pháp 1992 quy định chung cho các cơ quan, cán bộ, viên chức Nhà nước. Quốc hội và các đại biểu Quốc hội chịu sự giám sát của nhân dân thông qua việc bảo đảm cho nhân dân theo dõi quá trình làm việc của Quốc hội (như tham dự các phiên họp, nghe chất vấn và trả lời chất vấn), thông qua việc đại biểu Quốc hội phải báo cáo hoạt động tại đơn vị bầu cử đã bầu ra mình. 2.2. Quốc hội là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất Quốc hội nước ta có ba chức năng: lập hiến, lập pháp; quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước. Chức năng lập hiến và lập pháp Khác với một số nước tư bản có sự phân biệt Quốc hội lập hiến và Quốc hội lập pháp, Quốc hội nhà nước Việt Nam là cơ quan duy nhất có quyền thông qua Hiến pháp và sửa đổi Hiến pháp, thông qua Luật và sửa đổi Luật. (Điều 50 Hiến pháp 1959 ) Đến Hiến pháp 1980 và Hiến pháp 1992 vẫn tiếp tục khẳng định vai trò này của Quốc hội (chi tiết tại Khoản 1 và 2 Điều 83 Hiến pháp 1980; Khoản 1 Điều 84 Hiến pháp 1992). Các văn bản quy phạm pháp luật khác do các cơ quan Nhà nước ban hành phải căn cứ vào Hiến pháp, luật, Nghị quyết của Quốc hội và không được trái với tinh thần, nội dung của Hiến pháp, luật và Nghị quyết của Quốc hội. Còn sáng kiến lập pháp được giao cho nhiều cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội và những người có chức trách trong bộ máy nhà nước như Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam……. Chức năng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước, qui định những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân.Những vấn đề quan trọng của đất nước do Quốc hội quyết định gồm có: a, Về tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước ở trung ương: Quyền lực tối cao của Quốc hội không những thể hiện ở việc Quốc hội ban hành Hiến pháp, các đạo luật và việc tự mình quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước mà còn được thể hiện ở chỗ Quốc hội thành lập ra các cơ quan cao cấp khác của Nhà nước: Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch nước, Phó Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội và các Uỷ viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Thủ thướng Chính phủ, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức Phó Thủ tướng, bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ; phê chuẩn đề nghị của Chủ tịch nước về danh sách thành viên Hội đồng quốc phòng và an ninh; bỏ phiếu tín nhiệm đối với những người giữ các chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn. Cùng với việc thành lập các cơ quan Nhà nước cao cấp, Quốc hội còn ban hành ra các văn bản pháp luật quy định thẩm quyền và cách thức tổ chức và hoạt động của các cơ quan này. Toàn bộ hệ thống cơ quan Nhà nước ta từ trung ương đến địa phương được tổ chức theo mô hình nào, nguyên tắc tổ chức hoạt động ra sao đều do Quốc hội xem xét, quyết định tại các kỳ họp và được quy định cụ thể trong Hiến pháp, Luật tổ chức Quốc hội, Luật tổ chức Chính phủ, Luật tổ chức toà án nhân dân, Luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân, Luật tổ chức hội đồng nhân dân và uỷ ban nhân dân. Quốc hội quyết định thành lập, bãi bỏ các bộ và cơ quan ngang bộ của Chính phủ; thành lập mới, nhập, chia, điều chỉnh địa giới các tỉnh thành phố trực thuộc trung ương, thành lập hoặc giả thế các đơn vị hành chính – kinh tế đặc biệt. Quốc hội quy định hàm cấp trong các lực lượng vũ trang nhân dân, hàm cấp ngoại giao và những hàm cấp Nhà nước khác; quy định huân chương, huy chương và danh hiệu vinh dự Nhà nước. Như đã nêu trên, đi cùng với quyền lập hiến, lập pháp của Quốc hội là quyền bãi bỏ các văn bản của Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trái với Hiến pháp, Luật và Nghị quyết của Quốc hội. b, Về lĩnh vực kinh tế- ngân sách: Quốc hội quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia; quyết định dự toán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân sách trung ương; chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo, quyết định đại xá... c, Vấn đề chiến tranh và hoà bình : Quốc hội quy định về tình trạng khẩn cấp, các biện pháp đặc biệt khác bảo đảm quốc phòng và an ninh quốc gia. d, Về đối ngoại : Quốc hội phê chuẩn hoặc bãi bỏ các điều ước quốc tế do Chủ tịch nước trực tiếp kí,phê chuẩn hoặc bãi bỏ cá điều ước quốc tế khác đã được kí kết hoặc gia nhập theo đề nghị của Chủ tịch nước. Chức năng giám sát tối cao của Quốc hội Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước nhằm đảm bảo cho mọi hoạt động của Nhà nước đúng pháp luật vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Đối tượng giám sát của Quốc hội là việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; hoạt động của các cơ quan Nhà nước ở trung ương là Chủ tịch nước, Uỷ ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao. Các cơ quan này chịu  trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội. Quốc hội hoạt động theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số. Các vấn đề được Quốc hội quyết định đều phải được tập thể các đại biểu Quốc hội xem xét và chỉ được thông qua khi có quá nửa tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết đồng ý, trừ trường hợp sửa đổi Hiến pháp là phải có hai phần ba tổng số đại biểu tán thành. Hiến pháp năm 1992 quy định nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, trong đó phải kể đến nguyên tắc tập trung dân chủ mà nội dung của nguyên tắc này là quyền lực nhà nước phải được triển khai thống nhất, xuyên suốt... và quyền lực đó phải chịu sự giám sát của nhân dân hay của các cơ quan đại diện. Trong cơ chế tổ chức quyền lực nhà nước, mối quan hệ giữa Quốc hội và các thiết chế nhà nước khác được xác định ở chỗ Quốc hội có quyền bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm những người đứng đầu các cơ quan khác của nhà nước; nhiệm kỳ hoạt động của các cơ quan nhà nước do Quốc hội thành lập là theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Do được Quốc hội bầu và có thể bị Quốc hội bãi miễn, nên có thể thấy rằng sự tồn tại của chính các cơ quan khác của nhà nước ở trung ương là phụ thuộc vào sự tín nhiệm của Quốc hội và của nhân dân. Mặt khác, mỗi cơ quan nhà nước khi được thành lập có phạm vi thẩm quyền nhất định và có tính độc lập trong việc tổ chức thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn được giao trong phạm vi thẩm quyền đó. Cụ thể hóa quy định Quốc hội có quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của nhà nước, điều khoản sửa đổi của Hiến pháp năm 1992 quy định Uỷ ban thường vụ Quốc hội chỉ có quyền trực tiếp hủy bỏ những văn bản trái với pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội còn những văn bản trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội thì chỉ có quyền đình chỉ và trình lên Quốc hội xem xét việc hủy bỏ trong kỳ họp gần nhất (Điều 91 khoản 5 Hiến pháp năm 1992 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2001). Chức năng giám sát tối cao của Quốc hội còn được quy định chi tiết hơn trong Luật về hoạt động giám sát của Quốc hội (2003), theo đó, quyền giám sát tối cao của Quốc hội được thực hiện qua các  cơ quan của Quốc hội và của đại biểu Quốc hội. 3, Phương hướng hoàn thiện, nâng cao quyền lực tối cao của Quốc hội trong hệ thống chính trị. Muốn nâng cao chất lượng hoạt động của Quốc hội trước hết cần tăng cường hơn nữa chức năng lập pháp của Quốc hội. Cần hướng Quốc hội hoạt động nhiều hơn nữa vào việc lập và quyết định chương trình xây dựng luật và pháp lệnh; cần thành lập các uỷ ban chuyên trách để trực tiếp soạn thảo và thẩm tra các dự án luật; cần khắc phục tình trạng nghị định và pháp lệnh lạm quyền của luật trong việc điều chỉnh nhiều vấn đề quan trọng. Về lĩnh vực quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, Hiến pháp hiện hành hạn chế một số quyền hạn của Chủ tịch nước và Ủy ban thường vụ Quốc hội so với trước kia quy định. Quốc hội không hoạt động thường xuyên mà hoạt động theo định kỳ, việc dồn thảy quá nhiều trách nhiệm lên Quốc hội sẽ làm cho những quyết định quan trọng không thể kịp thời với nhu cầu cấp thiết của xã hội, nên không hẳn là một thay đổi đúng đắn và cần xem xét lại. Về vấn đề giám sát của Quốc hội, trong mấy nhiệm kỳ gần đây đã có nhiều tiến bộ. Tuy nhiên trên thực tế hoạt động này vẫn tồn tại nhiều hạn chế, hiệu quả hoạt động chưa cao. Quốc hội cần khắc phục tình trạng chỉ giám sát theo bề rộng mà hạn chế chiều sâu. Hướng đổi mới là cần tập trung vào việc giám sát ngân sách và thực thi công vụ của các chức danh Nhà nước, đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan trong sử dụng ngân sách Nha nước và nhất là giám sát để làm rõ trách nhiệm chính trị của những người do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn. Giám sát không nên chỉ dừng lại ở hoạt động chất vấn, nghe báo cáo, nhận phản ánh cử tri… mà Quốc hội cần phải chủ động tìm ra những hành vi vi hiến, vi phạm pháp luật để có biện pháp xử lý kịp thời, đúng đắn. Kết luận Qua đây 1 lần nữa chúng ta thấy được vị trí, vai trò quan trọng của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quốc hội là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất cũng là cơ quan mang trách nhiệm nặng nề nhất trong hệ thống bộ máy Nhà nước ta.Quốc hội nước ta đã và đang tự hoàn thiện bản thân qua từng kỳ họp để làm tốt nhiệm vụ, cơ cấu của Quốc hội cũng ngày càng được mở rộng về số lượng đại biểu và có tính ổn địnhTuy nhiên Quốc hội càng cần phải hoàn thiện về mọi mặt để đáp ứng đòi hỏi của xã hội và hoàn thành trách nhiệm cao cả mà nhân dân giao phó. -------------------------------------------------------------------------------------------- * Tài liệu tham khảo - Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam,Nxb CAND,Hà Nội,2008,2009 –Trường Đại học Luật Hà Nội. - Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam,Nxb.DHQG,Hà Nội,2005 Bài tập lớn Hiến pháp Họ và tên: Lưu Tuệ Đăng Lớp: 3518 Nhóm: B3 Mã số SV: 351860 Đề bài: “Quốc hội – cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam”. MỤC LỤC

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docBài tập học kỳ- Quốc hội luôn là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt N.doc
Luận văn liên quan