Hạch toán kinh doanh

MỤC LỤC Trang Phần một: Mở đầu 1 Phần II: Nội dung 2 I. Bản chất và đặc điểm hạch toán kinh doanh. 2 1. Hạch toán kinh doanh trong cơ chế thị trường. 2 2. Tác dụng của hạch toán kinh doanh. 3 3. Đặc điểm hạch toán kinh doanh ở các doanh nghiệp kinh doanh thương mại. 4 II. Nguyên tắc hạch toán kinh doanh. 6 1. Bảo đảm quyền tự chủ trong sản xuất kinh doanh. 6 2. Doanh nghiệp tự bù đắp chi phí và có doanh lợi. 7 3. Khuyến khích lợi ích vật chất và trách nhiệm vật chất. 8 4. Thực hiện sự giảm dốc bằng đồng tiền các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp 9 5. Liên hệ thực tế. 9 III. Mô hình hạch toán kinh doanh. 10 1. Mô hình hạch toán theo chi phí. 10 2. Mô hình hạch toán kinh doanh theo thu nhập. 10 3. Mô hình hạch toán theo khoán thầy. 11 Kết luận 12

doc13 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 16/04/2013 | Lượt xem: 1978 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Hạch toán kinh doanh, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
PhÇn mét: Më ®Çu H¹ch to¸n kinh doanh cã vai trß rÊt lín ®èi víi c¸c doanh nghiÖp vµ ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n, nã kh«ng chØ lµ yÕu tè quan träng trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt mµ cßn chi phèi toµn bé qu¸ tr×nh ho¹ch ®Þnh chiÕn l­îc vµ ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong kinh doanh th­¬ng m¹i, dÞch vô. H¹ch to¸n kinh doanh kÕt hîp ®­îc sù qu¶n l‎ý tËp trung cña Nhµ n­íc vµ quyÒn chñ ®éng trong kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp Th­¬ng m¹i - dÞch vô ®ång thêi nã cßn b¶o ®¶m sù kÕt hîp hîp lý gi÷a lîi Ých cña doanh nghiÖp vµ lîi Ých cña x· héi. Víi c¸c nguyªn t¾c cña m×nh, h¹ch to¸n kinh doanh buéc c¸c doanh nghiÖp khi tÝnh to¸n lîi Ých cña m×nh ph¶i quan t©m tíi lîi Ých cña toµn x· héi, nÕu ph­¬ng h¹i tíi lîi Ých x· héi th× doanh nghiÖp kh«ng tån t¹i. Ng­îc l¹i Nhµ n­íc khi thÊy lîi Ých cña doanh nghiÖp cã thÓ bÞ thiÖt h¹i khi thùc hiÖn s¶n xuÊt kinh doanh vµ lîi Ých x· héi, th ph¶i tÝnh to¸n vµ bï l¹i tho¶ ®¸ng. H¹ch to¸n kinh doanh b¾t buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i tiÕt kiÖm triÖt ®Ó c¸c nguån lùc, vµ hiÖu qña kinh tÕ lµ th­íc ®o tr×nh ®é kinh doanh cña doanh nghiÖp. §Ó ®øng v÷ng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng csac doanh nghiÖp ph¶i cã n¨ng suÊt, chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ cao h¬n møc trung b×nh cña x· héi. MÆt kh¸c, lîi Ých cña doanh nghiÖp phô thuéc vµo kÕt qu¶ sö dông c¸c nguån lùc do vËy doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n chi tiÕt vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån lùc. H¹ch to¸n kinh doanh cßn cho phÐp sö dông ®ßn bÈy kinh tÕ nh­ mét ®éng lùc quan träng cña s¶n xuÊt kinh doanh. KhuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt tho¶ ®¸ng vµ tr¸ch nhiÖm vËt chÊt râ rµng, sÏ ®éng viªn ®­îc ng­êi lao ®éng lµm viÖc hÕt kh¶ n¨ng cña m×nh, hä còng ph¶i phÊn ®Êu v­¬n lªn kh«ng ngõng nÕu muèn tiÕp tôc lµm viÖc, ®­îc thï lao lao ®éng cao. PhÇn II: néi dung I. B¶n chÊt vµ ®Æc ®iÓm h¹ch to¸n kinh doanh. 1. H¹ch to¸n kinh doanh trong c¬ chÕ thÞ tr­êng. H¹ch to¸n kinh doanh lµ ph¹m trï kinh tÕ thÓ hiÖn ph­¬ng ph¸p qu¶n lý vµ c¸chtÝnh to¸n kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh ë c¸c doanh nghiÖp . NÒn kinh tÕ quèc d©n lµ mét thÓ thèng nhÊt ®­îc t¹o nªn tõ c¸c doanh nghiÖp ®éc lËp. C¸c doanh nghiÖp Êy g¾n víi nhau tr­íc hÕt vÒ lîi Ých kinh tÕ vµ c¹nh tranh víi nhau còng vÒ lîi Ých kinh tÕ. TÝnh to¸n kÕt qu¶ kinh doanh vµ c¸c chi phÝ bá ra lµ yªu cÇu b¾t buéc ®èi víi c¸c doanh nghiÖp. MÆt kh¸c ngay trong néi bé c¸c doanh nghiÖp còng tån t¹i nh÷ng quan hÖ vÒ lîi Ých kinh tÕ gi÷a c¸c bé phËn, gi÷a «ng chñ vµ c«ng nh©n. ë ®©y ph¶i x¸c ®Þnh lîi Ých vËt chÊt vµ tr¸ch nhiÖm vËt chÊt râ rµng. §ã lµ yÕu tè quan träng liªn kÕt ®­îc c¸c bé phËn kh¸c nhau, gi÷a nh÷ng ng­êi kh¸c nhau vµo mét môc ®Ých chung vµ tæ chøc s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶. Nh­ vËy, c¶ ph­¬ng diÖn x· héi vµ néi bé ®Òu ®Æt ra yªu cÇu kh¸ch quan cho c¸c doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn sù tÝnh to¸n kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh. Song, ph­¬ng thøc tÝnh to¸n ®ã kh«ng gièng nhau ë c¸c lo¹i doanh nghiÖp, dùa trªn c¸c chÕ ®é së h÷u vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. H¹ch to¸n kinh doanh tr­íc hÕt lµ xuÊt ph¸t tõ lîi Ých xña doanh nghiÖp. Song, kh«ng ph¶i chØ cã nh­ vËy, nã ph¶i tu©n thñ c¶ yªu cÇu ®¶m b¶o lîi Ých chung cña x· héi. Trong mét sè tr­êng hîp doanh nghiÖp cã nghÜa vô mét phÇn lîi Ých cña m×nh ®Ó ®¶m b¶o lîi Ých cña Nhµ n­íc. H¹ch to¸n kinh doanh trong c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ph¶n ¸nh nh÷ng quan hÖ phøc t¹p ®an xen vµo nhau: Thø nhÊt, quan hÖ gi÷a Nhµ n­íc víi doanh nghiÖp. §©y lµ mèi quan hÖ gi÷a chñ së h÷u vèn, tµi s¶n vµ tËp thÓ lao ®éng cã quyÒn chñ ®éng trong s¶n xuÊt kinh doanh. §ã còng lµ mèi quan hÖ gi÷a ng­êi ®¹i diÖn cho lîi Ých x· héi víi lîi Ých cña mét bé phËn lao ®éng x· héi. Thø hai, quanh hÖ trong néi bé doanh nghiÖp kh«ng chØ lµ quan hÖ gi÷a «ng chñ víi ng­êi lµm thuª. §©y lµ mèi quan hÖ b×nh ®¼ng, hai bªn cïng cã lîi. Doanh nghiÖp Nhµ n­íc còng chÞu sù t¸c ®éng cña c¬ chÕ thÞ tr­êng nh­ c¸c doanh nghiÖp cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c. Thø ba, quan hÖ trong néi bé doanh nghiÖp kh«ng chØ lµ quan hÖ gi÷a «ng chñ víi ng­êi lµm thuª. §ã lµ quan hÖ gi÷a nh÷ng ng­êi lao ®éng b×nh ®¼ng vµ cïng cã lîi. HÖ thèng ba lîi Ých: lîi Ých cña ng­êi lao ®éng, lîi Ých cña tËp thÓ vµ lîi Ých cña Nhµ n­íc ph¶i ®­îc kÕt hîp hµi hoµ. Tr¸ch nhiÖm vËt chÊt cña ng­êi lao ®éng võa theo nh÷ng quy ®Þnh chugn, võa cã tÝnh ®Æc thï cña tõng doanh nghiÖp. 2. T¸c dông cña h¹ch to¸n kinh doanh. H¹ch to¸n kinh doanh cã t¸c dông to lín ®èi víi c¸c doanh nghiÖp vµ ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n. H¹c to¸n kinh doanh kÕt hîp ®­îc sù qu¶n lý tËp trung cña Nhµ n­íc vµ quyÒn chñ ®éng trong s¶n xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp. Kh¸c víi chÕ ®é h¹ch to¸n kinh tÕ trong c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, ë ®ã doanh nghiÖp ho¹t ®éng nhÊt nhÊt theo sù chØ ®¹o cña Nhµ n­íc qua c¸c chØ tiªu ph¸p lÖnh c¶ ®Çu vµo vµ ®Çu ra, h¹ch to¸n kinh doanh chØ lµ h×nh thøc, l·i gi¸, lç thËt. Trong c¬ chÕ thÞ tr­êng, thùc hiÖn h¹ch to¸n kinh doanh Nhµ n­íc chØ can thiÖp vµo ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp trùc tiÕp trong rÊt Ýt tr­êng hîp cÇn thiªts. Doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh theo yªu cÇu cña thÞ tr­êng vµ phï hîp víi luËt ph¸p Nhµ n­íc. Thùc chÊt h¹ch to¸n kinh doanh ®· ph©n ®Þnh râ hai chøc n¨ng: chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ kinh tÕ vµ chøc n¨ng s¶n xuÊt kinh doanh. H¹ch to¸n kinh doanh b¶o ®¶m sù kÕt hîp lý gi÷a lîi Ých cña doanh nghiÖp víi lîi Ých cña x· héi. Víi c¸c nguyªn t¾c cña m×nh, h¹ch to¸n kinh doanh buéc c¸c doanh nghiÖp khi tÝnh to¸n lîi Ých cña m×nh ph¶i quan t©m tíi lîi Ých cña toµn x· héi, nÕu ph­¬ng h¹i tíi lîi Ých cña x· héi th× doanh nghiÖp kh«ng tån t¹i. MÆt kh¸c, Nhµ n­íc khi thÊy lîi Ých cña doanh nghiÖp cã thÓ bÞ thiÖt h¹i khi thùc hiÖn nhiÖm vô vµ lîi Ých x· héi, th× ph¶i tÝnh to¸n vµ bï lo¹i tho¶ ®¸ng. H¹ch to¸n kinh doanh b¾t buéc c¸c doanh nghiÖp ph¶i tiÕt kiÖm ®Ó c¸c nguån lùc, vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ lµ th­íc ®o tr×nh ®é s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. Doanh nghiÖp Nhµ n­íc còng lµ mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt hµng ho¸, kinh doanh hµng ho¸ cña nÒn kinh tÕ. ThÞ tr­êng quyÕt ®Þnh sù tån t¹i cña doanh nghiÖp. §Ó ®øng v÷ng vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc ph¶i cã n¨ng suÊt chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ cao h¬n møc trung b×nh cña x· héi. MÆt kh¸c, lîi Ých cña doanh nghiÖp phô thuéc vµo kÕt qu¶ sö dông c¸c nguån lùc. Do ®ã doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n chi tiÕt vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån lùc. H¹ch to¸n kinh doanh cho phÐp sö dông ®ßn bÈy kinh tÕ nh­ mét ®éng lùc quan träng cña s¶n xuÊt kinh doanh. KhuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt tho¶ ®¸ng vµ tr¸ch nhiÖm vËt chÊt râ rµng, sÏ ®éng viªn ®­îc ng­êi lao ®éng lµm viÖc hÕt kh¶ n¨ng cña m×nh. Hä còng ph¶i phÊn ®Çu v­¬n lªn kh«ng ngõng nÕu muèn tiÕp tôc ®­îc lµm viÖc, ®­îc thï lao ®éng cao. 3. §Æc ®iÓm h¹ch to¸n kinh doanh ë c¸c doanh nghiÖp kinh doanh th­¬ng m¹i. Khi ¸p dông chÕ ®é h¹ch to¸n kinh doanh ë c¸c doanh nghiÖp th­¬ng m¹i cÇn ph¶i thÊy nh÷ng ®Æc thï cña lo¹i doanh nghiÖp nµy. §©y lµ doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong lÜnh vùc l­u th«ng hµng ho¸, chuyªn lµm nhiÖm vô mua b¸n hµng ho¸. Doanh nghiÖp kinh doanh th­¬ng m¹i qua ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh võa thùc hiÖn gi¸ trÞ hµng ho¸, võa cã c¸c ho¹t ®éng tiÕp tôc s¶n xuÊt kh©u l­u th«ng. Ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp th­¬ng m¹i ¶nh h­ëng tíi c¸c s¶n xuÊt vµ tiªu dïng, v× nã lµ ®¬n vÞ trung gian. XuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm ®ã, c¸c chØ tiªu c¬ b¶n trong h¹ch to¸n kinh doanh ë c¸c doanh nghiÖp th­¬ng m¹i cu·ng mang néi dung kh¸c víi c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp, x©y dùng vµ n«ng nghiÖp. Tr­íc hÕt lµ, chi phÝ kinh doanh. Chi phÝ kinh doanh lµ toµn bé nh÷ng chi phÝ ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô mua, b¸n dù tr÷ hµng ho¸ cña doanh nghiÖp trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh. Trong tæng chi phÝ kinh doanh cã chi phÝ cè ®Þnh vµ chi phÝ biÕn ®æi. Chi phÝ cè ®Þnh lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng phô thuéc vµo khèi l­îng hµng ho¸ kinh doanh. NÕu xÐt mét thêi gian dµi th× cã thÓ nh÷ng chi phÝ nµy còng biÕn ®éng, nh­ng trong mét thêi gian ng¾n doanh nghiÖp kh«ng thay ®æi c¸c yÕu tè ®Çu vµo. V× vËy, chi phÝ cña mét sè yÕu tè ®­îc gi÷ nguyªn ë møc ®é kh«ng ®æi, bÊt kÓ khèi l­îng hµng ho¸ kinh doanh trong thêi gian ®ã ®æi, bÊt kÓ khèi l­îng hµng ho¸ kinh doanh trong thêi gian ®ã lµ nh­ thÕ nµo? Ch¼ng h¹n tiÒn thuª ®Êt ®ai, nhµ cöa, tiÒn khÊu hao m¸y mãc thiÕt bÞ vµ c¸c tµi s¶n cè ®Þnh kh¸c, tiÒn l­¬ng cña c¸n bé qu¶n lý, nh©n viªn gi¸n tiÕp. Chi phÝ biÕn ®æi lµ nh÷ng chi phÝ mµ khèi l­îng cña chóng sÏ t¨ng gi¶m cïng víi sù t¨ng gi¶m cña khèi l­îng hµng ho¸ kinh doanh. §ã lµ nh÷ng chi phÝ vÒ vËn chuyÓn, xÕp dì, b¶o qu¶n, chi phÝ giao dÞch, thuÕ, phÝ tæn hao hôt, tiÒn l­¬ng cña ng­êi trùc tiÕp kinh doanh hµng ho¸. Th­ hai lµ, tæng doanh thu cña doanh nghiÖp kinh doanh th­¬ng m¹i. Tæng doanh thu cña doanh nghiÖp nµy bao gåm doanh thu tõ b¸n hµng, doanh thu cña dÞch vô th­¬ng m¹i, c¸c nguån thu nhËp kh¸c. Thø ba: Thu nhËp cña doanh nghiÖp lµ chªnh lÖch gi÷a tæng doanh sè b¸n trõ ®i doanh sè mua vµo. Thø t­: Lîi nhuËn cña doanh nghiÖp lµ chªnh lÖch gi÷a doanh thu vµ chi phÝ kinh doanh, thuÕ, c¸c kho¶n kh¸c hoÆc gi÷a thu nhËp vµ chi phÝ l­u th«ng. II. nguyªn t¾c h¹ch to¸n kinh doanh. 1. B¶o ®¶m quyÒn tù chñ trong s¶n xuÊt kinh doanh. Doanh nghiÖp th­¬ng m¹i ho¹t ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. §Ó thùc sù lµ ®¬n vÞ h¹ch to¸n kinh doanh, Nhµ n­íc ph¶i ®¶m b¶o cho doanh nghiÖp quyÒn chñ ®éng kinh doanh. Trªn thÞ tr­êng, doanh nghiÖp lµ ®¬n vÞ kinh tÕ ®éc lËp (trõ mét vµi tr­êng hîp thùc sù cÇn thiÕt th× Nhµ n­íc trùc tiÕp t¸ ®éng vµo doanh nghiÖp, quyÕt ®Þnh viÖc kinh doanh hµng ho¸ g×?) bao nhiªu? vµ cho ai? Theo quy ®Þnh cña luËn ph¸p, doanh nghiÖp ®­îc quyÒn chñ ®éng vÒ tÊt c¶ c¸c mÆt. Cô thÓ lµ: + Chñ ®éng x©y dùng vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c kÕ ho¹ch s¶n phÈm kinh doanh ng¨n h¹n vµ dµi h¹n. Víi mét sè s¶n phÈm quan träng thiÕt yÕu hoÆc lÜnh lùc Nhµ n­íc cÇn qu¶n lý tËp trung th× cã thÓ theo ®Þnh h­íng kÕ ho¹ch Nhµ n­íc. + Chñ ®éng vÒ tuyÓn dông, bè trÝ, s¾p xÕp lao ®éng. Ph¶i khuyÕn khÝch viÖc n©ng cao tay nghÒ, tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô cña c¸n bé, c«ng nh©n viªn. + Chñ ®éng tÝnh to¸n vµ c©n ®èi c¸c nguån lùc vËt chÊt cho ho¹t ®éng kinh doanh nh­ m¸y mãc thiÕt bÞ, nguyªn vËt liÖu vµ c¸c yÕu tè kh¸c. + Chñ ®éng b¶o ®¶m vèn kinh doanh. Vèn vña Nhµ n­íc giao ch c¸c doanh nghiÖp qu¶n lý , sö dông theo ®óng ph¸p luËt, ®ång thêi Nhµ n­íc quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm b¶o toµn vµ ph¸t triÓn vèn. Trong qu¸ tr×nh kinh doanh, nÕu thiÕu vèn doanh nghiÖp ®­îc quyÒn ®i vay ®Ó kinh doanh hµng ho¸: Doanh nghiÖp cã thÓvay cña ng©n hµng, vay t­ nh©n trong n­íc, vay vèn n­íc ngoµi, vay cña doanh nghiÖp kh¸c… hoÆc lµ vèn liªn doanh vµ c¸c h×nh thøc huy ®éng vèn kh¸c. B¶o ®¶m ®ñvèn kinh doanh ®ã míi chØ lµ mÆt l­îng, mÆt chÊt ph¶i lµ t¨ng c­êng hiÖu qu¶ sö dông vèn. + Doanh nghiÖp ®­îc chñ ®éng ph©n phèi kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, sau khi ®· hoµn thµnh c¸c nghÜa vô víi Nhµ n­íc víi c¸c ®¬n vÞ kh¸c. Gi¶i quyÕt quan hÖ hîp lý gi÷a chñ së h÷u Nhµ n­íc vµo ng­êi trùc tiÕp kinh doanh, lµ doanh nghiÖp, cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh hiÖu qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp vµ réng h¬n lµ sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. 2. Doanh nghiÖp tù bï ®¾p chi phÝ vµ cã doanh lîi. Lîi nhuËn lµ môc ®Ých cña kinh doanh. Doanh nghiÖp còng ph¶i lÊy lîi nhuËn lµm môc ®Ých ho¹t ®éng vµ tån t¹i cña m×nh. Lîi nhuËn ë ®©y ®­îc h×nh thµnh tõ c¸c nguån chÝnh ®¸ng, tøc lµ thu nhËp cña chÝnh doanh nghiÖp vµ hîp ph¸p. Víi doanh nghiÖp, lîi nhuËn thu ®­îc kh«ng ph¶i chi tÝnh trªn mét ®¬n vÞ hµng ho¸ kinh doanh cao lµ ®­îc mµ lµ tæng lîi nhuËn tèi ®a. Lîi nhuËn tèi ®a thu ®­îc do b¸n ®­îc nhiÒu hµng ho¸, do thu ®­îc tõ nhiÒu lÜnh vùc ho¹t ®éng kh¸c. Sau khi ®· tÝnh to¸n tæng lîi nhuËn, doanh nghiÖp cÇn x¸c ®Þnh møc doanh thu ®Ó ph©n tÝch hiÖu qu¶ kinh doanh, hiÖn nay cã ba c¸ch tÝnh møc doanh lîi. + C¸ch tÝnh thø nhÊt: Møc doanh lîi (%) = ChØ tiªu nµy cho biÕt mét ®ång vèn kinh doanh mang l¹i bao nhiªu ®ång lîi nhuËn. + C¸ch tÝnh thø hai: Møc doanh lîi (%) = ChØ tiªu nµy x¸c ®Þnh mçi ®ång doanh thu sè b¸n ra thùc hiÖn mang l¹i bao nhiªu ®ång lîi nhuËn. + C¸c tÝnh thø ba: Møc doanh lîi (%) = ChØ tiªu nµy ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ cña chi phÝ. Mét ®ång chi phÝ ®em l¹i bao nhiªu ®ång lîi nhuËn. Trong tr­êng hîp v× thùc hiÖn yªu cÇu nhiÖm vô cña Nhµ n­íc, mµ lîi Ých cña doanh nghiÖp bÞ ¶nh h­ëng, th× Nhµ n­íc ph¶i bï lç phÇn thiÕu hôt Êy hoÆc thùc hiÖn mét sè kho¶n miÔn gi¶m (nép thuÕ ch¼ng h¹n) cho doanh nghiÖp. 3. KhuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt vµ tr¸ch nhiÖm vËt chÊt. Lîi Ých vËt chÊt lµ h×nh thøc biÓu hiÖn cña c¸c quan hÖ kinh tÕ. Nã lµ ®éng c¬ cña hµnh ®éng, ®éng lùc cho sù ph¸t triÓn cña x· héi; ph¶i thèng nhÊt vÒ lîi Ých vËt chÊt míi cã sù thèng nhÊt vÒ môc ®Ých vµ hµnh ®éng. Trong c¬ chÕ tËp trung quan liªu bao cÊp, chóng ta ®· kh«ng chó ý ®óng møc tíi lîi Ých vËt chÊt cña tËp thÓ vµ c¸ nh©n ng­êi lao ®éng, do ®ã ®· thñ tiªu mÊt ®éng lùc cña s¶n xuÊt kinh doanh. Trong c¬ chÕ thÞ tr­êng, lîi Ých vËt chÊt ®­îc quan t©m tho¶ ®¸ng. Nhµ n­íc ®iÒu tiÕt vµ qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp b»ng c¸c ph­¬ng ph¸p kinh tÕ lµ chñ yÕu. Nhµ n­íc sö dông c¸c ®ßn bÈy kinh tÕ ®Ó c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh cã hiÖu qu¶. §ång thêi, còng quy ®Þnh cho c¸c doanh nghiÖp ®­îc thùc hiÖn chÕ ®é khuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt ®èi víi ng­êi lao ®éng. Doanh nghiÖp ®­îc sö dông c¸c ph¹m trï tiÒn l­¬ng, tiÒn th­ëng, gi¸ c¶, vèn phÝ, lîi nhuËn ®Ó kÝch thÝch ng­êi lao ®éng quan t©m tíi kÕt qu¶ s¶n xuÊt cña m×nh. MÆt kh¸c, kh«ng cã quyÒn lîi nµo mµ kh«ng cã tr¸ch nhiÖm. QuyÒn lîi ph¶i cã tr¸ch nhiÖm b¶o ®¶m. Tr¸ch nhiÖm ph¶i cã quyÒn lîi t­¬ng xøng ®Ó khuyÕn khÝch thùc hiÖn. Cïng víi viÖc khuyÕn kÝch lîi Ých vËt chÊt c¸c tËp thÓ vµ c¸ nh©n ng­êi lao ®éng ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ vËt chÊt. Mäi ng­êi lµm tèt th× ®­îc th­ëng, lµm xÊu th× bÞ ph¹t. Th­ëng ph¹t c«ng minh râ rµng, khuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt vµ tr¸ch nhiÖm vËt chÊt cµng cã ý nghÜa khi mµ c¸c nguån lùc ngµy cµng trë nªn khan hiÕm. Sö dông cã hiÖu qña c¸c nguån lùc vµ g©y dùng c¸c nguån lùc lµ yªu cÇu cña kinh tÕ thÞ tr­êng. 4. Thùc hiÖn sù gi¸m ®èc b»ng ®ång tiÒn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp H¹ch to¸n kinh doanh ®ßi hái ph¶i dïng ®ång tiÒn lµm th­íc ®o ®Ó tÝnh to¸n c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. Doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n c¸c chi phÝ, doanh thu vµ kÕt qu¶ cuèi cïng cña doanh nghiÖp b»ng ®ång tiÒn. Gi¸m ®èc b»ng ®ång tiÒn còng cã nghÜa lµ sö dông quan hÖ tiÒn tÖ ®Ó theo dâi qu¸ tr×nh kinh doanh cña doanh nghiÖp vµ qua ®ã kiÓm tra viÖc thùc hiÖn c¸c chØ tiªu kinh tÕ. Sù kiÓm tra nµy ph¶i ®­îc thùc hiÖn th­êng xuyªn trong néi bé doanh nghiÖp. Nhµ n­íc giao tr¸ch nhiÖm cho bé phËn tµi chÝnh, kÕ to¸n chuyªn m«n cña doanh nghiÖp thùc hiÖn gi¸m ®èc b»ng ®ång tiÒn c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ë doanh nghiÖp, c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ cña doanh nghiÖp ®Òu g¾n víi ho¹t ®éng tµi chÝnh. Do vËy, qua ho¹t ®éng tµi chÝnh ®Ó kiÓm so¸t ho¹t ®éng kinh tÕ. C¸c c¬ quan tµi chÝnh cña Nhµ n­íc sÏ thùc hiÖn viÖc kiÓm tra, thanh tra c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ cña doanh nghiÖp theo luËt ph¸p ®· quyÕt ®Þnh. 5. Liªn hÖ thùc tÕ. C¹nh tranh trªn thÞ tr­êng hµng thùc phÈm chÕ biÕn ngµy cµng m¹nh mÏ víi sù gia t¨ng c¸c nhµ s¶n xuÊt, sù ph¸t triÓn chñng lo¹i mÆt hµng, vµ sù c¹nh tranh cña hµng ngo¹i. Tuy vËy doanh sè hµng chÕ biÕn cña C«ng ty VISSAN vÉn t¨ng tr­ëng m¹nh, b×nh qu©n t¨ng tõ 10 - 15% n¨m, 6 th¸ng ®Çu n¨m ®¹t 85 tû ®ång, chiÕn 24% trong tæng doanh sè vµ t¨ng 27 % so víi cïng kú n¨m 2001. C«ng ty vËn dông m« h×nh h¹ch to¸n kinh doanh theo thu nhËp: Sè liÖu C«ng ty h¹ch to¸n kinh doanh n¨m 2002 C«ng ty nép thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp: 1.327.580.000 VN§ Nép tiÒn thu vÒ do sö dông vèn ng©n s¸ch Nhµ n­íc: 76.950.000 VN§ Trõ do ph¹t hµnh chÝnh, vi ph¹m hîp ®ång , kû luËn: 85.000.000 VN§ Lç tõ viÖc chÕ biÕn hµng kh«ng ®ñ chÊt l­îng mµ ch­a khÊu trõ vµo lîi nhuËn tr­íc thuÕ: 970.000.000VN§ TrÝch vµo quü ®Çu t­ ph¸t triÓn: 2.500.000.000VN§ TrÝch vµo quü phóc lîi: 200.000.000 VN§ TrÝch vµo quü khen th­ëng: 1.000.000.000 VN§ TrÝch vµo quü dù tr÷ tµi chÝnh: 2.000.000.000VN§ Trî cÊp mÊt viÖc lµm: 500.000.000 VN§ Tæng thu nhËp tr­íc thuÕ lµ: 85.532.580.000 VN§ III. M« h×nh h¹ch to¸n kinh doanh. 1. M« h×nh h¹ch to¸n theo chi phÝ. §©y lµ c¸ch tæ chøc h¹ch to¸n kinh doanh dùa trªn c¬ së ®Þnh møc c¸c chi phÝ. C¸c kho¶n chi phÝ th­êng xuyªn ph¸t sinh vµ cã thÓ tÝnh to¸n ®­îc ®Þnh møc. Trªn c¬ së ®Þnh møc chi phÝ cho viÖc thùc hiÖn khèi l­îng c«ng viÖc hay mét ®¬n vÞ doanh sè b¸n, tiÕn hµnh kho¸n chi phÝ. Trong khèi l­îng chi phÝ ®· ®­îc duyÖt, ng­êi nhËn kho¸n chñ ®éng thùc hiÖn. V­ît møc chi phÝ th× ph¶i chÞu bï ®¾p, gi¶m chi phÝ th× ®­îc h­ëng phÇn tiÕt kiÖm ®ã. §èi víi doanh nghiÖp, tr­íc hÕt tÝnh to¸n ph©n bæ c¸c chi phÝ vµo c¸c môc ®Ých t­¬ng øng, phÇn lîi nhuËn thuÇn tuý ®­îc ®em ph©n phèi theo quy ®Þnh. M« h×nh nµy cã ­u ®iÓm lµ kiÓm so¸t ®­îc c¸c chi phÝ, môc tiªu cña c¸c ho¹t ®éng. Song cã nh­îc ®iÓm lín lµ kh«ng g¾n chi phÝ víi kÕt qu¶ cuèi cïng nhiÒu khi v× chÕ ®é ®Þnh møc chi phÝ mµ bá lì thêi c¬ kinh doanh. 2. M« h×nh h¹ch to¸n kinh doanh theo thu nhËp. §©y lµ m« h×nh h¹ch to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kinh doanh cuèi cïng cña doanh nghiÖp ®Ó x¸c ®Þnh thu nhËp vµ h×nh thµnh c¸c quü. Doanh nghiÖp kh«ng ®Þnh møc c¸c kho¶n chi phÝ mét c¸c cøng nh¾c, mµ c¨n cø vµo hiÖu qu¶ cña chi phÝ. NÕu cã thÓ thu ®­îc doanh lîi (tÊt nhiªn ph¶i hîp ph¸p) th× cã thÓ m¹nh d¹n chi phÝ. Trong néi bé doanh nghiÖp thùc hiÖn viÖc kho¸n thu nhËp cho c¸c bé phËn. Lîi nhuËn cña doanh nghiÖp ®­îc ph©n phèi theo thø tù sau: a. Nép thuÕ lîi tøc theo luËt ®Þnh b. Nép tiÒn thu vÒ sö dông vèn ng©n s¸ch Nhµ n­íc c. Trõ c¸c kho¶n tiÒn ph¹t vi ph¹m kû luËt thu nép ng©n s¸ch, vi ph¹m hµnh chÝnh, hîp ®ång… d. Trõ c¸ kho¶n lç ch­a ®­îc trõ vµo lîi nhuËn tr­íc thuÕ lîi tøc. PhÇn cßn l¹i lîi nhuËn cña doanh nghiÖp ®­îc ph©n phèi cho c¸c quü: Quü khuyÕn khÝch ph¸t triÓn kinh doanh, quü phóc lîi, quü khen th­ëng, quü dù tr÷ tµi chÝnh vµ quü dù phßng vÒ trî cÊp mÊt viÖc lµm. VÊn ®Ò h×nh thµnh vµ sö dông c¸c quü nµy theo quy ®Þnh cña luËt ph¸p Nhµ n­íc. 3. M« h×nh h¹ch to¸n theo kho¸n thÇu. Kho¸n thÇu lµ ph­¬ng ph¸p mµ chñ thÇu ®­a ra nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh cho mét khèi l­îng c«ng viÖc nµo ®ã vµ tæ chøc cho c¸c ®¬n vÞ cã kh¶ n¨ng ®Êu thÇu ®Ó chän lùa ng­êi thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ nhÊt. Ph­¬ng ph¸p nµy ®­îc ¸p dông tr­íc hÕt trong ngµnh x©y dùng, sau ®ã ®­îc më réng sang c¸c lÜnh vùc kh¸c. Cã hai c¸ch ®Êu thÇu lµ: + §Çu thÇu kÝn: C¸c bªn tham gia thÇu lµm v¨n b¶n göi ®Õn chñ thÇu vµ chñ thÇu kh«ng c«ng bè néi dung ghi thÇu cña c¸c ®¬n vÞ ®ã. + §Çu thÇu c«ng khai: lµ c¸ch thøc chñ thÇu mêi c¸c ®¬n vÞ tham gia mét buæi häp ®Ó ®Æt thÇu. C¸c bªn ®­îc tr×nh bµy néi dung nhËn thÇu tr­íc chñ thÇu vµ nh÷ng ng­êi tham gia thÇu kh¸c. §Êu thÇu cã thÓ ®­îc thùc hiÖn mét c¸ch réng r·i, tøc lµ tÊt c¶ nh÷ng ai cã kh¶ n¨ng nhËn thÇu ®Òu ®­îc tham gia hoÆc cïng cã thÓ thùc hiÖn víi nh÷ng ®èi t­îng ®­îc lùa chän ®Ó b¶o ®¶m chuyªn m«n vµ chÊt l­îng cña c«ng viÖc. ë ®©y c¸c doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n thªm chi phÝ ®Êu thÇu. KÕt luËn Nh­ vËy h¹ch to¸n kinh doanh ®ãng vai trß rÊt quan träng trong quyÕt ®Þnh ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp nãi chïng vµ c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng trong th­¬ng m¹i dÞch vô nãi riªng. Nã chi phèi toµn bé qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp ®Ó ®¹t ®­îc môc ®Ých tiÕt kiÖm vµ vËn dông cã hiÖu qu¶ c¸c nguån lùc cña doanh nghiÖp. C©n ®èi gi÷a lîi Ých x· héi vµ lîi Ých doanh nghiÖp kÕt hîp ®­îc sù qu¶n lý tËp trung cña Nhµ n­íc vµ quyÒn chñ ®éng trong kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp. Qua c¸c ph­¬ng ph¸p h¹ch to¸n kinh doanh trªn, c¸c doanh nghiÖp tù c©n ®èi ®­îc c¸c kho¶n chi phÝ bá ra t­¬ng øng ®Ó ®¹t ®­îc môc ®Ých kinh tÕ vµ x· héi. Tõ ®ã ®iÒu chØnh c¬ cÊu vµ ph­¬ng ph¸p kinh doanh sao cho doanh nghiÖp ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ cao nhÊt, ®ång thêi ®iÒu chØnh nguån vèn sao cho phï hîp ®Ó doanh nghiÖp mang l¹i lîi nhuËn tèi ®a. §Ó tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn nay ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp th­¬ng m¹i nãi riªng ph¶i hÕt søc nghiªm tóc trong c«ng t¸c h¹ch to¸n kinh doanh vµ thËt chi tiÕt ®Ó tõ ®ã cã nh÷ng ph­¬ng ¸n ®èi phã kÞp thêi víi sù biÕn ®éng cña thÞ tr­êng. C¸c doanh nghiÖp ph¶i cã ®­îc n¨ng suÊt, chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ cao h¬n møc trung b×nh cña x· héi th× míi cã thÓ ®øng v÷ng ®­îc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn nay. Môc lôc Trang

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docLV1046.DOC
Luận văn liên quan