Một số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông Quảng Uyên – Cao Bằng

PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI: Hiện nay đất nước ta đang chuyển sang một giai đoạn mới với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật đang rất cần một nguồn nhân lực chất lượng cao đủ đáp ứng cho sự nghiệp công nghiệp hoá- hiện đại hoá của đất nước. Nguồn nhân lực ấy ở đâu ra và ta phải làm thế nào để có nguồn nhân lực chất lượng cao đó. Ta không thể nào quên câu nói của Bác Hồ “Vì sự nghiệp 10 năm thì phải trồng cây Vì sự nghiệp trăm năm thì phải trồng người ” Câu nói nổi tiếng của Bác đã chỉ rõ tầm nhìn chiến lược lâu dài của Bác. Để có một con người có sức khoẻ có tri thức có những kỹ năng nhất định về nghề nghiệp và có những ước mơ hoài bão lớn lao không phải là ngày một ngày hai mà là cả một quá trình hết sức lâu dài và gian khổ với sự kết hợp của Gia đình Nhà trườngXã hội Khi sinh ra mỗi người đều có một năng khiếu riêng biệt mà trời đã ban tặng. Ta phải làm gì để mỗi người đó bộc lộ được năng khiếu và rèn luyện để phát huy được tối đa năng khiếu đó phục vụ cho lợi ích chung của xã hội. Các cụ ta luôn truyền dạy : “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” hay “Một nghề thì sống, Đống nghề thì chết” những câu nói đó đã thể hiện rất rõ việc chọn nghề, rèn luyện kỹ năng nghề, nghệ thuật hoá nghề, tinh thông nghề, tất cả những cái đó có được khi ta chọn đúng nghề, đúng sở thích và là mảnh đất mầu mỡ để ta vùng vẫy, sáng tạo thật sự bất công và đau đớn biết bao khi một người rất thích vẽ, thích làm thơ mà lại không được làm mà phải đi làm thợ cơ khí, lỗi đó tại ai? Ta không thể đổ lỗi cho nhà trường được mà chỉ trách cho việc hướng nghiệp cho các em làm chưa tốt. Các em không được định hướng và tư vấn về nghề nghiệp về mọi vấn đề mà các em quan tâm. Để tránh việc đó xảy ra ngay từ khi học tiểu học ta phải quan tâm đến việc hướng nghiệp cho các em. Nhà trường không chỉ dạy chữ, dạy cách làm người mà phải dạy nghề. Thông qua hướng nghiệp phải hình thành cho các em những kỹ năng tối thiểu về nghề. Nhà trường không chỉ là trung tâm văn hoá giáo dục mà phải là trung tâm thông tin, trung tâm đào tạo nguồn nhân lực cao. Sản phẩm của giáo dục, của nhà trường phải là những con người có Đức, có tài có sức khoẻ và có những kỹ năng nhất định về nghề sẵn sàng tham gia vào mọi hoạt động của xã hội và hội nhập quốc tế. Để làm tốt vấn đề hướng nghiệp cho học sinh trong những năm qua Đảng và nhà nước ta đã luôn quan tâm đến yêu cầu và mục đích của việc giáo dục hướng nghiệp. Giáo dục hướng nghiệp là bộ phận của nội dung giáo dục phổ thông toàn diện đã được xác định trong luật giáo dục. Nghị quyết TW2 khoá VIII chỉ rõ: Trong giáo dục phổ thông “Cần gắn với thực tiễn vùng, địa phương, đến sự tăng cường công tác hướng nghiệp, đào tạo kỹ thuật lao động dạy nghề phổ thông và kỹ năng cần thiết khác cho công việc trong nền kinh tế thị trường cho công cộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước”. Chiến lược phát triển giáo dục 2001-2010 và chủ trương đổi mới chương trình giáo dục phổ thông hiện nay cũng nhấn mạnh đến yêu cầu tăng cường giáo dục hướng nghiệp nhằm góp phần tích cực và có hiệu quả vào việc phân luồng học sinh, chuẩn bị cho học sinh đi vào cuộc sống lao động hoặc được tiếp tục đào tạo phù hợp với năng lực bản thân và nhu cầu xã hội. “Muốn tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thăng lợi phải phát triển mạnh sự nghiệp giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”. Đồng thời Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII cũng chỉ ra cho ngành Giáo dục và Đào tạo là: “Cần gắn chặt thực tiễn vùng địa phương đến sự tăng cường công tác hướng nghiệp, đào tạo kỹ thuật lao động, dạy nghề phổ thông và kĩ năng cần thiết khác cho công việc trong nền kinh tế thị trường, trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ” - Trong văn kiện Đại hội khoá IX của Đảng tiếp tục nhấn mạnh: phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, đề cao năng lực tự học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề. Thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất; Nhà trường gắn liền với đời sống xã hội”. Coi trọng công tác giáo dục hướng nghiệp và phân luồng học sinh THPT chuẩn bị đi vào lao động nghề nghiệp. - Bước vào bậc học cuối cùng của nhà trường phổ thông, tuổi trẻ học đường thường có những hoài bão lớn lao gắn liền với cuộc sống tương lai của họ, không ít các em tự đặt cho mình những câu hỏi như “mình sẽ làm gì?”, “mình chọn nghề gì”, “nghề nào là hay nhất” và cũng không ít các em đã trăn trở, đắn đo, suy nghĩ, bởi có biết bao nghề đáng yêu, biết bao con đường để đạt tới mục đích cuộc sống riêng. Tuy vậy, giáo dục hướng nghiệp hiện nay chưa được các cấp quản lý giáo dục và các trường học quan tâm đúng mức, còn có địa phương và trường học chưa thực hiện đầy đủ các nội dung giáo dục hướng nghiệp. Chất lượng hoạt động hướng nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của học sinh và xã hội, học sinh phổ thông cuối các cấp học và bậc học chưa được chuẩn bị chu đáo để lựa chọn nghề nghiệp, lựa chọn ngành học phù hợp với bản thân và yêu cầu của xã hội. Để phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn cách mạng mới, Đảng và Nhà nước ta đã chủ trương đẩy mạnh công tác hướng nghiệp- dạy nghề phổ thông cho học sinh, nhằm đảo tạo thế hệ trẻ thành lớp người lao động mới có đủ phẩm chất, năng lực thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Do vậy công tác hướng nghiệp trong trường phổ thông có một ý nghĩa quan trọng và là vấn đề đáng quan tâm của những người làm công tác giáo dục- đào tạo. Với mong muốn góp phần nhỏ bé của mình trong việc nang cao hiệu quả chỉ đạo hoạt động hướng nghiệp trong Trường phổ thông. Qua những lý do đã phân tích ở trên, qua thực tiễn quản lý hoạt động giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông Quảng Uyên tỉnh Cao Bằng tôi đã mạnh dạn chọn đề tài. “Một số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông Quảng Uyên – Cao Bằng”.

doc31 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 05/02/2013 | Lượt xem: 2344 | Lượt tải: 14download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Một số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông Quảng Uyên – Cao Bằng, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
PhÇn më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi: HiÖn nay ®Êt n­íc ta ®ang chuyÓn sang mét giai ®o¹n míi víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc kü thuËt ®ang rÊt cÇn mét nguån nh©n lùc chÊt l­îng cao ®ñ ®¸p øng cho sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i ho¸ cña ®Êt n­íc. Nguån nh©n lùc Êy ë ®©u ra vµ ta ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó cã nguån nh©n lùc chÊt l­îng cao ®ã. Ta kh«ng thÓ nµo quªn c©u nãi cña B¸c Hå “V× sù nghiÖp 10 n¨m th× ph¶i trång c©y V× sù nghiÖp tr¨m n¨m th× ph¶i trång ng­êi ” C©u nãi næi tiÕng cña B¸c ®· chØ râ tÇm nh×n chiÕn l­îc l©u dµi cña B¸c. §Ó cã mét con ng­êi cã søc khoÎ cã tri thøc cã nh÷ng kü n¨ng nhÊt ®Þnh vÒ nghÒ nghiÖp vµ cã nh÷ng ­íc m¬ hoµi b·o lín lao kh«ng ph¶i lµ ngµy mét ngµy hai mµ lµ c¶ mét qu¸ tr×nh hÕt søc l©u dµi vµ gian khæ víi sù kÕt hîp cña Gia ®×nh ® Nhµ tr­êng®X· héi Khi sinh ra mçi ng­êi ®Òu cã mét n¨ng khiÕu riªng biÖt mµ trêi ®· ban tÆng. Ta ph¶i lµm g× ®Ó mçi ng­êi ®ã béc lé ®­îc n¨ng khiÕu vµ rÌn luyÖn ®Ó ph¸t huy ®­îc tèi ®a n¨ng khiÕu ®ã phôc vô cho lîi Ých chung cña x· héi. C¸c cô ta lu«n truyÒn d¹y : “NhÊt nghÖ tinh, nhÊt th©n vinh” hay “Mét nghÒ th× sèng, §èng nghÒ th× chÕt” nh÷ng c©u nãi ®ã ®· thÓ hiÖn rÊt râ viÖc chän nghÒ, rÌn luyÖn kü n¨ng nghÒ, nghÖ thuËt ho¸ nghÒ, tinh th«ng nghÒ, tÊt c¶ nh÷ng c¸i ®ã cã ®­îc khi ta chän ®óng nghÒ, ®óng së thÝch vµ lµ m¶nh ®Êt mÇu mì ®Ó ta vïng vÉy, s¸ng t¹o thËt sù bÊt c«ng vµ ®au ®ín biÕt bao khi mét ng­êi rÊt thÝch vÏ, thÝch lµm th¬ mµ l¹i kh«ng ®­îc lµm mµ ph¶i ®i lµm thî c¬ khÝ, lçi ®ã t¹i ai? Ta kh«ng thÓ ®æ lçi cho nhµ tr­êng ®­îc mµ chØ tr¸ch cho viÖc h­íng nghiÖp cho c¸c em lµm ch­a tèt. C¸c em kh«ng ®­îc ®Þnh h­íng vµ t­ vÊn vÒ nghÒ nghiÖp vÒ mäi vÊn ®Ò mµ c¸c em quan t©m. §Ó tr¸nh viÖc ®ã x¶y ra ngay tõ khi häc tiÓu häc ta ph¶i quan t©m ®Õn viÖc h­íng nghiÖp cho c¸c em. Nhµ tr­êng kh«ng chØ d¹y ch÷, d¹y c¸ch lµm ng­êi mµ ph¶i d¹y nghÒ. Th«ng qua h­íng nghiÖp ph¶i h×nh thµnh cho c¸c em nh÷ng kü n¨ng tèi thiÓu vÒ nghÒ. Nhµ tr­êng kh«ng chØ lµ trung t©m v¨n ho¸ gi¸o dôc mµ ph¶i lµ trung t©m th«ng tin, trung t©m ®µo t¹o nguån nh©n lùc cao. S¶n phÈm cña gi¸o dôc, cña nhµ tr­êng ph¶i lµ nh÷ng con ng­êi cã §øc, cã tµi cã søc khoÎ vµ cã nh÷ng kü n¨ng nhÊt ®Þnh vÒ nghÒ s½n sµng tham gia vµo mäi ho¹t ®éng cña x· héi vµ héi nhËp quèc tÕ. §Ó lµm tèt vÊn ®Ò h­íng nghiÖp cho häc sinh trong nh÷ng n¨m qua §¶ng vµ nhµ n­íc ta ®· lu«n quan t©m ®Õn yªu cÇu vµ môc ®Ých cña viÖc gi¸o dôc h­íng nghiÖp. Gi¸o dôc h­íng nghiÖp lµ bé phËn cña néi dung gi¸o dôc phæ th«ng toµn diÖn ®· ®­îc x¸c ®Þnh trong luËt gi¸o dôc. NghÞ quyÕt TW2 kho¸ VIII chØ râ: Trong gi¸o dôc phæ th«ng “CÇn g¾n víi thùc tiÔn vïng, ®Þa ph­¬ng, ®Õn sù t¨ng c­êng c«ng t¸c h­íng nghiÖp, ®µo t¹o kü thuËt lao ®éng d¹y nghÒ phæ th«ng vµ kü n¨ng cÇn thiÕt kh¸c cho c«ng viÖc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cho c«ng céc c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc”. ChiÕn l­îc ph¸t triÓn gi¸o dôc 2001-2010 vµ chñ tr­¬ng ®æi míi ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng hiÖn nay còng nhÊn m¹nh ®Õn yªu cÇu t¨ng c­êng gi¸o dôc h­íng nghiÖp nh»m gãp phÇn tÝch cùc vµ cã hiÖu qu¶ vµo viÖc ph©n luång häc sinh, chuÈn bÞ cho häc sinh ®i vµo cuéc sèng lao ®éng hoÆc ®­îc tiÕp tôc ®µo t¹o phï hîp víi n¨ng lùc b¶n th©n vµ nhu cÇu x· héi. “Muèn tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, th¨ng lîi ph¶i ph¸t triÓn m¹nh sù nghiÖp gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, ph¸t huy nguån lùc con ng­êi, yÕu tè c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng”. §ång thêi NghÞ quyÕt Trung ­¬ng 2 kho¸ VIII còng chØ ra cho ngµnh Gi¸o dôc vµ §µo t¹o lµ: “CÇn g¾n chÆt thùc tiÔn vïng ®Þa ph­¬ng ®Õn sù t¨ng c­êng c«ng t¸c h­íng nghiÖp, ®µo t¹o kü thuËt lao ®éng, d¹y nghÒ phæ th«ng vµ kÜ n¨ng cÇn thiÕt kh¸c cho c«ng viÖc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, trong c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc ” - Trong v¨n kiÖn §¹i héi kho¸ IX cña §¶ng tiÕp tôc nhÊn m¹nh: ph¸t huy tinh thÇn ®éc lËp suy nghÜ vµ s¸ng t¹o cña häc sinh, ®Ò cao n¨ng lùc tù häc, tù hoµn thiÖn häc vÊn vµ tay nghÒ. Thùc hiÖn ph­¬ng ch©m “Häc ®i ®«i víi hµnh, gi¸o dôc kÕt hîp víi lao ®éng s¶n xuÊt; Nhµ tr­êng g¾n liÒn víi ®êi sèng x· héi”. Coi träng c«ng t¸c gi¸o dôc h­íng nghiÖp vµ ph©n luång häc sinh THPT chuÈn bÞ ®i vµo lao ®éng nghÒ nghiÖp. - B­íc vµo bËc häc cuèi cïng cña nhµ tr­êng phæ th«ng, tuæi trÎ häc ®­êng th­êng cã nh÷ng hoµi b·o lín lao g¾n liÒn víi cuéc sèng t­¬ng lai cña hä, kh«ng Ýt c¸c em tù ®Æt cho m×nh nh÷ng c©u hái nh­ “m×nh sÏ lµm g×?”, “m×nh chän nghÒ g×”, “nghÒ nµo lµ hay nhÊt” vµ còng kh«ng Ýt c¸c em ®· tr¨n trë, ®¾n ®o, suy nghÜ, bëi cã biÕt bao nghÒ ®¸ng yªu, biÕt bao con ®­êng ®Ó ®¹t tíi môc ®Ých cuéc sèng riªng. Tuy vËy, gi¸o dôc h­íng nghiÖp hiÖn nay ch­a ®­îc c¸c cÊp qu¶n lý gi¸o dôc vµ c¸c tr­êng häc quan t©m ®óng møc, cßn cã ®Þa ph­¬ng vµ tr­êng häc ch­a thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c néi dung gi¸o dôc h­íng nghiÖp. ChÊt l­îng ho¹t ®éng h­íng nghiÖp ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña häc sinh vµ x· héi, häc sinh phæ th«ng cuèi c¸c cÊp häc vµ bËc häc ch­a ®­îc chuÈn bÞ chu ®¸o ®Ó lùa chän nghÒ nghiÖp, lùa chän ngµnh häc phï hîp víi b¶n th©n vµ yªu cÇu cña x· héi. §Ó ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi trong giai ®o¹n c¸ch m¹ng míi, §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· chñ tr­¬ng ®Èy m¹nh c«ng t¸c h­íng nghiÖp- d¹y nghÒ phæ th«ng cho häc sinh, nh»m ®¶o t¹o thÕ hÖ trÎ thµnh líp ng­êi lao ®éng míi cã ®ñ phÈm chÊt, n¨ng lùc thùc hiÖn th¾ng lîi sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Do vËy c«ng t¸c h­íng nghiÖp trong tr­êng phæ th«ng cã mét ý nghÜa quan träng vµ lµ vÊn ®Ò ®¸ng quan t©m cña nh÷ng ng­êi lµm c«ng t¸c gi¸o dôc- ®µo t¹o. Víi mong muèn gãp phÇn nhá bÐ cña m×nh trong viÖc nang cao hiÖu qu¶ chØ ®¹o ho¹t ®éng h­íng nghiÖp trong Tr­êng phæ th«ng. Qua nh÷ng lý do ®· ph©n tÝch ë trªn, qua thùc tiÔn qu¶n lý ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng trung häc phæ th«ng Qu¶ng Uyªn tØnh Cao B»ng t«i ®· m¹nh d¹n chän ®Ò tµi. “Mét sè biÖn ph¸p qu¶n lý gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng trung häc phæ th«ng Qu¶ng Uyªn – Cao B»ng”. 2. Môc ®Ých nghiªn cøu. Ph©n tÝch nh÷ng tån t¹i dÉn ®Õn viÖc qu¶n lý gi¸o dôc h­íng nghiÖp gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, c¸c nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan tõ ®ã ®Ò xuÊt mét sè biÖn ph¸p qu¶n lý ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng trung häc phæ th«ng. 3. NhiÖm vô nghiªn cøu - X¸c ®Þnh c¬ së khoa häc vµ thùc tiÔn cña c«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc h­íng nghiÖp. - §¸nh gi¸ thùc tr¹ng cña c«ng t¸c qu¶n lý ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng trung häc phæ th«ng Qu¶ng Uyªn. - §Ò xuÊt vµ lý gi¶i mét sè biÖn ph¸p qu¶n lý ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng trung häc phæ th«ng Qu¶ng Uyªn trong giai ®o¹n hiÖn nay. 4. §èi t­îng nghiªn cøu TÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp vµ c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ d¹y häc phôc vô cho c«ng t¸c h­íng nghiÖp. 5. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 5.1 Nghiªn cøu thùc tiÔn - Trao ®æi, tr¾c nghiÖm ®èi víi gi¸o viªn vµ häc sinh ®Ó t×m hiÓu t©m t­ nguyÖn väng vµ ­íc m¬ cña c¸c em, sù hiÓu biÕt vÒ nghÒ nghiÖp…. - KÕt qña thùc hiÖn kÕ ho¹ch triÓn khai ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp cña tr­êng trung häc phæ th«ng Qu¶ng Uyªn. 5.2 Nghiªn cøu lý luËn - Nghiªn cøu c¸c v¨n kiÖn, nghÞ quyÕt, chØ thÞ cña §¶ng c¸c cÊp vÒ gi¸o dôc vµ ®µo t¹o. - Nghiªn cøu s¸ch gi¸o khoa “H§GDHN” líp 10, 11 nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc n¨m 2004. - Nghiªn cøu v¨n b¶n h­íng dÉn thùc hiÖn c«ng t¸c h­íng nghiÖp trong nhµ tr­êng. - Nghiªn cøu gi¸o tr×nh, t¹p chÝ cña Tr­êng c¸n bé Qu¶n lý gi¸o dôc vµ ®µo t¹o. 6. Ph¹m vi vµ giíi h¹n nghiªn cøu. C¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp vµ kÕt qu¶ trong 2 n¨m häc 2003 – 2004 vµ 2004 – 2005 cña tr­êng trung häc phæ th«ng Qu¶ng Uyªn – Cao B»ng. PhÇn néi dung Ch­¬ng 1: C¬ së lý luËn, c¬ së ph¸p lý vµ c¬ së thùc tiÔn cña viÖc qu¶n lý ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp trong tr­êng phæ th«ng. 1.1. C¬ së lý luËn ThÕ nµo lµ h­íng nghiÖp?: H­íng nghiÖp lµ hÖ thèng nh÷ng biÖn ph¸p dùa trªn c¬ së t©m lý häc sinh häc, sinh lý häc, y häc vµ nhiÒu khoa häc kh¸c ®Ó gióp ®ì häc sinh chän nghÒ phï hîp víi nh÷ng n¨ng lùc, së tr­êng vµ ®iÒu kiÖn t©m sinh lý c¸ nh©n, nh»m môc ®Ých ph©n bè hîp lý vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nhÊt lùc l­îng sù tr÷ cã s½n cña ®Êt n­íc. * §Þnh h­íng nghÒ nghiÖp: §Þnh h­íng nghÒ nghiÖp lµ viÖc th«ng tin cho häc sinh biÕt vÒ ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng vµ yªu cÇu ph¸t triÓn cña c¸c nghÒ trong x· héi, ®Æc biÖt lµ c¸c nghÒ c¸c n¬i ®ang cÇn nhiÒu lao ®éng trÎ tuæi cã v¨n ho¸, vÒ nh÷ng yªu cÇu t©m sinh lý cña mçi nghÒ, vÒ t×nh h×nh ph©n c«ng vµ yªu cÇu ®iÒu chØnh lao ®éng ë céng ®ång d©n c­ vÒ hÖ thèng tr­êng líp ®µo t¹o nghÒ cña nhµ n­íc, tËp thÓ vµ t­ nh©n. Môc tiªu cña ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp lµ ph¸t hiÖn vµ bçi d­ìng phÈm chÊt nh©n c¸ch nghÒ nghiÖp cho häc sinh, gióp c¸c em hiÓu m×nh, hiÓu yªu cÇu cña nghÒ, hiÓu ®­îc xu thÕ ph¸t triÓn hÖ thèng nghÒ trong x· héi ta. Th«ng qua ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp, gi¸o viªn gióp häc sinh ®iÒu chØnh ®éng c¬ häc nghÒ, trªn c¬ së ®ã c¸c em ®Þnh h­íng ®i vµo viÖc s¶n xuÊt mµ x· héi ®ang cã nhu cÇu nh©n lùc v× vËy gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng trung häc phæ th«ng ph¶i lµm c¸c c«ng viÖc sau: + Gi¸o dôc th¸i ®é lao ®éng vµ ý thøc ®óng ®¾n víi nghÒ nghiÖp ë tr­êng trung häc phæ th«ng v× gi¸o dôc lao ®éng nh»m h×nh thµnh cã môc ®Ých, cã kÕ ho¹ch nh÷ng quan ®iÓm, th¸i ®é ®óng ®¾n víi lao ®éng, cã tri thøc lao ®éng, kü n¨ng nghÒ nhÊt ®Þnh ë häc sinh chuÈn bÞ t©m thÕ cho thÕ hÖ trÎ nh÷ng c«ng d©n t­¬ng lai s½n sµng héi nhËp víi thÕ giíi viÖc lµm vµ v× lao ®éng lµ nÒn t¶ng ®Ó nhµ tr­êng lµm tèt c«ng t¸c h­íng nghiÖp d¹y nghÒ. Lao ®éng lµ cÇu nèi gi÷a ®Þnh h­íng nghÒ vµ tham gia häc nghÒ, gi÷a lý thuyÕt víi thùc hµnh. + Gi¸o dôc h­íng nghiÖp gióp häc sinh cã sù hiÓu biÕt kh¸i qu¸t vÒ sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi, c¬ cÊu nÒn kinh tÕ quèc d©n. Sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc vµ ®Þa ph­¬ng, lµm quen víi nh÷ng ngµnh nghÒ chñ yÕu, nghÒ c¬ b¶n, ®Æc biÖt lµ nghÒ truyÒn thèng cña ®Þa ph­¬ng. + Gi¸o dôc h­íng nghiÖp gióp t×m hiÓu n¨ng khiÕu, khuynh h­íng nghÒ nghiÖp cña tõng häc sinh ®Ó khuyÕn khÝch, h­íng dÉn vµ båi d­ìng kh¶ n¨ng nghÒ nghiÖp thÝch hîp nhÊt. + Gi¸o dôc h­íng nghiÖp gi¸o dôc ®éng viªn h­íng dÉn häc sinh ®i vµo nh÷ng ngµnh gnhÒ mµ nhµ n­íc ®Þa ph­¬ng ®ang cÇn ph¸t triÓn. Gi¸o dôc h­íng nghiÖp cã nh÷ng néi dung c¬ b¶n sau: 1.2 C¬ së ph¸p lý - Nh»m ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn môc tiªu ngµy 13/9/1981 ChÝnh phñ ®Ò ra QuyÕt ®Þnh sè 126/CP “VÒ c«ng t¸c gi¸o dôc h­íng nghiÖp trong tr­êng phæ th«ng vµ sö dông hîp lý häc sinh c¸c cÊp THCS vµ THPT tèt nghiÖp ra tr­êng”. - §iÒu 3 cña ChØ thÞ sè 33-2003/CT – BGD & §T ngµy 23/7/2003 còng ®· chØ râ “Nghiªm tóc triÓn khai thùc hiÖn sinh ho¹t h­íng nghiÖp ë c¸c tr­êng THCS, THPT vµ trung t©m KTTH, theo tµi liÖu h­íng dÉn cña Bé GD &§T, gióp häc sinh, ®Æc biÖt lµ häc sinh cuèi cÊp hiÓu vÒ thÕ giíi nghÒ nghiÖp, thÞ tr­êng lao ®éng vµ ®¸nh gi¸ n¨ng lùc b¶n th©n, h­íng dÉn häc sinh lùa chän nghÒ hoÆc lùa chän tr­êng häc, ngµnh häc phï hîp víi n¨ng lùc c¸ nh©n vµ yªu cÇu cña x©y dùng ®Êt n­íc”. 1.2. Th«ng t­ 31/TT ngµy 17 th¸ng 8 n¨m 1981 cña Bé gi¸o dôc: “§Ó gióp häc sinh hiÓu biÕt c¸c ngµnh nghÒ, c¸c tr­êng trung häc sö dông t¹m thêi mçi th¸ng 1 buæi lao ®éng ®Ó giíi thiÖu, tuyªn truyÒn, gi¶i thÝch ngµnh nghÒ”. Nh­ vËy mçi n¨m häc cã 9 buæi sinh ho¹t giíi thiÖu nghÒ ®­îc ph©n phèi ch­¬ng tr×nh trong 9 th¸ng. 1.3. QuyÕt ®Þnh 329/Q§ ngµy 31 th¸ng 3 n¨m 1990 cña Bé tr­ëng bé gi¸o dôc vÒ môc tiªu vµ kÕ ho¹ch ®µo t¹o cña tr­êng trung häc phæ th«ng. 1.4. QuyÕt ®Þnh 2397/Q§ cña Bé tr­ëng bé gi¸o dôc ngµy 17 th¸ng 9 n­m 1991 ban hµnh danh môc nghÒ vµ ch­¬ng tr×nh d¹y nghÒ cho häc sinh trung häc phæ th«ng. 1.5 NghÞ quyÕt 40/2000/QH10 cña Quèc héi 1.6. ChØ thÞ 14/2001/CT – TTg cña Thñ t­íng chÝnh phñ vÒ ®æi míi ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc phæ th«ng. 1.7. NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX kh¼ng ®Þnh: “Gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lµ mét trong nh÷ng ®éng lùc quan träng thóc ®Èy sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i hãa, lµ ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t huy nguån lùc con ng­êi… Coi träng c«ng t¸c h­íng nghiÖp vµ ph©n luång häc sinh trung häc, chuÈn bÞ cho thanh niªn, thiÕu niªn ®i vµo lao ®éng nghÒ nghiÖp phï hîp víi sù dÞch chuyÓn c¬ cÊu kinh tÕ trong c¶ n­íc vµ tõng ®Þa ph­¬ng” + LuËt gi¸o dôc n¨m 2005 ch­¬ng 2 “Nh÷ng quy ®Þnh míi cña luËt gi¸o dôc “ n¨m 2005 phÇn 2 “Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc” còng nãi ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc nghÒ nghiÖp ®­îc tæ chøc thùc hiÖn theo n¨m häc hoÆc h×nh thøc tÝch luü tÝn……vµ ®­îc cô thÓ ho¸ thµnh gi¸o tr×nh, tµi liÖu gi¶ng d¹y” vµ Ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc nghÒ nghiÖp ph¶i liªn th«ng víi c¸c ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc kh¸c. Thùc hiÖn chØ thÞ cña Bé tr­ëng vÒ nhiÖm cña toµn ngµnh trong n¨m häc 2005-2006 vÒ mÆt gi¸o dôc lao ®éng – h­íng nghiÖp c¸c Së gi¸o dôc vµ §µo t¹o c¸c tr­êng phæ th«ng vµ c¸c trung t©m KTTH-HN - TiÕp tôc viÖc triÓn khai ChØ thÞ sè 33/2003/TC-BGD&§T vÒ t¨ng c­êng gi¸o dôc h­íng nghiÖp cho häc sinh phæ th«ng nh»m ®Èy m¹nh c«ng t¸c gi¸o dôc h­íng nghiÖp n©ng cao chÊt l­îng, ®Þnh h­íng nghÒ nghiÖp phï hîp víi nhu cÇu nh©n lùc cña tõng ®Þa ph­¬ng, gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc ph©n luång häc sinh cuèi cÊp THCS vµ THPT. 1.3. C¬ së thùc tiÔn Häc sinh THPT lµ bé phËn thanh thiÕu niªn ®Õn tuæi tr­ëng thµnh ®­îc tiÕp cËn víi mét hÖ thèng kiÕn thøc tõ qu¸ tr×nh häc tËp ë Tr­êng phæ th«ng vµ ®­îc tr¶i nghiÖm thùc tiÔn th«ng qua nh÷ng d¹ng lao ®éng trong gia ®×nh, trong c¸c tæ chøc ®oµn thÓ, hµng ngµy ®­îc tiÕp nhËn c¸c d¹ng th«ng tin nghÒ nghiÖp vµ chÝnh nh÷ng ®iÒu kiÖn nµy ®· gióp c¸c em h×nh thµnh ®­îc nh÷ng c¬ së x¸c ®¸ng vÒ kiÕn thøc, vÒ kü n¨ng vµ ®Æc biÖt lµ sù tr­ëng thµnh ®¸ng kÓ trong nhËn thøc ®èi víi ý nghÜa cuéc sèng, vÞ trÝ cña b¶n th©n, cã ®­îc sù thö th¸ch trong lao ®éng nghÒ nghiÖp gãp phÇn vµo ®êi sèng gia ®×nh t¹o ra nh÷ng tiªu ®Ó cho qu¸ tr×nh thÝch øng nghÒ nghiÖp sau nµy. Mét sè häc sinh víi ý chÝ v­¬n lªn, ngay tõ khi cßn häc phæ th«ng ®· tÝch cùc häc thªm c¸c m«n häc cÇn thiÕt nh­ tin häc, ngo¹i ng÷…. Víi c¸i nÒn rÊt ®¸ng quÝ ®ã cña häc sinh THPT, nhiÖm vô h­íng nghiÖp ®èi víi c¸c em kh«ng chØ dõng l¹i ë møc n©ng cao nhËn thøc vµ sù hiÓu biÕt kü cµng h¬n vÒ nghÒ mµ cßn lµ qu¸ tr×nh x¸c lËp nh÷ng ®iÒu kiÖn kiÕn thøc ®Ó ®­a c¸c em ho¹t ®éng trong thÕ giíi nghÒ nghiÖp, t¹o ra sù thÝch øng ë møc ®é nhÊt ®Þnh víi nghÒ hoÆc lÜnh vùc lao ®éng mµ hä ­a thÝch. Do sù ph©n luång cña x· héi, do thùc tÕ bøc xóc bëi v× kh«ng cã sù liªn th«ng gi÷a h­íng nghiÖp, ®µo t¹o vµ sö dông nªn tån t¹i thùc tÕ §Çu vµo nhiÒu, ch­a ®­îc ®Þnh h­íng, t­ vÊn nghÒ §Çu ra thõa thÇy thiÕu thî chÊt l­îng nghÒ kÐm + Sau khi tèt nghiÖp THCS sÏ cã tÇng tr¹ng: 75% häc tiÕp THPT-> thi ®¹i häc, cao ®¼ng cÇn nhiÒu Gi¸o viªn, Phßng häc 14-15% häc nghÒ (qu¸ Ýt) 24-25% sèng tù do vµo ®êi víi 2 bµn tay tr¾ng -> sinh ra tÖ n¹n XH THCS §¹i häc cao ®¼ng 80% THCN, DN 10% Cßn l¹i vµo ®êi Sau THCS RÊt nhiÒu häc sinh sau khi thi §¹i häc, Cao ®¼ng tr­ît kh«ng biÕt m×nh nªn häc g×? theo nghÒ g×: + §óng ®óng + Sai sai Thùc tÕ t¹i ®Þa ph­¬ng chóng t«i lµ mét huyÖn miÒn nói kinh tÕ gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n, mÆt b»ng d©n trÝ thÊp viÖc ®Þnh h­íng vµ t­ vÊn nghÒ lµ mét viÖc v« cïng quan träng vµ cÇn thiÕt ®Ó c¸c em cã viÖc lµm gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo cho quª h­íng, h¹n chÕ c¸c tÖ n¹n x· héi ®ang cã chiÒu h­íng gia t¨ng t¹i ®Þa ph­¬ng do kh«ng cã viÖc lµm. Ch­¬ng 2. Thùc tr¹ng cña c«ng t¸c qu¶n lý ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tõng THPT Qu¶ng Uyªn trong giai ®o¹n võa qua 2.1. §Æc ®iÓm t×nh h×nh Mét vµi nÐt kh¸i qu¸t vÒ tr­êng THPT Qu¶ng Uyªn. Tr­êng ®­îc thµnh lËp tõ n¨m 1960 ®Õn nay ®· ®­îc 46 n¨m n»m ë miÒn §«ng tØnh Cao B»ng, xung quanh lµ c¸c d·y nói ®· nèi tiÕp nhau. Tr­êng cã 32 líp nh­ng chØ cã 22 phßng häc nªn ph¶i häc 2 ca 1 ngµy. Tæng sè häc sinh lµ 1545 em gåm 10 x· hÇu hÕt lµ con em c¸c d©n téc cña huyÖn nhµ x¸c x· ë xa nhau nªn nhiÒu em ph¶i ë trä ®Ó häc. C¬ së h¹ tÇng cña HuyÖn cßn kÐm, ®­êng liªn x· rÊt khã ®i mµ chØ ®Õn trung t©m x· cßn c¸c b¶n lµng th× vÉn cßn ph¶i ®i trªn c¸c con ®­êng nhá tù më. Kinh tÕ ®Þa ph­¬ng chñ yÕu lµ n«ng nghiÖp, c¶ HuyÖn chØ cã 1 lµng nghÒ lµm thî rÌn, diÖn tÝch chñ yÕu lµ nói nªn s¶n l­îng n«ng nghiÖp rÊt thÊp chØ ®ñ ¨n kh«ng cã tÝch luü. Häc sinh miÒn nói kh«ng ph¶i nép häc phÝ nh­ng nhiÒu gia ®×nh còng kh«ng lo ®­îc cho con c¸i ®i häc. Häc sinh sau khi häc xong líp 12 ®a sè ë nhµ lµm ruéng, ®ã lµ nguån nh©n lùc lao ®éng chñ yÕu cña ®Þa ph­¬ng. Tr­êng THPT Qu¶ng Uyªn lµ tr­êng trung t©m cña HuyÖn nh÷ng sè häc sinh bá häc hµng n¨m lµ kh¸ lín Trung b×nh 1 n¨m bë trªn 30 em ®éi ngò c¸n bé gi¸o viªn thiÕu trÇm träng l¹i kh«ng ®ång bé, chÊt l­îng ®éi ngò thÊp. Gi¸o viªn tù nhiªn thiÕu nhiÒu, c¸c m«n x· héi t¹m ®ñ cô thÓ nh­ sau: SL-CL ®éi ngò N¨m Tæng sè CB qu¶n lý Sau §¹i häc §¹i häc Cao ®¼ng GV Líp HiÖu tr­ëng Phã 2003-2004 38 28 1 2 1 32 6 2004-2005 39 30 1 1 1 35 4 2005-2006 39 32 1 2 1 35 4 - T×nh h×nh x· héi: Sau khi häc xong líp 12 ®a sè häc sinh ë nhµ nªn c¸c tÖ n¹n x· héi ®ang cã chiÒu h­íng gia t¨ng vµ ®· th©m nhËp vµo nhµ tr­êng g©y nªn nçi lo vµ bøc xóc cho nhµ tr­êng vµ c¶ x· héi. Nhµ tr­êng ®ang cïng víi UBND HuyÖn bµn b¹c vµ ®· cã c¸c ph­¬ng ¸n ®Ó gi¶i quyÕt sè lao ®éng d­a thõa nµy. 2.2. Mét sè kÕt qu¶ ®· ®¹t ®­îc: Trong n¨m 2004-2005 tr­êng ®· ®­îc 1 sè kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ vÒ mÆt häc tËp vµ tu d­ìng rÌn luyÖn. + §éi ngò c¸n béi qu¶n lý vµ gi¸o viªn ®· nhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña c«ng t¸c h­íng nghiÖp. Vµ coi nã lµ mét m«n häc quan träng nh­ c¸c m«n häc kh¸c. + Trong kÕ ho¹ch n¨m häc 2005-2006 ®· cã kÕ ho¹ch ho¹t ®éng GDHN cho häc sinh c¸c khèi cô thÓ: Khèi 10: §Þnh h­íng nghÒ Khèi 11: T­ vÊn nghÒ Khèi 12: Häc nghÒ Thùc hiÖn mêi c¸n bé trung t©m t­ vÊn vµ giíi thiÖu viÖc lµm tØnh Cao B»ng vµ liªn kÕt víi trung t©m Gi¸o dôc KTTH- H­íng nghiÖp- D¹y nghÒ tØnh + HiÖn nay biªn ®é dao ®éng trong viÖc chän nghÒ, hiÓu biÕt nghÒ ®· æn ®Þnh h¬n theo s¬ ®å Hµng n¨m nhµ tr­êng ®· lËp kÕ ho¹ch n¨m häc vÒ viÖc huy ®éng c¸c nguån lùc x· héi phôc vô cho h­íng nghiÖp th«ng b¸o cho gi¸o viªn vµ häc sinh t×nh h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña ®Êt n­íc nãi chung vµ cña ®Þa ph­¬ng; nhu cÇu sö dông nguån lao ®éng chØ ®¹o vµ kiÓm tra c«ng t¸c h­íng nghiÖp cña gi¸o viªn, phèi hîp c¸c h×nh thøc h­íng nghiÖp trong vµ ngoµi nhµ tr­êng. KÕt hîp víi ®Þa ph­¬ng trong viÖc sö dông hîp lý häc sinh ra tr­êng cuèi n¨m tæ chøc bµn giao häc sinh cho ®Þa ph­¬ng. - Th«ng qua c¸c bé m«n v¨n ho¸ c¬ b¶n, qua c¸c bé m«n kü thuËt, sinh ho¹t h­íng nghiÖp vµ ®Æc biÖt th«ng qua ho¹t ®éng lao ®éng vµ d¹y nghÒ phæ th«ng, nhµ tr­êng ®· tiÕn hµnh gi¸o dôc h­íng nghiÖp cho bé phËn lín häc sinh. Trong n¨m häc 2003-2004 tr­êng ®· liªn kÕt víi trung t©m GDTH- H­íng nghiÖp d¹y nghÒ tØnh Cao B»ng cö ng­êi vÒ t­ vÊn cho häc sinh khèi 11 vµ ®· cã 95% häc sinh tham gia häc nghÒ phæ th«ng. N¨m häc 2004-2005 sau khi ®­îc t­ vÊn nghÒ ®· cã 100% häc sinh khèi 11 tham gia häc nghÒ phæ th«ng vµ b­íc ®Çu nhiÒu em d· béc lé c¸c n¨ng khiÕu vÒ nghÒ nghiÖp trong n¨m häc 2005-2006 tÊt c¶ häc sinh ®­îc tham gia ho¹t ®éng sinh ho¹t h­íng nghiÖp. Häc sinh khèi 12 ®­îc t­ vÊn h­íng nghiÖp tr­íc khi lµm hå s¬ tuyÓn sinh §H, C§, THCN. + Nhµ tr­êng ®· tÝnh mét phÇn kinh phÝ dµnh cho ho¹t ®éng D¹y vµ häc vµo ho¹t ®éng sinh ho¹t h­íng nghiÖp. + ChÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng vµ phô huynh ®· b¾t ®Çu quan t©m ®Õn c¸c ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp. Qua c¸c ®ît ho¹t ®éng GDHN häc sinh vµ phô huynh ®· cã c¸i nh×n cô thÓ h¬n víi nh÷ng ngµnh nghÒ mµ x· héi ®ang cã nhu cÇu vµ ®· cã ý thøc quan t©m h¬n víi nh÷ng nghÒ mµ ®Þa ph­¬ng ®ang cã. NhiÒu em ®· quyÕt t©m lµm kinh tÕ trang tr¹i ®­a s¶n phÈm n«ng nghiÖp trë thµnh hµng ho¸ ®Ó tham gia thÞ tr­êng mang l¹i lîi Ých thiÕt thùc cho quª h­¬ng. 2.3. Mét sè tån t¹i cña c«ng t¸c qu¶n lý GDHN ë tr­êng THPT Qu¶ng Uyªn- Cao B»ng Nhµ tr­êng ch­a quan t©m ®Çu t­ n©ng cao chÊt l­îng c«ng t¸c lËp kÕ ho¹ch, ch­¬ng tr×nh néi dung, ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc h­íng nghiÖp nh»m n©ng cao chÊt l­îng gi¸o dôc, vµ ®¸p øng yªu cÇu ®µo t¹o nguån nh©n lùc cho nÒn kinh tÕ x· héi. - Nh÷ng n¨m qua ®a sè häc sinh lùa chän h­íng häc tËp, ®Þnh h­íng nghÒ nghiÖp chØ theo c¶m tÝnh c¸ nh©n vµ gia ®×nh hoÆc ¶nh h­ëng cña b¹n bÌ. Sù lùa chän nghÒ mang ®Ëm tÝnh chÊt chñ quan vµ phiÕn diÖn, thiÕu tÝnh thùc tiÔn vµ kh«ng phï hîp víi xu thÕ, ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña ®Êt n­íc. HÇu hÕt häc sinh sau khi tèt nghiÖp THPT th× l¹i chØ muèn thi vµo c¸c tr­êng §¹i häc, coi ®ã lµ h­íng duy nhÊt ®Ó lËp th©n, lËp nghiÖp. C¶ häc sinh vµ cha mÑ c¸c em ®Òu ch­a chó ý ®óng møc ®Õn ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ – x· héi cña ®Þa ph­¬ng vµ cña ®Êt n­íc. - C«ng t¸c GDHN cßn nhiÒu bÊt cËp h¹n chÕ nh­: + Ho¹t ®éng SHHN vµ t­ vÊn h­íng nghiÖp cßn ch­a ®­îc tæ chøc ®ång bé ë c¸c ®Þa ph­¬ng. C¸c giê häc gi¸o dôc h­íng nghiÖp nhiÒu khi cßn mang tÝnh h×nh thøc, nghÌo nµn néi dung. - Khã kh¨n lín nhÊt lµ viÖc sö dông ch­a hîp lý häc sinh tèt nghiÖp PTTH hiÖn nay. Mét sè tèt nghiÖp THPT kh«ng muèn trë vÒ ®Þa ph­¬ng s¶n xuÊt v× nhiÒu ®Þa ph­¬ng kh«ng cã kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, do ®ã kh«ng cã qui ho¹ch ®µo t¹o c¸n bé, sö dông lao ®éng t¹i chç. MÆt kh¸c chÊt l­îng h­íng nghiÖp d¹y nghÒ, ®µo t¹o tay nghÒ cña c¸c c¬ së ®µo t¹o hiÖn nay kh«ng ®¸p øng yªu cÇu nghÒ nghiÖp ®¹t ra ë ®Þa ph­¬ng trong c¬ chÕ thÞ tr­êng. - Tæ chøc ho¹t ®éng h­íng nghiÖp cßn lóng tóng ch­a g¾n víi thùc tÕ ®Þa ph­¬ng. §Þa bµn nhµ tr­êng ®ãng kh¸ ®a d¹ng vÒ ngµnh nghÒ: nh­ nghiÖp, n«ng nghiÖp, bu«n b¸n… MÆc dÇu ngµnh nghÒ kh¸ ®a d¹ng nh­ vËy nh­ng kinh tÕ ë c¸c ngµnh ch­a ph¸t triÓn, ph©n c«ng lao ®éng cßn h¹n chÕ, lùc l­îng lao ®éng d«i d­ cßn nhiÒu . Mét sè ngµnh nghÒ truyÒn thèng kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn, mét sè ngµnh nghÒ nh­ trång nÊm còng míi h×nh thµnh. 2.4. Nguyªn nh©n vµ mét sè vÊn ®Ò ®Æt ra viÖc gi¸o dôc h­íng nghiÖp cho häc sinh THPT 2.4.1. Nguyªn nh©n - NhËn thøc cña mét sè l·nh ®¹o ®Þa ph­¬ng, mét sè l·nh ®¹o, c¸n bé qu¶n lý nhµ tr­êng, gi¸o viªn, gia ®×nh vµ b¶n th©n häc sinh vÒ c«ng t¸c h­íng nghiÖp cßn h¹n chÕ, ch­a râ rµng ®óng ®¾n. Hä ch­a thËt hiÓu râ vÒ vai trß vµ tÇm quan träng cña c«ng t¸c h­íng nghiÖp cho häc sinh trung häc phæ th«ng ®èi víi b¶n th©n häc sinh nãi riªng vµ ®èi víi sù ph¸t triÓn kiÕn thøc x· héi nãi chung. - Nhµ tr­êng kh«ng lµm thay ®æi ®­îc mét sè vÊn ®Ò x· héi liªn quan ®Õn c«ng t¸c h­íng nghiÖp nh­ vÊn ®Ò viÖc lµm, tuyÓn chän nghÒ, chÕ ®é ®·i ngé víi c¸c nghÒ…. Nhµ tr­êng kh«ng lµm thay ®æi ®­îc nhËn thøc cña cha mÑ häc sinh vÒ vÊn ®Ò h­íng nghiÖp. - Sù bÊt c©n ®èi trong hÖ thèng gi¸o dôc quèc d©n dÉn ®Õn sù mÊt c©n ®èi trong sù ph©n luång häc sinh sau tèt nghiÖp trung häc phæ th«ng. - Gi¸o viªn lµm c«ng t¸c t­ vÊn nghÒ, h­íng nghiÖp ch­a ®­îc ®µo t¹o, ch­a cã gi¸o viªn chuyªn tr¸ch. - Cßn thiÕu c¸c tµi liÖu h­íng dÉn vÒ néi dung cña tµi liÖu cßn nghÌo nµn, thiÕu hÊp dÉn, ch­¬ng tr×nh ch­a thËt sù râ nÐt, ch­a phï hîp thùc tiÔn. - Ch­¬ng tr×nh häc c¸c m«n v¨n ho¸ vµ t©m lý thi cöa cßn qu¸ nÆng nÒ. - C¬ së vËt chÊt phôc vô lao ®éng s¶n xuÊt – h­íng nghiÖp- d¹y nghÒ cßn qu¸ thiÕu thèn, tr­êng kh«ng cã x­ëng cho häc sinh lao ®éng, kh«ng cã mét sè thiÕt bÞ trùc quan phôc vô sinh ho¹t h­íng nghiÖp. 2.4.2. Mét sè vÊn ®Ò ®Æt ra cÇn gi¶i quyÕt trong c«ng t¸c chØ ®¹o ho¹t ®éng GDHN Qua thùc tÕ ®· ®¹t ®­îc vµ mét sè tån t¹i trong c«ng t¸c qu¶n lý GDHN cña tr­êng THPT Qu¶ng Uyªn b¶n th©n t«i nhËn thÊy r»ng ®Ó lµm tèt c«ng t¸c nµy cÇn cã c¸c gi¶i ph¸p sau + N©ng cao nhËn thÊy vÒ GDHN cña c¸n bé qu¶n lý c¸c cÊp vµ ®éi ngò nhµ gi¸o. - Bé GD-§T vµ c¸c ban ngµnh chøc n¨ng kÕt hîp víi UBND c¸c cÊp cÇn cã ph­¬ng thøc ®µo t¹o. Båi d­ìng ®éi ngò gi¸o viªn mét c¸ch chÝnh quy gióp ®éi ngò nµy n©ng cao tèc ®é ®Ó cã thÓ ®Þnh h­íng, t­ vÊn vµ d¹y nghÒ phæ th«ng mét c¸ch c¬ b¶n cã tÝnh hÖ thèng. + CÇn ®æi míi c¬ chÕ chÝnh s¸ch ®èi víi gi¸o viªn phô tr¸ch c«ng t¸c GDHN, t­ vÊn HN. Ch­¬ng 3: Mét sè biÖn ph¸p tæ chøc qu¶n lý ho¹t ®éng GDHN ë tr­êng THPT 3.1. N©ng cao nhËn thøc cho c¸n bé qu¶n lý c¸c cÊp gi¸o viªn vµ häc sinh còng nh­ x· héi vÒ c«ng t¸c GDHN trong tr­êng phæ th«ng. + Ph¶i coi ho¹t ®éng GDHN lµ mét c«ng viÖc th­êng xuyªn vµ liªn tôc mang tÝnh hÖ thèng vµ quan träng nh­ c¸c m«n khoa häc c¬ b¶n kh¸c ph¶i tu©n theo quy tr×nh h­íng nghiÖp. §Þnh h­íng nghÒ Chän nghÒ ThÝch øng nghÒ Häc nghÒ Phï hîp nghÒ Chän nghÒ §µo t¹o l¹i Båi d­ìng + Trong tr­êng ph¶i thµnh lËp ban chØ ®¹o h­íng theo cÊu tróc sau: HiÖu tr­ëng Ban h­íng nghiÖp nhµ tr­êng C¬ së s¶n xuÊt Trung t©m kü thuËt TH-HN Th­ viÖn nhµ tr­êng Tæ chøc x· héi Ban ®¹i diÖn phô huynh Tæ chøc ®oµn thanh niªn Y tÕ nhµ tr­êng Gi¸o viªn bé m«n Gi¸o viªn chñ nhiÖm ViÖc x©y dùng hÖ thèng vµ cÊu tróc cña hÖ thèng h­íng nghiÖp trong tr­êng THPT thÓ hiÖn nh÷ng mèi quan hÖ g¾n bã h÷u c¬ gi÷a c¸c bé phËn trong tr­êng vµ ngoµi x· héi. §ång thêi thÓ hiÖn vai trß, tr¸ch nhiÖm cña HiÖu tr­ëng. NhiÖm vô cña HiÖu tr­ëng lµ chÞu tr¸ch nhiÖm chung vÒ kÕ ho¹ch vµ ®iÒu hµnh toµn bé qu¸ tr×nh thùc hiÖn H§HN trªn c¸c mÆt c¬ b¶n: - Ph­¬ng h­íng triÓn khai H§HN nhµ tr­êng trªn c¬ së ®­êng lèi chñ tr­¬ng h­íng nghiÖp cña Nhµ n­íc vµ t×nh h×nh thùc tÕ cña ®Þa ph­¬ng. - S¾p xÕp vµ æn ®Þnh kÕ ho¹ch h­íng nghiÖp cho c©n ®èi hîp lý víi kÕ ho¹ch toµn diÖn cña n¨m häc do Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o qui ®Þnh. - KiÓm tra ®«n ®èc viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch cña ban h­íng nghiÖp trªn mét sè mÆt quan träng nh­ néi dung, thêi gian, ph­¬ng tiÖn, nh©n lùc vµ hiÖu qu¶, gi¸o dôc cña ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. - XÐt duyÖt vµ phª chuÈn kÕ ho¹ch h­íng nghiÖp, c¸c hîp ®ång kinh tÕ vµ c¸c v¨n b¶n kÕt nghÜa, hîp t¸c trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn ho¹t ®éng h­íng nghiÖp víi c¸c c¬ quan b¹n. - ChÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc c¬ quan chØ ®¹o cÊp trªn vÒ kÕt qu¶ toµn diÖn cña ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. Ban h­íng nghiÖp tr­íc c¬ quan chØ ®¹o cÊp trªn vÒ kÕt qu¶ toµn diÖn cña ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. Cã ®¹i diÖn c¸c thµnh phÇn chñ yÕu nh­ ë trong s¬ ®å cÊu tróc trªn. Phô tr¸ch ban h­íng nghiÖp lµ mét ®ång chÝ Phã HiÖu tr­ëng (th­êng lµ ®ång chÝ phô tr¸ch vÒ lao ®éng s¶n xuÊt). Sù cã mÆt cña c¸c thµnh phÇn trong vµ ngoµi tr­êng nh­ trong cÊu tróc cña hÖ thèng, cho phÐp më réng kh¶ n¨ng liªn kÕt c¸c lùc l­îng gi¸o dôc (nhµ tr­êng, gia ®×nh vµ x· héi) trong ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. Chøc n¨ng chÝnh cña Ban h­íng nghiÖp nhµ tr­êng lµ chØ ®¹o kÕ ho¹ch (so¹n th¶o, phª chuÈn kiÓm tra ®¸nh gi¸ viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch), nã ®ång thêi cßn lµ bé phËn trung gian m«i giíi liªn kÕt tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn cã trong hÖ trong ®Ó ®¹t môc ®Ých chung trong ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. NhiÖm vô cña Ban h­íng nghiÖp bao gåm: - Gióp cho c¸n bé, c«ng nh©n viªn trong nhµ tr­êng, ®Æc biÖt ®èi víi c¸c thÇy c« gi¸o, c« gi¸o, c¸c tæ chøc ®oµn thÓ cña gi¸o viªn vµ häc sinh nhËn thøc ®Çy ®ñ vµ s©u s¾c môc ®Ých, yªu cÇu, nhiÖm vô, néi dung chÝnh cña viÖc tæ chøc ho¹t ®éng h­íng nghiÖp trong tr­êng THPT. - Tuyªn truyÒn, vËn ®éng c¸c tæ chøc x· héi cã liªn quan cïng tham gia vµo c«ng t¸c h­íng nghiÖp. - KiÓm tra, ®«n ®èc vµ ®¸nh gi¸ theo tõng phÇn viÖc, tõng giai do¹n cña c¸c bé phËn hîp thµnh trªn c¬ së kÕ ho¹ch hîp ®ång ®­îc giao t­¬ng øng víi ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng cña bé phËn m×nh. §Ó thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô trªn Ban h­íng nghiÖp cÇn ph¶i tiÕn hµnh nh÷ng c«ng viÖc cô thÓ sau: + Dùa vµo kÕ ho¹ch cña chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng vÒ ph©n bæ lao ®éng vµ ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi, cung cÊp cho gi¸o viªn nh÷ng hiÓu biÕt vÒ nhu cÇu sö dông nh©n lùc ë ®Þa ph­¬ng vµ kh¶ n¨ng tiÕp nhËn häc sinh tèt nghiÖp ra tr­êng trong mçi n¨m häc. + §­a ho¹t ®éng h­íng nghiÖp vµo kÕ ho¹ch ho¹t ®éng chung cña nhµ tr­êng ë tõng giai ®o¹n (th¸ng, häc kú, n¨m häc) tõng m¶ng c«ng vÞªc (häc tËp v¨n ho¸, lao ®éng s¶n xuÊt ho¹t ®éng ngo¹i kho¸…) + Tæ chøc trao ®æi kÕ ho¹ch thùc hiÖn néi dung h­íng nghiÖp gi÷a c¸c bé phËn chøc n¨ng trong tr­êng ®Ó ho¹t ®éng h­íng nghiÖp ®­îc triÓn khai mét c¸ch ®ång bé. + Trao ®æi víi gi¸o viªn vµ c¸c tæ chøc ®oµn thÓ x· héi trong vµ ngoµi nhµ tr­êng ®Ó thiÕt lËp kÕ ho¹ch sö dông c¸c h×nh thøc h­íng nghiÖp nh»m ph¸t triÓn høng thó, së tr­êng, n¨ng lùc cña häc sinh. + ThiÕt lËp kÕ ho¹ch vµ sù céng t¸c gi÷a nhµ tr­êng víi c¸c c¬ së s¶n xuÊt vµ c¸c c¬ quan ®µo t¹o nghÒ xung quanh n¬i tr­êng ®ãng nh»m n©ng cao søc m¹nh tæng hîp vµ hiÖu qu¶ cña ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. Thùc hiÖn c¸c bµi gi¶ng h­íng nghiÖp theo ch­¬ng tr×nh cña Bé, gÆp gì trao ®æi gi÷a häc sinh vµ c¬ së s¶n xuÊt, gióp nhµ tr­êng vÒ c¬ së kÜ thuËt c¸n bé c«ng nh©n cã tay nghÒ. + Ph¸c th¶o kÕ ho¹ch tham m­u (thêi gian môc ®Ých, ®Þa ®iÓm, lùc l­îng tham gia) 3.2. §Èy m¹nh tuyªn truyÒn ®Ó gi¸o viªn, c¸n bé qu¶n lý, phô huynh vµ häc sinh hiÓu râ h¬n môc ®Ých cña c«ng t¸c h­íng nghiÖp cña häc sinh phæ th«ng. Ph¶i coi h­íng nghiÖp lµ mét néi dung ®µo t¹o vÒ gi¸o dôc lao ®éng, kü thuËt, d¹y nghÒ, lµ mét bé phËn cña gi¸o dôc phæ th«ng. Ph¶i t×m mäi c¸ch ®Ó kh¾c phôc khã kh¨n ®Ó hoµn thµnh gi¸o dôc h­íng nghiÖp cho häc sinh theo yªu cÇu, néi dung quy ®Þnh. Ph­¬ng ph¸p tuyªn truyÒn: Th«ng qua c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng, c¸c buæi chµo cê, sinh ho¹t h­íng nghiÖp. 3.3. §Ó c«ng t¸c h­íng nghiÖp cã hiÖu qu¶ cao, nhµ tr­êng chó träng båi d­ìng ®éi ngò gi¸o viªn lµm c«ng t¸c h­íng nghiÖp, coi ®©y lµ kh©u cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh. VÒ tæ chøc nh©n sù: bªn c¹nh ban chuyªn m«n phô tr¸ch chung vÒ d¹y häc nhµ tr­êng, thµnh lËp ban lao ®éng h­íng nghiÖp do mét ®ång chÝ phã hiÖu tr­ëng lµm tr­ëng ban: c¸c thµnh viªn: GVCN, ®¹i diÖn héi cha mÑ häc sinh c¸c líp vµ th­êng vô héi, ®oµn thanh niªn, c¸c m«n KTCN, tin häc… KTNN, c¸c tæ tr­ëng chuyªn m«n. Ban nµy cã tr¸ch nhiÖm t­ vÊn vÒ c«ng t¸c h­íng nghiÖp cho hiÖu tr­ëng, tæ chøc thùc hiÖn kÕ ho¹ch vµ h­íng nghiÖp d¹y nghÒ theo kÕ ho¹ch nhµ tr­êng. - Båi d­ìng vÒ kiÕn thøc, n¨ng lùc cho ®éi ngò c¸n bé gi¸o viªn lµm c«ng t¸c h­íng nghiÖp. - Lùa chän gi¸o viªn cèt c¸n tham gia c¸c líp tËp huÊn vÒ h­íng nghiÖp do bé gi¸o dôc ®µo t¹o tæ chøc, liªn kÕt víi c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt trªn ®Þa bµn lµm ¨n cã hiÖu qu¶. Bëi c¬ së s¶n xuÊt t¹i ®Þa ph­¬ng lµ minh chøng sèng cho c¸c em ®Þnh h­íng vµ chän nghÒ… - Båi d­ìng nh÷ng kiÕn thøc vÒ kinh tÕ vµ héi cña ®Êt n­íc vµ ®Þa ph­¬ng ®Ó lµm tèt c«ng t¸c t­ vÊn vµ h­íng nghiÖp cho häc sinh. - Chó träng c«ng t¸c thi ®ua khen th­ëng, khuyÕn khÝch b»ng vËt chÊt cho c¸n bé gi¸o viªn lµm c«ng t¸c h­íng nghiÖp d¹y nghÒ. 3.4. X©y dùng vµ cñng cè c¬ së vËt chÊt ®Ó phôc vô cho h­íng nghiÖp; tæ chøc lao ®éng tËp thÓ ®Ó phôc vô h­íng nghiÖp; - x· héi ho¸ c¸c nguån lùc cho c«ng t¸c h­íng nghiÖp. - C¸c biÖn ph¸p nªu trªn ®Òu cã mèi quan hÖ h÷u c¬ mËt thiÕt trong qu¸ tr×nh tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c h­íng nghiÖp ë tr­êng THPT b¸n c«ng Cöa Lß trong giai ®o¹n hiÖn nay. Lu«n thùc hiÖn môc tiªu gi¸o dôc toµn diÖn, chuÈn bÞ nguån nh©n lùc phôc vô kinh tÕ x· héi th× nhµ tr­êng quan t©m lµm tèt c«ng t¸c h­íng nghiÖp vµ thùc hiÖn ®ång bé c¸c gi¶i ph¸p trªn. Trong ®ã vÊn ®Ò n©ng cao nhËn thøc, kü n¨ng h­íng nghiÖp d¹y nghÒ cho ®éi ngò gi¸o viªn lµ quan träng nhÊt. 3.5. N©ng cao n¨ng l­îng cña gi¸o viªn chñ nhiÖm líp. ¦u tiªn GVCN dù c¸c líp båi d­ìng vÒ ho¹t ®éng GVHN v× GVCN lµ ng­êi h¬n ai hÕt cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi gÇn gòi hiÓu biÕt häc sinh vÒ tÊt c¶ mäi mÆt, lµ ng­êi ®øng mòi chÞu sµo ®èi víi sù ph¸t triÓn cña tËp thÓ còng nh­ cña mçi c¸ nh©n trong líp m×nh phô tr¸ch. GVCN ph¶i gióp häc sinh biÕt ý nghÜa cña viÖc chän nghÒ vµ ®Þnh h­íng nghÒ nghiÖp.. - Gi¸o viªn chñ nhiÖm chñ ®éng x©y dùng kÕ ho¹ch ®Þnh h­íng nghÒ cho häc sinh líp m×nh. KÕ ho¹ch chñ nhiÖm chñ ®éng x©y dùng kÕ ho¹ch ®Þnh h­íng nghÒ cho häc sinh líp m×nh. KÕ ho¹ch h­íng nghiÖp cña gi¸o viªn chñ nhiÖm líp vÒ c«ng t¸c h­íng nghiÖp Th¸ng Néi dung H×nh thøc BiÖn ph¸p 9 §Þnh h­íng suy nghÜ cho häc sinh Nãi chuyÖn trao ®æi 10 Giíi thiÖu mét sè nghÒ ë ®Þa ph­¬ng cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn vµ mét sè ngµnh míi cã thÓ vËn dông - ThuyÕt minh cã tranh ¶nh, tham quan s¶n phÈm minh ho¹ - Thùc hµnh - Yªu cÇu mét sè häc sinh trong líp ë ®Þa ph­¬ng cã ngµnh nghÒ tr×nh bµy hiÓu biÕt cña m×nh 11 Giíi thiÖu mét sè nghÒ cã nhu cÇu cña ®Þa ph­¬ng vµ ®Êt n­íc - ThuyÕt minh cã tranh ¶nh, tham quan s¶n phÈm m×nh ho¹ - Thùc hµnh - Cho häc sinh ph¸t triÓn tranh luËn - Gi¸o viªn chñ nhiÖm kÕt luËn 12 Cho häc sinh ®¨ng ký chän nghÒ cho t­¬ng lai GVCN xem xÐt, trao ®æi to¹ ®µm TÊt c¶ häc sinh tham gia Hµng n¨m vµo ®Çu n¨m häc GVCN c¸c líp 12 ph¶i lµm mét sè phiÕu tr¾c nghiÖm ®iÒu tra theo mÉu sau 1) Hä vµ tªn Líp 2) B¹n h·y khoanh trßn vµo h­íng ®i cña b¹n sau khi tèt nghiÖp THPT Thi vµo ®¹i häc, cao ®¼ng vµ c¸c tr­êng d¹y nghÒ. Di bé ®éi, trë vÒ n«ng th«n s¶n xuÊt. §iÒn vµo chç trèng c¸c c¸c c©u sau: + Thi vµo tr­êng §¹i häc ……………..Cao ®¼ng……………….. + NÕu häc nghÒ th× thÝch nghÒ …………………………………... PhiÕu thø hai cã néi dung sau H·y tr¶ lêi c¸c c©u hái: NÕu cã quyÕt ®Þnh trë vÒ nhµ lao ®éng s¶n xuÊt th× b¹n chon lÜnh vùc nµo? T¹i sao? V× sao b¹n l¹i chßn nghÒ ®ã mµ kh«ng ph¶i nghÒ kh¸c? B¹n ®· cã chuÈn bÞ g× cho nghÒ ®Þnh chän? Cha mÑ b¹n ®· khuyªn b¹n nh÷ng g×? NÕu tr­êng tæ chøc c¸c ho¹t ®éng ngo¹i kho¸ th× b¹n thÝch ho¹t ®éng ë nhãm nµo? M«n häc nµo b¹n thÝch nhÊt? B¹n cã n¨ng khiÕu g×? 3.6 Ban chØ ®¹o nªn chuÈn bÞ mét sè bµi gi¶ng mÉu vÒ c«ng t¸c ®Þnh h­íng vµ t­ vÊn nghÌ cã néi dung nh­ sau: S¬ l­îc lÞch sö ph¸t triÓn c¸c nghÒ. Sù ph¸t triÓn c¶u lÜnh vùc nghÒ trong giai ®o¹n hiÖn nay. H­íng ph¸t triÓn cña lÜnh vùc nghÒ trong thêi gian tíi. §Æc ®iÓm yªu cÇu cña lÜnh vùc nghÒ t­¬ng øng. + §èi t­îng lao ®éng + Môc ®Ých lao ®éng. + Néi dung lao ®éng. + §iÒu kiÖn lao ®éng. + C«ng cô lao ®éng + Chøng chØ ®iÒu kiÖn y häc. + C¸c c¬ së ®µo t¹o nghÒ. 3.7 §a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp. Tæ chøc ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp trong tr­êng THPT cÇn ®¹t ®­îc 3 yªu cÇu sau: Ng­êi häc cÇn n¾m ®­îc cÊu tróc cña ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. N¾m ®­îc c¸ch tæ chøc triÓn khai nh÷ng néi dung c¬ b¶n trong ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng THPT. HiÓu ®­îc c¸ch thøc tiÕn hµnh tæ chøc bµi häc trªn líp th­o ch­¬ng tr×nh, biÕt c¸ch thøc phèi hîp víi c¸c lùc l­îng gi¸o dôc trong vµ ngoµi tr­êng THPT, thùc chÊt lµ ho¹t ®éng gi¸o dôc cã sù g¾n bã mËt thiÕt gi÷a c¸c bé phËn trong tr­êng, ngoµi x· héi nã t¹o nªn søc m¹nh tæng hîp ®ång bé khi thùc hiÖn nhiÖm vô cña c«ng t¸c h­íng nghiÖp. Ho¹t ®éng SHHN cã nh÷ng ®Æc thï riªng vÒ mÆt ph­¬ng ph¸p tæ chøc häc tËp cho häc sinh. TÝnh ®Æc thï thÓ hiÖn ë vai trß lµ chñ thÓ ho¹t ®éng c¶u häc sinh c¸c ho¹t ®éng häc tËp cña häc sinh ®­îc lÆp l¹i vµ liªn tôc, cã liªn quan víi nhiÒu nguån tõ ngoµi nhµ tr­êng vµ gãp phÇn vµo viÖc ph¸t triÓn tÝnh tÝch cùc ho¹t ®éng cña häc sinh vµ v× vËy còng cã nhiÒu ph­¬ng thøc tiÕn hµnh ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp cho häc sinh ®ã lµ: TiÕn hµnh ®iÒu tra c¬ b¶n ®èi víi ho¹t ®éng ®Çu cÊp (líp 10) vµ cuèi cÊp (líp 12) theo mÉu, kiÓu chung cña Ban h­íng nghiÖp. Héi th¶o c©u l¹c bé, b¸o t­êng, trao ®æi víi häc sinh cò cña tr­êng nay thµnh ®¹t, mÝt tinh, héi diÔn, vui ch¬i. Trao ®æi, ký kÕt hîp ®ång, tham quan, b¸o c¸o trao ®æi víi c¬ së s¶n xuÊt. TriÓn l·m kÕt qu¶ häc tËp vµ ®å dïng trùc quan… Tæ chøc diÔn ®µn, nãi chuyÖn thêi sù, nghe b¸o c¸o cña c¸n bé cÊp trªn vÒ nh÷ng vÊn ®Ò: ph­¬ng h­íng ph¸t triÓn, c¸c ngµnh nghÒ cña ®Þa ph­¬ng trong thêi gian tíi… Ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp cho häc sinh THPT cßn ®­îc thùc hiÖn trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y c¸c bé m«n khoa häc c¬ b¶n. Nh÷ng kiÕn thøc trong c¸c m«n häc mµ häc sinh lÜnh héi sÏ t¹o thµnh nÒn mãng cho sÞ tiÕp thu kiÕn thøc nghÒ nghiÖp bëi lÏ ®ã lµ hÖ thèng tri thøc c¬ b¶n, chung nhÊt, ®­îc tÊt c¶ c¸c ngµnh nghÒ lÊy ®ã lµm ®iÓm tùa ®Ó båi ®¾p dÇn tri thøc chuyªn ngµnh cho giai ®o¹n tiÕp theo. Néi dung kiÕn thøc phæ th«ng ®· bao gåm trong ®ã mét l­îng th«ng tin kh¸ phong phó vÒ nghÒ nghiÖp: c«ng cô vµ ph­¬ng tiÖn lao ®éng th«ng qua m«n vËt lý, c«ng cô vµ ph­¬ng tiÖn t­ duy trong qu¸ tr×nh lao ®éng, th«ng qua m«n to¸n häc, biÕn ®æi nguyen vËt liÖu th«ng qua c¸c m«n ho¸ häc, vËt lý; BiÕn ®æi vËt chÊt h­u c¬ th«ng qua m«n sinh häc, ho¸ häc; Quan hÖ gi÷a con ng­êi víi tù nhiªn trong lao ®éng th«ng qua m«n v¨n häc; §iÒu kiÖn tù nhiªn vµ x· héi cña qu¸ tr×nh lao ®éng th«ng qua m«n ®Þa lý, lÞch sö; LÞch sö biÕn ®æi tù nhiªn vµ x· héi th«ng qua m«n lÞch sö… Khi häc c¸c m«n ®ã liªn dquan tíi nghÌ nghiÖp gi¸o viªn cÇn lùa chän l­îng th«ng tin cho phï hîp víi ®Æc thï cña tõng m«n häc, võa ¨n nhÞp víi kinh nghiÖm hiÓu biÕt vµ n¨ng lùc cña häc sinh. Th«ng qua c¸c m«n khoa häc c¬ b¶n häc sinh hiÓu biÕt vÒ ý nghÜa, c«ng dông, c¸c nguyªn lý, c¬ së khoa häc cña qui tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt cßn qui tr×nh c«ng nghÖ, kÜ n¨ng, kÜ x¶o thñ thuËt tiÕn hµnh, thao t¸c, t­ thÕ lao ®éng … sÏ ®­îc h×nh thµnh th«ng qua gi¶ng d¹y c¸c m«n: c«ng nghÖ kÜ thuËt, lao ®éng s¶n xuÊt, lao ®éng c«ng Ých, d¹y nghÒ phæ th«ng. Trong ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp, sù tham gia cña c¸c tæ chøc vµ lùc l­îng x· héi cã vai trß quan träng ®ã lµ tæ chøc §oµn thanh niªn céng s¶n Hå ChÝ Minh víi t­ c¸ch lµ mét thµnh phgÇn cña hÖ thèng h­íng nghiÖp ®ã lµ h×nh thµnh c¬ së ®¹o ®øc cña lý t­ëng vµ høng thó nghÒ nghiÖp cho häc sinh, lµ sù tham ia tÝch cùc, tr­íng tiªn vµo qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò h­íng nghiÖp. Víi h×nh thøc vµ ph­¬ng ph¸p c¬ b¶n cña c«ng t¸c h­íng nghiÖp. Ban chÊp hµnh §oµn tr­êng cã thÓ: thuyÕt tr×nh m¹n ®µm, trao ®æi, héi nghÞ, th«ng tin, gÆp gì, d¹ héi, b¸o chÝ, giao l­u víi c¸c c¬ së ®oµn ngoµi nhµ tr­êng. §ã chÝnh lµ h­íng nghiÖp qua ho¹t ®éng ngoµi giê trªn líp. - Trong hÖ thèng h­íng nghiÖp cña nhµ tr­êng sù phèi hîp c«ng t¸c gi· gi¸o viªn chñ nhiÖm líp, tËp thÓ s­ ph¹m nhµ tr­êng víi cha mÑ häc sinh cã mét ý nghÜa rÊt träng yÕu. TiÒm n¨ng h­íng nghiÖp cña cha mÑ häc sinh lµ rÊt lín, v× hä thuéc nhiÒu tÇng líp x· héi, cã nh÷ng nghÒ nghiÖp riªng, gÇn gòi cuéc sèng hµng ngµy cña häc sinh, cha mÑ häc sinh lµ ng­êi nh¹y c¶m h¬n ai hÕt vÒ tÝnh chÊt nghÒ nghiÖp còng nh­ xu thÕ ph¸t triÓn cña nã. §©y chÝnh lµ ®iÒu mµ häc sinh khi chän nghÒ l¹i ch­a thÊu hiÓu ®­îc. Nh­ vËy: sù ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp th«ng qua s¬ ®å sau: Gi¸o dôc Hîp C¸c m«n khoa häc c¬ b¶n C«ng nghÖ vµ L§SX Lao ®éng c«ng Ých x· héi C¸c giê néi kho¸ vÒ KT&XH H­íng NghÖp H­íng NghÖp kü ThuËt Tæng Trong tÊt c¶ c¸c biÖn ph¸p n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý ho¹t ®éng GDHN th× viÖc ®Þnh h­íng nghÒ nghiÖp vµ t­ vÊn ngÒ lµ quan träng nhÊt. Nã gióp cho häc sinh ®Þnh h­íng vµ hiÓu biÕt kh¸i qu¸t vÒ nghÒ tõ ®ã c¸c em ®ì ng¬ ngµng khi b­íc ch©n ra khái m¸i tr­êng t×m con ®­êng m­u sinh lËp nghiÖp. PhÇn kÕt luËn vµ kiÕn nghÞ. 1. KÕt luËn. Nh­ vµo ®Çu phÇn tiÓu luËn ®· ®Ì cËp hiÖn nay ®Êt n­íc ta ®ang trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, xu thÕ nÒn kinh tees nhiÒu thµnh phÇn ®ang ph¸t triÓn. V× thÕ ®ßi hái nguån nh©n lùc mét c¸ch c©n ®èi lµ mét ®ßi hái rÊt cÊp b¸ch. §Æc biÖt lµ t×nh tr¹ng “Thõa thÇy, thiÕu thî”. Do ®ã nhiÖm vô cña c«ng t¸c h­íng nghiÖp trong nhµ tr­êng THPT còng cã mét vÞ trÝ rÊt quan träng. Lµ mét ng­êi qu¶n lý cña tr­êng THPT hµng n¨m nh×n l­îng häc sinh líp 12 ra tr­êng mµ phÇn lín kh«ng thi ®ç §¹i häc, Cao ®¼ng, trong ®ã kh«ng Ýt c¸c em r¬i vµo t×nh tr¹ng “tiÕn tho¸i l­ìng nan”, kh«ng biÕt m×nh sÏ ®i vÒ ®©u trong t­¬ng lai. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng c¬ së lý luËn, c¬ së ph¸p lý còng nh­ thùc tr¹ng cña c«ng t¸c gi¸o dôc h­íng nghiÖp cña tr­êng THPT nãi chung vµ tr­êng THPT Qu¶ng Uyªn nãi riªng t«i ®· m¹nh d¹n ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p trong c«ng t¸c qu¶n lý gi¸o dôc h­íng nghiÖp ë tr­êng phæ th«ng Qu¶ng Uyªn nh­ sau: Tuyªn truyÒn th«ng tin chÝnh x¸c vµ kÞp thêi vÒ nghÒ vµ yªu cÇu sö dông nghÒ ë ®Þa ph­¬ng. X· héi ho¸ c«ng t¸c h­íng nghiÖp d¹y nghÒ th«ng qua c«ng t¸c t­ vÊn, phèi hîp víi c¸c tæ chøc x· héi, ®oµn thÓ h­íng nghiÖp d¹y nghÒ. X©y dùng ®éi ngò c¸n bé gi¸o viªn lµm h­íng nghiÖp. Coi träng ®éi ngò GVCN, xem ®ã lµ kh©u then chèt. Gia ®×nh cã vai trß quan träng trong viÖc ®em lêi khuyªn s¸t thùc tÕ vÒ nghÒ nghiÖp cho c¸c em. X©y dùng c¬ së vËt chÊt vµ sö dông cã hiÖu qu¶ c¬ së vËt chÊt thiÕt bÞ vµ x· héi ho¸ c¸c nguån lùc cho c«ng t¸c h­íng nghiÖp… C¸c gi¶ ph¸p nµy tiÕn hµnh ®ång bé, cã mèi quan hÖ t¸c ®éng hç trî lÉn nhau, kh«ng t¸ch b¹ch rêi r¹c. Bëi t¸ch b¹ch rêi r¹c hiÖu qu¶ sÏ thÊp. MÆc dÇu ®Ò tµi ®· ®Ò xuÊt 5 gi¶i ph¸p trªn, nh­ng yªu cÇu cña c«ng t¸c h­íng nghiÖp cho häc sinh THPT cßn nhiÒu vÊn ®Ò kh¸c ng­êi viÕt ch­a ®Ò cËp tíi: VÊn ®Ò kÕ ho¹ch ho¸ c«ng t¸c h­íng nghiÖp. V©n ®Ò ph­¬ng ph¸p lång ghÐp cã hiÖu qu¶ c«ng t¸c h­íng nghiÖp. VÊn ®Ò båi d­ìng nh­ thÕ nµo kü n¨ng h­íng nghiÖp th«ng qua c¸c bé m«n v¨n ho¸ c¬ b¶n, d¹y nghÒ tham quan c¬ së s¶n xuÊt … 2. KiÕn nghÞ: CÇn cã chØ thÞ cña Bé tr­ëng Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o vÒ ho¹t ®éng gi¸o dôc h­íng nghiÖp ®Ó c¸c ®Þa ph­¬ng cã c¬ së ®Çu t­ h¬n n÷a cho ho¹t ®éng h­íng nghiÖp. Cã kÕ ho¹ch t¨ng c­êng c¬ së vËt chÊt vµ trong thiÕt bÞ kü thuËt cho c¸c tr­êng. TiÕp tôc më c¸c líp båi d­ìng chuyªn m«n nghiÖp vô cho gi¸o viªn h­íng nghiÖp vµ t­ vÊn nghÒ tiÕn tíi chuÈn ho¸ ®éi ngò gi¸o viªn lµm nhiÖm vô nµy. CÇn cã ®ñ tµi liÖu, ch­¬ng tr×nh, s¸ch gi¸o khoa, s¸ch tham kh¶o vÒ gi¸o dôc h­íng nghiÖp. Cã chÕ ®é ®·i ngé tho¶ ®¸ng cho ®éi ngò lµm c«ng t¸c nµy. Tµi liÖu tham kh¶o. V¨n kiÖn ®¹i héi §¶ng toµn quèc VI, VII, VIII, IX. LuËt gi¸o dôc – Cã söa ®æi 2005. KÕ ho¹ch ch­¬ng tr×nh c«ng t¸c gi¸o dôc h­íng nghiÖp cña së gi¸o dôc ®µo t¹o Cao B»ng, tr­êng THPT Qu¶ng Uyªn. Bµi gi¶ng qu¶n lý gi¸o dôc lao ®éng kü thuËt tæng hîp, h­íng nghiÖp d¹y nghÒ ë tr­êng THPT – Th¹c sÜ Ph¹m Thu Hµ. H­íng dÉn tæ chøc sinh ho¹t h­íng nghiÖp cho häc sinh phæ th«ng thuéc trung t©m gi¸o dôc vµ ®µo t¹o lao ®éng h­íng nghiÖp. B¸o c¸o tæng kÕt n¨m häc 2004-2005 cña tr­êng THPT Qu¶ng Uyªn. Môc lôc

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docMột số biện pháp quản lý giáo dục hướng nghiệp ở trường trung học phổ thông Quảng Uyên – Cao Bằng.DOC
Luận văn liên quan