Phương pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử

ĐẶT VẤN ĐỀ: Tại bất kì đất nước nào, những đổi mới giáo dục ở phổ thông mang tính cải cách giáo dục đều bắt đầu từ việc xem xét, điều chỉnh mục tiêu giáo dục với những kì vọng mới về mẫu người học sinh có được sau quá trình giáo dục. Đổi mới dạy học nói chung và đổi mới dạy học lịch sử nói riêng là một quá trình được thực hiện thường xuyên và kiên trì, trong đó có nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ với nhau. Dạy như thế nào, học như thế nào để đạt được hiệu quả học tập tốt nhất là điều mong muốn của tất cả thầy cô giáo chúng ta. Muốn thế phải đổi mới phương pháp, biện pháp tổ chức dạy và học. Người giáo viên phải tổ chức một cách linh hoạt các hoạt động của học sinh từ khâu đầu tiên đến khâu kết thúc giờ học, từ cách ổn định lớp, kiểm tra bài cũ đến cách học bài mới, củng cố, dặn dò. Những hoạt động đó giúp học sinh lĩnh hội kiến thức một cách tự giác, chủ động, tích cực, sáng tạo và ngày càng yêu thích, say mê môn học. Vậy làm thế nào để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử ? Có rất nhiều biện pháp, ví như: Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan, phương pháp hướng dẫn học sinh ghi nhớ sự kiện lịch sử, nắm vững và sử dụng sách giáo khoa, vở bài tập, tiến hành công tác ngoại khoá . Nhưng việc sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng là một trong những biện pháp rất quan trọng, rất có ưu thế để phát triển tư duy của học sinh. Quá trình hoạt động chung, thống nhất giữa thầy và trò nhịp nhàng sẽ làm cho học sinh nắm vững hơn những tri thức, hình thành kĩ năng, kĩ xảo và bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, hình thành nhân cách cho các em. Mặt khác nhằm giảm bớt số lượng học sinh yếu kém trong nhà trường và phát huy hết năng lực của các em khá giỏi nắm chắc được kiến thức bài học và hiểu sâu hơn các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử . Để góp phần vào việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng, bản thân tôi mặc dù là giáo viên trẻ mới ra trường chưa nhiều có kinh nghiệm trong giảng dạy cũng xin mạnh dạn trình bày một số vấn đề về: “Phương pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực cho học sinh trong dạy học lịch sử”. Với việc nghiên cứu đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần vào giúp giáo viên tiến hành một giờ dạy học hiệu quả tốt hơn, học sinh tích cực chủ động trong việc tiếp thu lĩnh hội kiến thức của bài học. Là cơ sở đưa tới kết quả cao trong dạy học bộ môn lịch sử trong đổi mới phương pháp dạy học lịch sửt trong giai đoạn hiện nay. Đây cũng là lí do tôi chọn đề tài này.

doc20 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 05/02/2013 | Lượt xem: 2749 | Lượt tải: 12download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Phương pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
A. PhÇn më ®Çu: I. §Æt vÊn ®Ò: T¹i bÊt k× ®Êt n­íc nµo, nh÷ng ®æi míi gi¸o dôc ë phæ th«ng mang tÝnh c¶i c¸ch gi¸o dôc ®Òu b¾t ®Çu tõ viÖc xem xÐt, ®iÒu chØnh môc tiªu gi¸o dôc víi nh÷ng k× väng míi vÒ mÉu ng­êi häc sinh cã ®­îc sau qu¸ tr×nh gi¸o dôc. §æi míi d¹y häc nãi chung vµ ®æi míi d¹y häc lÞch sö nãi riªng lµ mét qu¸ tr×nh ®­îc thùc hiÖn th­êng xuyªn vµ kiªn tr×, trong ®ã cã nhiÒu yÕu tè quan hÖ chÆt chÏ víi nhau. D¹y nh­ thÕ nµo, häc nh­ thÕ nµo ®Ó ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ häc tËp tèt nhÊt lµ ®iÒu mong muèn cña tÊt c¶ thÇy c« gi¸o chóng ta. Muèn thÕ ph¶i ®æi míi ph­¬ng ph¸p, biÖn ph¸p tæ chøc d¹y vµ häc. Ng­êi gi¸o viªn ph¶i tæ chøc mét c¸ch linh ho¹t c¸c ho¹t ®éng cña häc sinh tõ kh©u ®Çu tiªn ®Õn kh©u kÕt thóc giê häc, tõ c¸ch æn ®Þnh líp, kiÓm tra bµi cò ®Õn c¸ch häc bµi míi, cñng cè, dÆn dß. Nh÷ng ho¹t ®éng ®ã gióp häc sinh lÜnh héi kiÕn thøc mét c¸ch tù gi¸c, chñ ®éng, tÝch cùc, s¸ng t¹o vµ ngµy cµng yªu thÝch, say mª m«n häc. VËy lµm thÕ nµo ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh trong d¹y häc lÞch sö ? Cã rÊt nhiÒu biÖn ph¸p, vÝ nh­: Ph­¬ng ph¸p sö dông ®å dïng trùc quan, ph­¬ng ph¸p h­íng dÉn häc sinh ghi nhí sù kiÖn lÞch sö, n¾m v÷ng vµ sö dông s¸ch gi¸o khoa, vë bµi tËp, tiÕn hµnh c«ng t¸c ngo¹i kho¸... Nh­ng viÖc sö dông hÖ thèng c©u hái trong d¹y häc nãi chung, d¹y häc lÞch sö nãi riªng lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p rÊt quan träng, rÊt cã ­u thÕ ®Ó ph¸t triÓn t­ duy cña häc sinh. Qu¸ tr×nh ho¹t ®éng chung, thèng nhÊt gi÷a thÇy vµ trß nhÞp nhµng sÏ lµm cho häc sinh n¾m v÷ng h¬n nh÷ng tri thøc, h×nh thµnh kÜ n¨ng, kÜ x¶o vµ båi d­ìng phÈm chÊt ®¹o ®øc, h×nh thµnh nh©n c¸ch cho c¸c em. MÆt kh¸c nh»m gi¶m bít sè l­îng häc sinh yÕu kÐm trong nhµ tr­êng vµ ph¸t huy hÕt n¨ng lùc cña c¸c em kh¸ giái n¾m ch¾c ®­îc kiÕn thøc bµi häc vµ hiÓu s©u h¬n c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng, nh©n vËt lÞch sö... §Ó gãp phÇn vµo viÖc ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc nãi chung, d¹y häc lÞch sö nãi riªng, b¶n th©n t«i mÆc dï lµ gi¸o viªn trÎ míi ra tr­êng ch­a nhiÒu cã kinh nghiÖm trong gi¶ng d¹y còng xin m¹nh d¹n tr×nh bµy mét sè vÊn ®Ò vÒ: “Ph­¬ng ph¸p sö dông hÖ thèng c©u hái ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cho häc sinh trong d¹y häc lÞch sö”. Víi viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi nµy, t«i mong muèn sÏ gãp phÇn vµo gióp gi¸o viªn tiÕn hµnh mét giê d¹y häc hiÖu qu¶ tèt h¬n, häc sinh tÝch cùc chñ ®éng trong viÖc tiÕp thu lÜnh héi kiÕn thøc cña bµi häc. Lµ c¬ së ®­a tíi kÕt qu¶ cao trong d¹y häc bé m«n lÞch sö trong ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc lÞch söt trong giai ®o¹n hiÖn nay. §©y còng lµ lÝ do t«i chän ®Ò tµi nµy. II . NhiÖm vô nghiªn cøu: §Ó thùc hiÖn tèt ®Ò tµi nghiªn cøu b¶n th©n ph¶i thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô: - Nghiªn cøu c¸c tµi liÖu vÒ“ Ph­¬ng ph¸p d¹y häc LÞch sö” - Thaogi¶ng, dù giê ®ång nghiÖp trao ®æi rót kinh nghiÖm qua tõng tiÕt d¹y. Thùc hiÖn c¸c chuyªn ®Ò bé m«n trong n¨m häc. - Nghiªn cøu tµi liÖu g©y høng thó vÒ d¹y häc lÞch sö. - Nghiªn cøu tµi liÖu: T©m lÝ häc. - S¸ch gi¸o khoa, s¸ch gi¸o viªn lÞch sö líp 8,9. - KiÓm tra ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc sinh häc vµ lµm bµi ®Ó tõ ®ã cã ®iÒu chØnh vµ bæ sung hîp lÝ. III. Ph¹m vi nghiªn cøu : §Ò tµi xoay quanh viÖc nghiªn cøu gi¶ng d¹y vµ häc tËp víi viÖc: “ Sö dông hÖ thèng c©u hái ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cho häc sinh trong d¹y häc lÞch sö bËc trung häc c¬ së. §èi t­îng nghiªn cøu mµ t«i ¸p dông cho ®Ò tµi nµy lµ líp 9B vµ líp 8B cña Tr­êng THCS Th¹ch X¸. B. PhÇn néi dung: I. C¬ së khoa häc: §ai-ri nhµ gi¸o dôc Liªn X« cò ®· tõng nãi: « D¹y lÞch sö còng nh­ bÊt cø d¹y c¸i g× ®ßi hái ng­êi thÇy ph¶i khªu gîi c¸i th«ng minh chø kh«ng ph¶i lµ b¾t buéc c¸c trÝ nhí lµm viÖc, b¾t nã ghi chÐp råi tr¶ l¹i ». Nh­ vËy môc ®Ých cña viÖc d¹y häc LÞch sö ë tr­êng lµ ng­êi gi¸o viªn kh«ng chØ gióp cho häc sinh h×nh dung ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ cña qu¸ khø biÕt vµ ghi nhí c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng cña LÞch sö mµ quan träng h¬n lµ hiÓu ®­îc lÞch sö tøc lµ ph¶i n¾m ®­îc b¶n chÊt cña sù kiÖn. Trong ph¸t triÓn t­ duy cña häc sinh viÖc sö dông c¸c thao t¸c l« gic cã ý nghÜa rÊt quan träng. Th«ng th­êng gi¸o viªn sö dông c¸c thao t¸c chñ yÕu nh­ so s¸nh ®Ó t×m ra sù gièng nhau vµ kh¸c nhau vÒ b¶n chÊt c¸c sù kiÖn ), Ph©n tÝch vµ tæng hîp ( gióp häc sinh kh¸i qu¸t c¸c sù kiÖn ), quy n¹p, diÔn dÞch ... §Ó thùc hiÖn nh÷ng thao t¸c nh­ vËy cã thÓ dïng nhiÒu c¸ch, nhiÒu ph­¬ng tiÖn kh¸c nhau( ®å dïng trùc quan, tµi liÖu gi¶i thÝch ....) song viÖc hái vµ tr¶ lêi phï hîp víi tr×nh ®é yªu cÇu cña häc sinh, ®­a l¹i kÕt qu¶ tèt. Hái vµ tr¶ lêi chÝnh lµ ®Æt t×nh huèng cã vÊn ®Ò råi t×m c¸ch gi¶i quyÕt vÊn ®Ò. Hái vµ tr¶ lêi kh«ng ph¶i lµ sù ®¸nh ®è mµ lµ gióp nhau hiÓu s©u s¾c néi dung lÞch sö h¬n. ViÖc hái vµ tr¶ lêi c©u hái cã ý nghÜa gi¸o d­ìng gi¸o dôc vµ ph¸t triÓn lín. V× vËy viÖc ®Æt c©u hái cã vai trß rÊt quan träng trong giê d¹y häc lÞch sö nãi riªng vµ c¸c m«n häc kh¸c nã ph¸t huy ®­îc tÝnh tÝch cùc cña häc sinh Ii. C¬ së thùc tiÔn : ë tr­êng THCS Th¹ch X¸ bªn c¹nh ®a sè häc sinh cã ý thøc trong chuÈn bÞ bµi vµ häc bµi th× vÉn cßn sè häc sinh cßn ch­a tËp trung vµ ch­a cã sù say mª m«n häc LÞch sö, cho nªn viÖc ghi nhí c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng, nh©n vËt lÞch sö .....cßn yÕu. §a sè c¸c em ch­a ®éc lËp suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi mét c©u hái mµ ph¶i ®äc nguyªn xi trong s¸ch gi¸o khoa hay chØ nªu ®­îc mèc thêi gian mµ kh«ng diÔn t¶ ®­îc thêi gian ®ã nãi lªn sù kiÖn g× ... Bëi vËy b¶n th©n c¸c em nªn cã mét ph­¬ng ph¸p häc nh­ thÕ nµo ®Ó chiÕm lÜnh kiÕn thøc tõ bµi gi¶ng cña gi¸o viªn. MÆt kh¸c gi¸o viªn gi¶ng d¹y bé m«n lÞch sö ë tr­êng mét phÇn nµo ®ã ch­a ®­a ra ®­îc hÖ th«ng c©u hái vµ sö dông c©u hái ®ã nh­ thÕ nµo cho phï hîp, cho nªn chÊt l­îng kiÓm tra mét sè em ë mét sè líp cßn thÊp vµ tØ lÖ yÕu kÐm cßn nhiÒu. Nh»m gi¶m bít sè l­îng häc sinh yÕu kÐm vµ n©ng cao chÊt l­îng d¹y vµ häc cña nhµ tr­êng b¶n th©n t«i ®· thÊy ®­îc ®iÒu ®ã vµ cè g¾ng ®­a ra c¸c ph­¬ng ph¸p häc tËp tÝch cùc mµ cô thÓ lµ: “Ph­¬ng ph¸p sö dông hÖ thèng c©u hái ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh trong tiÕt d¹y häc lÞch sö’’. III. Thùc tr¹ng d¹y vµ häc m«n lÞch sö ë tr­êng THCS TH¹ch x¸: ­u ®iÓm : *. VÒ phÝa gi¸o viªn : - §¹i ®a sè gi¸o viªn ®Òu cè g¾ng thay ®æi ph­¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cña m×nh theo h­íng ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh th«ng qua c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc nh­ ph­¬ng ph¸p trùc quan, ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt vÊn ®Ò,ph­¬ng ph¸p tr­êng hîp (ph­¬ng ph¸p t×nh huèng ), ph­¬ng ph¸p vÊn ®¸p th«ng qua sù tr×nh bµy sinh ®éng giµu h×nh ¶nh cña gi¸o viªn trong t­êng thuËt, miªu t¶, kÓ chuyÖn, hoÆc nªu ®Æc ®iÓm cña nh©n vËt lÞch sö.... - Gi¸o viªn ®· tÝch cùc h­íng dÉn häc sinh th¶o luËn nhãm, hæ trî kiÕn thøc cho nhau vµ th«ng qua ho¹t ®éng nµy nh÷ng b¹n yÕu kÐm ®­îc ho¹t ®éng mét c¸ch tÝch cùc d­íi sù h­íng dÉn cña gi¸o viªn vµ c¸c b¹n häc sinh kh¸ giái vµ häc sinh n¾m ch¾c kiÕn thøc vµ hiÓu s©u h¬n vÒ b¶n chÊt cña sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö...... - Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y ®· kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn c¸c ®å dïng d¹y häc, khai th¸c mét c¸ch triÖt ®Ó c¸c ®å dïng vµ ph­¬ng tiªn d¹y häc nh­ tranh ¶nh, b¶n ®å, phim ®Ìn chiÕu, phim video....viÖc øng dông c«ng nghÖ th«ng tin trong d¹y häc lÞch sö ®· trë nªn th­êng xuyªn, ®­a l¹i kÕt qu¶ tÝch cùc trong gi¶ng d¹y bé m«n. *. VÒ phÝa häc sinh : - Häc sinh ®a sè chó ý nghe gi¶ng, tËp trung suy nghÜ tr¶ lêi c¸c c©u hái mµ gi¸o viªn ®Æt ra nh­ c¸c em ®· chuÈn bÞ bµi míi ë nhµ, tr¶ lêi c¸c c©u hái cuèi môc trong bµi cho nªn khi häc c¸c em lu«n chó ý ®Ó n¾m ch¾c bµi h¬n. - §a sè häc sinh ®Òu tÝch cùc th¶o luËn nhãm vµ ®· ®­a l¹i hiªô qu¶ cao trong qu¸ tr×nh lÜnh héi kiÕn thøc. - Häc sinh yÕu kÐm ®· vµ ®ang cè g¾ng n¾m b¾t c¸c kiÕn thøc träng t©m c¬ b¶n th«ng qua c¸c ho¹t ®éng häc nh­ th¶o luËn nhãm, vÊn ®¸p, ®äc s¸ch gi¸o khoa...c¸c em ®· m¹nh d¹n khi tr¶ lêi c¸c c©u hái hay ghi nhí c¸c sù kiÖn, nh©n vËt, mét qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng trong viÖc chiÕm lÜnh kiÕn thøc cña m×nh. 2. H¹n chÕ : * VÒ phÝa gi¸o viªn : - VÉn cßn mét sè Ýt gi¸o viªn ch­a thùc sù thay ®æi hoµn toµn ph­¬ng ph¸p d¹y häc cho phï hîp víi tõng tiÕt d¹y, ch­a tÝch cùc ho¸ ho¹t ®éng cña häc sinh t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c em suy nghÜ , chiÕm lÜnh vµ n¾m v÷ng kiÕn thøc nh­ vÉn cßn sö dông ph­¬ng ph¸p d¹y häc “thÇy nãi, trß nghe ”, “thÇy ®äc, trß chÐp ”. Do ®ã nhiÒu häc sinh ch­a n¾m v÷ng ®­îc kiÕn thøc mµ chØ häc thuéc mét c¸ch m¸y mãc, tr¶ lêi c©u hái th× nh×n vµo s¸ch gi¸o khoa hoµn toµn ... - §a sè gi¸o viªn ch­a nªu c©u hái nhËn thøc ®Çu giê häc tøc lµ sau khi kiÓm tra bµi cò gi¸o viªn vµo bµi lu«n mµ kh«ng giíi thiÖu bµi qua viÖc nªu c©u hái nhËn thøc, ®iÒu nµy lµm gi¶m bít sù tËp trung, chó ý bµi häc cña häc sinh ngay tõ ho¹t ®éng ®Çu tiªn. - Mét sè c©u hái gi¸o viªn ®Æt ra h¬i khã, häc sinh kh«ng tr¶ l¬× ®­îc nh­ng l¹i kh«ng cã hÖ thèng c©u hái gîi më nªn nhiÒu khi ph¶i tr¶ lêi thay cho häc sinh .VÊn ®Ò nµy ®­îc thÓ hiÖn rÊt râ trong ho¹t ®éng th¶o luËn nhãm, gi¸o viªn chØ biÕt nªu ra c©u hái nh­ng l¹i kh«ng h­íng dÉn häc sinh tr¶ lêi c©u hái ®ã nh­ thÕ nµo v× kh«ng cã hÖ thèng c©u hái gîi më vÊn ®Ò. - Mét sè tiÕt häc gi¸o viªn chØ nªu vµi ba c©u hái vµ huy ®éng mét sè häc sinh kh¸, giái tr¶ lêi, ch­a cã c©u hái dµnh cho ®èi t­îng häc sinh yÕu kÐm. Cho nªn ®èi t­îng häc sinh yÕu kÐm Ýt ®­îc chó ý vµ kh«ng ®­îc tham gia ho¹t ®éng, ®iÒu nµy lµm cho c¸c em thªm tù ti vÒ n¨ng lùc cña m×nh vµ c¸c em c¶m thÊy ch¸n n¶n m«n häc cña m×nh. * VÒ phÝa häc sinh : - Häc sinh th­êng tr¶ lêi c©u hái gi¸o viªn ®Æt ra th«ng qua viÖc nh×n s¸ch gi¸o khoa vµ nh¾c l¹i, ch­a cã sù ®éc lËp t­ duy. Mét sè häc sinh cßn ®äc nguyªn xi s¸ch gi¸o khoa ®Ó tr¶ lêi c©u hái. - Häc sinh cßn l­êi häc vµ ch­a cã sù say mª m«n häc, mét sè bé phËn häc sinh kh«ng chuÈn bÞ bµi míi ë nhµ, kh«ng lµm bµi tËp ®Çy ®ñ, trªn líp c¸c em thiÕu tËp trung suy nghÜ. Cho nªn viÖc ghi nhí c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng, nh©n vËt lÞch sö .... cßn yÕu. - Häc sinh chØ cã tr¶ lêi ®­îc nh÷ng c©u hái dÔ, ®¬n gi¶n (nh­ tr×nh bµy), cßn mét sè c©u hái tæng hîp, ph©n tÝch, gi¶i thÝch, so s¸nh...th× häc sinh cßn rÊt lóng tóng khi tr¶ lêi hoÆc tr¶ lêi th× mang tÝnh chÊt chung chung ..... * §iÒu tra cô thÓ : - B¶n th©n t«i ®¶m nhËn viÖc gi¶ng d¹y m«n lÞch sö líp 8A vµ líp 9A .Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y víi ý thøc võa nghiªn cøu ®Æc ®iÓm t×nh h×nh häc tËp bé m«n cña häc sinh võa tiÕn hµnh rót kinh nghiÖm qua mçi tiÕt d¹y. ViÖc ®iÒu tra ®­îc thùc hiÖn th«ng qua hái ®¸p víi nh÷ng c©u hái ph¸t triÓn t­ duy häc sinh ë trªn líp, kiÓm tra 15 phót, kiÓm tra 45 phót ... KÕt qu¶ ®iÒu tra t«i nhËn thÊy ®a sè häc sinh chØ tr¶ lêi ®­îc nh÷ng c©u hái mang tÝnh chÊt tr×nh bµy, cßn nh÷ng c©u hái gi¶i thÝch t¹i sao, so s¸nh, ®¸nh gi¸ nhËn thøc th× c¸c em cßn rÊt lóng tóng khi tr¶ lêi. Do vËy kÕt qu¶ ®iÒu tra còng kh«ng cao. Cô thÓ : Líp SLHS Giái Kh¸ Tb YÕu KÐm SL % SL % SL % SL % SL % 9B 32 10 31,2 9 28.1 12 37.5 1 3.1 0 0 8B 35 8 22.8 16 45.7 9 25.7 2 5.71 0 0 IV. Mét sè gi¶i ph¸p thùc tÕ trong viÖc sö dông hÖ thèng c©u hái ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cho häc sinh trong d¹y häc lÞch sö líp 8 vµ líp 9 . 1. Nªu c©u hái ®Æt vÊn ®Ò. * §èi víi gi¸o viªn : - Tr­íc khi b­íc vµo bµi míi, gi¸o viªn nªn nªu ngay c©u hái ®Þnh h­íng nhËn thøc cho häc sinh. C¸c c©u hái nªu vÊn ®Ò ®­a ra vµo ®Çu giê nh»m ®éng viªn sù chó ý, huy ®éng c¸c n¨ng lùc nhËn thøc cña häc sinh vµo viÖc theo dâi bµi gi¶ng ®Ó t×m c©u tr¶ lêi . Nh÷ng c©u hái nµy lµ nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n cña bµi häc mµ häc sinh ph¶i n¾m. §­¬ng nhiªn, khi ®Æt c©u hái kh«ng yªu cÇu häc sinh tr¶ lêi ngay mµ chØ sau khi gi¸o viªn ®· cung cÊp ®Çy ®ñ sù kiÖn th× häc sinh míi tr¶ lêi ®­îc. VÝ dô : Khi d¹y bµi 5: “C«ng x· Pa ri 1871” ( s¸ch gi¸o khoa lÞch sö 8 trang 35). Gi¸o viªn nªu c©u hái ®Çu giê : V× sao nãi “C«ng x· Pa ri lµ mét h×nh ¶nh thu nhá cña nhµ n­íc kiÓu míi, nhµ n­íc cña d©n, do d©n, v× d©n” ®Ó hiÓu râ vÊn ®Ò ®ã c¸c em cÇn ph¶i tù m×nh t×m hiÓu kÜ vÊn ®Ò nµy, c¸ch tèt nhÊt lµ t×m hiÓu nguyªn nh©n, diÔn biÕn tõ ®ã rót ra ý nghÜa cña C«ng x· Pa- ri. HoÆc khi d¹y bµi 7: C¸c n­íc MÜ La tinh (lÞch sö líp 9 s¸ch gi¸o khoa trang 29) ®Ó phÇn chuyÓn ý sang môc II g©y ®­îc sù chó ý cho häc sinh chóng ta cã thÓ nãi: Trong c¬n b¶o t¸p cña c¸ch m¹ng MÜ La tinh th× h×nh ¶nh ®Êt n­íc Cu Ba ®Ñp nh­ mét d¶i lôa ®µo, ®ang bay lªn gi÷a mµu xanh cña trêi biÓn Ca -ri -bª víi n¾ng vµng rùc rì, ®ã chÝnh lµ Cu Ba hßn ®¶o cña tù do - hßn ®¶o anh hïng. VËy hßn ®¶o anh hïng nµy ®· tiÕn hµnh cuéc ®Êu tranh gi¶i phãng d©n téc nh­ thÕ nµo vµ c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë Cu Ba ®¹t ®­îc kÕt qu¶ g× ? Chóng ta chuyÓn sang môc II “ Cu Ba-Hßn ®¶o anh hïng”. - Trong qu¸ tr×nh d¹y häc, chóng ta vÉn tu©n thñ tr×nh tù cÊu t¹o cña s¸ch gi¸o khoa, song cÇn khai th¸c nhÊn m¹nh, gióp häc sinh tr¶ lêi c©u hái nªu trªn. Häc sinh tr¶ lêi ®­îc c©u hái nµy tøc lµ ®· n¾m vµ hiÓu ®­îc kiÕn thøc chñ yÕu cña bµi. * §èi víi häc sinh: C©u hái lo¹i nµy th­êng lµ c©u hái cã tÝnh chÊt bµi tËp muèn tr¶ lêi ph¶i huy ®éng kiÕn thøc c¬ b¶n cña toµn bµi. ChÝnh v× vËy häc sinh ph¶i chuÈn bÞ bµi vµ tr¶ lêi tr­íc c¸c c©u hái cuèi môc ë nhµ, chó ý, tËp trung cao ®é theo dâi bµi gi¶ng, chän läc sù kiÖn vµ tr×nh bµy trªn líp. 2. X¸c ®Þnh mèi liªn hÖ, x©u chuçi gi÷a c©u hái víi c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng trong bµi häc. - Mét trong nh÷ng biÖn ph¸p s­ ph¹m lµ x¸c lËp mèi liªn hÖ gi÷a c©u hái c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö trong bµi. VÝ dô : Sau khi häc xong bµi 26: “Phong trµo kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p trong nh÷ng n¨m cuèi thÕ kØ XIX” (lÞch sö 8 trang 125). Chóng ta cã thÕ tæ chøc trß ch¬i « ch÷ ®Ó cho c¸c em x©u chuçi c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö l¹i víi nhau ®Ó c¸c em kh¾c s©u h¬n kiÕn thøc vµ cã høng thó häc tËp th«ng qua c¸c c©u hái gîi ý . HÖ thèng c©u hái cho trß ch¬i. C©u 1: ChØ huy qu©n Ph¸p Ri-vi-e bÞ giÕt ë ®©u? C©u 2: ¤ng vua trÎ kiªn quyÕt chèng Ph¸p lµ ai? C©u 3:Tªn hiÖp ­íc triÒu ®×nh HuÕ kÝ víi Ph¸p n¨m 1884? C©u 4:Thµnh miÒn T©y mµ Phan Thanh Gi¶n d©ng cho Ph¸p? C©u 5:Tªn thËt cña vua Hµm Nghi? C©u 6:Tªn d·y nói vua Hµm Nghi v­ît sang ®Ó sang Hµ TÜnh ? C©u 7: Ng­êi ®øng ®Çu phe chñ chiÕn lµ ai? C©u 8: N¬i vua Hµm Nghi bÞ ®i ®µy? §¸p ¸n cña c¸c « ch÷: C ¢ U G I ¢ Y H A M N G H I P A T ¥ N ¤ T V I N H L O N G ¦ N G L I C H T R ¦ ¥ N G S ¥ N T ¤ N T H ¢ T T H U Y £ T A N G I £ R I Tõ hµng däc: CÇn V­¬ng Nh÷ng kiÕn thøc nµy ®­îc s¾p xÕp tr×nh diÔn trªn mµn h×nh gi¸o ¸n diÖn tö hoÆc viÕt lªn b¶ng phô hoÆc trªn khæ giÊy to ®Ó c¸c em cã thÓ quan s¸t ®­îc c©u hái vµ hÖ thèng kiÕn thøc, häc sinh tù t×m ra c©u tr¶ lêi, t×m ra mèi liªn gi÷a chóng. Trong häc sinh sÏ cã cuéc tranh luËn ®©u lµ tõ ch×a kho¸ cña « ch÷ vµ häc sinh rÏ ph¸t hiÖn ra ch×a kho¸ lµ “CÇn v­¬ng”. C¸ch lËp b¶ng nh­ vËy hîp víi c¸ch sö dông c©u hái sÏ cã hiÖu qu¶ kh«ng chØ vÒ n¾m kiÕn thøc mµ cßn cã t¸c dông gi¸o dôc, rÌn luyÖn kÜ n¨ng, kÜ s¶o, ph¸t triÓn t­ duy cho häc sinh vµ gióp c¸c em tr¸nh nhµm ch¸n trong c¸c tiÕt häc. - ViÖc x©y dùng b¶ng c¸c sù kiÖn qua c¸c c©u hái trß ch¬i vµ mèi liªn hÖ gi÷a chóng lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p gióp häc sinh nhí ngay sù kiÖn c¬ b¶n ë trªn líp, ®ång thêi kÝch thÝch tÝnh tÝch cùc häc tËp cña c¸c em. Bªn c¹h ®ã gi¸o viªn cã thÓ sö dông c¸c h×nh thøc tæ chøc kh¸c nh­: rung chu«ng vµng, « ch÷ may m¾n, nèi tiÕp sù kiÖn…t¹o ra sù phong phó, sinh ®éng vµ hiÖu qu¶ cao trong bµi häc. 3. X©y dùng hÖ thèng c©u hái ë trªn líp: - Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y ë trªn líp, gi¸o viªn cßn ph¶i biÕt ®Æt ra vµ gióp häc sinh gi¶i quyÕt c¸c c©u hái cã tÝnh chÊt nhËn thøc kiÕn thøc. Mét hÖ thèng c©u hái tèt nªu ra trong qóa tr×nh gi¶ng d¹y ph¶i phï hîp víi kh¶ n¨ng cña c¸c em, kÝch thÝch t­ duy ph¸t triÓn. §ång thêi t¹o ra mèi liªn hÖ bªn trong cña häc sinh vµ gi÷a häc sinh víi gi¸o viªn. Tøc lµ mçi c©u hái ®­a ra, mçi häc sinh vµ c¶ gi¸o viªn ph¶i thÊy râ v× sao tr¶ lêi ®­îc? V× sao kh«ng tr¶ lêi ®­îc? C©u hái qu¸ khã hay ch­a ®ñ sù kiÖn, t­ liÖu ®Ó c¸c em tr¶ lêi. - Trong s¸ch gi¸o khoa, th­êng sau mçi môc, mçi bµi cã tõ 1 ®Õn 3 c©u hái, nh÷ng c©u hái nµy lµ c¬ së ®Ó gi¸o viªn x¸c ®Þnh kiÕn thøc trong s¸ch, ®ång thêi bæ sung ®Ó x©y dùng hÖ thèng c©u hái cña bµi. C©u hái ph¶i cã sù chuÈn bÞ tõ khi säan gi¸o ¸n, ph¶i cã dù kiÕn nªu ra lóc nµo? Häc sinh sÏ tr¶ lêi nh­ thÕ nµo? §¸p ¸n ra sao? Râ rµng viÖc sö dông c©u hái trong d¹y häc cßn lµ mét nghÖ thuËt. Nh÷ng c©u hái ®Æt ra b¾t buéc häc sinh ph¶i suy nghÜ, ph¶i kÝch thÝch ®­îc lßng ham hiÓu biÕt, trÝ th«ng minh,s¸ng t¹o cña häc sinh. §Æc biÖt lµ gióp häc sinh yÕu kÐm tÝch cùc ho¹t ®éng vµ dÇn dÇn h×nh thµnh kiÕn thøc c¬ b¶n cho c¸c em qua hÖ thèng c©u hái, tõ ®ã c¸c em cã høng thó häc tËp vµ x©y dùng bµi h¬n. - Th«ng th­êng trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y chóng ta th­êng ®Æt ra nhiÒu lo¹i c©u hái, c¨n cø vµo tÝnh chÊt, ®Æc ®iÓm cña c¸c kiÕn thøc lÞch sö, chóng ta cã c¸c lo¹i c©u hái. Cô thÓ: *. Lo¹i c©u hái vÒ sù ph¸t sinh c¸c sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö mµ chóng ta th­êng hái vÒ nguyªn nh©n, bèi c¶nh hay hoµn c¶nh lÞch sö cña sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö vµ th­êng ¸p dông cho ®èi t­îng häc sinh yÕu kÐm. VÝ dô: Nguyªn nh©n dÉn ®Õn cuéc khëi nghÜa B¾c S¬n, Nam K×, Binh biÕn §« L­¬ng (Bµi 21SGK LÞch sö 9 trang 82 -83). Nguyªn nh©n bïng næ chiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø hai (Bµi 21 LÞch sö 8 trang 105). Lo¹i c©u hái nµy th­êng xuÊt hiÖn vµo phÇn ®Çu bµi gi¶ng. Bëi v× bÊt k× mét sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö nµo ®Òu xuÊt hiÖn trong hoµn c¶nh lÞch sö nhÊt ®Þnh, ®Òu cã nguyªn nh©n ph¸t sinh cña nã. §©y còng lµ mét ®Æc ®iÓm t­ duy cña lÞch sö cÇn h×nh thµnh tõng b­íc cho häc sinh . *. Lo¹i c©u hái vÒ qu¸ tr×nh, diÔn biÕn, ph¸t triÓn cña sù kiÖn hiÖn t­îng lÞch sö nh­ diÔn biÕn cña c¸c cuéc khëi nghÜa, diÔn biÕn c¸c cuéc c¸ch m¹ng. VÝ dô : H·y tr×nh bµy diÔn biÕn chiÕn dÞch Biªn giíi thu -®«ng 1950 ( Bµi 26 S¸ch LÞch sö 9 trang 110) . Tr×nh bµy qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña NguyÔn ¸i Quèc trong thêi gian ë Ph¸p (Bµi 16 -lÞch sö líp 9 -trang 61). Tuy ®©y lµ c©u hái Ýt suy luËn song l¹i ®ßi hái trÝ nhí, ph¶i biÕt nhiÒu sù kiÖn ®Þa danh, nh©n vËt ®Ó gióp häc sinh ph¸t triÓn trÝ nhí nªn cÇn ph¶i chia c©u hái thµnh nhiÒu c©u hái nhá, ®ång thêi lËp c¸c b¶ng niªn biÓu, mèi liªn hÖ gi÷a c¸c sù kiÖn. * C©u hái nªu lªn ®Æc tr­ng b¶n chÊt cña c¸c hiÖn t­îng lÞch sö, bao gåm sù ®¸nh gi¸ vµ th¸i ®é cña häc sinh ®èi víi c¸c hiÖn t­îng lÞch sö Êy. Lo¹i c©u hái nµy th­êng dïng cho häc sinh kh¸ giái khi th¶o luËn ®Ó bæ trî kiÕn thøc cho c¸c ®èi t­îng yÕu kÐm. VÝ dô : T¹i sao nãi, ngay sau khi ra ®êi n­íc ViÖt Nam D©n chñ Céng hoµ ë vµo t×nh thÕ “ Ngµn c©n treo sîi tãc”? ( Bµi 24 SGK LÞch sö 9 trang 96 ). T¹i sao NguyÔn TÊt Thµnh l¹i ra ®i t×m ®­êng cøu n­íc? H­íng ®i cña Ng­êi cã g× míi so víi c¸c nhµ yªu n­íc chèng Ph¸p tr­íc ®ã? ( Bµi 30 SGK LÞch sö 8 trang 148). T¹i sao nãi tõ n¨m 1858 ®Õn n¨m 1884 lµ qu¸ tr×nh triÒu ®×nh HuÕ ®i tõ ®Çu hµng tõng b­íc ®Õn ®Çu hµng toµn bé tr­íc qu©n x©m l­îc (bµi 25 lÞch sö líp 8 trang 124). Th­êng th× nh÷ng c©u hái nµy khã ®èi víi häc sinh, nã ®ßi hái c¸c em ph¶i biÕt ph©n tÝch, ®¸nh gi¸, biÕt bµy tá th¸i ®é cña m×nh ®èi víi sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö. Häc sinh rÊt ng¹i tr¶ lêi nh÷ng c©u hái nµy, tuy nhiªn gi¸o viªn cÇn kiªn tr× ®­a thªm nh÷ng c©u hái gîi më gióp c¸c em tr¶ lêi c©u hái cña m×nh. VÝ dô : Khi d¹y bµi 23 -Tæng khëi nghÜa C¸ch m¹ng th¸ng 8 n¨m 1945 víi d¹ng c©u hái nhËn thøc: T¹i sao khi ph¸t xÝt NhËt ®Çu hµng §ång minh, §¶ng ta quyÕt ®Þnh Tæng khëi nghÜa giµnh chÝnh quyÒn trong toµn quèc? C©u hái gîi më: Chñ tr­¬ng khëi nghÜa vò trang ®Ò ra trong héi nghÞ TW lÇn thø VIII ( th¸ng 5- 1941) lµ g×? C¸c yÕu tè nµo ( vÒ thêi c¬ c¸ch m¹ng ) ®· xuÊt hiÖn ®Çy ®ñ ë n­íc ta lóc bÊy giê ch­a? *. Lo¹i c©u hái t×m hiÓu kÕt qu¶, nguyªn nh©n dÉn ®Õn kÕt qu¶ ®ã vµ ý nghÜa lÞch sö cña sù kiÖn víi d¹ng c©u hái nµy còng dïng cho ®èi t­îng ho¹ sinh yÕu kÐm ®Ó c¸c em tù ph¸t hiÖn vµ chiÕm lÜnh ®­îc kiÕn thøc c¬ b¶n vµ gióp c¸c em ho¹t ®éng liªn tôc trong qu¸ tr×nh häc tËp. - LÞch sö chÝnh lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn liªn tôc, ®an xen nhau gi÷a c¸c sù kiÖn hoÆc mét hiÖn t­îng hay mét qu¸ tr×nh lÞch sö nµo ®ã. CÇn cho häc sinh thÊy râ ®­îc kÕt qu¶ cña sù vËn ®éng ®ã, nguyªn nh©n th¾ng lîi hay thÊt b¹i vµ ¶nh h­ëng cña nã ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö. VÝ dô : ý nghÜa lÞch sö vµ bµi häc kinh nghiÖm cña c¸c cuéc khëi nghÜa B¾c S¬n, Nam Kú vµ Binh biÕn §« L­¬ng ( LÞch sö 9 trang 82). Em h·y nªu ý nghÜa cña viÖc thµnh lËp §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam 3.2 .1930 (LÞch sö 9 trang71). Tr×nh bµy ý nghÜa lÞch sö vµ nguyªn nh©n thµnh c«ng cña C¸ch m¹ng th¸ng T¸m n¨m 1945.(LÞch sö 9 trang 94). Tr×nh bµy ý nghÜa lÞch sö cña c¸ch m¹ng t­ s¶n Ph¸p 1789 -1794 (lÞch sö 8 trang 17). - §Ó tr¶ lêi nh÷ng c©u hái nµy, häc sinh dùa vµo SGK ®Ó tr¶ lêi b»ng ng«n ng÷ cña m×nh chø kh«ng lÆp l¹i s¸ch gi¸o khoa. *. Lo¹i c©u hái ®èi chiÕu, so s¸nh gi÷a sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö nµy víi sù kiÖn, hiÖn t­îng lÞch sö kh¸c mµ c¸c em ®· häc. §©y lµ lo¹i c©u hái kh¸ khã ®èi víi häc sinh trung häc c¬ së ( ¦u ®iÓm cña lo¹i c©u hái nµy lµ võa gióp cho häc sinh còng cè «n tËp l¹i kiÕn thøc cò võa tiÕp nhËn kiÕn thøc míi vµ ¸p dông khi ho¹t ®éng th¶o luËn nhãm ®Ó c¸c em bæ trî kiÕn thøc cho nhau vµ cïng nhau gi¶i quyÕt vÊn ®Ò. VÝ dô: Khi häc bµi 29: C¶ n­íc trùc tiÕp chiÕn ®Êu chèng MÜ cøu n­íc ( 1965- 1973) ( LÞch sö 9 trang142) cã c©u hái : ChiÕn l­îc “ ChiÕn tranh côc bé”vµ “chiÕn tranh ®Æc biÖt” cña MÜ ë MiÒn Nam cã ®iÓm g× gièng nhau vµ kh¸c nhau? Khi d¹y bµi 9: NhËt B¶n ( LÞch sö 9 trang36) cã c©u hái so s¸nh sù gièng nhau vµ kh¸c nhau trong chÝnh s¸ch ®èi ngo¹i cña MÜ vµ NhËt B¶n sau chiÕn tranh thÕ giíi lÇn thø 2 . So s¸nh hoµn c¶nh, néi dung, t¸c dông cña ChÝnh s¸ch céng s¶n thêi chiÕn víi chÝnh s¸ch kinh tÕ míi cña Lª Nin vµ §¶ng B«n -sª -vÝch.(lÞch sö 8 -trang 82). Tãm l¹i :C¸c lo¹i c©u hái nªu trªn t¹o thµnh mét hÖ thèng c©u hái hoµn chØnh, gióp cho häc sinh trong qu¸ tr×nh häc tËp lÞch sö ph¸t hiÖn ra nguyªn nh©n, diÔn biÕn, kÕt qu¶ vµ ý nghÜa cña mét sù kiÖn hay mét qu¸ tr×nh lÞch sö. Nh÷ng c©u hái ®ã gi¸o viªn vËn dông nhuÇn nhuyÔn trong c¸c tiÕt d¹y kh«ng chØ cho c¸c em biÕt ®­îc c¸c sù kiÖn mµ ®i s©u hiÓu b¶n chÊt cña sù kiÖn, nã kh«ng chØ ®ßi hái häc sinh nhí c¸c sù kiÖn lÞch sö c¬ b¶n mµ ph¶i suy nghÜ nhËn thøc s©u s¾c b¶n chÊt cña sù kiÖn lÞch sö . 4. VËn dông hÖ thèng c©u hái ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh vµo mét môc cô thÓ : ThiÕt kÕ c©u hái gîi më ®Ó gi¶i quyÕt c©u hái nhËn thøc ( Môc VI: HiÖp ®Þnh S¬ bé (6 -3 - 1946) vµ T¹m ­íc ViÖt -Ph¸p (14 -9 -1946) - Bµi 24: Cuéc ®Êu tranh vµ b¶o vÖ x©y dùng chÝnh quyÒn d©n chñ nh©n d©n (1945- 1946) - LÞch sö líp 9, tiÕt 2). Gi¸o viªn tæ chøc cho häc sinh t×m hiÓu sù b¾t tay hßa ho·n gi÷a T­ëng vµ Ph¸p qua HiÖp ­íc Hoa -Ph¸p (28-2-1946), theo hiÖp ­íc nµy Ph¸p nh­îng cho T­ëng mét sè quyÒn lîi vÒ kinh tÕ trªn ®Êt Trung Quèc vµ ®­îc vËn chuyÓn hµng hãa qua c¶ng H¶i Phßng vµo Hoa Nam kh«ng ph¶i ®ãng thuÕ. Ng­îc l¹i, Ph¸p ®­a qu©n ra miÒn B¾c thay thÕ qu©n T­ëng lµm nhiÖm vô gi¶i gi¸p khÝ giíi qu©n NhËt. §iÒu nµy vi ph¹m tr¾ng trîn chñ quyÒn cña d©n téc ta, coi ViÖt Nam lµ mãn hµng ®Ó trao ®æi. Tr­íc t×nh h×nh ®ã, §¶ng ta cã chñ tr­¬ng, s¸ch l­îc g× ®Ó ®èi phã? Gi¸o viªn ®­a ra c©u hái nhËn thøc: C©u hái nhËn thøc Dù kiÕn tr¶ lêi C©u hái gîi më V× sao §¶ng, ChÝnh phñ ta vµ Hå Chñ tÞch l¹i kÝ víi thùc d©n Ph¸p HiÖp ®Þnh s¬ bé 6 . 3 . 1946 . V× Ph¸p vµ T­ëng kÝ tho¶ hiÖp chÝnh trÞ ( 28. 2. 1946) ViÖc lµm nµy buéc §¶ng ta ph¶i lùa chän 1trong 2 con ®­êng hµnh ®éng. 1. ViÖc Ph¸p vµ T­ëng kÝ hiÖp ®Þnh chÝnh trÞ 28.2. 1946 ®Æt ra cho ®¶ng ta lùa chän 1 trong 2 con ®­êng nµo? 2. §¶ng ta ®· lùa chän con ®­êng nµo ? V× sao? Mét lµ: §¸nh Ph¸p tr­íc khi ph¸p ®­a qu©n ra miÒn B¾c . Nh­ vËy cïng mét lóc ph¶i ®¸nh c¶ Ph¸p lÉn T­ëng. Hai lµ : Hoµ víi Ph¸p m­în tay Ph¸p ®uæiT­ëng vÒ n­íc , lo¹i bít mét kÎ thï nguy hiÓm, kÐo dµi thêi gian hoµ b×nh ®Ó chuÈn bÞ lùc l­îng vÒ mäi mÆt chèng Ph¸p sau nµy. §¶ng ta ®· lùa chän con ®­êng thø 2 v× ®Êt n­íc ta lóc nµy v« cïng khã kh¨n kh«ng thÓ mét lóc ®¸nh nhau víi nhiÒu kÎ thï , h¬n n÷a lóc nµy Ph¸p ®­a qu©n ra miÒn B¾c víi danh nghÜa chÝnh thèng. V. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc sau khi ¸p dông ®Ò tµi ( S¸ng kiÕn kinh nghiÖm) MÆc dï thêi gian rÊt h¹n chÕ nh­ng t«i ®· vËn dông s¸ng kiÕn kinh nghiÖm nµy vµo c¸c tiÕt d¹y vµ ®· ®¹t đ­îc kÕt qu¶ kh¶ quan. Tr­íc hÕt b¶n th©n ®· nhËn thÊy r»ng nh÷ng kinh nghiÖm nµy rÊt phï hîp víi ch­¬ng tr×nh s¸ch gi¸o khoa míi vµ víi nh÷ng tiÕt d¹y theo h­íng ®æi míi. Häc sinh cã høng thó häc tËp h¬n, tÝch cùc chñ ®éng s¸ng t¹o ®Ó më réng vèn hiÓu biÕt, ®ång thêi còng rÊt linh ho¹t trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô lÜnh héi kiÕn thøc vµ ph¸t triÓn kÜ n¨ng. Kh«ng khÝ häc tËp s«i næi ,nhÑ nhµng vµ häc sinh yªu thÝch m«n häc h¬n. T«i còng hi väng víi viÖc ¸p dông ®Ò tµi nµy häc sinh sÏ ®¹t ®­îc kÕt qu¶ cao trong c¸c k× thi vµ ®Æc biÖt häc sinh sÏ yªu thÝch m«n häc nµy h¬n. * KÕt qu¶ cô thÓ : Líp SLHS Giái Kh¸ Tb YÕu KÐm SL % SL % SL % SL % SL % 9B 32 13 40.6 10 31.25 9 28.1 0 0 0 0 8B 35 12 34.3 17 48.6 6 17.1 0 0 0 0 VI. Bµi häc kinh nghiÖm : Sau khi ¸p dông s¸ng kiÕn kinh nghiÖm nµy, b¶n th©n t«i ®· rót ra mét sè kinh nghiÖm sau: Trong mçi tiÕt d¹y gi¸o viªn nªu môc tiªu yªu cÇu cña tiÕt, môc cña bµi häc sau ®ã cung cÊp th«ng tin vµ ph©n bæ thêi gian hîp lÝ lÝ ®Ó häc sinh tiÕp nhËn th«ng tin. Gi¸o viªn ®Æt vµ sö dông linh ho¹t c¸c c©u hái phï hîp víi néi dung bµi d¹y, tuú theo khèi líp vµ ®èi t­îng häc sinh mµ vËn dông Khi nªu c©u hái gi¸o viªn cè g¾ng sö dông c¸c c©u hái ng¾n gän, ®ñ ý, ®¬n gi¶n, dÔ hiÓu ,gîi sù suy nghÜ vµ t­ duy cña häc sinh. Kh«ng nªn sö dông c©u hái “Cã” hay “Kh«ng”, “§óng” hay “Sai” mµ ph¶i sö dông c©u hái ph¸t huy tÝnh ®éc lËp t­ duy ë c¸c em ( tr¸nh t×nh tr¹ng häc sinh tr¶ lêi mét c¸ch c«ng thøc hoÆc chung chung). Khi tæ chøc häc sinh tiÕp nhËn th«ng tin gi¸o viªn chó ý sö dông c©u hái gîi më(chuÈn bÞ kÜ ë gi¸o ¸n) ®Ó gi¶i quyÕt c©u hái ®Æt ra ®Çu giê. Gi¸o viªn cÇn nghiªn cøu kÜ s¸ch gi¸o khoa th­êng xuyªn nghiªn cøu thªm tµi liÖu tham kh¶o ®Ó x©y dùng c¸c c©u hái trong c¸c tiÕt d¹y vµ vËn dông linh ho¹t h¬n ®Ó gi¶i quyÕt nhiÖm vô nhËn thøc ë mçi bµi häc. Gi¸o viªn cÇn kÕt hîp c¸c ph­¬ng tiÖn d¹y häc kh¸c nh­ ®å dïng trùc quan, h×nh ¶nh, tranh vÏ trong s¸ch gi¸o khoa, hÖ thèng thao t¸c s­ ph¹m khi lªn líp... ®Ó gãp phÇn ph¸t huy tÝnh tÝch cùc chñ ®éng cña häc sinh trong mçi tiÕt häc, n©ng cao hiÖu qu¶ giê d¹y. Trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y, ng«n ng÷ nãi ph¶i truyÒn c¶m, kh«ng qu¸ nhanh hoÆc qu¸ chËm, ph¶i l«i cuèn, hÊp dÉn, tr×nh bµy ph¶i cã ®iÓm nhÊn, tr¸nh ®Òu ®Òu. Khi ®Æt c©u hái kh«ng nªn ®Æt c©u hái qu¸ dÔ lµm cho häc sinh tho¶ m·n, ®i ®Õn chñ quan vÒ vèn hiÓu biÕt cña m×nh, mµ ph¶i lµ cho c¸c em hiÓu r»ng, sù tr¶ lêi ®óng, ®Çy ®ñ c©u hái do gi¸o viªn nªu ra lµ tèt, song vÉn ph¶i tiÕp tôc suy nghÜ ®Ó tr¶ lêi hay h¬n, s©u s¾c h¬n vµ th«ng minh h¬n. CÇn t¹o c¬ héi cho häc sinh trong c¶ líp tr¶ lêi, th¶o luËn nhãm, kh«ng lµm nÆng nÒ giê häc, tr×nh bµy nhåi nhÐt song vÉn t¹o kh«ng khÝ tho¶i m¸i, nhÑ nhµng ®Ó ®¹t kÕt qu¶ tèi ®a. Gi¸o viªn d¹y m«n lÞch sö ph¶i lu«n lu«n t×m tßi s¸ng t¹o vµ ®æi míi trong ph­¬ng ph¸p d¹y häc. Cã kÕ ho¹ch cô thÓ trong viÖc t×m kiÕm vµ thiÕt kÕ c¸c ®å dïng d¹y häc ®Ñp chÝnh x¸c phï hîp víi néi dung bµi d¹y. Ng­êi gi¸o viªn LÞch sö cÇn tù båi d­ìng n¨ng khiÕu vÏ b¶n ®å, l­îc ®å khoa häc vµ chÝnh x¸c. Sö dông triÖt ®Ó c¸c ph­¬ng ph¸p d¹y häc tÝch cùc nh»m thu hót sù chó ý cña häc sinh. Nªn cã nh÷ng buæi häc ngo¹i kho¸, tham quan du lÞch c¸c di tÝch b¶o tµng lich sö. C. KÕt luËn: Tãm l¹i “Ph­¬ng ph¸p sö dông hÖ thèng c©u hái ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh trong d¹y häc lÞch sö ” ®­îc vËn dông trong c¸c tiÕt d¹y sÏ ®¹t ®­îc kÕt qu¶ häc tËp cao nhÊt cña häc sinh vÒ tÊt c¶ c¸c mÆt gi¸o d­ìng, gi¸o dôc vµ ph¸t triÓn. §©y lµ ho¹t ®éng t­¬ng hç gi÷a thÇy vµ trß nh»m gióp cho häc sinh ®éc lËp lÜnh héi kiÕn thøc mét c¸ch th«ng minh, vËn dông mét c¸ch s¸ng t¹o vµo thùc tÕ (häc tËp vµ cuéc sèng ) . §iÒu nµy quan träng vµ ®ßi hái nhiÒu c«ng søc, lao ®éng s¸ng t¹o, ý thøc tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao cña mçi mét gi¸o viªn. Vµ cÇn ®ßi hái ph¸t triÓn n¨ng lùc t­ duy vµ hµnh ®éng cña m×nh tr­íc khi gi¸o dôc cho häc sinh, cho nªn ph¶i n¾m v÷ng lý luËn, rÌn luyÖn nghiÖp vô th­êng xuyªn. V× vËy thêi gian cã h¹n, cïng víi kinh nghiÖm gi¶ng d¹y ch­a nhiÒu nªn t«i chØ m¹nh d¹n tr×nh bµy quan ®iÓm cña m×nh trong viÖc sö dông c©u hái ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh trong d¹y häc lÞch sö 8 vµ 9 gãp phÇn vµo viÖc ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc hiÖn nay. Víi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm nµy, t«i hy väng sÏ gãp mét phÇn nhá vµo viÖc gióp gi¸o viªn vµ häc sinh tr­êng THCS Th¹ch X¸ nãi riªng, c¸c ®ång nghiÖp vµ häc sinh c¸c tr­êng b¹n nãi chung thùc hiÖn ph­¬ng ph¸p sö dông nh÷ng c©u hái ®Ó ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cña häc sinh ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n.VÒ phÝa b¶n th©n, t«i xin høa sÏ tiÕp tôc ph¸t huy nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc cña viÖc thùc hiÖn s¸ng kiÕn kinh nghiÖm trªn, ®ång thêi kh«ng ngõng rót kinh nghiÖm, kh¾c phôc khã kh¨n ®Ó n©ng cao h¬n n÷a chÊt l­îng d¹y häc D. Mét sè kiÕn nghÞ. - Thùc ra hiÖn nay trong c¸c nhµ tr­êng ®· ®­îc cÊp rÊt nhiÒu c¸c thiÕt bÞ d¹y häc.Tuy vËy ®èi víi m«n lÞch sö th× c¸c ®å dïng thiÕt bÞ cßn qu¸ Ýt, v× vËy muèn ®¹t ®­îc kÕt qu¶ cao trong bé m«n nµy theo t«i cÇn cã nh÷ng yªu cÇu sau: CÇn cã sù ®Çu t­ vÒ trang thiÕt bÞ, tranh ¶nh vÒ c¸c di tÝch lÞch sö vµ di s¶n v¨n ho¸ hoÆc ch©n dung cña c¸c nh©n vËt lÞch sö cã c«ng víi c¸ch m¹ng cã liªn quan ®Õn néi dung chÝnh trong gi¶ng d¹y lÞch sö. Nhµ tr­êng cÇn mua mét sè t­ liÖu, tµi liÖu cã liªn quan ®Õn lÞch sö vµ c¸ch gi¶ng d¹y bé m«n lÞch sö. X©y dùng c¸c tiÕt häc chuyªn ®Ò theo tr­êng vµ côm tr­êng, gióp gi¸o viªn bé m«n lÞch sö cã ®iÒu kiÖn trao ®æi, häc hái chuyªn m«n nghiÖp vô. Tæ chøc c¸c cuéc thi s¸ng t¹o vµ sö dông ®å dïng d¹y häc ë tÊt c¶ c¸c m«n trong ®ã cã m«n lÞch sö. Trªn ®©y lµ mét sè kinh nghiÖm nhá cña t«i trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y m«n lÞch sö, hiÓu biÕt vµ kinh nghiÖm ch¾c ch¾n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai sãt, rÊt mong ®­îc sù gãp ý ch©n thµnh cña c¸c b¹n ®ång nghiÖp. Cuèi cïng xin ch©n thµnh c¶m ¬n tËp thÓ gi¸o viªn vµ häc sinh tr­êng THCS Th¹ch X¸ ®· gióp ®ì t«i hoµn thµnh ®Ò tµi nµy. Ch©n thµnh c¶m ¬n quý ThÇy c« cïng b¹n ®äc ®· bá chót thêi gian quý b¸u ®Ó ®Õn víi ®Ò tµi vµ xin ®­îc tiÕp thu ý kiÕn gãp ý cña c¸c ®ång nghiÖp. ______________________ HÕt _____________________ Môc lôc : PhÇn më ®Çu . ( Trang 01) Néi dung. (Trang 03) I. C¬ së khoa häc . (Trang 03) II.C¬ së thùc tiÔn . (Trang 03) III.Thùc tr¹ng t×nh h×nh. (Trang 04) IV.Gi¶i ph¸p thùc hiÖn. (Trang 07) V.KÕt qu¶ ®¹t ®­îc. (Trang 16) VI.Bµi häc kinh nghiÖm. (Trang 16) KÕt luËn. (Trang 18) KiÕn nghÞ . (Trang 20) Th¹ch X¸, ngµy 15 th¸ng 04 n¨m 2011 Ng­êi viÕt  CÊn V¨n Xu©n

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docPhương pháp sử dụng hệ thống câu hỏi để phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy học lịch sử.doc
Luận văn liên quan