Sự khác nhau cơ bản giữa Tố tụng lao động và Tố tụng dân sự

LỜI NÓI ĐẦU C ác quan hệ xã hội luôn luôn vận động và phát triển trong khi pháp luật thuộc phạm trù “tĩnh”, nhưng giữa chúng có mối quan hệ qua lại với nhau. Pháp luật luôn đi sau sự phát triển của các quan hệ xã hội và bị điều kiện kinh tế- xã hội chi phối. Pháp luật cũng có tác động trở lại các quan hệ xã hội và các điều kiện kinh tế- xã hội, trong chừng mực nhất định, điều chỉnh các quan hệ xã hội trong một khuôn phép. Khi nền kinh tế thị trường phát triển, quan hệ lao động cũng trở nên đa dạng, phức tạp, các tranh chấp lao động phát sinh nhiều, do đó, cần có một cơ chế pháp lý điều chỉnh quan hệ, giải quyết tranh chấp lao động giữa cơ quan có thẩm quyền và các bên tranh chấp. Luật tố tụng lao động ra đời để đáp ứng nhu cầu đó. Vì là một ngành luật mới, các thẩm phán lại có ít kinh nghiệm về lĩnh vực lao động. Hơn nữa, quan hệ pháp luật nội dung mà nó chi phối có nhiều điểm tương đồng với luật dân sự. Do đó, Luật tố tụng lao động cũng có nhiều điểm giống với Luật tố tụng dân sự - đặc biệt là trình tự tố tụng. Thực tế đã cho thấy, có nhiều hiện tượng sai lầm trong việc việc áp dụng pháp luật hình thức để giải quyết các tranh chấp về nội dung. Các Toà án còn nhầm lẫn trong việc xác định thẩm quyền, thủ tục giải quyết . từ đó, đã dẫn đến tình trạng giải quyết vụ án không chính xác, quyền và lợi ích của các bên đương sự không được đảm bảo . Việc xác định và áp dụng sai thủ tục giải quyết là do xác định sai quan hệ nội dung, đặc biệt là không phân biệt được sự khác nhau giữa quan hệ pháp luật lao động và quan hệ pháp luật dân sự cũng như Luật tố tụng lao động và Luật tố tụng dân sự. Cho đến nay đã có một số công trình khoa học nghiên cứu về tố tụng lao động nhưng chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu thủ tục giải quyết các tranh chấp lao động mà không nhằm mục đích so sánh với các luật hình thức; chưa có một đề tài khoa học nào nghiên cứu sự khác nhau giữa tố tụng lao động và tố tụng dân sự. Xuất phát từ những lý do đó, việc nghiên cứu “Sự khác nhau cơ bản giữa Tố tụng lao động và Tố tụng dân sự” là cần thiết, góp phần đưa lại một cách nhìn đúng đắn và áp dụng pháp luật được chính xác, đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa. Đây cũng là lý do tôi chọn đề tài này làm luận văn tốt nghiệp đại học của mình Luận văn được nghiên cứu ở phạm vi còn hạn chế. Đó là các quy định khác nhau giữa hai ngành luật này, lý giải sự khác nhau ấy; đồng thời đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện Luật tố tụng lao động. Bằng nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau như phương pháp nghiên cứu lý luận, phương pháp phân tích tổng hợp, phương pháp so sánh, chứng minh . trong đó, phương pháp so sánh là chủ yếu, đề tài được hoàn thành với nội dung, kết cấu gồm 3 chương như sau: - Chương I. Cơ sở của việc giải quyết tố tụng lao động tại Toà án và khái niệm tố tụng lao động - Chương II. Sự khác nhau cơ bản giữa tố tụng lao động và tố tụng dân sự - Chương III. Tình hình áp dụng pháp luật tố tụng lao động giải quyết các tranh chấp lao động

doc60 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 27/02/2013 | Lượt xem: 1770 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Sự khác nhau cơ bản giữa Tố tụng lao động và Tố tụng dân sự, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
h÷ng tranh chÊp vÒ hîp ®ång lao ®éng, bëi v× Bé luËt lao ®éng chñ yÕu ¸p dông ®èi víi quan hÖ lao ®éng gi÷a mét bªn lµ ng­êi sö dông lao ®éng víi ng­êi lµm c«ng ¨n l­¬ng theo chÕ ®é hîp ®ång lao ®éng. ThÈm quyÒn cña toµ ¸n trong tè tông lao ®éng lµ thÈm quyÒn cã ®iÒu kiÖn, nã bÞ chi phèi bëi Bé luËt lao ®éng, PLTTGQCVAL§ vµ c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thi hµnh kh¸c. 2.4. Thµnh phÇn héi ®ång xÐt xö phiªn toµ s¬ thÈm Kho¶n 1, ®iÒu 16 PLTTGQCVADS quy ®Þnh: “Thµnh phÇn héi ®ång xÐt xö s¬ thÈm hoÆc s¬ thÈm ®ång thêi chung thÈm gåm mét thÈm ph¸n vµ hai héi thÈm nh©n d©n”. Trong khi ®ã, kho¶n 1 ®iÒu 16 PLTTGQCVAL§ quy ®Þnh: “Héi ®ång xÐt xö gåm hai thÈm ph¸n vµ mét héi thÈm”. T¹i sao l¹i cã sù kh¸c nhau trong c¬ cÊu thµnh phÇn héi ®ång xÐt xö trong khi viÖc xÐt xö c¸c tranh chÊp lao ®éng vµ d©n sù ®Òu tu©n theo nguyªn t¾c khi xÐt xö thÈm ph¸n vµ héi thÈm ®éc lËp vµ chØ tu©n theo ph¸p luËt, thÈm ph¸n vµ héi thÈm nh©n d©n ngang quyÒn...? ThÈm ph¸n lµ ng­êi ®­îc bæ nhiÖm theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó lµm nhiÖm vô xÐt xö nh÷ng vô ¸n thuéc thÈm quyÒn cña toµ ¸n (kho¶n 1, ®iÒu 1 Ph¸p lÖnh vÒ phÈm ph¸n vµ héi thÈm toµ ¸n nh©n d©n). Héi thÈm lµ ng­êi ®­îc bÇu hoÆc cö theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó lµm nhiÖm vô xÐt xö nh÷ng vô ¸n thuéc thÈm quyÒn cña toµ ¸n. (kho¶n 2, ®iÒu 1 Ph¸p lÖnh vÒ thÈm ph¸n vµ héi thÈm nh©n d©n). Nh­ vËy, mét ng­êi muèn trë thµnh thÈm ph¸n th× ph¶i ®¶m b¶o nh÷ng tiªu chuÈn nhÊt ®Þnh vµ ph¶i cã tr×nh ®é ph¸p lý. Héi thÈm nh©n d©n th­êng lµ ng­êi cã uy tÝn ë ®Þa ph­¬ng, nh÷ng thµnh viªn cña tæ chøc x· héi, c«ng nh©n viªn chøc nhµ n­íc, qu©n nh©n... chØ ®­îc båi d­ìng vÒ nghiÖp vô chø kh«ng qua tr­êng líp ®µo t¹o chuyªn nghiÖp vÒ luËt häc. Nãi c¸ch kh¸c, tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô cña thÈm ph¸n h¬n h¼n héi thÈm nh©n d©n, bëi v× thÈm ph¸n lµ ng­êi ho¹t ®éng chuyªn tr¸ch cßn héi thÈm nh©n d©n lµ ng­êi ho¹t ®éng kiªm nhiÖm. Trong khi ®ã ®Æc ®iÓm cña quan hÖ ph¸p luËt d©n sù vµ quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng lµ kh¸c nhau, yªu cÇu xÐt xö ®Æt ra còng kh¸c nhau. MÆc dï, quan hÖ lao ®éng vµ tranh chÊp lao ®éng còng cã yÕu tè d©n sù nh­ng vÒ mÆt b¶n chÊt nã lµ mét lo¹i “quan hÖ d©n sù ®Æc biÖt”. Quan hÖ lao ®éng chñ yÕu diÔn ra gi÷a ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng trªn c¬ së hîp ®ång lao ®éng. Do vËy, viÖc xÐt xö c¸c tranh chÊp ®ßi hái nh÷ng thÈm ph¸n cã tr×nh ®é chuyªn m«n cao, gi¶i quyÕt ¸n kÞp thêi, tr¸nh tr­êng hîp kÐo dµi g©y ¶nh h­ëng ®Õn c¸c quan hÖ x· héi kh¸c. Quan hÖ lao ®éng lµ mét quan hÖ rÊt “nh¹y c¶m”. Sù gi¸n ®o¹n cña quan hÖ nµy cã thÓ lµm ¶nh h­ëng ®Õn sù ph¸t triÓn b×nh th­êng cña c¶ nÒn kinh tÕ - x· héi. T¹i thêi ®iÓm x©y dùng PLTTGQCVAL§, tranh chÊp lao ®éng lµ mét lo¹i tranh chÊp míi, viÖc gi¶i quyÕt quyÒn vµ lîi Ých cña c¸c bªn rÊt phøc t¹p nªn ®ßi hái nh÷ng ng­êi cã tr×nh ®é ph¸p lý cao. Ng­îc l¹i, quan hÖ ph¸p luËt d©n sù lµ quan hÖ ®a d¹ng, phøc t¹p. Nã bao gåm quan hÖ tµi s¶n vµ quan hÖ nh©n th©n phi tµi s¶n. YÕu tè “tµi s¶n” vµ “nh©n th©n phi tµi s¶n” bÞ chi phèi bëi nhiÒu quan hÖ x· héi kh¸c nhau. C¸c tranh chÊp d©n sù ph¸t sinh tõ c¸c m©u thuÉn cã thÓ lµ rÊt nhá nhÆt trong ®êi sèng d©n sinh th­êng ngµy, cho nªn chØ nh÷ng ng­êi hiÓu d©n, g¾n bã víi d©n míi cã thÓ gi¶i quyÕt tèt m©u thuÉn cña d©n, lµm tho¶ m·n lßng d©n. ChÕ ®Þnh héi thÈm tho¶ m·n yªu cÇu nµy v× héi thÈm nh©n d©n lµ ng­êi gÇn gòi, hiÓu biÕt vÒ t©m t­, t×nh c¶m, cuéc sèng cña c¸c ®­¬ng sù, thÓ hiÖn ý chÝ cña nh©n d©n nªn cã thÓ ®­a ®­îc c¸c t­ t­ëng, suy nghÜ cña quÇn chóng vµo qu¸ tr×nh xÐt xö. Nhê vËy mµ viÖc xÐt xö ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. ChÝnh v× vËy mµ c¸c nhµ lµm luËt ®­a ra nh÷ng quy ®Þnh kh¸c nhau vÒ thµnh phÇn héi ®ång xÐt xö ë phiªn toµ s¬ thÈm vô ¸n lao ®éng vµ vô ¸n d©n sù. VÒ quy ®Þnh nµy cßn nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau, song xu h­íng n©ng cao tû lÖ thµnh viªn chuyªn tr¸ch c«ng t¸c xÐt xö ®· ®­îc thùc hiÖn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y nh»m ®¶m b¶o viÖc xÐt xö ®­îc chÝnh x¸c h¬n, nhanh gän h¬n phï hîp víi yªu cÇu cña viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng. Quy ®Þnh nµy còng kh«ng ¶nh h­ëng ®Õn viÖc b¶o ®¶m tÝnh nh©n d©n trong ho¹t ®éng xÐt xö cña toµ ¸n. Bëi v×, qu¸ tr×nh xÐt xö, thÈm ph¸n vµ héi thÈm ®éc lËp vµ chØ tu©n theo ph¸p luËt. Khi th¶o luËn vµ quyÕt ®Þnh vÒ vô ¸n héi thÈm vÉn ®­îc quyÒn b¶o l­u ý kiÕn cña m×nh. 2.5. §iÒu kiÖn thô lý vô ¸n Do b¶n chÊt cña tranh chÊp lao ®éng vµ tranh chÊp d©n sù kh¸c nhau nªn tr×nh tù gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp còng kh¸c nhau. Sù kh¸c nhau nµy thÓ hiÖn ngay ë giai ®o¹n thô lý vô ¸n vµ ®iÒu kiÖn thô lý vô ¸n. §èi víi tranh chÊp d©n sù, c¸c bªn tranh chÊp cã thÓ kiÖn, yªu cÇu toµ ¸n gi¶i quyÕt ngay sau khi tranh chÊp x¶y ra. ViÖc khëi kiÖn, thô lý, gi¶i quyÕt tu©n theo thñ tôc tè tông d©n sù ®­îc quy ®Þnh t¹i PLTTGQCVADS. §èi víi tranh chÊp lao ®éng, chØ trõ mét sè lo¹i tranh chÊp c¸c bªn cã thÓ khëi kiÖn ngay (®ã lµ tranh chÊp vÒ viÖc kû luËt lao ®éng b»ng h×nh thøc sa th¶i hoÆc bÞ ®¬n ph­¬ng chÊm døt hîp ®ång lao ®éng; tranh chÊp vÒ båi th­êng thiÖt h¹i cho ng­êi sö dông lao ®éng), cßn tÊt c¶ c¸c tranh chÊp kh¸c b¾t buéc c¸c bªn ph¶i yªu cÇu héi ®ång hoµ gi¶i lao ®éng c¬ së hoÆc hoµ gi¶i viªn lao ®éng (quËn) huyÖn tiÕn hµnh hoµ gi¶i. ChØ khi nµo hoµ gi¶i kh«ng thµnh, c¸c bªn míi ®­îc kiÖn ra toµ. Khi ®ã, tr×nh tù tè tông t¹i toµ ¸n míi b¾t ®Çu. Theo h­íng dÉn t¹i c«ng v¨n sè 40/KHXX ngµy 6/7/96 cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, ®èi víi nh÷ng tranh chÊp kh«ng b¾t buéc ph¶i qua hoµ gi¶i nh­ng nÕu c¸c bªn cã yªu cÇu th× héi ®ång hoµ gi¶i lao ®éng c¬ së vµ hoµ gi¶i viªn vÉn tiÕn hµnh hoµ gi¶i; vµ khi ®· yªu cÇu hoµ gi¶i th× c¸c bªn chØ ®­îc ®­a ®Õn toµ ¸n khi hoµ gi¶i kh«ng thµnh. Riªng ®èi víi tranh chÊp lao ®éng tËp thÓ th× sau khi héi ®ång hoµ gi¶i c¬ së hoµ gi¶i kh«ng thµnh, c¸c bªn ph¶i yªu cÇu héi ®ång träng tµi lao ®éng cÊp tØnh gi¶i quyÕt. Khi kh«ng ®ång ý víi quyÕt ®Þnh cña héi ®ång träng t¹i th× c¸c bªn míi cã thÓ yªu cÇu toµ ¸n gi¶i quyÕt. Nh­ vËy, ho¹t ®éng hoµ gi¶i t¹i héi ®ång hoµ gi¶i lao ®éng c¬ së vµ träng tµi lao ®éng cÊp tØnh lµ ®iÓm ph©n biÖt ®iÒu kiÖn thô lý vô ¸n lao ®éng vµ vô ¸n d©n sù. §iÒu kiÖn thô lý vô ¸n lao ®éng chÆt chÏ h¬n, ­u tiªn ¸p dông ph­¬ng ph¸p hoµ gi¶i v× môc ®Ých hµn g¾n quan hÖ lao ®éng sau tranh chÊp. §iÒu kiÖn thô lý vô ¸n d©n sù ®¬n gi¶n h¬n, chØ cÇn cã tranh chÊp x¶y ra, tranh chÊp thuéc thÈm quyÒn toµ d©n sù vµ nguyªn ®¬n nép tiÒn t¹m øng ¸n phÝ lµ vô ¸n ®­îc thô lý. Tranh chÊp lao ®éng th­êng x¶y ra trong néi bé doanh nghiÖp, gi÷a hai bªn tranh chÊp ®· cã sù hiÓu biÕt lÉn nhau, cã quan hÖ lîi Ých g¾n bã víi nhau. Sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp phô thuéc vµo c¶ hai chñ thÓ nµy. V× lîi Ých chung, vÞ sù lín m¹nh cña doanh nghiÖp, ®ßi hái hai bªn pahØ cã sù phèi hîp hµi hoµ cïng ngåi l¹i víi nhau tho¶ thuËn, th­¬ng l­îng vµ gi¶i quyÕt nh÷ng bÊt ®ång. §¶m b¶o yÕu tè thêi gian vµ gi÷ v÷ng m«i tr­êng lao ®éng trong doanh nghiÖp, gi÷ g×n mèi quan hÖ hoµ b×nh, hîp t¸c , c¶m th«ng, chia sÎ gi÷a c¸c bªn. Do vËy tr×nh tù gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng kh«ng thÓ thiÕu thñ tôc hoµ gi¶i. 2.6. Thêi h¹n tè tông Thêi h¹n tè tông lµ kho¶ng thêi gian do ph¸p luËt quy ®Þnh. Trong kho¶ng thêi gian nµy toµ ¸n hoÆc ng­êi tham gia tè tông kh¸c ®­îc thùc hiÖn hoÆc ph¶i hoµn thµnh mét c«ng viÖc, mét giai ®o¹n xÐt xö, mét cÊp xÐt xö hoÆc chÊp døt viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n. ViÖc quy ®Þnh thêi h¹n tè tông cña tè tông d©n sù vµ tè tông lao ®éng còng rÊt kh¸c nhau. C¸c lo¹i thêi h¹n tè tông trong lao ®éng ®Òu ng¾n h¬n c¸c lo¹i thêi h¹n tè tông trong d©n sù. §iÒu 36 PLTTGQCVAL§ cã quy ®Þnh vÒ thêi h¹n chuÈn bÞ xÐt xö. Theo ®ã, thêi h¹n chuÈn bÞ xÐt xö kh«ng qu¸ 40 ngµy, xÐt xö t¹i toµ ¸n nh©n lµ 55 ngµy ®èi víi giai ®o¹n s¬ thÈm, 30 ngµy ®èi víi xÐt xö phóc thÈm. §iÒu 61 PLTTGQCVAL§ quy ®Þnh vÒ thêi h¹n kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ. Theo ®ã, thêi h¹n kh¸ng c¸o lµ 10 ngµy kÓ tõ ngµy toµ tuyªn ¸n hoÆc ra quyÕt ®Þnh; nÕu ®­¬ng sù v¾ng mÆt t¹i phiªn toµ th× thêi h¹n nµy tÝnh tõ ngµy b¶n sao b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh ®­îc giao cho ®­¬ng sù hoÆc ®­îc niªm yÕt t¹i trô së uû ban nh©n x·, ph­êng, thÞ trÊn n¬i ®­¬ng sù c­ tró hoÆc n¬i cã trô së nÕu ®­¬ng sù lµ ph¸p nh©n. Thêi h¹n kh¸ng nghÞ cña ViÖn kiÓm s¸t cïng cÊp lµ 7 ngµy, cña ViÖn kiÓm s¸t cÊp trªn lµ 10 ngµy kÓ tõ ngµy toµ tuyªn ¸n hoÆc ra quyÕt ®Þnh. NÕu kiÓm s¸t viªn kh«ng tham gia phiªn toµ th× thêi h¹n kh¸ng nghÞ ®­îc tÝnh tõ ngµy ViÖn kiÓm s¸t cïng cÊp nh©n ®­îc b¶n sao b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n. NÕu kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ qu¸ h¹n v× trë ng¹i kh¸ch quan th× thêi h¹n kh¸ng c¸o lµ 10 ngµy, kh¸ng nghÞ lµ 7 ngµy kÓ tõ ngµy trë ng¹i kh«ng cßn n÷a. Ng­îc l¹i, c¸c lo¹i thêi h¹n tè tông d©n sù ®Òu dµi h¬n. §iÒu 47 PLTTGQCVADS quy ®Þnh thêi h¹n chuÈn bÞ xÐt xö vô ¸n d©n sù lµ 4 th¸ng, nÕu vô ¸n cã tÝnh chÊt phøc t¹p hoÆc viÖc ®iÒu tra gÆp nhiÒu khã kh¨n th× thêi h¹n chuÈn bÞ xÐt xö lµ 6 th¸ng. §iÒu 59 PLTTGQCVADS quy ®Þnh vÒ thêi h¹n kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ. Theo ®ã, thêi h¹n kh¸ng c¸o lµ 15 ngµy kÓ tõ ngµy toµ tuyªn ¸n hoÆc ra quyÕt ®Þnh. §èi víi ®­¬ng sù v¾ng mÆt th× thêi h¹n nµy tÝnh tõ ngµy b¶n ¸n ®­îc giao cho hoÆc ®­îc niªm yÕt t¹i trô së uû ban nh©n d©n x·, ph­êng, thÞ trÊn n¬i ®­¬ng sù c­ tró. Thêi h¹n kh¸ng nghÞ cña ViÖn kiÓm s¸t cïng cÊp lµ 15 ngµy, cña ViÖn kiÓm s¸t cÊp trªn lµ 30 ngµy kÓ tõ ngµy toµ tuyªn ¸n hoÆc ra quyÕt ®Þnh. NÕu kiÓm s¸t viªn kh«ng tham gia phiªn toµ th× thêi h¹n kh¸ng nghÞ tÝnh tõ ngµy ViÖn kiÓm s¸t cïng cÊp nhËn ®­îc b¶n sao b¶n ¸n hoÆc quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n. NÕu kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ qu¸ h¹n mµ cã lý do chÝnh ®¸ng th× thêi h¹n lµ 15 ngµy kÓ tõ ngµy trë ng¹i cho viÖc kh¸ng c¸o kh«ng cßn n÷a. Tõ nguyªn t¾c gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng nhanh gän, kÞp thêi mµ tÊt c¶ c¸c lo¹i thêi h¹n ®Òu ®­îc rót ng¾n. ViÖc quy ®Þnh nµy lµ hîp lý, do tr×nh tù tè tông lao ®éng kh¸c d©n sù, thÈm quyÒn cña toµ lµ thÈm quyÒn cã ®iÒu kiÖn, tr­íc khi khëi kiÖn ®Õn toµ, hai bªn tranh chÊp ®· tr¶i qua mét qu¸ tr×nh hoµ gi¶i ë cã së, ë träng tµi. ViÖc nµy ®· g©y ra nhøng phÝ tæn, g©y ra sù ng­ng trÖ trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh. V× vËy, mong muèn cña c¸c bªn lµ kÕt thóc nhanh gän vô viÖc, sím ®­a quan hÖ lao ®éng trë l¹i b×nh th­êng. §Ó thùc hiÖn tèt nguyªn t¾c xÐt xö nµy, còng nh­ ®¶m b¶o ®­îc c¸c thêi h¹n tè tông ®ßi hái tÊt c¶ c¸c bªn ®Òu ph¶i nç lùc, tù nguyÖn. Mét nguyªn nh©n n÷a dÉn ®Õn viÖc quy ®Þnh thêi h¹n tè tông lao ®éng ng¾n h¬n thêi h¹n tè tông d©n sù lµ do mèi quan hÖ gi÷a quan hÖ lao ®éng vµ c¸c quan hÖ x· héi kh¸c còng nh­ t¾c ®éng cña quan hÖ lao ®éng ®èi víi sù æn ®Þnh, sù ph¸t triÓn b×nh th­êng cña ®êi sèng kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi. Mét tranh chÊp lao ®éng kÐo dµi, kh«ng ®­îc gi¶i quyÕt tho¶ ®¸ng sÏ g©y ra t©m lý bÊt æn cho ng­êi lao ®éng, ¶nh h­ëng ®Õn n¨ng suÊt lao ®éng, g©y tèn kÐm cho c¸c bªn do ph¶i theo hÇu tßa, ¸n phÝ t¨ng lªn... Sù gi¸m s¸t qu¸ tr×nh xÐt xö cña ViÖn kiÓm s¸t lµ kh«ng thÓ thiÕu. ViÖc quy ®Þnh thêi h¹n kh¸ng nghÞ cña ViÖn kiÓm s¸t cïng cÊp vµ ViÖn kiÓm s¸t cÊp trªn ng¾n nh­ vËy cµng lµm t¨ng vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cña ViÖn kiÓm s¸t trong viÖc thùc hiÖn chøc n¨ng cña m×nh, ®ång thêi còng ®¶m b¶o rót ng¾n thêi h¹n gi¶i quyÕt vô kiÖn. Do c¸c nguyªn nh©n ®· ph©n tÝch ë trªn mµ c¸c lo¹i thêi h¹n tè tông trong lao ®éng ®­îc quy ®Þnh ng¾n h¬n trong d©n sù. 2.7. Thñ tôc hoµ gi¶i Hoµ gi¶i võa lµ c¸ch thøc, võa lµ thñ tôc b¾t buéc khi gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng. Theo hiÖp héi hoµ gi¶i Hoa Kú: “Hoµ gi¶i lµ mét qu¸ tr×nh trong ®ã bªn thø ba gióp hai bªn tranh chÊp ngåi l¹i víi nhau ®Ó cïng gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cña hä. Ng­êi hoµ gi¶i kh«ng tham gia vµo qu¸ tr×nh hoÆc vµo viÖc tho¶ thuËn c¸c gi¶i ph¸p. Vai trß chñ yÕu cña ng­êi hßa gi¶i lµ gióp cho hai bªn ngåi l¹i víi nhau, h¹n chÕ sù c¨ng th¼ng vµ ph¸t ng«n qu¸ nãng cña c¸c bªn, më ra nh÷ng kªnh liªn l¹c vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc duy tr× ®èi tho¹i vµ th­¬ng l­¬ng”. Theo Tõ ®iÓn thuËt ng÷ cña ILO/EASMAT vÒ quan hÖ lao ®éng vµ c¸c vÊn ®Ò liªn quan: “Hoµ gi¶i lµ sù tiÕp nèi cña qu¸ tr×nh th­¬ng l­îng trong ®ã c¸c bªn cè g¾ng lµm ®iÒu hoµ nh÷ng ý kiÕn bÊt ®ång. Bªn thø ba ®ãng vai trß ng­êi trung gian, hoan toµn ®éc lËp víi hai bªn vµ hµnh ®éng mét c¸ch v« t­, kh«ng thiªn vÞ t×m c¸ch ®­a c¸c bªn tranh chÊp tíi nh÷ng ®iÓm mµ hä cã thÓ tho¶ thuËn víi nhau. Ng­êi hoµ gi¶i kh«ng cã quyÒn ¸p ®Æt vµ kh«ng tham gia tÝch cùc vµo qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt tranh chÊp nh­ng hµnh ®éng nh­ m«t ng­êi m«i giíi, gióp hä ngåi l¹i víi nhau”. Hoµ gi¶i lµ mét thñ tôc rÊt quan träng ®èi víi tè tông d©n sù vµ tè tông lao ®éng. Nh­ng thñ tôc hoµ gi¶i ë hai h×nh thøc tè tông nµy còng cã nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau c¬ b¶n. Trong gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp d©n sù, hoµ gi¶i lµ mét thñ tôc cã ý nghÜa rÊt quan träng. Trong gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng, hoµ gi¶i cµng ®­îc ®Æc biÖt coi träng, bëi v× môc ®Ých cao nhÊt cña viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng lµ nh»m duy tr× vµ æn ®Þnh quan hÖ lao ®éng gi÷a ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng. Trong nhiÒu tr­êng hîp sau khi gi¶i quyÕt vô tranh chÊp, c¸c bªn vÊn tiÕp tôc thùc hiÖn quan hÖ lao ®éng. Do ®ã, thñ tôc hoµ gi¶i trong vô ¸n d©n sù vµ lao ®éng cã kh¸c nhau vÒ ph¹m vi vµ thñ tôc. - VÒ mÆt ph¹m vi: Qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô ¸n t¹i toµ ¸n, ®èi víi ¸n d©n sù, ph¸p luËt quy ®Þnh mét sè lo¹i viÖc kh«ng ®­îc hoµ gi¶i (§iÒu 43 PLTTGQCVADS). Nh­ng ®èi víi vô ¸n lao ®éng th× tÊt c¶ c¸c lo¹i viÖc kiÖn, c¸c lo¹i tranh chÊp ®Òu ph¶i ®­îc Toµ ¸n hoµ gi¶i. Hoµ gi¶i lµ tr¸ch nhiÖm cña Toµ ¸n. - VÒ mÆt thñ tôc: Hoµ gi¶i c¸c vô ¸n lao ®éng bao gåm c¶ hoµ gi¶i tr­íc phiªn toµ vµ hoµ gi¶i t¹i phiªn toµ. Tr­êng hîp nÕu hoµ gi¶i mµ c¸c ®­¬ng sù kh«ng tho¶ thuËn ®­îc víi nhau vÒ viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n th× toµ ¸n lËp biªn b¶n hoµ gi¶i kh«ng thµnh vµ ra quyÕt ®Þnh ®­a vô ¸n ra xÐt xö. T¹i phiªn toµ, sau khi lµm thñ tôc khai m¹c phiªn toµ, héi ®ång xÐt xö ph¶i tiÕn hµnh hoµ gi¶i ®Ó c¸c ®­¬ng sù cã thÓ tho¶ thuËn ®­îc víi nhau vÒ viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n (§iÒu 50 PLTTGQCVAL§). §©y lµ c¬ héi cuèi cïng ®Ó c¸c bªn cã thÓ tho¶ thuËn, th­¬ng l­îng vÒ quyÒn vµ lîi Ých cña m×nh, t¹o thuËn l­äi cho viÖc hµn g¾n, duy tr× quan hÖ lao ®éng sau tranh chÊp. ViÖc hµn g¾n, duy tr× quan hÖ sau tranh chÊp cã ý nghÜa to lín ®èi víi sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp còng nh­ x· héi. QuyÒn, lîi Ých cña c¸c bªn do c¸c bªn ®Þnh ®o¹t vµ thÓ hiÖn ý chÝ sÏ lµm “dÞu” c¸c c¨ng th¼ng, m©u thuÉn, gióp quan hÖ lao ®éng trë l¹i b×nh th­êng. Trong tè tông d©n sù, chØ tån t¹i duy nhÊt thñ tôc hoµ gi¶i tr­íc khi më phiªn toµ. T¹i phiªn toµ, héi ®ång xÐt xö kh«ng ph¶i hoµ gi¶i. Trong hoµ gi¶i vô ¸n lao ®éng, nÕu c¸c ®­¬ng sù tho¶ thuËn ®­îc víi nhau vÒ viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n th× toµ ¸n lËp biªn b¶n hoµ gi¶i thµnh vµ ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn sù tho¶ thuËn cña c¸c ®­¬ng sù, quyÕt ®Þnh nµy cã hiÖu lùc ph¸p luËt ngay. §©y còng lµ mét ®iÓm kh¸c víi hoµ gi¶i vô ¸n d©n sù. Trong hoµ gi¶i vô ¸n d©n sù, nÕu c¸c bªn tho¶ thuËn ®­îc víi nhau th× toµ ¸n lËp biªn b¶n hoµ gi¶i thµnh nh­ng ph¶i sau 15 ngµy nÕu c¸c bªn kh«ng thay ®æi ý kiÕn hoÆc ViÖn kiÓm s¸t, tæ chøc x· héi khëi kiÖn kh«ng ph¶n ®èi th× Toµ ¸n míi ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn sù tho¶ thuËn cña c¸c ®­¬ng sù. Lóc nµy quyÕt ®Þnh hoµ gi¶i cña toµ ¸n míi cã hiÖu lùc ph¸p lý. Sù kh¸c nhau nµy lµ do quan ®iÓm cña nhµ lµm luËt t¹i thêi ®iÓm x©y dùng PLTTGQCVADS: lu«n t«n träng vµ tu©n thñ nguyªn t¾c xÐt xö hai cÊp. Ch­¬ng III. Sù ph©n biÖt ph¸p luËt tè tông lao ®éng vµ ph¸p luËt tè tông d©n sù trªn thùc tÕ Do ®Æc ®iÓm t×nh h×nh kinh tÕ- chÝnh trÞ n­íc ta, hiÖn nay hÖ thèng ph¸p luËt cña chóng ta ®ang trong qu¸ tr×nh hoµn thiÖn. Ngµnh luËt tè tông lao ®éng lµ mét ngµnh luËt cßn rÊt “non trΔ. Tr­íc ®©y, khi ch­a cã Bé luËt lao ®éng n¨m 1995, c¸c tranh chÊp lao ®éng ®Òu ®­îc gi¶i quyÕt theo thñ tôc hµnh chÝnh. Khi Bé luËt lao ®éng ra ®êi (cã hiÖu lùc tõ 1/1/1995) vµ PLTTGQCVAL§ (cã hiÖu lùc tõ 1/7/1996), c¸c tranh chÊp lao ®éng ®· ®­îc gi¶i quyÕt t¹i Toµ ¸n theo thñ tôc nµy. 1. T×nh h×nh ¸p dông ph¸p luËt tè tông lao ®éng gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng Theo b¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c ngµnh Toµ ¸n, nh÷ng n¨m võa qua c¸c vô tranh chÊp lao ®éng ®· t¨ng lªn râ rÖt. Sù ra ®êi cña PLTTGQCVAL§ lµ cÇn thiÕt, ®¸p øng viÖc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng nhanh gän, thñ tôc râ rµng vµ cã søc thuyÕt phôc cao. Theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt lao ®éng, tÊt c¶ c¸c tranh chÊp lao ®éng ph¸t sinh sau ngµy 1/1/1995 ®Òu ®­îc gi¶i quyÕt theo thñ tôc tè tông lao ®éng. ViÖc h×nh thµnh Toµ ¸n lao ®éng ë cÊp tØnh vµ c¸c thÈm ph¸n phô tr¸ch xö ¸n lao ®éng ë c¸c ®Þa ph­¬ng lµ hîp lý vµ cÇn thiÕt. Tõ ®ã, nã cã thÓ n©ng cao tr×nh ®é nghiÖp vô vµ kinh nghiÖm xÐt xö cho c¸c thÈm ph¸n. C¸c tranh chÊp lao ®éng vµ sè vô ¸n lao ®éng ®· thô lý, gi¶i quyÕt chñ yÕu tËp trung vµo hai lo¹i viÖc lµ ®¬n ph­¬ng chÊm døt hîp ®ång lao ®éng vµ kû luËt sa th¶i ng­êi lao ®éng. Cßn l¹i lµ c¸c tranh chÊp vÒ l­¬ng, b¶o hiÓm x· héi... 1.1. Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc Theo b¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c xÐt xö ngµnh Toµ ¸n n¨m 1997, c¶ n­íc míi cã 20 Toµ ¸n cÊp tØnh vµ 9 Toµ ¸n huyÖn gi¶i quyÕt 391 vô ¸n lao ®éng trªn tæng sè 406 vô ¸n lao ®éng ®· thô lý, chiÕm 96,23 %. Riªng thµnh phè Hå ChÝ Minh ®· thô lý 314 vô, chiÕm 77,0 % trong c¶ n­íc. Tranh chÊp lao ®éng vÒ kû luËt th«i viÖc lµ 50 vô, 272 vô vÒ ®¬n ph­¬ng chÊm døt hîp ®ång, 16 vô kiÖn vÒ l­¬ng, 56 vô kiÖn ®ßi båi th­êng thiÖt h¹i cho chñ sö dông lao ®éng vµ 12 vô viÖc kh¸c. Nh÷ng n¨m ®Çu ¸p dông thñ tôc tè tông ®Ó gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng, sè vô ¸n nh­ lao ®éng nh­ trªn cßn rÊt khiªm tèn so víi sè tranh chÊp lao ®éng trªn thùc tÕ. Nh­ng con sè ®ã ®· thÓ hiÖn sù nç lùc, cè g¾ng vµ uy tÝn cña ngµnh Toµ ¸n. N¨m 1998, Toµ ¸n ®· gi¶i quyÕt 432/495 vô ®¹t 87,27 %, trong ®ã hoµ gi¶i thµnh 202 vô, ®¹t 46,7 %. Toµ ¸n thµnh phè Hå ChÝ Minh ®· gi¶i quyÕt 315 vô (chiÕm 72,92% sè vô ¸n ®· gi¶i quyÕt) chiÕm 63,64% sè vô ¸n trong c¶ n­íc. Thµnh phè Hµ Néi ®· gi¶i quyÕt ®­îc 23/26 vô ¸n, ®¹t 88,46%. TØnh §ång Nai gi¶i quyÕt ®­îc 37/40 vô, ®¹t 92,50 %. C¸c n¬i kh¸c gi¶i quyÕt ®­îc tõ 1 ®Õn 5 vô. Nh­ vËy, hiÖn nay, c¸c tranh chÊp lao ®éng ®­a ®Õn toµ còng míi chØ tËp trung ë mét sè ®Þa ph­¬ng nh­ Hµ Néi, H¶i Phßng, thµnh phè Hå ChÝ Minh, §ång Nai.... nh÷ng n¬i cã quan hÖ lao ®éng ®a d¹ng vµ kinh tÕ ph¸t triÓn. NhiÒu Toµ ¸n cÊp tØnh vµ Toµ ¸n cÊp huyÖn ch­a ®­îc yªu cÇu gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng mÆc dï thùc tÕ c¸c tranh chÊp lao ®éng ®· x¶y ra ë t¹i ®Þa ph­¬ng ®ã nh­ c¸c Toµ ¸n Tuyªn Quang, Hµ Nam, H­ng Yªn, Hoµ B×nh, S¬n La, Lai Ch©u, Lµo Cai, Yªn B¸i... Bëi v× ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng ch­a cã ®iÒu kiÖn hiÓu biÕt vµ vËn dông ph¸p luËt. B¶n th©n hä cßn “ng¹i” khi ph¶i kiÖn tông nªn th­êng bu«ng xu«i. Mét sè ®Þa ph­¬ng tuy cã thô lý vµ gi¶i quyÕt mét sè tranh chÊp lao ®éng nh­ng sè vô kiÖn mµ Toµ ¸n ®· thô lý còng kh«ng ph¶n ¸nh ®óng thùc tr¹ng c¸c tranh chÊp lao ®éng ®· vµ ®ang diÔn ra, v× thÈm quyÒn cña Toµ ¸n lao ®éng lµ thÈm quyÒn cã ®iÒu kiÖn (®· ph©n tÝch ë ch­¬ng II). Theo sè liÖu thèng kª cña 20 Toµ ¸n nh©n d©n tØnh, thµnh phè trùc thuéc trung ­¬ng cã gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n lao ®éng, trong n¨m 1999 c¸c Toµ ¸n c¸c cÊp ®· thô lý 422 vô, gi¶i quyÕt 358 vô, ®¹t 84,83 %, trong ®ã hoµ gi¶i thµnh 114 vô (31%), ®×nh chØ do ®­¬ng sù rót ®¬n kiÖn 103 vô, chiÕm 28 %; xÐt xö 145 vô, ®¹t 41%. Riªng Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè Hå ChÝ Minh gi¶i quyÕt 194/216 vô, ®¹t 54,4% sè vô ¸n ®· gi¶i quyÕt vµ chiÕm 51% tæng sè c¸c vô ¸n lao ®éng ph¶i gi¶i quyÕt trong c¶ n­íc. Toµ ¸n §ång Nai xö 84 vô, Toµ ¸n Hµ Néi vµ H¶i Phßng mçi toµ xö 11 vô. C¸c lo¹i ¸n chñ yÕu lµ tranh chÊp lao ®éng c¸ nh©n vÒ ®¬n ph­¬ng chÊm døt hîp ®ång lao ®éng vµ kû luËt sa th¶i ng­êi lao ®éng. §Æc biÖt, n¨m 1999 cã mét vô ¸n tranh chÊp lao ®éng tËp thÓ. Toµ ¸n tØnh xö phóc thÈm 37/117 vô (31,6%). Trong n¨m 1999, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ®· quyÕt ®Þnh gi¸m ®èc thÈm vµ phóc thÈm 47/126 vô, ®¹t 37,3%. Nh×n chung, tû lÖ xö ¸n phóc thÈm cßn thÊp. N¨m 2000, sau 5 n¨m thùc hiÖn Bé luËt lao ®éng vµ 4 n¨m thùc hiÖn PLTTGQCVAL§, c«ng t¸c gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng ®· cã nhiÒu tiÕn bé. Sè vô ¸n ®­îc thô lý lµ 472 vô, sè vô cò cßn l¹i lµ 75 vô. Tæng sè vô ¸n lao ®éng ph¶i gi¶i quyÕt lµ 547 vô, ®· gi¶i quyÕt ®­îc 472 vô, ®¹t 86,2 %. Nh­ vËy, so víi n¨m 1999, sè vô ¸n lao ®éng míi thô lý t¨ng 132 vô. Trong sè c¸c vô ¸n ®· gi¶i quyÕt, ®· hoµ gi¶i thµnh 212 vô, chiÕm 44,9%; t¹m ®×nh chØ 24 vô, chiÕm 5%; ®×nh chØ do ®­¬ng sù rót ®¬n kiÖn 141 vô, chiÕm 29,8%; ®· xÐt xö 95 vô, chiÕm 20,2%. Riªng Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè Hå ChÝ Minh ®· gi¶i quyÕt 209/ 472 vô chiÕm 44,2% sè vô ¸n ®· gi¶i quyÕt vµ 58,8% tæng sè vô ¸n lao ®éng ph¶i gi¶i quyÕt trong c¶ n­íc. Toµ ¸n nh©n d©n Hµ Néi vµ H¶i Phßng- hai trung t©m ®« thÞ lín- nh­ng sè vô ¸n lao ®éng gi¶i quyÕt kh«ng nhiÒu. Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi gi¶i quyÕt ®­îc 113/116 vô, Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè H¶i Phßng gi¶i quyÕt 6/6 vô. Sè vô ¸n ®· thô lý vµ gi¶i quyÕt chñ yÕu vÉn tËp trung vµo hai lo¹i viÖc lµ ®¬n ph­¬ng chÊm døt hîp ®ång lao ®éng lµ 163 vô, chiÕm 28,8% vµ kû luËt sa th¶i ng­êi lao ®éng lµ 31 vô, chiÕm 5,9%. C¸c Toµ ¸n c¸c cÊp ®· cè g¾ng hoµ gi¶i thµnh nhiÒu vô ¸n. C¸c ®­¬ng sù mµ chñ yÕu lµ ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng ®· nhËn thøc ®­îc c¸c quyÒn vµ lîi Ých cña m×nh, n©ng cao ®­îc ý thøc ph¸p luËt, tõ ®ã cã thÓ tho¶ thuËn víi nhau nh÷ng vÊn ®Ò ®ang tranh chÊp. ViÖc hoµ gi¶i thµnh chiÕm tû lÖ cao ®· h¹n chÕ ®­îc sè vô ¸n ®­a ra xÐt xö. C¸c Toµ ¸n c¸c cÊp ®· cã nhiÒu cè g¾ng ®Ó ®¶m b¶o xÐt xö ®óng ®¾n, ®¶m b¶o quyÒn lîi chÝnh ®¸ng cña ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng. Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh ®· xÐt xö 26/26 vô theo tr×nh tù gi¸m ®èc thÈm, trong ®ã, chÊp nhËn kh¸ng nghÞ 26 vô, xö hñy quyÕt ®Þnh s¬ thÈm vµ ®×nh chØ vô ¸n 26 vô. Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ®· xÐt xö theo tr×nh tù gi¸m ®èc thÈm 8/10 vô, trong ®ã kh«ng chÊp nhËn kh¸ng nghÞ 2 vô, huû b¶n ¸n s¬ thÈm vµ b¶n ¸n phóc thÈm ®Ó xÐt xö l¹i 3 vô, huû b¶n ¸n phóc thÈm ®Ó gi÷ nguyªn quyÕt ®Þnh cña b¶n ¸n s¬ thÈm 1 vô. Nh­ vËy, tÝnh ®Õn hÕt n¨m 2000, Toµ ¸n c¸c tØnh ®· gi¶i quyÕt ®­îc tæng sè 1653/1793 vô, ®¹t 92%. §©y lµ mét kÕt qu¶ kh¶ quan, ®¸nh gi¸ ®­îc c«ng t¸c xÐt xö cña ngµnh Toµ ¸n. Nh×n chung, Toµ ¸n ®· ¸p dông thñ tôc tè tông lao ®éng t­¬ng ®èi ®óng vµ ®ñ. Trong c¸c vô bÞ kh¸ng c¸o, kh¸ng nghÞ chñ yÕu lµ do gi¶i quyÕt quyÒn lîi cho c¸c bªn ch­a tho¶ m·n hoÆc gi¶i quyÕt nh÷ng tranh chÊp lîi Ých ch­a ®­îc luËt ho¸. Sè vô vi ph¹m thñ tôc tè tông, tû lÖ ¸n tån ®äng kh«ng nhiÒu. Cã tØnh ®· gi¶i quyÕt ®­îc 100% ¸n (H¶i Phßng). §©y lµ mét kÕt qu¶ ®¸ng khÝch lÖ. MÆc dï, trªn thùc tÕ sè tranh chÊp lao ®éng cã thÓ lín h¬n nh­ng do nhiÒu nguyªn nh©n mµ ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng ch­a khëi kiÖn ®Õn toµ. 2. Nh÷ng tån t¹i vµ v­íng m¾c trong qu¸ tr×nh ¸p dông ph¸p luËt tè tông lao ®éng (trong mèi quan hÖ víi tè tông d©n sù) vµ nguyªn nh©n cña nh÷ng tån t¹i v­íng m¾c ®ã 2.1. Nh÷ng tån t¹i vµ v­íng m¾c Bªn c¹nh nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc nh­ trªn, c«ng t¸c gi¶i quyÕt nh÷ng tranh chÊp lao ®éng còng cßn mét sè tån t¹i vµ nh÷ng v­íng m¾c cÇn kh¾c phôc. §ã lµ hiÖn t­îng gi¶i quyÕt ¸n lao ®éng v­ît qu¸ thêi h¹n tè tông, kh«ng ¸p dông ®óng c¸c quy ®Þnh vÒ hoµ gi¶i, t×nh tr¹ng ¸n bÞ kh¸ng nghÞ, phóc thÈm, ¸n bÞ gi¸m ®èc thÈm do viÖc gi¶i quyÕt c¸c quyÒn vµ lîi Ých cña c¸c ®­¬ng sù ch­a ®­îc tho¶ ®¸ng. - VÒ viÖc thùc hiÖn thêi h¹n tè tông: Theo quy ®Þnh cña PLTTGQCVAL§, thêi h¹n tè tông lao ®éng ng¾n h¬n thêi h¹n tè tông d©n sù nhiÒu. Quy ®Þnh nµy cã ­u ®iÓm lµ thêi gian gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng ®­îc rót ng¾n, ®¶m b¶o quan hÖ lao ®éng sím æn ®Þnh trë l¹i. Nã ®ßi hßi c¸c thÈm ph¸n ph¶i n¾m thËt ch¾c c¸c quy ®Þnh cña LuËt lao ®éng vµ LuËt tè tông lao ®éng, cã tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cao vµ biÕt h­íng dÉn c¸c ®­¬ng sù tr×nh bµy, cung cÊp tµi liÖu, chøng cø... ®Ó gi¶i quyÕt vô viÖc ®­îc nhanh gän. Song, trªn thùc tÕ, phÇn lín c¸c vô viÖc ®· gi¶i quyÕt ®Òu vi ph¹m thêi h¹n tè tông ®· quy ®Þnh. §iÒu ®ã kh«ng nh÷ng kh«ng ®¹t ®­îc môc ®Ých ®Æt ra mµ cßn lµm cho quyÒn lîi cña c¸c bªn bÞ ¶nh h­ëng. VÝ dô: nghÜa vô båi th­êng tiÒn l­¬ng cho ng­êi lao ®éng trong thêi gian kh«ng ®­îc lµm viÖc cña ng­êi sö dông lao ®éng sÏ v× thÕ mµ nÆng h¬n. Bªn c¹nh nh÷ng ­u ®iÓm, viÖc quy ®Þnh thêi h¹n ng¾n nh­ vËy nhiÒu khi trë thµnh cøng nh¾c, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng vô ¸n phøc t¹p th× thêi h¹n ng¾n nh­ vËy kh«ng thÓ ®¶m b¶o gi¶i quyÕt triÖt ®Ó vô ¸n, quyÒn vµ lîi Ých cña c¸c bªn sÏ kh«ng ®­îc gi¶i quyÕt ®Çy ®ñ. - VÒ viÖc ¸p dông c¸c quy ®Þnh vÒ hoµ gi¶i: Trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt ¸n lao ®éng, mét sè tr­êng hîp Tßa ¸n kh«ng thùc hiÖn ®Çy ®ñ c¸c quy ®Þnh vÒ hoµ gi¶i, ch¼ng h¹n, kh«ng hoµ gi¶i tr­íc khi ra ®­a vô ¸n ra xÐt xö theo quy ®Þnh t¹i ®iÒu 38 PLTTGQCVAL§, kh«ng hoµ gi¶i theo ®iÒu 50 PLTTGQCVAL§... Tån t¹i t×nh tr¹ng nµy lµ do thÈm ph¸n, héi ®ång xÐt xö chñ yÕu ®­îc chuyÓn tõ sè nh÷ng ng­êi tr­íc ®· chuyªn lµm c«ng t¸c xÐt xö ¸n d©n sù nªn ¸p dông thñ tôc tè tông d©n sù theo thãi quen, ch­a n¾m v÷ng LuËt tè tông lao ®éng vµ kh«ng thÊy râ nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau gi÷a hoµ gi¶i trong tè tông d©n sù vµ hoµ gi¶i trong tè tông lao ®éng. §iÓn h×nh lµ vô ¸n gi÷a L­¬ng V¨n Tµi vµ Nhµ m¸y thuèc l¸ Thanh Ho¸. CÊp s¬ thÈm, phÈm ph¸n kh«ng hoµ gi¶i, cÊp gi¸m ®èc thÈm kh«ng ph¸t hiÖn ra c¸c sai lÇm vÒ ¸p dông thñ tôc tè tông cña cÊp d­íi. (§¸ng lÏ ph¶i huû ¸n v× kh«ng hoµ gi¶i - vi ph¹m nghiªm träng thñ tôc tè tông, ph¶i giao cho toµ s¬ thÈm xÐt xö l¹i). Mét v­íng m¾c rÊt lín lµ viÖc x¸c ®Þnh lo¹i quan hÖ ph¸p luËt cã tranh chÊp vµ x¸c ®Þnh quy ph¹m ph¸p luËt ®Ó ¸p dông nhiÒu khi kh«ng ®óng. Trªn thùc tÕ, nhiÒu Toµ ¸n ®· cã sù “nhÇm lÉn” trong viÖc ¸p dông quy ph¹m ph¸p luËt, x¸c ®Þnh quan hÖ ph¸p luËt... Tõ ®ã, dÉn ®Õn viÖc x¸c ®Þnh sai thñ tôc tè tông vµ thÈm quyÒn gi¶i quyÕt vô ¸n gi÷a c¸c toµ, ®Æc biÖt gi÷a toµ lao ®éng vµ toµ d©n sù. NhiÒu vô ¸n cã sù ®an xen gi÷a quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng vµ quan hÖ ph¸p luËt d©n sù. §¬n cö mét sè vô ¸n sau: Vô ¸n thø nhÊt Trung t©m hîp t¸c lao ®éng víi ng­êi n­íc ngoµi thuéc C«ng ty xuÊt nhËp khÈu vµ hîp t¸c ®Çu t­ giao th«ng vËn t¶i (tªn giao dÞch lµ TRACIMEXCO) ®­îc Bé lao ®éng th­¬ng binh vµ x· héi cÊp giÊy phÐp ®­a ng­êi lao ®éng ViÖt Nam ®i lµm viÖc cã thêi h¹n ë n­íc ngoµi vµ cã ®¨ng ký kinh doanh ë Së kÕ ho¹ch vµ ®Çu t­ Hµ Néi. Ngµy 28/11/1997 C«ng ty TRACIMEXCO vµ anh §ç Ngäc §øc cã ký b¶n hîp ®ång ®i tu nghiÖp sinh t¹i NhËt B¶n, kÌm theo hîp ®ång cßn cã b¶n cam kÕt cña anh §ç Ngäc §øc vµ ®¬n cam kÕt b¶o l·nh cña «ng §ç §øc ThiÖu (bè ®Ó cña anh §øc) thÕ chÊp tµi s¶n mét ng«i nhµ x©y 2 tÇng trÞ gi¸ 125 triÖu ®ång vµ gi¸ trÞ quyÒn sö dông 3.200 m2 ®Êt trÞ gi¸ 25 triÖu, tæng trÞ gi¸ tµi s¶n thÕ chÊp lµ 150 triÖu ®ång. Ngµy 14/3/1998, «ng §ç §øc ThiÖu cam kÕt: “NÕu nh©n th©n vi ph¹m c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång ®· ký kÕt th× gia ®×nh xin nép ph¹t cho C«ng ty TRACIMEXCO 5.000 USD, ®Ó båi th­êng cho phÝa NhËt B¶n”. Ngµy 9/1/1999, C«ng ty TRACIMEXCO th«ng b¸o cho «ng ThiÖu biÕt lµ anh §ç Ngäc §øc ®· bá trèn vµo ngµy 6/1/1999 vµ yªu cÇu «ng ThiÖu ph¶i båi th­êng 5.000 USD nh­ ®· cam kÕt. ¤ng §ç §øc ThiÖu kh«ng ®ång ý båi th­êng vµ yªu cÇu C«ng ty TRACIMEXCO ®­a con «ng lµ anh §øc vÒ cho gia ®×nh th× «ng sÏ båi th­êng cho C«ng ty. Ngµy 23/2/1999 C«ng ty TRACIMEXCO cã ®¬n kiÖn t¹i toµ lao ®éng Toµ ¸n nh©n d©n tØnh Nam §Þnh, yªu cÇu «ng §ç §øc ThiÖn ph¶i båi th­¬ng 5.000 USD nh­ ®· cam kÕt. Toµ ¸n nh©n d©n tØnh Nam §Þnh ®· x¸c ®Þnh, ®©y lµ tranh chÊp lao ®éng vµ ¸p dông thñ tôc tè tông lao ®éng ®Ó gi¶i quyÕt lµ tr¸i víi quy ®Þnh cña ph¸p lÖnh, tr¸i víi b¶n chÊt cña tranh chÊp gi÷a c¸c bªn. T¹i b¶n ¸n s¬ thÈm sè 02/STL§ ngµy 3/6/1999, Toµ ¸n nh©n d©n tØnh Nam §Þnh cßn c¨n cø vµo kho¶n 2 ®iÒu 24; ®o¹n a, kho¶n 1, ®iÒu 38; ®o¹n c, kho¶n 1, ®iÒu 84 vµ ®o¹n a, kho¶n 1, ®iÒu 85- Bé luËt lao ®éng ®Ó gi¶i quyÕt quyÒn vµ nghÜa vô gi÷a c¸c bªn tranh chÊp lµ hËu qu¶ cña viÖc x¸c ®Þnh sai thñ tôc tè tông, dÉn ®Õn gi¶i quyÕt kh«ng ®óng quyÒn vµ nghÜa vô cho c¸c bªn tranh chÊp. C«ng ty TRACIMEXCO khëi kiÖn «ng §ç §øc ThiÖu vÒ viÖc kh«ng thùc hiÖn nghÜa vô cña ng­êi b¶o l·nh cho con trai lµ §ç Ngäc §øc ®i tu nghiÖp t¹i NhËt B¶n lµ tranh chÊp d©n sù. V× thÕ, theo chóng t«i, ph¶i c¨n cø vµo LuËt d©n sù vµ ¸p dông thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n d©n sù (Ph¸p lÖnh ngµy 29/11/1989) ®Ó gi¶i quyÕt vô ¸n nµy. Kho¶n 1, ®iÒu 366 Bé luËt d©n sù quy ®Þnh: “B¶o l·nh lµ viÖc ng­êi thø ba (gäi lµ ng­êi b¶o l·nh) cam kÕt víi bªn cã quyÒn (gäi lµ ng­êi nhËn b¶o l·nh) sÏ thùc hiÖn nghÜa vô thay cho bªn cã nghÜa vô (gäi lµ ng­êi ®­îc b¶o l·nh) nÕu khi thêi h¹n mµ ng­êi ®­îc b¶o l·nh kh«ng thùc hiÖn hoÆc thùc hiÖn kh«ng ®óng nghÜa vô”. Do ®ã, viÖc Toµ ¸n cÊp s¬ thÈm gi¶i quyÕt tranh chÊp nµy theo thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng lµ kh«ng ®óng. §©y lµ vô ¸n d©n sù. Trong ®ã, ph¶i x¸c ®Þnh «ng §ç §øc ThiÖu lµ bÞ ®¬n, bµ §ç ThÞ Mïi (vî «ng ThiÖu) vµ anh §ç Ngäc §øc lµ ng­êi cã quyÒn lîi, nghÜa vô liªn quan. Trong bµi pháng vÊn «ng §µo C«ng H¶i- Phã côc tr­ëng Côc qu¶n lý lao ®éng víi n­íc ngoµi ®¨ng trªn T¹p chÝ lao ®éng vµ x· héi n¨m 2001, «ng §µo C«ng H¶i còng ®· kh¼ng ®Þnh quan ®iÓm cña Bé lao ®éng th­¬ng binh vµ x· héi: Quan hÖ gi÷a ng­êi lao ®éng vµ c¬ quan ph¸i cö (doanh nghiÖp xuÊt khÈu lao ®éng) lµ quan hÖ d©n sù cßn quan hÖ gi÷a chñ sö dông lao ®éng phÝa b¹n víi ng­êi lao ®éng míi lµ quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng. Vô ¸n thø hai lµ sù nhÇm lÉn khi gi¶i quyÕt lo¹i viÖc doanh nghiÖp nhµ n­íc kiÖn ®ßi c«ng nh©n cña m×nh båi th­êng thiÖt h¹i cho doanh nghiÖp trong thêi gian hä thùc hiÖn nhiÖm vô, nhiÒu Toµ ¸n vÉn cßn ¸p dông kho¶n 2 ®iÒu 10, ®iÒu 43 PLTTGQCVADS v× cho r»ng ®©y lµ viÖc ®ßi tµi s¶n cho nhµ n­íc. NhiÒu ý kiÕn cho r»ng viÖc ¸p dông luËt nh­ vËy lµ kh«ng phï hîp víi c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh. Thùc tÕ ®· x¶y ra nhiÒu vô ¸n lo¹i nµy mµ mçi ®Þa ph­¬ng cã quan ®iÓm kh¸c nhau trong viÖc x¸c ®Þnh lo¹i quan hÖ ph¸p luËt cã tranh chÊp, tõ ®ã ¸p dông luËt h×nh thøc vµ luËt néi dung còng kh¸c nhau. §iÓn h×nh lµ vô ¸n ®ßi båi th­êng thiÖt h¹i (®¨ng trªn T¹p chÝ Toµ ¸n nh©n d©n sè 2 n¨m 2000) gi÷a C«ng ty cµ phª §øc LËp vµ «ng Lª Gia (tró t¹i ®éi 1, c«ng ty cµ phª §øc LËp, huyÖn §ak Mil, tØnh §ak Lak) ®· xÐt xö s¬ thÈm theo thñ tôc tè tông d©n sù, viÖn dÉn c¸c kho¶n cña Bé luËt d©n sù lµm néi dung. Sau ®ã, ngµy 20/7/1999, Toµ ¸n nh©n d©n tØnh §ak Lak ®· xö phóc thÈm l¹i toµn bé vô ¸n. T¹i phiªn toµ, LuËt s­ cho r»ng tranh chÊp gi÷a C«ng ty cµ phª §øc LËp víi «ng Lª Gia lµ tranh chÊp lao ®éng nªn toµ s¬ thÈm gi¶i quyÕt vô ¸n theo thñ tôc tè tông d©n sù lµ kh«ng ®óng vµ ®Ò nghÞ vô ¸n cÇn ph¶i ®­îc gi¶i quyÕt l¹i ®óng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt tè tông lao ®éng tõ giai ®o¹n s¬ thÈm. §¹i diÖn ViÖn kiÓm s¸t cho r»ng, ®©y lµ viÖc kiÖn ®ßi båi th­êng thiÖt h¹i ®Õn tµi s¶n cña Nhµ n­íc nªn cÊp s¬ thÈm ¸p dông LuËt d©n sù ®Ó gi¶i quyÕt lµ ®óng. Toµ ¸n cÊp phóc thÈm ®· y ¸n s¬ thÈm, chØ c¶i söa vÒ phÇn ¸n phÝ do xÐt gi¶m vµ do cÊp s¬ thÈm tÝnh sai. Xung quanh vô ¸n nµy cßn nhiÒu ý kiÕn tr¸i ng­îc nhau. LuËt s­ Chu §øc L­u, ®oµn LuËt s­ tØnh §ak Lak cho r»ng, ®©y lµ tranh chÊp lao ®éng (Ng­êi sö dông lao ®éng lµ C«ng ty cµ phª §øc LËp cßn ng­êi lao ®éng lµ «ng Lª Gia). Tranh chÊp nµy x¶y ra sau ngµy 1/1/1995, do ®ã, vô ¸n ph¶i ®­îc gi¶i quyÕt theo thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng. LuËt gia L­¬ng H÷u Ph­íc, Së t­ ph¸p tØnh Th¸i Nguyªn còng cã chung quan ®iÓm nh­ trªn, víi hai lý lÏ sau: Thø nhÊt, cÇn ph¶i x¸c ®Þnh quan hÖ gi÷a «ng Gia vµ C«ng ty cµ phª §øc lËp lµ quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng chø kh«ng ph¶i quan hÖ ph¸p luËt d©n sù. Theo ®ã, C«ng ty cµ phª §øc LËp lµ ng­êi sö dông lao ®éng, «ng Gia lµ ng­êi lao ®éng, mµ mét ®Æc thï cña quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng lµ ng­êi sö dông lao ®éng cã quyÒn tæ chøc, qu¶n lý, kiÓm tra gi¸m s¸t qu¸ tr×nh lao ®éng cña ng­êi lao ®éng. Trong quan hÖ nµy, c¸c chñ thÓ kh«ng b×nh ®¼ng vÒ quyÒn vµ nghÜa vô. NÕu x¸c ®Þnh ®©y lµ vô kiÖn ®ßi tµi s¶n cho Nhµ n­íc th× râ rµng Tßa ¸n ®· mÆc nhiªn c«ng nhËn ®©y lµ quan hÖ ph¸p luËt d©n sù, ®Þa vÞ gi÷a c¸c chñ thÓ tham gia quan hÖ nµy lµ hoµn toµn b×nh ®¼ng. Nh­ vËy, quan ®iÓm cña Toµ ¸n lµ kh«ng phï hîp víi lý luËn vµ thùc tiÔn vô ¸n. Do vËy, cã thÓ x¸c ®Þnh ®©y lµ quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng vµ ph¶i ®­îc gi¶i quyÕt theo thñ tôc tè tông lao ®éng vµ ph¸p luËt ¸p dông còng ph¶i lµ ph¸p luËt lao ®éng. Thø hai, viÖc x¸c ®Þnh ®©y lµ tranh chÊp vª viÖc båi th­êng thiÖt h¹i cho ng­êi sö dông lao ®éng lµ hoµn toµn hîp lý. V× theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt lao ®éng, ng­êi lao ®éng vÞ pham kû luËt lao ®éng hoÆc thiÕu tinh thÇn tr¸ch nhiÖm, g©y thiÖt h¹i cho tµi s¶n cña doanh nghiÖp th× ph¶i båi th­êng thiÖt h¹i. §iÒu 89, Bé luËt lao ®éng quy ®Þnh: “Ng­êi lao ®éng lµm h­ háng dông cô, thiÕt bÞ hoÆc cã hµnh vi kh¸c g©y thiÖt h¹i cho tµi s¶n cña doanh nghiÖp th× ph¶i båi th­êng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thiÖt h¹i ®· g©y ra...”. Cã nghÜa lµ, nÕu «ng Gia, trong khi thùc hiÖn viÖc thu mua vµ thu nî cµ phª cho C«ng ty, ®· vi ph¹m kû luËt lao ®éng hoÆc thiÕu tinh thÇn tr¸ch nhiÖm lµm thiÖt h¹i ®Õn tµi s¶n cña C«ng ty th× «ng gia cã nghÜa vô båi th­êng. ViÖc x¸c ®Þnh ®óng lo¹i quan hÖ ph¸p luËt cã ý nghÜa quan träng trong viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n, gi¶i quyÕt ®óng quyÒn vµ lîi Ých cho c¸c bªn. Cô thÓ, trong vô ¸n nµy, viÖc x¸c ®Þnh ®óng quan hÖ ph¸p luËt cã ý nghÜa hÕt søc quan träng ®èi víi viÖc b¶o vÖ quyÒn lîi cña ®­¬ng sù. V×, nÕu coi ®©y lµ quan hÖ ph¸p luËt d©n sù trong viÖc ®ßi båi th­êng thiÖt h¹i tµi s¶n cña Nhµ n­íc th× «ng Gia ph¶i cã tr¸ch nhiÖm båi th­êng toµn bé nh÷ng thiÖt h¹i trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp cho C«ng ty. Nh­ng, nÕu x¸c ®Þnh ®©y lµ quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng vÒ viÖc båi th­êng thiÖt h¹i cho ng­êi sö dông lao ®éng th× «ng Gia chØ ph¶i båi th­êng thiÖt h¹i trùc tiÕp x¶y ra ®èi víi doanh nghiÖp. ViÖc tån t¹i nh÷ng quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n trªn chøng tá viÖc hiÓu vµ ¸p dông nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt cßn ch­a thèng nhÊt. Vô ¸n thø ba lµ mét vô ¸n gÆp nhiÒu bÕ t¾c. MÆc dô ¸n ®· x¶y ra c¸ch ®©y 6 n¨m nh­ng ®Õn nay vÉn ch­a xö ®­îc v× c¸c toµ ch­a x¸c ®Þnh ®­îc lo¹i quan hÖ ph¸p luËt, do ®ã, ch­a x¸c ®Þnh ®­îc thÈm quyÒn gi¶i quyÕt cña toµ còng nh­ tr×nh tù tè tông phï hîp. Néi vô diÔn biÕn nh­ sau: Vô ¸n x¶y ra n¨m 1995 t¹i thÞ trÊn Yªn Viªn, huyÖn Gia L©m, Hµ Néi. Khi ®ã, anh ChiÕn lµm thuª cho mét chñ thÇu x©y dùng tªn lµ Tø Ngät (theo h×nh thøc mét ng­êi cã tiÒn ®øng ra thuª, rñ mét sè ng­êi lµm viÖc cho m×nh). C«ng viÖc lµ x©y mét ng«i nhµ. MÊy h«m tr­íc khi x¶y ra tai n¹n, «ng Tø Ngät ®· cho anh ChiÕn vµ c¶ tèp thî nghØ lµm råi nh­ng anh ChiÕn vÉn ®Õn lµm viÖc («ng chñ Tø Ngät kh«ng biÕt). Ng­êi qu¶n lý tuy kh«ng trùc tiÕp giao viÖc nh­ng vÉn tiÕp nhËn anh ChiÕn ®Õn lµm viÖc. Kh«ng may khi ®ang bª gç lªn tÇng th× anh ChiÕn bÞ ng· cÇu thang vµ chÕt. Vî anh ChiÕn ®· khëi kiÖn ®Õn tßa d©n sù ®ßi båi th­êng thiÖt h¹i cho chång. ¤ng chñ Tø Ngät ®· tho¶ thuËn båi th­¬ng 1,5 triÖu ®ång ®Ó vî anh ChiÕn lo mai t¸ng. V× «ng T­ Ngät nghÜ m×nh kh«ng cã lçi, chØ v× nghÜa tö mµ båi th­êng tiÒn. Hai bªn ®· tho¶ thuËn hoµ gi¶i thµnh. Toµ ¸n d©n sù Toµ ¸n nh©n d©n huyÖn Gia L©m ®· ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn sù tho¶ thuËn cña hai bªn. (Thùc tÕ hai bªn ch­a giao nhËn tiÒn). Sau ®ã, ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi ra quyÕt ®Þnh kh¸ng nghÞ gi¸m ®èc thÈm. Uû ban thÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi ®· xÐt xö theo thñ tôc gi¸m ®èc thÈm, huû quyÕt ®Þnh s¬ thÈm ®· cã hiÖu lùc ph¸p luËt vµ ®×nh chØ vô ¸n ®Ó chuyÓn sang lao ®éng (cho r»ng, néi dung vô ¸n kh«ng ph¶i lµ quan hÖ ph¸p luËt d©n sù). Nh­ng mét thùc tÕ nhiÒu ng­êi cho r»ng ®©y còng kh«ng ph¶i lµ quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng, v× gi÷a hä kh«ng cã hîp ®ång lao ®éng vµ quan hÖ lao ®éng ®· chÊm døt tõ mÊy ngµy tr­íc. Xoay quanh cã hay kh«ng cã hîp ®ång lao ®éng l¹i cã quan ®iÓm cho r»ng, nÕu kh«ng cã hîp ®ång lao ®éng mµ cã tranh chÊp lao ®éng x¶y ra th× kh«ng thuéc thÈm quyÒn gi¶i quyÕt cña Toµ ¸n. LËp luËn cña quan ®iÓm nµy dùa theo quy ®Þnh ®iÒu 28 Bé luËt lao ®éng: Hîp ®ång lao ®éng ph¶i ký kÕt b»ng v¨n b¶n, trõ mét sè c«ng viÖc cã t×nh chÊt t¹m thêi mµ thêi h¹n d­íi 3 th¸ng ho¹c ®èi víi lao ®éng gióp viÖc cho gia ®×nh th× c¸c bªn cã thÓ giao kÕt b»ng miÖng. §iÒu 2 NghÞ ®Þnh 198/CP quy ®Þnh hîp ®ång lao ®éng ký kÕt b»ng v¨n b¶n ph¶i theo b¶n hîp ®ång lao ®éng do Bé lao ®éng th­¬ng binh vµ x· héi Ên hµnh vµ thèng nhÊt qu¶n lý. Do ®ã, nh÷ng tr­êng hîp luËt b¾t buéc ký hîp ®ång b»ng v¨n b¶n mµ kh«ng cã hîp ®ång khi x¶y ra tranh chÊp lao ®éng Toµ ¸n vÉn gi¶i quyÕt lµ vi ph¹m ph¸p luËt vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng kh«ng nghiªm chØnh chÊp hµnh LuËt lao ®éng, g©y khã kh¨n cho Nhµ n­íc trong viÖc qu¶n lý lao ®éng, t¹o ®iÒu kiÖn cho ng­êi sö dông lao ®éng trèn tr¸nh viÖc nép b¶o hiÓm x· héi... MÆt kh¸c, kh«ng cã hîp ®ång lao ®éng th× Toµ ¸n lÊy c¬ së nµo ®Ó gi¶i quyÕt tranh chÊp. Chóng t«i kh«ng ®ång ý víi quan ®iÓm nµy, v× khi ®· x¸c ®Þnh ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng th× c¸c tranh chÊp x¶y ra trong quan hÖ lao ®éng cña hä, theo ®iÒu 157 Bé luËt lao ®éng, lµ tranh chÊp lao ®éng. Theo ®iÒu 11, PLTTGQCVAL§, nã thuéc thÈm quyÒn gi¶i quyÕt cña Toµ ¸n nh©n d©n. ViÖc Toµ ¸n nh©n d©n gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng kh«ng phô thuéc vµo h×nh thøc ký kÕt hîp ®ång lao ®éng. V× khi ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng x¸c lËp quan hÖ lao ®éng lµ ®· cã hîp ®ång lao ®éng (trõ tr­ßng hîp tuyÓn dông tr­íc khi cã Bé luËt lao ®éng) nªn nãi kh«ng cã hîp ®ång lao ®éng lµ kh«ng chÝnh x¸c, mµ chØ lµ kh«ng cã hîp ®ång lao ®éng b»ng v¨n b¶n. Tranh chÊp trªn thuéc quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng, tai n¹n x¶y ra trong qu¸ tr×nh ®ang lµm viÖc. Nã ph¶i ®­îc gi¶i quyÕt theo thñ tôc tè tông lao ®éng. ChÝnh v× cã nh÷ng quan ®iÓm kh¸c nhau nh­ vËy mµ cho ®Õn nay vô ¸n vÉn ch­a ®­îc gi¶i quyÕt. Hå s¬ vÉn cßn n¨m ë phßng kiÓm tra gi¸m ®èc ¸n, Toµ ¸n nh©n d©n thµnh phè Hµ Néi. Do ®ã, quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn kh«ng ®­îc ®¶m b¶o vµ sau nµy nÕu ®­îc tho¶ m·n th× còng kh«ng cßn ý nghÜa nh­ ë ®óng thêi ®iÓm cÇn thiÕt. Tõ ®ã cã thÓ thÊy r»ng, viÖc x¸c ®Þnh ®óng lo¹i quan hÖ ph¸p luËt lµ rÊt quan träng v× nã quyÕt ®Þnh thÈm quyÒn xÐt xö cñaToµ ¸n, theo tr×nh tù tè tông noµ vµ thêi h¹n xÐt xö trong bao l©u. Sù nhÇm lÉn vÒ lo¹i tranh chÊp dÉn ®Õn nhÇm lÉn vÒ thñ tôc tè tông ¸p dông cßn thÓ hiÖn phæ biÕn ë nh÷ng tranh chÊp trªn c¬ së hîp ®ång kho¸n (kho¸n viÖc (dÞch vô) d©n sù vµ hîp ®ång lao ®éng víi h×nh thøc l­¬ng kho¸n). VÝ dô 1, anh A chÆt thuª l¸ cä cho bµ B víi ph­¬ng thøc lµ B tr¶ tiÒn c«ng cho anh A trªn c¬ së ®ã sè l¸ cä chÆt ®­îc. Bµ B kh«ng hÒ gi¸m s¸t, chØ ®¹o qu¸ tr×nh lµm viÖc cña anh A mµ chØ quan t©m ®Õn sè l¸ cä chÆt ®­îc. Trong qu¸ tr×nh chÆt l¸ cä, anh A bÞ ong ®èt nªn ng· vµ bÞ th­¬ng. Anh A vµ bµ B tranh chÊp vÒ båi th­êng tai n¹n. Toµ ¸n tØnh P x¸c ®Þnh tranh chÊp nµy thuéc thÈm quyÒn Toµ ¸n d©n sù gi¶i quyÕt. VÝ dô 2, nhãm thî x©y dùng H ký hîp ®ång x©y nhµ cho gia ®×nh anh K víi ph­¬ng thøc tr¶ c«ng trªn c¬ së diÖn tÝch x©y dùng. Qu¸ tr×nh x©y dùng nh­ thÕ nµo hoµn toµn do nhãm thî x©y dùng H quyÕt ®Þnh. Trong qu¸ tr×nh x©y dùng mét ng­êi trong nhãm thî bÞ ®iÖn giËt chÕt. Gia ®×nh n¹n nh©n vµ anh K ph¸t sinh tranh chÊp vÒ båi th­êng tai n¹n trªn. Toµ ¸n nh©n d©n tØnh N x¸c ®Þnh tranh chÊp nµy thuéc thÈm quyÒn Toµ lao ®éng. §Ó x¸c ®Þnh nh÷ng tranh chÊp trªn thuéc thÈm quyÒn cña Toµ lao ®éng hay Toµ d©n sù, ph¶i x¸c ®Þnh lo¹i hîp ®ång trªn thuéc hîp ®ång d©n sù hay hîp ®ång lao ®éng. Mét ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña hîp ®ång lao ®éng lµ sù liªn hÖ, phô thuéc ph¸p lý gi÷a ng­êi sö dông lao ®éng vµ ng­êi lao ®éng. Ng­êi lao ®éng ph¶i chÞu sù qu¶n lý, ®iÒu hµnh vµ sù kiÓm tra chÆt chÏ cña ng­êi sö dông lao ®éng trong qu¸ tr×nh lao ®éng. Ng­êi lao ®éng ph¶i ®Õn lµm viÖc ®óng giê, ph¶i lµm nh÷ng c«ng viÖc cô thÓ do ng­êi sö dông lao ®éng yªu cÇu. TiÒn c«ng tr¶ cho ng­êi lao ®éng lµ tr¶ cho lao ®éng sèng, tøc lao ®éng hµng ngµy cña lao ®éng. Ng­îc l¹i, ng­êi lao ®éng ®Õn lµm viÖc nh­ng v× lý do nµo ®ã kh«ng cã viÖc lµm nh­ mÊt ®iÖn, m¸y háng... ng­êi sö dông lao ®éng vÉn ph¶i tr¶ c«ng. XÐt c¸c hîp ®ång nªu trªn, mÆc dï còng cã sù lao ®éng cña ng­êi lµm thuª, cã viÖc tr¶ c«ng cho ng­êi lao ®éng. §©y lµ nh÷ng ®iÓm gièng hîp ®ång lao ®éng. Song, thùc tÕ, viÖc tiÕn hµnh lao ®éng nh­ thÕ nµo do ng­êi lao ®éng lµ anh A vµ nhãm thî H tiÕn hµnh. Ng­êi lao ®éng (anh A vµ nhãm thî) tù tæ chøc lÊy qu¸ tr×nh lao ®éng, kh«ng chÞu sù qu¶n lý, ®iÒu hµnh cña ng­êi sö dông lao ®éng (bµ B vµ anh K). TiÒn c«ng tr¶ cho ng­êi lao ®éng ë hai tr­êng hîp trªn lµ tr¶ cho lao ®éng qu¸ khø, tøc lao ®éng ®· kÕt tinh trong s¶n phÈm cña hä. Thùc chÊt ®©y lµ hîp ®ång d©n sù, lo¹i hîp ®ång dÞch vô mµ ta th­êng gäi lµ hîp ®ång “kho¸n viÖc” ( §iÒu 52 Bé luËt d©n sù). Nh×n chung, t×nh tr¹ng x¸c ®Þnh nhÇm quan hÖ ph¸p luËt, tõ ®ã, x¸c ®Þnh sai thÈm quyÒn gi¶i quyÕt cña Toµ còng nh­ thñ tôc tè tông th­êng tËp trung ë tranh chÊp vÒ viÖc ®­a ng­êi lao ®éng ®i lµm viÖc ë n­íc ngoµi vµ thùc hiÖn hîp ®ång dÞch vô. - VÒ gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò d©n sù trong vô ¸n lao ®éng: Quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng còng cã thÓ chøa ®ùng yÕu tè d©n sù. NhiÒu tr­êng hîp vô ¸n lao ®éng còng ph¶i gi¶i quyÕt c¶ phÇn liªn quan ®Õn d©n sù. V× vËy, toµ ph¶i x¸c ®Þnh ®­îc ®©u lµ quan hÖ ph¸p luËt chÝnh ®Ó tõ ®ã cã thÓ gi¶i quyÕt tæng hîp hay t¸ch ra thµnh nhiÒu vô ¸n kh¸c nhau ®Ó gi¶i quyÕt. VÝ dô, mét vô ¸n x¶y ra ë H¶i Phßng, anh X ký hîp ®ång lao ®éng víi C«ng ty t¾c xi Y. KÌm theo ®ã, C«ng ty Y b¾t anh X ®Æt cäc 10 triÖu ®ång phßng tr­êng hîp anh X g©y thiÖt h¹i hoÆc lý do kh¸c... HÕt h¹n hîp ®ång, anh X kh«ng cã vi ph¹m g× nh­ng c«ng ty Y còng kh«ng tr¶ l¹i tiÒn ®Æt cäc cho anh. Anh X ®· kiÖn C«ng ty Y ®Õn Tßa lao ®éng. Trong tr­êng hîp nµy, viÖc ®ßi tiÒn ®Æt cäc cña anh X chØ ®¬n thuÇn lµ quan hÖ ph¸p luËt d©n sù nªn ph¶i ®Ó Toµ d©n sù gi¶i quyÕt theo thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n d©n sù (PLTTGQCVADS). Tuú theo yªu cÇu cña ®­¬ng sù vµ lo¹i tranh chÊp mµ ta x¸c ®Þnh lµ quan hÖ ph¸p luËt lao ®éng hay quan hÖ ph¸p luËt d©n sù. NÕu C«ng ty t¾c xi Y ®¬n ph­¬ng chÊm døt hîp ®ång lao ®éng víi anh X hoÆc sa th¶i anh X tr¸i ph¸p luËt th× anh X cã thÓ kiÖn ®Õn Toµ lao ®éng, yªu cÇu gi¶i quyÕt c¶ vÒ vÊn ®Ò tiÒn ®Æt cäc ®ã, Toµ lao ®éng cã thÓ gi¶i quyÕt c¶ phÇn liªn quan ®Õn d©n sù, yªu cÇu C«ng ty Y tr¶ l¹i anh X 10 triÖu ®ång, tiÒn ®Æt cäc nÕu anh X cã yªu cÇu trë l¹i ®¬n vÞ ®Ó lµm viÖc. Tr­êng hîp ng­îc l¹i, nÕu anh X g©y thiÖt h¹i cho C«ng ty Y th× C«ng ty cã quyÒn kiÖn anh X, yªu cÇu båi th­êng thiÖt h¹i (lo¹i ¸n båi th­êng thiÖt h¹i cho chñ sö dông lao ®éng). Vô viÖc sÏ do Toµ lao ®éng gi¶i quyÕt theo thñ tôc tè tông lao ®éng. NÕu Toµ lao ®éng x¸c ®Þnh anh X cã nghÜa vô ph¶i båi th­êng thiÖt h¹i cho ng­êi sö dông lao ®éng lµ C«ng ty Y th× Toµ cã thÓ x¸c ®Þnh quyÒn cña C«ng ty Y ®­îc trõ sè tiÒn ®Æt cäc cña anh X vµo nghÜa vô båi th­êng. NÕu thiÕu, anh X ph¶i båi th­êng thªm, nÕu thõa C«ng ty ph¶i tr¶ cho anh X vµo lóc chÊm døt hîp ®ång lao ®éng. Qua ph©n tÝch mét sè vÝ dô thùc tÕ nh­ trªn, chóng ta thÊy r»ng, viÖc ¸p dông ph¸p luËt tè tông lao ®éng ®Ó gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng cßn ch­a triÖt ®Ó, ®«i khi thiÕu chÝnh x¸c. - VÒ thµnh phÇn Héi ®ång xÐt xö phiªn toµ s¬ thÈm: T¹i ®iÒu 16 PLTTGQCVAL§ quy ®Þnh: Thµnh phÇn Héi ®ång xÐt xö s¬ thÈm gåm 2 thÈm ph¸n vµ mét héi thÈm nh©n d©n. §©y lµ quy ®Þnh kh¸c so víi LuËt tè tông d©n sù. Nã cã ­u ®iÓm lµ gi¶i quyÕt vô an ®­îc chÝnh x¸c, v× xÐt mét c¸ch kh¸ch quan thÈm ph¸n lµ ng­êi cã tr×nh ®é ph¸p lý vµ chuyªn m«n nghiªp vô coa h¬n héi thÈm nh©n d©n; hä ho¹t ®éng chuyªn nghiÖp vµ ®­îc ®µo t¹o chuyªn s©u. Quy ®Þnh nµy cã thÓ phï hîp khi gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp vÒ quyÒn, nghÜa vô c¸c bªn. Tuy nhiªn, chÕ ®Þnh héi thÈm nh©n d©n cã ­u ®iÓm lµ bæ sung vµo Héi ®ång xÐt xö nh÷ng ng­êi cã kiÕn thøc thùc tÕ vµ kiÕn thøc x· héi s©u s¾c, cã uy tÝn ®èi víi quÇn chóng nh©n d©n. V× thÕ, nã lµm cho viÖc xÐt xö cña Toµ ¸n mang tÝnh nh©n d©n s©u s¾c. §Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc lao ®éng, Toµ ¸n cã thÓ ph¶i gi¶i quyÕt c¶ nh÷ng tranh chÊp vÒ lîi Ých. C¬ së chñ yÕu ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n nµy lµ t×nh h×nh kinh tÕ- x· héi, kinh nghiÖm thùc tÕ cña c¸c bªn. Do vËy, quy ®Þnh t¹i ®iÒu 16 PLTTGQCVAL§ cã ­u ®iÓm nh­ng còng cã mÆt h¹n chÕ lµ kh«ng ®¶m b¶o ®­îc c¬ chÕ ba bªn trong viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng theo quy ®inh t¹i ®iÒu 158 Bé luËt lao ®éng. Khi gi¶i quyÕt tranh chÊp vÒ lîi Ých th× kh«ng chØ dùa trªn c¬ së ph¸p luËt v× cã nh÷ng lîi Ých ch­a ®­îc ph¸p luËt quy ®Þnh. Trong tr­êng hîp ®ã, mét héi thÈm kh«ng thÓ ®¹i diÖn cho lîi Ých cña c¶ hai bªn. V× thÕ, nã ¶nh h­ëng ®Õn viÖc nghÞ ¸n vµ tuyªn ¸n. Mét thùc tÕ lµ c¸c héi thÈm lu«n theo ý kiÕn cña thÈm ph¸n. Nãi c¸ch kh¸c lµ thÈm ph¸n lu«n “cÇm trÞch” trong phiªn toµ. Quy ®Þnh nµy cã thÓ kh«ng ®¸p øng ®­îc yªu cÇu gi¶i quyÕt lîi Ých cña c¸c bªn. NÕu trong Héi ®ång xÐt xö cã hai héi thÈm ®¹i diÖn cho hai bªn th× vÉn ®Ò hoµ gi¶i hoÆc tÝnh kh¶ thi cña ph¸n quyÕt cã hiÖu qu¶ h¬n rÊt nhiÒu. Do vËy, nªn cã sù söa ®æi quy ®Þnh nµy ®Ó viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng ®¹t kÕt qu¶ tèt. 2.2. Nguyªn nh©n cña nh÷ng tån t¹i ®ã Nh÷ng tån t¹i vµ v­íng m¾c nªu trªn lµ do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c quan vµ chñ quan. Tr­íc hÕt, chóng ta kh«ng thÓ phñ nhËn sù nç lùc, cè g¾ng cña ngµnh Toµ ¸n. Nh­ng v× tè tông lao ®éng lµ mét ngµnh luËt cßn non trÎ, ¸n lao ®éng lµ mét lo¹i ¸n phøc t¹p vµ viÖc tiÕp xóc gi¶i quyÕt ¸n lao ®éng cßn Ýt, do ®ã, nhiÒu thÈm ph¸n ch­a n¾m v÷ng ph¸p luËt lao ®éng vµ c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thi hµnh, ch­a cã nhiÒu kinh nghiÖm, cho nªn mét sè Toµ ¸n rÊt lóng tóng khi ¸p dông thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n lao ®éng. Ngay tõ khi thô lý vô ¸n, nhiÒu Toµ ¸n ch­a n¨m ch¾c quy ®Þnh cña ph¸p luËt nªn sè vô ¸n lao ®éng ph¶i ®×nh chØ vµ t¹m ®×nh chØ viÖc gi¶i quyÕt do vi ph¹m thñ tôc tè tông chiÕm tû lÖ t­¬ng ®èi lín 34,9 %. Bªn c¹nh ®ã, c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt cßn ch­a râ rµng, thËm chÝ m©u thuÉn nhau, dÉn ®Õn viÖc hiÓu vµ ¸p dông ph¸p luËt kh«ng thèng nhÊt ë c¸c ®Þa ph­¬ng. VÝ dô, x¸c ®Þnh thêi ®iÓm ®Ó tÝnh thêi hiÖu gi¶i quyÕt tranh chÊp t¹i ®iÒu 167 Bé luËt lao ®éng vµ ®iÒu 32 PLTTGQCVAL§ lµ kh¸c nhau. Bé luËt lao ®éng lÊy méc tÝnh thêi hiÖu gi¶i quyÕt tranh chÊp c¸ nh©n tõ “ngµy mçi bªn tranh chÊp cho r»ng quyÒn, lîi Ých cña m×nh bÞ vi ph¹m”. Cßn ph¸p lÖnh l¹i tÝnh thêi hiÖu tõ khi “ph¸t sinh tranh chÊp” vµ tõ khi “hoµ gi¶i kh«ng thµnh”. Kh¸i niÖm “tranh chÊp lao ®éng” vµ “thÈm quyÒn gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng” cßn chung chung dÉn ®Õn t×nh tr¹ng xÐt xö sai thÈm quyÒn. §iÒu ®Æc biÖt lµ quan hÖ lao ®éng, tranh chÊp lao ®éng cïng mang tÝnh d©n sù hoÆc cã thÓ chøa ®ùng yÕu tè d©n sù nªn nhiÒu tr­êng hîp x¸c ®Þnh quan hÖ cã tranh chÊp “nhÇm lÉn”. NhiÒu thÈm ph¸n chuyªn m«n xö ¸n d©n sù nay chuyÓn sang xö ¸n lao ®éng nªn th­êng bÞ kinh nghiÖm xö ¸n d©n sù chi phèi. ë mét sè Toµ ¸n kh«ng cã hoÆc cã Ýt vô ¸n lao ®éng, c«ng t¸c xÐt xö c¸c vô ¸n lao ®éng ®­îc bè trÝ chung trong Toµ ¸n d©n sù hoÆc Toµ kinh tÕ mµ kh«ng thµnh lËp Toµ lao ®éng. Nh­ vËy, c«ng t¸c xÐt xö c¸c vô ¸n lao ®éng cßn ch­a ®­îc quan t©m ®óng møc. 2. KiÕn nghÞ Tõ viÖc nghiªn cøu nh÷ng tån t¹i vµ v­íng m¾c trong qu¸ tr×nh ¸p dông ph¸p luËt tè tông lao ®éng, chóng t«i xin ®­a ra mét sè ý kiÕn nh»m hoµn thiÖn LuËt tè tông lao ®éng, ®­a LuËt tè tông lao ®éng vµo gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng kÞp thêi, chÝnh x¸c. Thø nhÊt, ngµnh Toµ ¸n cÇn båi d­ìng, tËp huÊn kiÕn thøc vÒ ph¸p luËt lao ®éng vµ nghiÖp vô xÐt xö cho ®éi ngò thÈm ph¸n, héi thÈm tham gia xÐt xö ¸n lao ®éng, v× ¸n lao ®éng lµ mét lo¹i ¸n míi, kinh nghiÖm xÐt xö ¸n lao ®éng ch­a nhiÒu, tè tông lao ®éng ch­a ®­îc hiÓu ®óng vµ thèng nhÊt... ®Ó gãp phÇn gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng, tho¶ m·n yªu cÇu cña c¸c bªn ®­¬ng sù, t¹o ®iÒu kiÖn æn ®Þnh quan hÖ s¶n xuÊt vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, x· héi. Thø hai, Toµ ¸n còng cÇn cã v¨n b¶n h­íng dÉn viÖc thùc hiÖn Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng. §Æc biÖt lµ nh÷ng quy ®Þnh vÒ thñ tôc hoµ gi¶i nãi chung vµ vÒ nh÷ng ®iÓm kh¸c biÖt cña tè tông lao ®éng so víi tè tông d©n sù, tr¸nh hiÖn t­îng ®ång nhÊt, dÉn ®Õn viÖc ¸p dông ph¸p luËt tè tông lao ®éng kh«ng ®óng. Thø ba, nªn söa ®æi ®iÒu 10 PLTTGQCVAL§ theo h­íng thµnh phÇn Héi ®ång xÐt xö s¬ thÈm gåm mét thÈm ph¸n vµ hai héi thÈm nh©n d©n (nh­ mét sè ngµnh luËt tè tông kh¸c) ®Ó ®¶m b¶o c¬ chÕ ba bªn trong viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp lao ®éng, ®¶m b¶o viÖc gi¶i quyÕt lîi Ých cho c¸c bªn ®­îc ®Çy ®ñ, ¸p dông thñ tôc hoµ gi¶i ®­îc dÔ dµng, kh¶ thi. Söa l¹i c¸c quy ®Þnh vÒ thêi h¹n xÐt xö, chuÈn bÞ xÐt xö theo h­íng n©ng cao møc tèi ®a cho phï hîp yªu cÇu cña mét sè vô ¸n phøc t¹p, t¹o ®iÒu kiÖn cho thÈm ph¸n nghiªn cøu hå s¬ vô ¸n mét c¸ch tû mû, ®Çy ®ñ; tr¸nh hiÖn t­îng “xö Ðp” hoÆc vi ph¹m thêi h¹n tè tông. VÒ l©u dµi, nªn ph¸p ®iÓn ho¸ nh÷ng quy ®Þnh vÒ tè tông cã tÝnh d©n sù (d©n sù, lao ®éng, kinh tÕ, h«n nh©n - gia ®×nh) trong mét Bé luËt tè tông d©n sù chung v× cã nhiÒu ®iÓm chung. Tuy nhiªn, trong ®ã ph¶i cã nh÷ng phÇn riªng hîp lý dµnh cho tè tông lao ®éng. Cô thÓ, trong Bé luËt tè tông d©n sù kh«ng bao hµm phÇn quy ®Þnh vÒ ®×nh c«ng vµ ®Æc quyÕt ®×nh c«ng v× ®©y lµ mét ®¨c tr­ng riªng cña tè tông lao ®éng. KÕt luËn N ­íc ta ®ang trong thêi kú qu¸ ®é tiÕn lªn chñ nghÜa x· héi, trong ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn mét nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, cho phÐp tån t¹i nhiÒu lo¹i h×nh doanh nghiÖp, quan hÖ lao ®éng diÔn ra ngµy cµng phøc t¹p. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña ngµnh luËt tè tông lao ®éng lµ cÇn thiÕt. Nã trë thµnh mét c«ng cô qu¶n lý nhµ n­íc, t¹o ra m«i tr­êng b×nh ®¼ng gi÷a ng­êi lao ®éng vµ ng­êi sö dông lao ®éng. Hä ®Òu ®­îc ph¸p luËt t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó cã quyÒn yªu cÇu Toµ ¸n b¶o vÖ quyÒn lîi vµ ph¶i thùc hiÖn nghÜa vô luËt ®Þnh. Trong ph¹m vi ®Ò tµi nµy, t«i kh«ng cã tham väng nghiªn cøu tæng thÓ luËt tè tông lao ®éng- mét ngµnh luËt cßn míi mÎ, mµ t«i chØ ph©n tÝch nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau c¬ b¶n gi÷a tè tông lao ®éng vµ tè tông d©n sù nh»m cã c¸ch nh×n, c¸ch hiÓu tè tông lao ®éng ®óng víi b¶n chÊt, vai trß cña nã ®Ó tõ ®ã ¸p dông ph¸p luËt h×nh thøc ®óng ®¾n trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp lao ®éng. XuÊt ph¸t tõ quan hÖ ph¸p luËt kh¸c nhau mµ tån t¹i nh÷ng ngµnh luËt tè tông kh¸c nhau. Theo luËt hiÖn hµnh, chóng ta thÊy tè tông lao ®éng kh¸c tè tông d©n sù ë mét sè ®iÓm c¬ b¶n. Nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau nµy xuÊt ph¸t tõ ®Æc ®iÓm cña quan hÖ lao ®éng, ¶nh h­ëng cña nã ®èi víi x· héi... Tuy nhiªn, gi÷a chóng vÉn cã sù t­¬ng ®ång v× quan hÖ lao ®éng còng chøa ®ùng nh÷ng yÕu tè d©n sù. Do ®ã, viÖc hiÓu vµ ph©n biÖt ®­îc nh÷ng ®iÓm kh¸c nhau nµy kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò hoµn toµn dÔ dµng. V× nã liªn quan ®Õn viÖc ¸p dông luËt néi dung vµ quy ®Þnh vÒ quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c¸c bªn tranh chÊp. V× vËy, c¸c nhµ ¸p dông ph¸p luËt cÇn ph¶i cã kiÕn thøc ph¸p lý vµ nghiÖp vô xÐt xö v÷ng vµng, hiÓu vµ vËn dông tèt c¸c qui ®Þnh cña luËt néi dung trong viÖc gi¶i quyÕt c¸c lo¹i tranh chÊp lao ®éng./.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docSự khác nhau cơ bản giữa Tố tụng lao động và Tố tụng dân sự.doc