Thực trạng và hướng hoàn thiện chế định thẩm phán toà án nhân dân theo pháp luật hiện hành

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X Ban chấp hành Trung ương Đảng xác định một trong các đặc trưng cơ bản của xã hội XHCN hiện nay đó là “ Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản” [1]. Mới đây trong Nghị quyết 49-NQ/TW thì yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền và chủ trương xây dựng hệ thống các cơ quan tư pháp “ trong sạch, vững mạnh, dân chủ, nghiêm minh, bảo vệ công lý và quyền con người ” được đề cập và nhấn mạnh một lần nữa. Đối với việc thực hiện hai yêu cầu này thì việc nâng cao chất lượng hoạt động của Thẩm phán Toà án nhân dân là một yếu tố không thể thiếu. Bởi lẽ muốn xây dựng một Nhà nước pháp quyền thì cần phải có một hệ thống pháp luật đủ mạnh điều chỉnh các mối quan hệ trong xã hội. Tuy nhiên để có một hệ thống pháp luật hoàn thiện, phát huy hiệu quả của nó thì còn cần thiết phải có một cơ quan bảo vệ pháp luật làm việc có chất lượng và hiệu quả cao. Trong các cơ quan bảo vệ pháp luật, Toà án có vai trò vô cùng quan trọng mà người giữ vị trí trung tâm, đảm đương phần lớn công việc của Toà chính là Thẩm phán. Có thể thấy, Thẩm phán TAND có một vị trí đặc biệt trong việc thực hiện quyền Tư pháp, là người đại diện cho Nhà nước bảo vệ sự công bằng trong xã hội. Do đó, yêu cầu xác định về chất lượng hoạt động của Thẩm phán TAND là một việc làm đúng đắn. Tình hình nghiên cứu Ngay từ khi thành lập cho tới nay, Nhà nước ta đã chú ý tới xây dựng đội ngũ các cơ quan tư pháp. Hệ thống các văn bản điều chỉnh về chế định Thẩm phán theo thời gian ngày càng được củng cố và hoàn thiện. Chính sánh của Đảng, Nhà nước và pháp luật nước ta đã tạo điều kiện cho việc chuyển hoá đội ngũ Thẩm phán. Cùng với đó, có rất nhiều các công trình khoa học nghiên cứu về các vấn đề liên quan tới Thẩm phán TAND cụ thể như việc xây dựng đội ngũ Thẩm phán trong giai đoạn hiện nay, chế độ bổ nhiệm Thẩm phán, tính độc lập trong hoạt động xét xử của Thẩm phán, phẩm chất nhân cách của người Thẩm phán Mục đích nghiên cứu Hiện nay, mặc dù hệ thống pháp luật quy định về chế định Thẩm phán nói riêng và các cơ quan tư pháp nói chung tương đối đầy đủ và cụ thể song trên thực tế còn nhiều bất cập khi thực hiện các quy định của pháp luật. Yêu cầu đặt ra hiện tại là tìm được những “thiếu sót” của pháp luật để đề ra những biện pháp tháo gỡ và khắc phục. Chính vì vậy, mục đích nghiên cứu cuối cùng của em khi lựa chọn đề tài: “Chế định Thẩm phán Toà án nhân dân theo quy định của pháp luật hiện hành” không nằm ngoài việc tìm hiểu các quy định của pháp luật về Thẩm phán, chỉ ra những hạn chế của pháp luật và kiến nghị hướng hoàn thiện từ đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của Thẩm phán cho phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp và chiến lược xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật của Việt Nam nói chung trong giai đoạn hiện nay. Phương pháp nghiên cứu Quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của triết học Mác xít là phương pháp duy vật biện chứng và phương pháp duy vật lịch sử để phân tích những vấn đề trong bài viết, tuân theo quy luật logic, tổng hợp, đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn. Kết cấu của khoá luận Với nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu như trên, bố cục của bài luận văn bao gồm 2 chương như sau: Chương 1: Những nội dung cơ bản của chế định Thẩm phán Toà án nhân dân theo quy định của pháp luật hiện hành. Chương 2: Thực trạng và hướng hoàn thiện chế định Thẩm phán Toà án nhân dân theo pháp luật hiện hành. Mục lục Lời mở đầu 1 Chương 1 4 những nội dung cơ bản của chế định thẩm phán Toà án nhân dân theo quy định của pháp luật hiện hành. 4 1.1 lịch sử hình thành và phát triển của chế định thẩm phán Toà án nhân dân 4 1.1.1 Hiến pháp 1946 4 1.1.2. Hiến pháp 1959 6 1.1.3. Hiến pháp 1980 7 1.1.4. Hiến pháp 1992 và Hiến pháp 1992 sửa đổi, bổ sung 8 1.2. Nội dung cơ bản của chế định thẩm phán Toà án nhân dân theo quy định của pháp luật hiện hành 10 1.2.1. Thẩm phán, vị trí, vai trò của người Thẩm phán 10 1.2.2. Quyền hạn và nghĩa vụ của người Thẩm phán 15 1.2.3. Tiêu chuẩn và nguồn Thẩm phán 16 1.2.4. Tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm và cách chức Thẩm phán 18 1.2.5. Tiền lương và các chế độ phụ cấp cho Thẩm phán 20 1.2.6. Khen thưởng và kỷ luật Thẩm phán 22 Chương 2 24 Thực trạng và hướng hoàn thiện chế định thẩm phán Toà án nhân dân theo pháp luật hiện hành 24 2.1. Thực trạng chế định thẩm phán Toà án nhân dân 24 2.1.1. Về chế độ tuyển chọn, bổ nhiệm Thẩm phán 24 2.1.3. Về số lượng và chất lượng Thẩm phán 36 2.1.4. Cơ chế quản lý Nhà nước đối với Thẩm phán 42 2.1.5. Những nguyên nhân khách quan và chủ quan của thực trạng trên. 43 2.2. phương hướng hoàn thiện chế định thẩm phán Toà án nhân dân 46 2.2.1. Về chế độ tuyển chọn, bổ nhiệm Thẩm phán 46 2.2.2. Cải cách chế độ tiền lương và chế độ đãi ngộ khác cho Thẩm phán 50 2.2.3. Đảm bảo các điều kiện vật chất, tinh thần cho hoạt động của Thẩm phán 52 2.2.4. Đổi mới cơ chế quản lý Nhà nước đối với Thẩm phán. 54 Kết luận 57 Danh mục Tài liệu tham khảo 58

doc61 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 09/03/2013 | Lượt xem: 2671 | Lượt tải: 4download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Thực trạng và hướng hoàn thiện chế định thẩm phán toà án nhân dân theo pháp luật hiện hành, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
iªn lÖch bÊt kú yÕu tè nµo, nÕu kh«ng sÏ kh«ng ®¸p øng ®­îc yªu cÇu c«ng t¸c cña ngµnh. Ngoµi nh÷ng tiªu chuÈn chung, ph¸p luËt cßn quy ®Þnh nh÷ng tiªu chuÈn cô thÓ cho ThÈm ph¸n Toµ ¸n tõng cÊp. Ph¸p lÖnh ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm nh©n d©n n¨m 2002 vµ Th«ng t­ liªn tÞch sè 01/2003/TTLT/TANDTC-BQP-UBTUMTTQVN ngµy 01/4/2003 quy ®Þnh cô thÓ c¸c tiªu chuÈn nµy. Thø ba: VÒ nhiÖm kú ThÈm ph¸n NhiÖm kú cña ThÈm ph¸n cã ¶nh h­ëng lín tíi ho¹t ®éng nghÒ nghiÖp cña ThÈm ph¸n, ®Æc biÖt lµ nguyªn t¾c lµm viÖc ®éc lËp cña ThÈm ph¸n. Trong c¬ chÕ tuyÓn chän, bæ nhiÖm ThÈm ph¸n ë c¸c n­íc ®Òu chó ý tíi viÖc quy ®Þnh vÊn ®Ò nµy cho ThÈm ph¸n vµ c¸c chøc danh t­ ph¸p nãi chung. Ph¸p luËt quy ®Þnh nhiÖm kú ThÈm ph¸n nh»m môc ®Ých t¨ng tr¸ch nhiÖm cña ThÈm ph¸n trong c«ng viÖc xÐt xö cña m×nh. NhiÖm kú cña ThÈm ph¸n hiÖn nay theo ph¸p luËt ViÖt Nam quy ®Þnh lµ 5 n¨m. ë Malaixia vµ óc thùc hiÖn chÕ ®é bæ nhiÖm ThÈm ph¸n suèt ®êi, ë Mü nh­ ®· nªu thùc hiÖn c¶ hai thêi h¹n suèt ®êi vµ nhiÖm kú cã thêi h¹n. VËy t¹i sao cã sù kh¸c nhau nh­ thÕ trong c¬ chÕ tuyÓn chän ë c¸c n­íc? Ph¸p luËt c¸c n­íc cã nh÷ng quy ®Þnh kh¸c nhau phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn kinh tÕ, x· héi vµ nÒn chÝnh trÞ cña mçi quèc gia. Tuy nhiªn, theo nhËn xÐt chung cña rÊt nhiÒu c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cho r»ng nhiÖm kú hiÖn nay cña ThÈm ph¸n n­íc ta lµ qu¸ ng¾n. Thùc tÕ nhiÖm kú qu¸ ng¾n nh­ vËy sÏ t¹o mét t©m lý kh«ng æn ®Þnh cho ThÈm ph¸n trong qu¸ tr×nh ®­¬ng nhiÖm. HiÖn nay, §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®Æc biÖt quan t©m tíi viÖc ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé t­ ph¸p lµ ThÈm ph¸n phôc vô cho c«ng t¸c xÐt xö. ChÊt l­îng ThÈm ph¸n hiÖn cã chuyÓn biÕn h¬n rÊt nhiÒu so víi nh÷ng n¨m ®Çu thùc hiÖn c¬ chÕ tuyÓn chän. Bªn c¹nh ®ã, nÒn kinh tÕ, x· héi ngµy cµng ph¸t triÓn vµ ®ang trªn ®µ héi nhËp m¹nh mÏ khu vùc vµ thÕ giíi, viÖc häc tËp kinh nghiÖm vµ nh÷ng tiÕn bé cña c¸c n­íc tiªn tiÕn kh«ng cßn lµ ®iÒu míi mÎ n÷a. HÇu hÕt c¸c ThÈm ph¸n khi ®· ®­îc bæ nhiÖm lµm ThÈm ph¸n lÇn ®Çu, cã nhiÒu kinh nghiÖm nªn ®Òu ®­îc bæ nhiÖm l¹i ë nhiÖm kú tiÕp theo. Nh÷ng ThÈm ph¸n cã ®ñ tiªu chuÈn 5 n¨m mét lÇn bæ nhiÖm l¹i thùc sù kh«ng cÇn thiÕt khi mµ thñ tôc bæ nhiÖm l¹i lÇn sau kh«ng cã sù kh¸c nhau c¬ b¶n. §©y chÝnh lµ tån t¹i mµ ph¸p luËt hiÖn giê ch­a ®iÒu chØnh ®­îc hÕt. Mét sè ý kiÕn kh¸c l¹i cho r»ng nÕu quy ®Þnh nhiÖm kú ThÈm ph¸n suèt ®êi sÏ g©y nªn mét søc ú cho ThÈm ph¸n bëi kh«ng cã g× ®¶m b¶o cho viÖc c¸ch chøc chøc danh ThÈm ph¸n cña hä khi ThÈm ph¸n vi ph¹m ph¸p luËt. H¬n n÷a, nÒn kinh tÕ n­íc ta hiÖn t¹i cßn kÐm ph¸t triÓn, ThÈm ph¸n ch­a ®ñ tr×nh ®é nh­ ThÈm ph¸n c¸c n­íc ph¸t triÓn kh¸c nªn kh«ng thÓ véi vµng thay ®æi nhiÖm kú. Theo ý kiÕn c¸ nh©n em, quan ®iÓm thø hai cã yÕu tè hîp lý. Tr­íc hÕt chóng ta kh«ng thÓ ngay lËp tøc thay ®æi nhiÖm kú cho ThÈm ph¸n. ViÖc bæ nhiÖm l¹i ThÈm ph¸n trong giai ®o¹n hiÖn nay còng lµ mét môc ®Ých phÊn ®Êu cña c¸c ThÈm ph¸n ®ang ®­¬ng nhiÖm råi. §Ó ®­îc bæ nhiÖm l¹i, ThÈm ph¸n Toµ ¸n buéc ph¶i cè g¾ng trong c«ng viÖc, t¹o uy tÝn vµ lßng tin trong cã quan, ®¬n vÞ. §©y lµ mét “c¸ch” b¶o ®¶m chÊt l­îng ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n ®ång thêi vÉn gi÷ ®­îc tÝnh kû luËt cña ThÈm ph¸n. Khi kh«ng hoµn thµnh tèt nhiÖm vô ThÈm ph¸n cã thÓ bÞ c¸ch chøc bÊt cø lóc nµo. Tuy nhiªn, nÕu cã thÓ quy ®Þnh nhiÖm kú cña ThÈm ph¸n cao h¬n 5 n¨m th× viÖc æn ®Þnh c«ng t¸c cña ThÈm ph¸n cã thÓ ®­îc ®¸p øng tèt h¬n trong qu¸ tr×nh lµm viÖc vµ cèng hiÕn cña mçi ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n. §©y còng lµ mét ph­¬ng ¸n cÇn ph¶i tÝnh tíi. Thø t­: Hå s¬ ®Ò nghÞ bæ nhiÖm( vµ bæ nhiÖm l¹i ) ThÈm ph¸n Theo h­íng dÉn t¹i Th«ng t­ liªn tÞch sè 01/2003/TTLT ngµy 1/4/2003 h­íng dÉn thi hµnh mét sè quy ®Þnh cña Ph¸p lÖnh ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm nh©n d©n th× thÊy r»ng ThÈm ph¸n ®­îc ®Ò nghÞ bæ nhiÖm lÇn ®Çu cÇn 9 lo¹i giÊy tê, nÕu t¸i nhiÖm th× cÇn 8 lo¹i giÊy tê[15]. Mçi lÇn ThÈm ph¸n hÕt nhiÖm kú ph¶i lµm l¹i toµn bé hå s¬ míi. Ph¸p luËt quy ®Þnh nh­ vËy trªn c¬ së qu¶n lý chÆt chÏ hå s¬ cña ThÈm ph¸n tuy nhiªn trªn thùc tÕ qu¸ tr×nh nµy kh«ng cÇn thiÕt, nã cßn t¹o nªn sù phiÒn hµ cho ng­êi ThÈm ph¸n. Thø n¨m: Héi ®ång tuyÓn chän ThÈm ph¸n Héi ®ång tuyÓn chän ThÈm ph¸n Toµ ¸n c¸c cÊp hiÖn nay tu©n theo quy ®Þnh t¹i Ph¸p lÖnh ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm nh©n d©n n¨m 2002 vµ c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn thi hµnh. Trong qu¸ tr×nh lµm viÖc cña Héi ®ång tuyÓn chän cho thÊy Héi ®ång ®· ph¸t hiÖn nhiÒu tr­êng hîp ®¬n vÞ ®Ò nghÞ kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn theo quy ®Þnh ®Ó tr×nh bæ nhiÖm hoÆc t¸i bæ nhiÖm ThÈm ph¸n. C¸c Héi ®ång còng ®· xem xÐt nhiÒu tr­êng hîp ThÈm ph¸n vi ph¹m kû luËt, ®¹o ®øc ®Ó ®Ò nghÞ kû luËt, miÔn nhiÖm vµ c¸ch chøc. Tuy nhiªn Héi ®ång tuyÓn chän ThÈm ph¸n c¸c cÊp cÇn n©ng cao h¬n n÷a tr¸ch nhiÖm nghiªn cøu hå s¬ ThÈm ph¸n, mÆt kh¸c cã sù tiÕp cËn ThÈm ph¸n tõ phÝa nh©n d©n ®Ó cã mét c¸ch ®¸nh gi¸, nh×n nhËn toµn diÖn vÒ ThÈm ph¸n, tr¸nh sù phiÕn diÖn, mét chiÒu. 2.1.2. VÒ tiÒn l­¬ng vµ c¸c chÕ ®é ®·i ngé kh¸c cho ThÈm ph¸n Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, Nhµ n­íc ta thùc hiÖn c«ng cuéc c¶i c¸ch chÕ ®é tiÒn l­¬ng cho toµn bé c«ng chøc vµ viªn chøc Nhµ n­íc ®· mang l¹i sù ®¶m b¶o cuéc sèng tèt h¬n so víi tr­íc. NÕu so s¸nh víi c¸c sè liÖu cò sÏ thÊy ®­îc sù tiÕn bé ®¸ng kÓ cña chÕ ®é tiÒn l­¬ng cho ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n, cô thÓ nh­ sau: Theo NghÞ quyÕt sè 730/2004/NQ-UBTVQH11 vÒ viÖc phª chuÈn b¶ng l­¬ng chuyªn m«n nghiÖp vô ngµnh Toµ ¸n ®­îc ¸p dông tõ ngµy 01/10/2004 th× b¶ng l­¬ng ThÈm ph¸n ®­îc quy ®Þnh nh­ sau: + ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn vµo ng¹ch A1, gåm 9 bËc víi hÖ sè bËc l­¬ng thÊp nhÊt lµ 2,34, bËc cao nhÊt lµ 4,98 + ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh vµo ng¹ch A2, gåm 8 bËc víi hÖ sè bËc l­¬ng thÊp nhÊt lµ 4,40, bËc cao nhÊt lµ 6,78 + ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao vµo ng¹ch A3, gåm 6 bËc víi hÖ sè bËc l­¬ng thÊp nhÊt lµ 6,20, bËc cao nhÊt lµ 8,00 NÕu so s¸nh víi hÖ sè bËc l­¬ng trong NghÞ quyÕt sè 35/NQ-UBTVQH K9 ngµy 17/5/1993 th× bËc l­¬ng cña ThÈm ph¸n ®­îc n©ng cao lªn rÊt nhiÒu [17] (ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn cã 10 bËc, hÖ sè bËc thÊp nhÊt 2,16, bËc cao nhÊt 4,25 ; ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh cã hÖ sè bËc l­¬ng cao nhÊt lµ 5,70; ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao cã hÖ sè bËc cao nhÊt lµ 7,10 ). §©y lµ mét tiÕn bé cña ph¸p luËt trong viÖc ®iÒu chØnh bËc l­¬ng cho ThÈm ph¸n, ®iÒu ®ã còng cã nghÜa lµ møc l­¬ng cña ThÈm ph¸n sÏ cao h¬n so víi tr­íc. Tuy nhiªn theo quy ®Þnh míi trong b¶ng l­¬ng cña ThÈm ph¸n Toµ ¸n c¸c cÊp so víi b¶ng l­¬ng cña c«ng chøc, c¸n bé kh¸c cïng lo¹i th× kh«ng thÊy cã sù kh¸c biÖt. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ kh«ng cã sù ­u tiªn vÒ hÖ sè l­¬ng trong b¶ng l­¬ng cho chøc danh ThÈm ph¸n. Ngµy 6/1/2009, xÐt ®Ò nghÞ cña Bé tr­ëng Bé lao ®éng-Th­¬ng binh vµ X· héi, Bé tr­ëng Bé néi vô vµ Bé tr­ëng Bé tµi chÝnh, ChÝnh phñ ra NghÞ ®Þnh sè 33/2009/N§-CP quy ®Þnh møc l­¬ng tèi thiÓu chung lµ 650.000 ®ång[18]. Nh­ vËy so víi lÇn t¨ng l­¬ng tr­íc cã thÓ thÊy møc l­¬ng tèi thiÓu ngµy cµng cao, do ®ã møc l­¬ng cña ThÈm ph¸n còng t¨ng thªm. HiÖn t¹i tiÒn l­¬ng cña ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn lµ 3.237.000 ®ång, ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh lµ 4.407.000 ®ång, thÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao lµ 5.200.000 ®ång. Cïng víi ®ît t¨ng l­¬ng c¬ b¶n lµ sù biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ, vÒ nhu cÇu thiÕt yÕu cña ®êi sèng, ng­êi ThÈm ph¸n còng kh«ng n»m ngoµi vßng quay ®ã. So víi nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi, trung b×nh tiÒn l­¬ng ThÈm ph¸n t¹i ViÖt Nam thÊp h¬n nhiÒu. Møc ®·i ngé cña Nhµ n­íc dµnh cho ThÈm ph¸n Ýt hoÆc nhiÒu cã ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi sù ®éc lËp kh¸ch quan khi xÐt xö, v× vËy sù ®·i ngé kh«ng n»m ngoµi môc ®Ých lµ n©ng cao chÊt l­îng ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n TAND. Ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n cã mét chÕ ®é ­u ®·i riªng chÝnh bëi ho¹t ®éng nghÒ nghiÖp ®Æc thï bªn c¹nh tiÒn l­¬ng lµ kho¶n thu nhËp chÝnh. Tuy nhiªn kho¶n ­u ®·i hiÖn nay cßn rÊt “khiªm tèn”. V× vËy tiÒn l­¬ng vÉn lµ kho¶n thu nhËp chñ yÕu cña ThÈm ph¸n. TiÒn l­¬ng ph¶i ®¶m b¶o bï ®¾p søc lao ®éng mµ ng­êi lao ®éng ®· bá ra trong qu¸ tr×nh lµm viÖc vµ s¸ng t¹o. Theo quy ®Þnh t¹i ph¸p lÖnh c¸n bé c«ng chøc n¨m 2003, söa ®æi bæ sung qua c¸c n¨m 2007, 2008 th× ThÈm ph¸n kh«ng ®­îc tham gia vµo c¸c c«ng viÖc kinh doanh, bu«n b¸n…[7], ngoµi tiÒn l­¬ng vµ kho¶n ­u ®·i Ýt ái hä thùc sù kh«ng cßn nguån thu nµo kh¸c. Bªn c¹nh ®ã, víi nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®ang ngµy cµng x©m nhËp s©u s¾c vµo cuéc sèng ®· t¹o ra nh÷ng thay ®æi toµn diÖn tíi trÞ an x· héi. NhiÒu tÖ n¹n vµ vi ph¹m ph¸p luËt g©y ¶nh h­ëng xÊu tíi nÒn chÝnh trÞ, kinh tÕ vµ x· héi cho nªn nhiÖm vô cña ThÈm ph¸n vµ ngµnh Toµ ¸n ngµy cµng nÆng nÒ h¬n bao giê hÕt. Nh»m ®¶m b¶o cho ThÈm ph¸n yªn t©m c«ng t¸c, kh«ng bÞ chi phèi bëi yÕu tè kinh tÕ, ®ång thêi nh»m thu hót nh©n tµi cho ngµnh Toµ ¸n, gi¶m bít hiÖn t­îng ‘ch¶y m¸u chÊt x¸m” ngµnh Toµ ¸n, xuÊt ph¸t tõ tÝnh ®Æc thï nghÒ nghiÖp, tõ nhu cÇu thiÕt yÕu trong cuéc sèng cña ThÈm ph¸n th× viÖc ®iÒu chØnh l­¬ng phï hîp cho ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n, cña ThÈm ph¸n nãi riªng lµ mét viÖc lµm bøc thiÕt hiÖn nay. Cïng víi c«ng cuéc c¶i c¸ch chÕ ®é tiÒn l­¬ng, chÕ ®é phô cÊp nghÒ nghiÖp cho ThÈm ph¸n còng ®­îc ®iÒu chØnh cho cao h¬n. Cã thÓ thÊy hµng lo¹t nh÷ng thay ®æi, cô thÓ lµ: QuyÕt ®Þnh sè 154 cña Thñ t­íng chÝnh phñ ngµy 12/3/1996 ®ang ¸p dông viÖc thùc hiÖn chÕ ®é båi d­ìng phiªn toµ cho ThÈm ph¸n [19]. Theo ®ã ThÈm ph¸n lµ chñ to¹ phiªn toµ ®­îc h­ëng 15.000®ång/ng­êi/ngµy. Nguån kinh phÝ nµy n»m trong kÕ ho¹ch ng©n s¸ch Nhµ n­íc chi tr¶. QuyÕt ®Þnh sè 171/2005, quyÕt ®Þnh cña Thñ t­íng chÝnh phñ ngµy 8/7/2005 quy ®Þnh vÒ chÕ ®é phô cÊp tr¸ch nhiÖm cho ThÈm ph¸n [20], theo ®ã ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn ®­îc h­ëng phô cÊp lµ 30% tiÒn l­¬ng; ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh ®­îc h­ëng phô cÊp b»ng 25% tiÒn l­¬ng; ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao møc phô cÊp lµ 20% tiÒn l­¬ng. So víi tr­íc 120.000 ®ång/ng­êi/th¸ng th× ®©y lµ mét tiÕn bé cã lîi cho ThÈm ph¸n. §ång thêi, phô cÊp tr¸ch nhiÖm nµy sÏ kh«ng ®­îc tÝnh lµ kho¶n ®Ó h­ëng c¸c chÕ ®é b¶o hiÓm y tÕ vµ b¶o hiÓm x· héi. §èi víi nh÷ng ThÈm ph¸n lµm viÖc ë nh÷ng n¬i xa x«i, hÎo l¸nh, Nhµ n­íc quy ®Þnh chÕ ®é phô cÊp khu vùc cho hä. Còng gièng nh­ ®èi víi c¸n bé, c«ng chøc nãi chung, hiÖn nay cã 7 møc: 0,1; 0,2; 0.3; 0,4; 0,5; 0,7 vµ 1,0 so víi møc l­¬ng tèi thiÓu chung. Phô cÊp ®Æc biÖt cã 3 møc: 30%, 50%, 100% møc l­¬ng ®ang h­ëng. §èi víi nh÷ng ThÈm ph¸n gi÷ chøc vô l·nh ®¹o th× ®­îc h­ëng thªm phô cÊp chøc vô l·nh ®¹o, cã th©m niªn c«ng t¸c v­ît khung th× h­ëng thªm phô cÊp th©m niªn v­ît khung, phô cÊp th©m niªn v­ît khung b»ng 5% bËc l­¬ng ®ang h­ëng, tõ n¨m thø t­ trë ®i mçi n¨m ®­îc tÝnh thªm 1%. ChÕ ®é, chÝnh s¸ch ®èi víi ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n mµ ph¸p luËt ®· vµ ®ang quy ®Þnh lµ t­¬ng ®èi ®¸p øng víi tÝnh chÊt c«ng viÖc ng­êi ThÈm ph¸n ®¶m nhËn vµ søc lùc ng­êi ThÈm ph¸n bá ra. ChÕ ®é nµy khÝch lÖ cho hä hoµn thµnh xuÊt s¾c nhiÖm vô, n©ng cao chÊt l­îng ho¹t ®éng vµ uy tÝn cña ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. Nh­ng vÉn cßn nh÷ng bÊt cËp cô thÓ trong c¬ chÕ tiÒn l­¬ng cña ThÈm ph¸n, so víi ®Æc thï c«ng viÖc, so víi søc lao ®éng trÝ ãc mµ c¸c ThÈm ph¸n bá ra th× thùc sù tiÒn l­¬ng cña hä kh«ng cã sù ­u tiªn so víi c¸c c«ng chøc, c¸n bé b×nh th­êng kh¸c. ChØ cã thÓ ®­îc ®¶m b¶o vÒ c¬ së, vËt chÊt, vÒ ®iÒu kiÖn kinh tÕ nãi chung th× míi ®¶m b¶o ®­îc x©y dùng mét ®éi ngò c¸n bé trong s¹ch, kh«ng quan liªu, kh«ng vi ph¹m, phÊn ®Êu cho c«ng viÖc, thu hót nh©n lùc vµ tµi lùc x©y dùng mét ®Êt n­íc v÷ng m¹nh vÒ mäi mÆt. 2.1.3. VÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng ThÈm ph¸n Thø nhÊt: VÒ sè l­îng ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n So víi 2 n¨m tr­íc, sè l­îng ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp t¨ng lªn ®¸ng kÓ. HiÖn nay, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao cã 120 ThÈm ph¸n, Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh cã 1118 ThÈm ph¸n. Sè l­îng ThÈm ph¸n Toµ ¸n qu©n sù c¸c cÊp lµ 141 ng­êi. Theo NghÞ quyÕt 716 cña UBTVQH trong ®ã Toµ ¸n qu©n sù trung ­¬ng cã 19 ThÈm ph¸n, Toµ ¸n qu©n sù qu©n khu vµ t­¬ng ®­¬ng cã 54 ThÈm ph¸n, Toµ ¸n qu©n sù khu vùc cã 68 ThÈm ph¸n. So víi c¸c Toµ ¸n nh©n d©n, Toµ ¸n qu©n sù c¸c cÊp lµ cã sè l­îng biªn chÕ vµ sè l­îng ThÈm ph¸n æn ®Þnh h¬n [14]. Trong n¨m 2009, ®éi ngò c¸n bé cña c¸c Toµ ¸n tiÕp tôc ®­îc cñng cè vµ kiÖn toµn. ViÖc thiÕu c¸n bé l·nh ®¹o ë mét sè Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng vÒ c¬ b¶n ®· ®­îc kh¾c phôc. Trong n¨m qua, Chñ tÞch n­íc ®· bæ nhiÖm vµ bæ nhiÖm l¹i 53 ThÈm ph¸n Tßa ¸n nh©n d©n tèi cao. Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ®· bæ nhiÖm vµ bæ nhiÖm l¹i 16 c¸n bé cÊp vô vµ 19 c¸n bé cÊp phßng cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao; 371 Ch¸nh ¸n, Phã ch¸nh ¸n Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng ( Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh 49, Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn 310, Toµ ¸n Qu©n sù cÊp qu©n khu 06 vµ Toµ ¸n qu©n sù khu vùc 06 ). 967 ThÈm ph¸n Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng ( Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh 270, Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn 670, Toµ ¸n qu©n sù cÊp qu©n khu 15 vµ Toµ ¸n qu©n sù khu vùc 12 ). Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao vµ Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n cÊp tØnh ®· ®iÒu ®éng, biÖt ph¸i trªn 200 l­ît ThÈm ph¸n ®Ó t¨ng c­êng c«ng t¸c xÐt xö cho c¸c ®¬n vÞ hiÖn cßn thiÕu ThÈm ph¸n so víi yªu cÇu c«ng viÖc vµ c¸c Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn ®Ó ®¸p øng yªu cÇu cña viÖc t¨ng thÈm quyÒn xÐt xö. Theo NghÞ quyÕt míi nhÊt cña UBTVQH, cã hiÖu lùc tõ 1/3/2009 viÖc bæ sung biªn chÕ vµ sè l­îng cho c¸c cÊp Toµ ¸n ®Æc biÖt lµ Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn, quËn, thµnh phè, thÞ x· thuéc tØnh vÉn tiÕp tôc ®­îc tiÕn hµnh[21]. Nh­ vËy cã thÓ thÊy sè l­îng ThÈm ph¸n Toµ ¸n hiÖn nay vÉn ch­a thÓ ®¸p øng ®­îc nhu cÇu c«ng viÖc xÐt xö . HiÖn nay víi viÖc t¨ng thÈm quyÒn xÐt xö cho Toµ ¸n cÊp huyÖn, víi sè l­îng vô ¸n hµng n¨m ngµy cµng t¨ng th× b¶o ®¶m sè l­îng ThÈm ph¸n TAND lµ mét yªu cÇu mang tÝnh thêi sù. Thø hai: VÒ chÊt l­îng ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n Ho¹t ®éng xÐt xö cña Toµ ¸n ®­îc thùc hiÖn th«ng qua Héi ®ång xÐt xö, trong ®ã ThÈm ph¸n lµ nh©n vËt trung t©m, lµm chñ to¹ phiªn toµ. ThÈm ph¸n lµ ng­êi nh©n danh n­íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ra c¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh mang tÝnh c­ìng chÕ Nhµ n­íc. Nh­ vËy, ®¸nh gi¸ vÒ chÊt l­îng ThÈm ph¸n, tr­íc hÕt cÇn nh×n nhËn d­íi gãc ®é ho¹t ®éng xÐt xö. ChÊt l­îng cña ThÈm ph¸n phô thuéc vµo viÖc ThÈm ph¸n ®ã cã hoµn thµnh tèt nhiÖm vô ®­îc giao hay kh«ng? sè ¸n bÞ huû, xÐt xö sai nh­ thÕ nµo? ®Ó tõ ®ã cã mét c¸i nh×n trùc diÖn vÒ t×nh h×nh ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n ë mçi cÊp Toµ ¸n trong ph¹m vi toµn quèc. Hµng n¨m, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ®Òu cã b¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c xÐt xö trong n¨m vµ ®Ò ra c¸c ph­¬ng h­íng nhiÖm vô n¨m tiÕp theo cña toµn ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. Theo ®ã, trong n¨m 2009, Toµ ¸n nh©n d©n vµ Toµ ¸n qu©n sù c¸c cÊp ®· gi¶i quyÕt ®­îc 274.147 vô ¸n trong tæng sè 295.989 vô ¸n ®· thô lý, ®¹t 92,6%. So víi n¨m 2008 th× sè vô ¸n Toµ ¸n c¸c cÊp ®· thô lý t¨ng 22.827 vô vµ sè l­îng c¸c vô ¸n ®· gi¶i quyÕt nhiÒu h¬n 20.638 vô. Sè vô ¸n cßn l¹i lµ 21.842 vô vµ vÉn ®ang tiÕp tôc ®­îc gi¶i quyÕt. Cô thÓ ®èi víi c¸c lo¹i vô ¸n nh­ sau Tßa ¸n nh©n d©n vµ Toµ ¸n qu©n sù c¸c cÊp ®· thô lý 80.104 vô ¸n víi 138.823 bÞ c¸o; ®· gi¶i quyÕt xÐt xö ®­îc 78.343 vô ¸n víi 134.717 bÞ c¸o ®¹t 97,8% sè vô vµ 97% sè bÞ c¸o. Trong ®ã xÐt xö, gi¶i quyÕt theo thñ tôc s¬ thÈm 65.462 vô víi 114.344 bÞ c¸o; theo thñ tôc phóc thÈm 12.687 vô víi 20.079 bÞ c¸o vµ theo thñ tôc gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm 194 vô víi 294 bÞ c¸o. Do c¸c nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan tû lÖ c¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh bÞ huû vÉn cßn chiÕm 0,71%, bÞ söa lµ 4,21%. VÒ c¸c vô viÖc d©n sù Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp ®· thô lý 214.174 vô viÖc trong ®ã ®· gi¶i quyÕt xÐt xö ®­îc 194.358 vô viÖc, ®¹t 90,7%. Tû lÖ c¸c b¶n ¸n , quyÕt ®Þnh bÞ huû lµ 1,55% (do nguyªn nh©n chñ quan) t¨ng so víi n¨m tr­íc lµ 0,14%. C¸c b¶n ¸n bÞ söa lµ 2,64%, gi¶m do nguyªn nh©n chñ quan 0,39 %. Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp ®· thô lý 1.557 vô ¸n hµnh chÝnh trong ®ã ®· gi¶i quyÕt ®­îc 1299 vô, ®¹t 83,4%. Tû lÖ c¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh bÞ huû lµ 6,92%, bÞ söa lµ 4,77%. So víi cïng kú n¨m tr­íc, tû lÖ c¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh bÞ huû t¨ng 2,33% vµ tû lÖ bÞ söa gi¶m 1,23% VÒ c«ng t¸c gi¸m ®èc thÈm vµ t¸i thÈm trong n¨m qua ë c¸c Toµ ¸n ®· cã nhiÒu chuyÓn biÕn tÝch cùc tr­íc hÕt c¨n cø vµo t×nh h×nh gi¶i quyÕt vµ thô lý c¸c vô ¸n. Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, Toµ ¸n cÊp tØnh vµ Toµ ¸n qu©n sù trung ­¬ng thô lý chÝnh thøc 6.665 ®¬n gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm vµ 5295 vô chyÓn tõ n¨m tr­íc, tæng sè ph¶i gi¶i quyÕt 11.960 vô ®Ò nghÞ gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm chiÕm 4,36% tæng sè c¸c lo¹i vô ¸n mµ toµn ngµnh ®· gi¶i quyÕt; ®· gi¶i quyÕt 4.712 vô, ®¹t 39,4%. Sè l­îng ®Ò nghÞ gi¸m ®èc lµ rÊt lín, trung b×nh mçi ThÈm ph¸n thùc hiÖn xÐt xö qu¸ nhiÒu ®¬n giÈi quyÕt. Tuy nhiªn víi quan ®iÓm chØ ®¹o chó träng n©ng cao chÊt l­îng gi¶i quyÕt, kh«ng ch¹y theo sè l­îng, ®¶m b¶o kh«ng qu¸ thêi h¹n kh¸ng nghÞ nªn trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt c¸c Toµ ¸n ®· tËp trung gi¶i quyÕt triÖt ®Ó, ph¸t hiÖn nh÷ng b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cã sai lÇm nghiªm träng ®Ó lµm c¨n cø kh¸ng nghÞ. VÉn cßn nh÷ng ®¬n ®Ò nghÞ gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm hÕt thêi h¹n mµ kh«ng ®­îc gi¶i quyÕt, c¸c vô viÖc bøc xóc kÐo dµi vÉn ch­a ®­îc gi¶i quyÕt døt ®iÓm g©y nhiÒu khã kh¨n cho nh©n d©n vµ cho c¸c Toµ ¸n cÊp trªn trong viÖc h­íng dÉn vµ kiÓm tra ho¹t ®éng cña Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng. Theo sè liÖu thèng kª cña Toµ ¸n tèi cao thùc tr¹ng chÊt l­îng ho¹t ®éng xÐt xö n¨m võa qua ®· ®­îc ®¶m b¶o tèt h¬n, víi viÖc gi¶i quyÕt nhiÒu h¬n c¸c lo¹i vô ¸n. Theo ®¸nh gi¸ chung cña Toµ ¸n tèi cao vÒ chÊt l­îng xÐt xö c¸c vô ¸n h×nh sù thÊy r»ng trong n¨m 2009 ch­a ph¸t hiÖn cã tr­êng hîp nµo kÕt ¸n sai ng­êi kh«ng cã téi vµ ph¶i båi th­êng. NhiÒu Toµ ¸n ®· phÊn ®Êu gi¶i quyÕt xong 100% vô ¸n h×nh sù ®· thô lý. §©y lµ mét nç lùc rÊt lín cña c¸c cÊp Toµ ¸n ®Æc biÖt lµ Toµ ¸n cÊp tØnh, thÓ hiÖn viÖc lµm tèt c«ng t¸c nghiªn cøu hå s¬ vô ¸n, kÕ ho¹ch xÐt hái vµ tranh luËn t¹i phiªn toµ. C¸c Toµ ¸n ®· ¸p dông ®óng c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vµ chÝnh s¸ch h×nh sù cña Nhµ n­íc nªn nh×n chung ®¶m b¶o ®óng ng­êi, ®óng téi. §Æc biÖt trong n¨m 2009, c¸c Toµ ¸n ®· phèi hîp chÆt chÏ víi c¬ quan §iÒu tra, ViÖn kiÓm s¸t ®Ó tham gia xÐt xö kÞp thêi, ®óng ph¸p luËt c¸c vô ¸n lín, ®iÓn h×nh nh­ vô ¸n NguyÔn L©m Th¸i, vô ¸n g©y rèi trËt tù, c«ng céng, ph¸ ho¹i tµi s¶n X· héi Chñ nghÜa t¹i 178 NguyÔn L­¬ng B»ng, §èng §a, Hµ Néi. ViÖc thùc hiÖn ®æi míi thñ tôc xÐt hái vµ tranh luËn t¹i phiªn toµ cã ý nghÜa quan träng trong viÖc xÐt xö c¸c vô ¸n hµnh chÝnh vµ d©n sù. Tuy gÆp nhiÒu khã kh¨n trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt nh­ng qua sè liÖu vÒ c«ng t¸c gi¶i quyÕt nh×n chung ®óng ph¸p luËt, viÖc h­íng dÉn c¸c ®­¬ng sù lµm tèt nghÜa vô cung cÊp chøng cø, tµi liÖu cã liªn quan tíi vô ¸n, tiÕn hµnh x¸c minh, thu thËp chøng cø, tr­ng cÇu gi¸m ®Þnh cña Toµ ¸n ®· ®­îc lµm thùc sù mang l¹i hiÖu qu¶ cao.ViÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng ph­¬ng ph¸p hoµ gi¶i ®­îc chó träng gióp cho viÖc gi¶i quyÕt vô ¸n nhanh chãng, tr¸nh ®­îc nh÷ng m©u thuÉn kh«ng ®¸ng cã trong nh©n d©n. Theo b¸o c¸o tæng kÕt tû lÖ c¸c vô viÖc ®­îc gi¶i quyÕt b»ng quyÕt ®Þnh hoµ gi¶i thµnh chiÕm tû lÖ 45% trong tæng sè c¸c vô viÖc d©n sù ®· gi¶i quyÕt, t¨ng h¬n n¨m 2008 lµ 1%. Ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc còng nh­ nh÷ng yÕu ®iÓm cßn tån t¹i trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Toµ ¸n nãi chung vµ ThÈm ph¸n nãi riªng thÊy r»ng chÊt l­îng xÐt xö trong n¨m qua cã b­íc tiÕn bé râ nÐt. Ngµnh Toµ ¸n ®· kh«ng ngõng cñng cè, ®µo t¹o, tËp huÊn rót kinh nghiÖm nh»m x©y dùng ®éi ngò ThÈm ph¸n cã tr×nh ®é, kü n¨ng xÐt xö cao. HÇu hÕt ThÈm ph¸n ®¸p øng ®­îc nhu cÇu gi¶i quyÕt c«ng viÖc, tËn t×nh phôc vô nh©n d©n, n¾m v÷ng ®­êng lèi vµ chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch cña Nhµ n­íc. Bªn c¹nh c¸c kÕt qu¶ ®¹t ®­îc, ph¶i thõa nhËn nh÷ng yÕu kÐm trong ho¹t ®éng xÐt xö cña ngµnh Toµ ¸n trong nh÷ng n¨m võa qua vÉn tiÕp tôc tiÕp diÔn trong n¨m 2009. B¸o c¸o nªu râ cßn trªn 1000 vô ¸n d©n sù, h«n nh©n vµ gia ®×nh, kinh doanh th­¬ng m¹i ®Ó qu¸ thêi h¹n xÐt xö. ViÖc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n hµnh chÝnh ®¹t tû lÖ gi¶i quyÕt thÊp, mét sè Toµ ¸n kh«ng ®¹t ®ù¬c tû lÖ ®· ®Ò ra trong n¨m. Bªn c¹nh nguyªn nh©n kh¸ch quan, cßn cã c¶ nguyªn nh©n chñ quan tõ ®éi ngò ngµnh Toµ ¸n trong ®ã cã kh¶ n¨ng xÐt xö cña ThÈm ph¸n. Do kh«ng n¾m v÷ng kiÕn thøc ph¸p luËt mµ nhiÒu ThÈm ph¸n hiÖn cßn ¸p dông kh«ng ®óng h×nh ph¹t, quyÕt ®Þnh h×nh ph¹t qu¸ nhÑ so víi téi danh nªn kh«ng ®ñ søc d¨n ®e téi ph¹m hoÆc Toµ ¸n cÊp d­íi bÞ söa, bÞ huû b¶n ¸n vµ xÐt xö l¹i theo thñ tôc gi¸m ®èc thÈm, t¸i thÈm. Trong n¨m 2009 ®· ph¸t hiÖn vµ gi¶i quyÕt båi th­êng cho 3 tr­êng hîp kh«ng cã téi mµ Toµ ¸n c¸c cÊp xÐt xö kÕt ¸n tõ nh÷ng n¨m tr­íc. §iÒu nµy kh«ng nh÷ng ¶nh h­ëng lín tíi uy tÝn cña ngµnh, tèn kÐm tiÒn cña cña Nhµ n­íc h¬n n÷a cßn g©y hËu qu¶ lín vÒ vËt chÊt lÉn tinh thÇn cho gia ®×nh vµ b¶n th©n ng­êi bÞ kÕt ¸n oan uæng. VÒ mÆt chñ quan, khi nh×n nhËn t×nh h×nh xÐt xö ë Toµ ¸n c¸c cÊp cña c¶ n­íc trong n¨m qua kh«ng thÓ kh«ng kÓ tíi tr¸ch nhiÖm cña ThÈm ph¸n, nh©n vËt trung t©m trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt vô viÖc. §¸nh gi¸ cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao hµng n¨m còng kh«ng trèn tr¸nh c¸c mÆt cña c«ng t¸c xÐt xö. ChÝnh v× thÕ víi viÖc nghiªn cøu t×m ra nh÷ng nguyªn nh©n sÏ kh¾c phôc ®­îc nh÷ng yÕu kÐm nãi trªn. Cïng víi viÖc thùc hiÖn NghÞ quyÕt 49 cña Bé chÝnh trÞ vÒ chiÕn l­îc c¶i c¸ch t­ ph¸p tíi 2010, ®éi ngò ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n høa hÑn sÏ cã nhiÒu sù thay ®æi c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng. 2.1.4. C¬ chÕ qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi ThÈm ph¸n Néi dung qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi ThÈm ph¸n TAND vµ ThÈm ph¸n TAQS c¸c cÊp theo ph¸p luËt hiÖn hµnh quy ®Þnh nh­ sau: Thø nhÊt sè l­îng ThÈm ph¸n cña TAND c¸c cÊp do Uû ban Th­êng vô Quèc héi quyÕt ®Þnh theo ®Ò nghÞ cña Ch¸nh ¸n TAND tèi cao; sè l­îng ThÈm ph¸n TAQS do UBTVQH quyÕt ®Þnh theo ®Ò nghÞ cña cña Ch¸nh ¸n TAND tèi cao sau khi thèng nhÊt víi Bé tr­ëng Bé Quèc phßng. Ch¸nh ¸n TAND tèi cao qu¶n lý c¸c ho¹t ®éng bæ nhiÖm, miÔn nhiÖm, c¸ch chøc c¸c chøc vô l·nh ®¹o, qu¶n lý trong c¸c ®¬n vÞ TAND, trong TAQS cã sù thèng nhÊt víi Bé tr­ëng Bé Quèc phßng Ch¸nh ¸n TAND tèi cao chÞu tr¸ch nhiÖm phèi hîp víi c¸c ngµnh c¸c cÊp cã liªn quan trong ho¹t ®éng tuyÓn chän, bæ nhiÖm thÈm ph¸n Toµ ¸n c¸c cÊp theo ®óng quy ®Þnh Ch¸nh ¸n TAND tèi cao tæ chøc chØ ®¹o, ®iÒu hµnh vµ chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c¸c kh©u tõ bè trÝ c«ng t¸c ,®iÒu ®éng ,biÖt ph¸i, n©ng bËc l­¬ng, cho ®Õn nghØ h­u cña ThÈm ph¸n TAND c¸c cÊp; tæ chøc båi d­ìng nghiÖp vô cho ThÈm ph¸n; qu¶n lý c«ng t¸c thi ®ua, khen th­ëng. ThÈm ph¸n TAQS c¸c cÊp th× viÖc qu¶n lý do TAND tèi cao phèi hîp víi Bé Quèc phßng ®¶m nhËn XuÊt ph¸t tõ môc ®Ých n©ng cao vµ hoµn thiÖn h¬n n÷a chÊt l­îng vµ ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n, qu¶n lý ThÈm ph¸n lµ mét c«ng viÖc quan träng trong tæ chøc, qu¶n lý cña hÖ thèng Toµ ¸n. ChÝnh v× thÕ, nghiªn cøu vÒ néi dung, ®Æc ®iÓm c¬ chÕ nµy mang l¹i mét ý nghÜa thiÕt thùc. Theo quy ®Þnh cña LuËt tæ chøc Toµ ¸n nh©n d©n n¨m 2002 th× Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao trùc tiÕp qu¶n lý toµn bé ®éi ngò ThÈm ph¸n c¸c cÊp. Tuy nhiªn viÖc qu¶n lý ®ång thêi c¶ c«ng t¸c tæ chøc vµ c«ng t¸c chuyªn m«n nh­ hiÖn nay ®· t¹o ra nhiÒu ý kiÕn tranh luËn kh¸c nhau vÒ tr¸ch nhiÖm vµ kh¶ n¨ng hoµn thµnh nhiÖm vô cña TAND tèi cao. HiÖn nay hÖ thèng Toµ ¸n vÉn ®ang tiÕp tôc s¾p xÕp vÒ tæ chøc cho phï hîp víi chøc n¨ng, nhiÖm vô vµ thÈm quyÒn míi (nh­ ®èi víi Toµ ¸n cÊp huyÖn) trong thêi gian gÇn ®©y. §Ó Toµ ¸n tËp chung vµo chuyªn m«n nghiÖp vô xÐt xö, gi¶i ph¸p gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy lµ mét viÖc lµm ®óng ®¾n. 2.1.5. Nh÷ng nguyªn nh©n kh¸ch quan vµ chñ quan cña thùc tr¹ng trªn. ThÊy râ ®­îc vÞ trÝ trung t©m cña Toµ ¸n vµ ®éi ngò ThÈm ph¸n trong hÖ thèng c¸c c¬ quan b¶o vÖ ph¸p luËt, Nhµ n­íc ta ngay tõ khi thµnh lËp ®· thùc sù ch¨m lo tíi tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña ngµnh Toµ ¸n nãi chung vµ ®éi ngò ThÈm ph¸n nãi riªng, ®· sím cã c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch, t¹o ®iÒu kiÖn c¬ së vËt chÊt cho ThÈm ph¸n, n©ng cao tõng b­íc sè l­îng vµ chÊt l­îng cho ®éi ngò ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n. HÖ thèng c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt quy ®Þnh vÒ chÕ ®Þnh ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n ngµy cµng ®­îc söa ®æi bæ sung, ®¶m b¶o tÝnh kÕ thõa vµ ph¸t triÓn. MÆc dï cßn nhiÒu khã kh¨n, thiÕu thèn vÒ c¬ së vËt chÊt lµm viÖc tuy nhiªn ®a sè ThÈm ph¸n ®· kh¾c phôc, cè g¾ng v­¬n lªn ®Ó häc tËp, n©ng cao tr×nh ®é nh»m hoµn thµnh tèt nhiÖm vô ®­îc giao, ®¸p øng ngµy cµng tèt h¬n nhiÖm vô chÝnh trÞ trong thêi kú míi. TÊt c¶ c¸c nguyªn nh©n trªn ®· gãp phÇn to lín vµo c«ng cuéc x©y dùng vµ cñng cè ®éi ngò ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n trong ®ã ®Æc biÖt chó ý tíi quy ®Þnh cu¶ ph¸p luËt hiÖn hµnh ®· cho thÊy sù tiÕn bé v­ît bËc khi quy ®Þnh vÒ chÕ ®Þnh ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n. Bªn c¹nh c¸c nguyªn nh©n cña nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc còng cÇn ph¶i ®¸nh gi¸ tíi nh÷ng nguyªn nh©n cña nh÷ng yÕu kÐm vµ h¹n chÕ, tõ ®ã míi ®¹t ®­îc môc ®Ých hoµn thiÖn ph¸p luËt nh»m n©ng cao chÊt l­îng ThÈm ph¸n cho c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn tiÕp theo. Thø nhÊt: VÒ nguyªn nh©n kh¸ch quan Theo b¸o c¸o tæng kÕt cña ngµnh Toµ ¸n n¨m 2009 cho thÊy nh÷ng nguyªn nh©n kh¸ch quan ¶nh h­ëng tíi chÊt l­îng thÈm ph¸n, tíi ho¹t ®éng cña ngµnh Toµ ¸n chiÕm mét tû lÖ ®¸ng quan t©m. Cho tíi nay, chÕ ®Þnh ThÈm ph¸n Toµ ¸n cßn rÊt nhiÒu vÊn ®Ò cÇn ph¶i xem xÐt nh­ ®· ph©n tÝch trong ®ã næi cém lªn lµ vÊn ®Ò vÒ tiÒn l­¬ng, c¸c chÕ ®é ®·i ngé cho ThÈm ph¸n, vÒ chÊt l­îng ThÈm ph¸n nh×n tõ gãc ®é xÐt xö c¸c vô ¸n; vÊn ®Ò vÒ sè l­îng ThÈm ph¸n trong t×nh tr¹ng qu¸ t¶i c«ng viÖc. TÊt c¶ ph¶i ®­îc ®¸nh gi¸ mét kh¸ch quan vµ th¼ng th¾n. Tr­íc hÕt nh×n nhËn thÊy r»ng hÖ thèng ph¸p luËt cña chóng ta ®ang trong qu¸ tr×nh ®­îc hoµn thiÖn vµ bæ sung. Sè l­îng c¸c v¨n b¶n rÊt lín nh»m ®iÒu chØnh c¸c quan hÖ x· héi diÔn ra rÊt phong phó vµ ®a d¹ng. Trong khi bé luËt ban hµnh l¹i kh«ng ®­îc cô thÓ ho¸. DÉn tíi t×nh tr¹ng mét sè quy ®Þnh cña ph¸p lu©t cã nhiÒu bÊt cËp mµ chËm ®­îc söa ®æi, bæ sung vµ h­íng dÉn ¸p dông. §éi ngò thÈm ph¸n TAND c¸c cÊp hÇu hÕt ®· hoµn thµnh xuÊt s¾c nhiÖm vô, cã ®ãng gãp vµo phong trµo thi ®ua cña ngµnh, tuy nhiªn tr×nh ®é chuyªn m«n cña kh«ng Ýt ThÈm ph¸n cßn non kÐm, ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu ngµy cµng cao cña c«ng t¸c xÐt xö lµm gi¶m chÊt l­îng xÐt xö. ý thøc ph¸p luËt cña c¸ nh©n, c¬ quan, tæ chøc ch­a cao, g©y khã kh¨n cho viÖc Toµ ¸n thu thËp chøng cø, x¸c minh sù viÖc, thËm chÝ ng­êi d©n cßn g©y khã dÔ cho Toµ ¸n khi thùc hiÖn nhiÖm vô. Trong khi ®ã c«ng t¸c tuyªn truyÒn ph¸p luËt hµng n¨m cña ngµnh Toµ ¸n ch­a ®¹t ®­îc kÕt qu¶ nh­ mong muèn ®Æc biÖt lµ ë nh÷ng n¬i xa x«i, vïng d©n téc Ýt ng­êi vµ biªn giíi, h¶i ®¶o víi nhiÒu c¸c lo¹i téi ph¹m tr¸ h×nh vµ tinh vi h¬n. Nh­ ®· ph©n tÝch, sè l­îng ThÈm ph¸n hµng n¨m vÉn ph¶i bæ sung víi sè l­îng lín, ThÈm ph¸n ph¶i lµm viÖc hÕt søc vÊt v¶ cho qu¸ nhiÒu vô ¸n xÐt xö, cã n¬i lªn tíi 100-120 vô/n¨m. Trong khi ë mét sè ®Þa ph­¬ng ThÈm ph¸n l¹i chØ ph¶i xÐt xö 5-10 vô/n¨m[26]. Khi kh«ng ®ñ thêi gian vµ nh©n lùc cho gi¶i quyÕt c«ng viÖc tÊt yÕu sÏ dÉn tíi nh÷ng sai sãt, ®i ng­îc l¹i víi môc ®Ých xÐt xö mµ HiÕn ph¸p vµ ph¸p luËt ®· quy ®Þnh. TiÒn l­¬ng cña ThÈm ph¸n hiÖn nay tuy ®· ®­îc thay ®æi cïng víi qu¸ tr×nh c¶i c¸ch chÕ ®é l­¬ng cña c¶ n­íc cho c¸n bé, c«ng chøc nh­ng ch­a thùc sù phï hîp víi vÞ trÝ, vai trß vµ tr¸ch nhiÖm cao cña ng­êi ThÈm ph¸n, kh«ng phï hîp víi t×nh chÊt lao ®éng phøc t¹p, hao tèn søc lao ®éng, trÝ tuÖ mµ ng­êi lµm c«ng t¸c xÐt xö ®· bá ra. Thø hai: VÒ nguyªn nh©n chñ quan B¸o c¸o tæng kÕt ngµnh n¨m 2009 còng ®· nªu râ vÒ c¸c nguyªn nh©n chñ quan ®iÓn h×nh mµ ngµnh m¾c ph¶i trong c«ng t¸c trong n¨m 2009 ®ång thêi còng thÊy r»ng ®ã lµ nh÷ng nguyªn nh©n c¬ b¶n qua tõng n¨m ho¹t ®éng cña ngµnh. C¸c nguyªn nh©n nµy cã ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi chÊt l­îng ThÈm ph¸n, ®iÒu ®¸ng l­u ý vÉn lµ ë c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh ch­a thÓ hiÖn ®­îc sù quan t©m thÝch ®¸ng vµ m¹nh mÏ tíi ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. VÒ c«ng t¸c ®µo t¹o, båi d­ìng n¨ng lùc, tr×nh ®é nghiÖp vô cho ®éi ngò c¸n bé trong ®ã cã ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n ch­a thùc sù ®æi míi ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. HiÖn nay Toµ ¸n nh©n d©n ë n­íc ta ®­îc tæ chøc vµ qu¶n lý theo ®¬n vÞ hµnh chÝnh. ViÖc qu¶n lý ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n cã liªn quan chÆt chÏ víi c¬ quan chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng. Mét sè vô ¸n nh÷ng n¨m tr­íc cßn cho thÊy sù rµng buéc trùc tiÕp gi÷a chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng víi ho¹t ®éng xÐt xö cña ThÈm ph¸n. Cã thÓ thÊy, sù phèi hîp gi÷a ngµnh Toµ ¸n víi c¸c cÊp uû §¶ng kh«ng cßn lµ sù ®ång bé vµ nhÞp nhµng n÷a. Bªn c¹nh ®ã, sù ®iÒu phèi nh©n sù ë Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng hiÖn kh«ng hîp lý, n¬i thõa, n¬i thiÕu ThÈm ph¸n. Sù kh«ng thèng nhÊt gi÷a c¸c c¬ quan qu¶n lý víi ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n xuÊt hiÖn trong thêi gian qua cã ¶nh h­ëng kh«ng nhá nguyªn t¾c xÐt xö ®éc lËp, chØ tu©n theo ph¸p luËt cña ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n. ThÈm ph¸n kh«ng thùc sù tu d­ìng, rÌn luyÖn ®¹o ®øc vµ tr¸ch nhiÖm cao trong viÖc häc tËp n©ng cao tr×nh ®é. V× thÕ cã ThÈm ph¸n vi ph¹m ph¸p luËt, vi ph¹m quy chÕ lµm viÖc g©y hËu qu¶ kh«n l­êng cho ngµnh Toµ ¸n vµ nÒn c«ng lý n­íc ta. T×m ra ®­îc nh÷ng nguyªn nh©n chñ quan vµ kh¸ch quan cã ¶nh h­ëng tíi chÊt l­îng ®éi ngò ThÈm ph¸n ë n­íc ta hiÖn nay cã ý nghÜa to lín trong viÖc ®Ò ra c¸c ph­¬ng h­íng, gi¶i ph¸p hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thÈm ph¸n trong c¸c giai ®o¹n tiÕp theo. Qua ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ nh÷ng nguyªn nh©n trªn, em m¹nh d¹n ®­a ra nh÷ng ý kiÕn c¸ nh©n nh»m hoµn thiÖn chÕ ®Þnh ThÈm ph¸n hiÖn hµnh sau ®©y. 2.2. ph­¬ng h­íng hoµn thiÖn chÕ ®Þnh thÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n TuyÓn chän, bæ nhiÖm ThÈm ph¸n lµ giai ®o¹n cã tÝnh chÊt ®Æc biÖt quan träng cho c¶ mét qu¸ tr×nh tæ chøc thùc hiÖn c¶i c¸ch t­ ph¸p. Muèn tuyÓn chän, bæ nhiÖm ThÈm ph¸n ®­îc nhanh chãng, chÝnh x¸c, chÆt chÏ vµ ®óng ph¸p luËt th× tr­íc hÕt cÇn ph¶i cã mét c¬ chÕ víi thñ tôc, quy tr×nh nhÞp nhµng vµ thèng nhÊt. Ph¸p lÖnh ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm nh©n d©n n¨m 2002 ®· kh¾c phôc kh¸ lín khiÕm khuyÕt cña c¸c v¨n b¶n tr­íc ®©y, tuy nhiªn cho tíi nay vÉn cßn cÇn ph¶i cã nh÷ng bæ sung ®Ó hoµn thiÖn h¬n. 2.2.1. VÒ chÕ ®é tuyÓn chän, bæ nhiÖm ThÈm ph¸n Thø nhÊt: thay ®æi nhiÖm kú ThÈm ph¸n. Nh­ ®· ph©n tÝch ë phÇn I, nhiÖm kú cña ThÈm ph¸n cã ¶nh h­ëng lín tíi nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n, nguyªn t¾c quan träng nhÊt ®èi víi nghÒ nghiÖp thÈm ph¸n. ViÖc bæ nhiÖm ThÈm ph¸n cã thêi h¹n vµ kh«ng thêi h¹n hiÖn nay vÉn cßn nhiÒu ý kiÕn tranh c·i. Khi bæ nhiÖm ThÈm ph¸n v« thêi h¹n cßn ph¶i tÝnh tíi n¨ng lùc vµ tr×nh ®é thùc chÊt cña ThÈm ph¸n ®Ó cã thÓ hoµn thµnh tèt c«ng t¸c ph¸p luËt trong suèt cuéc ®êi. CÇn ph¶i cã mét c¬ chÕ gi¸m s¸t ®èi víi mäi ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n. Khi ®¸p øng ®­îc c¸c yªu cÇu nµy th× vÒ mÆt kü thuËt x©y dùng ®éi ngò ThÈm ph¸n hiÖn ®¹i lµ yªu cÇu hoµn toµn cã thÓ chÊp nhËn ®­îc. Cïng víi c«ng cuéc ®æi míi ®Êt n­íc vµ thùc hiÖn héi nhËp toµn cÇu, ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ x· héi n¨ng ®éng th× quy ®Þnh thêi h¹n nhiÖm kú ThÈm ph¸n dµi 10 n¨m, 20 n¨m hoÆc suèt ®êi lµ viÖc lµm hîp lý. Mét hÖ thèng ph¸p luËt ®ñ m¹nh vµ v÷ng ch¾c sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho chóng ta cã thÓ tiÕp cËn c¸c c¬ héi míi, n©ng cao h¬n n÷a ho¹t ®éng xÐt xö vèn cßn nhiÒu bÊt cËp hiÖn nay. Thø hai: thay ®æi tr×nh tù, thñ tôc bæ nhiÖm ( bæ nhiÖm l¹i ) ThÈm ph¸n Theo h­íng dÉn t¹i Th«ng t­ liªn tÞch sè 01 cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao, Bé t­ ph¸p, Bé néi vô, Uû ban trung ­¬ng mÆt trËn tæ quèc ViÖt Nam h­íng dÉn thi hµnh mét sè quy ®Þnh cña Ph¸p lÖnh ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm nh©n d©n th× thÊy r»ng mçi lÇn ThÈm ph¸n ®­îc bæ nhiÖm l¹i hÇu nh­ ph¶i lµm l¹i toµn bé hå s¬. Sau 5 n¨m ThÈm ph¸n ph¶i chuÈn bÞ lµm l¹i hå s¬ xÐt bæ nhiÖm l¹i nh­ vËy thùc sù l·ng phÝ tiÒn cña, thêi gian vµ c«ng søc trong khi c¸c c¬ quan qu¶n lý ThÈm ph¸n vÉn l­u gi÷ hå s¬ gèc cña hä. NÕu tÝnh trªn ph¹m vi réng, mét ThÈm ph¸n liªn tôc ®­îc bæ nhiÖm l¹i th× c¶ cuéc ®êi ng­êi ThÈm ph¸n ®ã ph¶i thùc hiÖn qu¸ nhiÒu thñ tôc cho mçi lÇn hÕt nhiÖm kú Quy tr×nh nµy r­êm rµ kh«ng ®¸ng cã vµ khiÕn cho ThÈm ph¸n ®ang ®­¬ng nhiÖm cã mét ¸p lùc lín ¶nh h­ëng tíi c«ng viÖc cña hä. Thñ tôc nµy cã thÓ ®­îc c¾t gi¶m theo h­íng trªn c¬ së hå s¬ gèc, ThÈm ph¸n ®­îc t¸i nhiÖm chØ cÇn bæ sung c¸c lo¹i giÊy tê cÇn thiÕt nh­ b¶n kiÓm ®iÓm c«ng t¸c khi hÕt nhiÖm kú, b¶n nhËn xÐt khi hÕt nhiÖm kú cña c¬ quan, ®¬n vÞ…Cßn viÖc ThÈm ph¸n ®­îc bæ nhiÖm lÇn ®Çu vÉn cÇn ®ñ c¸c lo¹i thñ tôc mµ ph¸p luËt ®ang quy ®Þnh. H¹n chÕ tíi møc tèi ®a thñ tôc bæ nhiÖm ThÈm ph¸n lµ phï hîp víi yªu cÇu c¶i c¸ch thñ tôc hµnh chÝnh mµ chóng ta ®ang tiÕn hµnh hiÖn nay. Thùc tÕ th× viÖc lµm nµy ®· ®­îc mét sè ®Þa ph­¬ng thùc hiÖn, tiÕt kiÖm thêi gian vµ c«ng søc cho ThÈm ph¸n TAND. Th«ng t­ liªn tÞch sè 01 còng ®· h­íng dÉn cô thÓ viÖc lÊy ý kiÕn b»ng bá phiÕu kÝn ®èi víi viÖc bæ nhiÖm ThÈm ph¸n. §©y lµ mét thñ tôc cÇn thiÕt, tuy nhiªn phiÕu kÝn nh­ hiÖn nay kh«ng thèng nhÊt vÒ mÉu phiÕu dÉn tíi hiÖn t­îng mét sè ®Þa ph­¬ng cã c¸c h×nh thøc phiÕu kh¸c nhau cã khi kh«ng ®¶m b¶o tÝnh chÊt cña mét lo¹i phiÕu kÝn. CÇn ph¶i cã mét h­íng dÉn thèng nhÊt vÒ vÊn ®Ò nµy. Thø ba: thay ®æi c¬ cÊu, tæ chøc cña Héi ®ång tuyÓn chän thÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n vµ Toµ ¸n qu©n sù c¸c cÊp. Nh»m tuyÓn chän mét ®éi ngò ThÈm ph¸n cã ®ñ ®øc, ®ñ tµi phôc vô cho ho¹t ®éng xÐt xö nh©n danh Nhµ n­íc Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam th× viÖc quy ®Þnh mét Héi ®ång víi sù tham gia cña c¸c thµnh phÇn nh­ MÆt trËn tæ quèc ViÖt Nam, ®¹i diÖn cña c¬ quan t­ ph¸p, ®¹i diÖn cña c¬ quan Quèc phßng, ®¹i diÖn Héi luËt gia, ®¹i diÖn c¬ quan quyÒn lùc ®Þa ph­¬ng… cã ý nghÜa quan träng cho “®Çu vµo” ThÈm ph¸n. HiÖn nay Héi ®ång tuyÓn chän thÈm ph¸n ®­îc thµnh lËp ë c¸c cÊp Toµ ¸n víi nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n cô thÓ vµ thèng nhÊt. C¸c Héi ®ång tuyÓn chän ®· xem xÐt nhiÒu tr­êng hîp ThÈm ph¸n vi ph¹m kû luËt, ®¹o ®øc ®Ó xö lý kû luËt nh»m t¹o dùng m«i tr­êng thÈm ph¸n trong s¹ch, x©y dùng ®éi ngò c¸n bé v÷ng m¹nh cho ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. Héi ®ång tuyÓn chän kh«ng nh÷ng n¾m b¾t hå s¬ thÈm ph¸n trªn giÊy tê mµ cßn tiÕp cËn ThÈm ph¸n ë khÝa c¹nh x· héi, ë gãc ®é thùc tÕ ®Ó x©y dùng mét h×nh mÉu ThÈm ph¸n ®óng b¶n chÊt cña nh©n d©n vµ phôc vô lîi Ých cho nh©n d©n. Tuy nhiªn viÖc thµnh lËp Héi ®ång ë qu¸ nhiÒu cÊp Toµ ¸n thùc sù kh«ng cÇn thiÕt. Khi mét ng­êi ®· tham gia vµo kú thi xÐt tuyÓn mµ ®ç råi, th× chØ cÇn thiÕt xem xÐt hå s¬ khiÕu n¹i, tè c¸o (nÕu cã), xem xÐt lý lÞch ®Ó ®èi chiÕu víi c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ tiªu chuÈn lµm ThÈm ph¸n ®èi víi ng­êi ®ã n÷a mµ th«i. V× lÏ ®ã ý kiÕn c¸ nh©n cña em lµ nªn thµnh lËp mét tæ chøc míi mang tªn Uû ban qu¶n lý Toµ ¸n cã chøc n¨ng nhiÖm vô cô thÓ lµ tiÕn hµnh c¸c c«ng viÖc tuyÓn chän mét ®éi ngò ThÈm ph¸n héi tô ®Çy ®ñ c¸c yªu cÇu mµ ph¸p luËt ®· quy ®Þnh, thay thÕ cho nhiÒu Héi ®ång tuyÓn chän ThÈm ph¸n nh­ hiÖn nay. Chøc n¨ng tuyÓn chän ThÈm ph¸n sÏ ®­îc giao h¼n cho Uû ban nµy. Thø t­: ®¶m b¶o ®ñ biªn chÕ ThÈm ph¸n cho Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn, thµnh phè, thÞ x· thuéc tØnh. C¨n cø vµo biªn chÕ cña UBTVQH giao trong hai n¨m 2004 vµ 2005 cho ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ®· ph©n bæ biªn chÕ cho c¸c Toµ ¸n nh©n d©n ®Þa ph­¬ng trªn c¬ së sè l­îng ¸n ph¶i gi¶i quyÕt trong n¨m vµ mét sè ®iÒu kiÖn vÒ ®Þa lý, d©n c­ kh¸c. Víi sè l­îng biªn chÕ tr­íc ®©y, c¸c Toµ ¸n nh©n d©n ®Þa ph­¬ng vÒ c¬ b¶n ®· ®¸p øng ®­îc yªu cÇu, nhiÖm vô ®­îc giao. Hai n¨m 2009 vµ 2010 tæng biªn chÕ mµ UBTVQH quy ®Þnh cho Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp lµ 13.524 ng­êi, trong ®ã cã 5436 ng­êi lµ ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp vµ ®­îc ph©n bæ cô thÓ cho tõng ®Þa ph­¬ng, ®¬n vÞ [14] . ViÖc më réng thÈm quyÒn xÐt xö d©n sù vµ h×nh sù cho c¸c Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn ®· ®­îc tiÕn hµnh tõ n¨m 2004. TiÕp tôc thùc hiÖn NghÞ quyÕt cña Quèc héi, UBTVQH vÒ t¨ng thÈm quyÒn cho Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn, cho tíi nay tÊt c¶ c¸c Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn vµ Toµ ¸n Qu©n sù khu vùc ®Òu thèng nhÊt thùc hiÖn thÈm quyÒn xÐt xö theo quy ®Þnh cña Bé luËt Tè tông h×nh sù vµ Bé luËt tè tông d©n sù. N¨m 2009 t¨ng 508 biªn chÕ ThÈm ph¸n cho Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn, ®©y lµ mét viÖc lµm hoµn toµn phï hîp vµ ®óng ®¾n. Nh­ vËy ®ång thêi víi viÖc t¨ng thÈm quyÒn cho Toµ ¸n nh©n d©n cÊp huyÖn, viÖc t¨ng biªn chÕ cho Toµ ¸n cÊp huyÖn ph¶i ®­îc chó träng h¬n n÷a. HiÖn nay, biªn chÕ ThÈm ph¸n ë c¸c Toµ ¸n nh©n d©n huyÖn kh«ng ph¶i n¬i nµo còng ®Çy ®ñ vµ ®­îc ph©n bæ hîp lý. Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao cÇn thiÕt ph¶i ®¶m b¶o tèt biªn chÕ ThÈm ph¸n sÏ lµ mét ®éng lùc to lín gióp cho ThÈm ph¸n yªn t©m c«ng t¸c vµ hoµn thµnh xuÊt s¾c nhiÖm vô xÐt xö cña m×nh. Tuy nhiªn viÖc ph©n bæ biªn chÕ còng cÇn ph¶i chó ý tíi nhiÖm vô c«ng t¸c mµ ®¬n vÞ ®ã ®­îc giao ®Ó kh«ng ®¶m b¶o kh«ng cã sù thiªn vÞ trong tæ chøc nh©n sù gi÷a ®Þa ph­¬ng nµy víi ®Þa ph­¬ng kh¸c, gi÷a ngµnh nµy víi ngµnh kh¸c. 2.2.2. C¶i c¸ch chÕ ®é tiÒn l­¬ng vµ chÕ ®é ®·i ngé kh¸c cho ThÈm ph¸n Do vÞ trÝ vµ yªu cÇu cña ThÈm ph¸n trong c«ng viÖc xÐt xö lµ lao ®éng phøc t¹p, khã kh¨n, gian khæ, cã khi ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu c¸m dç ®êi th­êng nªn ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp ®­îc Nhµ n­íc dµnh cho c¸c chÕ ®é ­u ®·i cô thÓ. TiÒn l­¬ng cña ThÈm ph¸n c¸c cÊp còng ®­îc thay ®æi cïng víi sù thay ®æi tiÒn l­¬ng cña c¸c c¸n bé c«ng chøc kh¸c. Ph¸p luËt hiÖn hµnh quy ®Þnh nh÷ng viÖc ThÈm ph¸n kh«ng ®­îc lµm nh­ bu«n b¸n, kinh doanh dÞch vô…v× thÕ l­¬ng cña ThÈm ph¸n kh«ng ®ñ trang tr¶i cuéc sèng hµng ngµy cho b¶n th©n vµ gia ®×nh Bªn c¹nh ®ã, c¸c chÕ ®é ®·i ngé kh¸c cho ThÈm ph¸n l¹i kh«ng t­¬ng xøng víi tªn gäi “®·i ngé” cña nã. NhÊt lµ chÕ ®é phô cÊp phiªn Toµ hiÖn nay, v¨n b¶n ®iÒu chØnh ®· qu¸ l¹c hËu, møc phô cÊp ®· qu¸ lçi thêi. GÇn ®©y chÕ ®é phô cÊp ®· ®­îc ®iÒu chØnh kh¸ h¬n, tuy nhiªn møc phô cÊp tr¸ch nhiÖm cho ThÈm ph¸n Toµ ¸n cÊp huyÖn vÉn thÊp khi Toµ ¸n cÊp huyÖn ph¶i g¸nh v¸c nhiÒu c«ng viÖc tõ viÖc t¨ng thÈm quyÒn nh­ hiÖn nay. Ngµy 29/4/2009 võa qua Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ®· cã c«ng v¨n vÒ viÖc tr¶ lêi kiÕn nghÞ cu¶ cö tri t¹i kú häp thø 4, Quèc héi kho¸ XII [22]. Trong c«ng v¨n còng ®· ®Ò cËp tíi nh÷ng néi dung c¬ b¶n nh­: ViÖc quy ®Þnh ng¹ch, bËc l­¬ng cña ThÈm ph¸n nh­ ng¹ch, bËc l­¬ng cña c¸n bé c«ng chøc hµnh chÝnh kh¸c lµ hoµn toµn kh«ng phï hîp víi tÝnh chÊt lao ®éng phøc t¹p cña ThÈm ph¸n. Do chÕ ®é tiÒn l­¬ng cña ThÈm ph¸n cßn thÊp nªn ch­a thÓ hiÖn ®óng sù quan t©m cña §¶ng vµ Nhµ n­íc ®èi víi ho¹t ®éng xÐt xö vµ yªu cÇu c«ng t¸c phßng chèng tham nhòng vµ c¶i c¸ch t­ ph¸p theo quy ®Þnh cña LuËt phßng chèng tham nhòng vµ NghÞ quyÕt 49/NQ-TW cña Bé chÝnh trÞ vÒ chiÕn l­îc c¶i c¸ch t­ ph¸p tíi n¨m 2010. ChÕ ®é tiÒn l­¬ng thÊp nªn ch­a cã t¸c dông khuyÕn khÝch, ®éng viªn c¸n bé c«ng chøc Toµ ¸n yªn t©m c«ng t¸c, tËn tuþ víi nghÒ, n©ng cao tinh thÇn tr¸ch nhiÖm vµ th¸i ®é phôc vô nh©n d©n, phÊn ®Êu rÌn luyÖn ®¹o ®øc, ®Êu tranh chèng l¹i c¸c biÓu hiÖn tiªu cùc. ChÕ ®é tiÒn l­¬ng thÊp ®èi víi c¸n bé c«ng chøc ngµnh Toµ ¸n hiÖn nay ch­a ®¶m b¶o h÷u hiÖu ®Ó Toµ ¸n thùc hiÖn nguyªn t¾c “ khi xÐt xö, ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm ®éc lËp chØ tu©n theo ph¸p luËt”. §Ó ®¹t ®­îc c¸c môc tiªu mµ ngµnh Toµ ¸n ®· ®Ò ra, nh»m x©y dùng mét ®éi ngò c¸n bé ThÈm ph¸n ngµnh Toµ ¸n thùc sù trong s¹ch, khuyÕn khÝch c¸c ThÈm ph¸n tËn t©m, tËn lùc víi nghÒ, c¸ nh©n em hoµn toµn nhÊt trÝ víi quan ®iÓm cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao trong viÖc ®æi míi chÕ ®é tiÒn l­¬ng vµ phô cÊp cho ThÈm ph¸n Toµ ¸n theo h­íng: CÇn cã mét quy ®Þnh riªng cho b¶ng l­¬ng vµ møc l­¬ng cña ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp. B¶ng l­¬ng ®ã ph¶i kh¸c víi b¶ng l­¬ng cña c«ng chøc, c¸n bé chuyªn ngµnh kh¸c, ®ång thêi cã sù ­u tiªn ®Æc biÖt th× míi thÓ hiÖn ®­îc tÝnh ®Æc thï nghÒ thÈm ph¸n. Thø hai, v¨n b¶n quy ®Þnh vÒ phô cÊp t¹i phiªn Toµ cho ThÈm ph¸n hiÖn nay ®· l¹c hËu, møc phô cÊp qu¸ thÊp cho nªn cÇn thiÕt ph¶i cã nh÷ng h­íng dÉn cô thÓ h¬n n÷a, ®¸p øng kho¶n phô cÊp dµnh cho ThÈm ph¸n tr­íc ®ßi hái c«ng viÖc mµ hä ph¶i g¸nh v¸c nh­ t×nh h×nh hiÖn nay. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi ®ã cÇn ®Æt ra lé tr×nh cô thÓ ®Ó n©ng dÇn sù ®·i ngé cho ThÈm ph¸n. TÊt c¶ c¸c biÖn ph¸p ph¶i ®­îc tiÕn hµnh ®ång bé víi c¸c biÖn ph¸p kh¸c vÒ tæ chøc, quy ®Þnh cña ph¸p luËt, d­ luËn x· héi…víi môc ®Ých t¨ng l­¬ng, thay ®æi chÕ ®é ®·i ngé kh«ng ph¶i lµ biÖn ph¸p h¹n chÕ tiªu cùc cho ThÈm ph¸n. 2.2.3. §¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt, tinh thÇn cho ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n Thø nhÊt: §¶m b¶o vÒ kinh phÝ lµm viÖc cho ThÈm ph¸n. Kinh phÝ lµm viÖc lµ mét sù ®¶m b¶o cÇn ph¶i cã cho mçi ho¹t ®éng nghÒ nghiÖp. §èi víi ho¹t ®éng nghÒ nghiÖp ThÈm ph¸n th× kinh phÝ còng lµ mét ®ßi hái quan träng mµ Nhµ n­íc ta cÇn quan t©m. Hµng n¨m c«ng t¸c ®¶m b¶o kinh phÝ cho ho¹t ®éng cña toµn ngµnh Toµ ¸n nãi chung vµ ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n nãi riªng ®­îc chó ý coi träng. Theo b¸o c¸o tæng kÕt cña ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n trong n¨m 2009 ng©n s¸ch cÊp cho ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n lµ 1.178.590 triÖu ®ång, trong ®ã cã chi cho ®Çu t­ ph¸t triÓn, chi th­êng xuyªn, chi ®µo t¹o vµ chi cho nghiªn cøu khoa häc, qu¶n lý hµnh chÝnh… §èi víi c¸c kinh phÝ ®­îc ph©n bæ, Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao chØ ®¹o x©y dùng, tu d­ìng c¬ së h¹ tÇng, trô së vµ trang thiÕt bÞ lµm viÖc. Cã thÓ nãi, hµng n¨m kinh phÝ cho ngµnh Toµ ¸n kh«ng nhá, c¸c ®Þa ph­¬ng ®Òu chñ ®éng vµ nªu cao tr¸ch nhiÖm trong viÖc qu¶n lý vµ sö dông kinh phÝ. Tuy nhiªn nh×n chung viÖc ®Çu t­ kinh phÝ vÉn ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña ngµnh. Tr­íc hÕt cÇn ®¶m b¶o kinh phÝ cho ho¹t ®éng xÐt xö cña ThÈm ph¸n, ®¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt, ph­¬ng tiÖn cho ThÈm ph¸n sau ®ã míi lµ ®iÒu kiÖn sèng, ¨n ë, sinh ho¹t khi ThÈm ph¸n ®i c«ng t¸c vµ ngay t¹i n¬i ThÈm ph¸n lµm viÖc. §¶m b¶o c¸c ®iÒu kiÖn vËt chÊt, t¹o kinh phÝ hç trî cho ThÈm ph¸n lµ c¬ héi vµ lµ ®éng lùc cho ng­êi ThÈm ph¸n hoµn thµnh tèt nhiÖm vô ®­îc giao, cã høng thó víi c«ng viÖc tõ ®ã n©ng cao chÊt l­îng xÐt xö. Thø hai: x©y dùng c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ cho gia ®×nh cña ThÈm ph¸n. HiÖn nay ë n­íc ta ch­a cã c¸c biÖn ph¸p nµo b¶o vÖ cho ThÈm ph¸n vµ gia ®×nh cña ThÈm ph¸n. Khi tham gia xÐt xö, ThÈm ph¸n ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu ¸p lùc, ®Êu tranh gi÷a tr¾ng vµ ®en, gi÷a ¸nh s¸ng vµ bãng tèi, trong thùc tÕ t¹i phiªn toµ ®­¬ng sù kh«ng nghe theo sù ®iÒu hµnh cña ThÈm ph¸n, chöi bíi thËm chÝ l¨ng m¹, hµnh hung ThÈm ph¸n vµ gia ®×nh cña hä. §©y lµ mét sù thùc kh¸ch quan ®· diÔn ra kh«ng Ýt trong thêi gian qua. Còng gièng nh­ trong phiªn toµ h×nh sù víi sù cã mÆt cña C¶nh s¸t hç trî t­ ph¸p. §©y cã thÓ lµ mét s¸ng kiÕn cho c¸c nhµ lµm luËt x©y dùng nªn mét hÖ thèng C¶nh s¸t t­ ph¸p cã nhiÖm vô ®¶m b¶o an toµn cho ThÈm ph¸n cïng gia ®×nh cña hä. HÖ thèng C¶nh s¸t t­ ph¸p nµy sÏ thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p nh­ ng¨n chÆn nh÷ng hµnh vi g©y c¶n trë tíi c«ng viÖc cña ThÈm ph¸n, g©y rèi ThÈm ph¸n vµ gia ®×nh hä, c¸c hµnh vi uy hiÕp ®e do¹ ThÈm ph¸n sÏ ®­îc hÖ thèng nµy ®iÒu tra vµ xö lý kÞp thêi. §ång thêi cã thÓ quy ®Þnh thµnh LuËt hoÆc c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn quy ®Þnh vÒ viÖc xö lý c¸c hµnh vi, ®éng th¸i ¶nh h­ëng tíi viÖc xÐt xö kh¸ch quan cña ThÈm ph¸n nh­ ®e do¹ ThÈm ph¸n, hµnh hung ThÈm ph¸n vµ gia ®×nh ThÈm ph¸n. Mét sè quan ®iÓm kh¸c cã ®Ò xuÊt nh÷ng biÖn ph¸p ®¶m b¶o vÒ an ninh, x· héi vµ ph¸p lý ®èi víi ®éi ngò ThÈm ph¸n, em ®ång t×nh víi t¸c gi¶ Lª ThÞ Kim Dung- Côc Thi hµnh ¸n d©n sù- Bé T­ ph¸p vÒ ph­¬ng h­íng nµy[24]. Theo ®ã, c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o vÒ an ninh ®­îc ¸p dông cã thÓ lµ biÖn ph¸p trang bÞ nh÷ng ph­¬ng tiÖn cÇn thiÕt b¶o vÖ cho ThÈm ph¸n t¹i gia ®×nh, gi÷ bÝ mËt vÒ s¬ yÕu lý lÞch cña ThÈm ph¸n…; c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o x· héi bao gåm c¸c ®¶m b¶o vÒ vËt chÊt trong tr­êng hîp ThÈm ph¸n vµ nh÷ng ng­êi th©n thÝch trong gia ®×nh ThÈm ph¸n bÞ x©m h¹i tíi tÝnh m¹ng, søc khoÎ liªn quan ®Õn thùc hiÖn nhiÖm vô….; c¸c biÖn ph¸p ph¸p lý nh»m xö lý nghiªm kh¾c nh÷ng hµnh vi x©m h¹i tíi tÝnh m¹ng, søc khoÎ cña ThÈm ph¸n vµ gia ®×nh. TÊt c¶ c¸c quan ®iÓm trªn theo em lµ hîp lý, hiÖn ch­a cã mét quy ®Þnh nµo b¶o vÖ an toµn cho ThÈm ph¸n th× ®©y lµ mét ph­¬ng h­íng kh¾c phôc t×nh tr¹ng thiÕu sãt cña ph¸p luËt trong thêi gian qua. 2.2.4. §æi míi c¬ chÕ qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi ThÈm ph¸n. Thêi gian qua, nh×n ho¹t ®éng xÐt xö, tõ chÊt l­îng c¸c vô ¸n ®· ®­îc gi¶i quyÕt, c¸c vô ¸n cßn tån ®äng, sè l­îng vô ¸n bÞ huû, bÞ söa ®Ó thÊy ®­îc vai trß quan träng cña c«ng t¸c ®¸nh gi¸ ®éi ngò ThÈm ph¸n, nh»m x¸c ®Þnh chÝnh x¸c n¨ng lùc cña ThÈm ph¸n, x©y dùng kÕ ho¹ch ®µo t¹o, cñng cè chÊt l­îng ®éi ngò c¸n bé ngµnh Toµ ¸n. Víi t×nh h×nh ®ã c«ng t¸c qu¶n lý ThÈm ph¸n còng cÇn cã sù ®æi míi c¬ b¶n. Qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi ThÈm ph¸n tr­íc tiªn cÇn t¨ng c­êng c«ng t¸c kiÓm tra c¸c ho¹t ®éng xÐt xö, kÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng sai sãt khuyÕt ®iÓm, gi¸o dôc ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp cho ThÈm ph¸n, kh«ng ®Ó x¶y ra c¸c vi ph¹m g©y hËu qu¶ nghiªm träng, cã ¶nh h­ëng lín tíi c«ng t¸c cña toµn ngµnh. ChÝnh v× thÕ cÇn cã sù quan t©m vµ phèi hîp gi÷a c¸c c¬ quan chøc n¨ng m¹nh mÏ h¬n n÷a, chñ ®éng nªu lªn nh÷ng v­íng m¾c cña ph¸p luËt ®Ó vÊn ®Ò qu¶n lý ThÈm ph¸n mang l¹i kÕt qu¶ kh¶ quan. C«ng t¸c qu¶n lý ThÈm ph¸n muèn cã kÕt qu¶ tèt cßn cÇn thiÕt ®¶m b¶o sù ®éc lËp trong ho¹t ®éng cña ngµnh toµ ¸n nãi chung. Kh«ng nªn giao cho Toµ ¸n tèi cao chøc n¨ng qu¶n lý hÖ thèng Toµ ¸n vµ ®éi ngò ThÈm ph¸n nãi riªng vÒ tæ chøc, ®Ó Toµ ¸n tËp chung vµo chuyªn m«n lµ nghiÖp vô xÐt xö. V× nghiÖp vô xÐt xö ®èi víi nghÒ nghiÖp ThÈm ph¸n lµ quan träng nhÊt vµ cÇn thiÕt ph¶i ®Æt lªn hµng ®Çu. Bªn c¹nh ®ã nÕu TAND tèi cao tiÕn hµnh qu¶n lý Toµ ¸n ®Þa ph­¬ng vÒ mÆt tæ chøc mµ kh«ng tèt cßn kh«ng ®¶m b¶o tÝnh ®éc lËp xÐt xö, mét nguyªn t¾c quan träng nhÊt trong ho¹t ®éng xÐt xö cña Toµ ¸n. Bëi môc ®Ých cuèi cïng cña c«ng t¸c qu¶n lý Toµ ¸n vµ ThÈm ph¸n lµ ®¶m b¶o cho nguyªn t¾c nµy ®­îc thùc hiÖn tèt trªn thùc tÕ. C«ng t¸c qu¶n lý vÒ tæ chøc hiÖn nay theo quan ®iÓm c¸ nh©n em sÏ giao cho Uû ban qu¶n lý Toµ ¸n. Bªn c¹nh nhiÖm vô lµ mét tæ chøc thùc hiÖn tuyÓn chän ng­êi cã ®ñ tiªu chuÈn lµm ThÈm ph¸n, Uû ban cßn thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý ThÈm ph¸n vÒ mÆt tæ chøc thay cho TAND tèi cao hiÖn nay. §iÒu nµy sÏ gi¶m ®i ¸p lùc c«ng viÖc cho Ch¸nh ¸n TAND tèi cao. Ho¹t ®éng cña Uû ban qu¶n lý Toµ ¸n kh«ng n»m ngoµi c¸c nhiÖm vô, quyÒn h¹n cô thÓ mµ ph¸p luËt giao phã. C«ng t¸c qu¶n lý ThÈm ph¸n vÒ ®iÒu ®éng, biÖt ph¸i, chÕ ®é l­¬ng, khen th­ëng kû luËt, khiÕu n¹i tè c¸o liªn quan ®Õn ThÈm ph¸n… ph¶i ®¶m b¶o nguyªn t¾c tËp trung d©n chñ vµ d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng céng s¶n. TiÕp tôc thùc hiÖn tèt c«ng t¸c qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi ThÈm ph¸n, x¸c ®Þnh râ c¬ cÊu ThÈm ph¸n t­¬ng øng víi chøc n¨ng, vÞ trÝ cña ng­êi ThÈm ph¸n lµ phï hîp víi chñ tr­¬ng chÝnh s¸ch cña §¶ng, Quèc héi vµ UBTVQH. §©y lµ mét trong 10 nhiÖm vô c«ng t¸c ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n quan träng ®· ®Ò ra trong n¨m 2010, theo ®ã cÇn “§æi míi ph­¬ng thøc tæ chøc chØ ®¹o, ®iÒu hµnh vµ thñ tôc hµnh chÝnh- t­ ph¸p theo h­íng nhanh gän, hiÖu qu¶ vµ hiÖu lùc; ph©n c«ng ph©n cÊp hîp lý; g¾n quyÒn h¹n víi tr¸ch nhiÖm vµ quy ®Þnh cô thÓ vÒ chÕ ®é tr¸ch nhiÖm ®èi víi ng­êi l·nh ®¹o, qu¶n lý ®¬n vÞ”[14]. KÕt luËn Qua qu¸ tr×nh nghiªn cøu vÒ chÕ ®Þnh ThÈm ph¸n TAND th× thÊy r»ng cßn kh«ng Ýt nh÷ng vÊn ®Ò v­íng m¾c trong c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh liªn quan tíi chÕ ®Þnh nµy. Trong ph¹m vi nghiªn cøu cña LuËn v¨n ®· phÇn nµo ®Ò cËp mét c¸ch kh¸i qu¸t nhÊt nh÷ng kiÕn nghÞ xoay quanh nh÷ng h¹n chÕ vµ thiÕu sãt cña c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ ThÈm ph¸n TAND. Tuy nhiªn víi kiÕn thøc cã h¹n, LuËn v¨n còng kh«ng thÓ ®Ò xuÊt ®­îc hÕt ®­îc nh÷ng h¹n chÕ ®ã. Bªn c¹nh viÖc thÊy ®­îc vÞ trÝ quan träng cña chøc danh ThÈm ph¸n trong c¬ cÊu tæ chøc cña Toµ ¸n, thÊy ®­îc mèi quan hÖ cña ThÈm ph¸n víi mét sè chøc danh kh¸c th× vÊn ®Ò x©y dùng mét ®éi ngò ThÈm ph¸n “ phông c«ng, thñ ph¸p, chÝ c«ng, v« t­ ” ®­îc §¶ng vµ Nhµ n­íc ta thùc sù quan t©m vµ ®¸ng ®­îc quan t©m h¬n bao giê hÕt. C¸ nh©n em hoµn toµn ®ång ý víi quan ®iÓm cÇn thiÕt ph¶i c¶i c¸ch nÒn T­ ph¸p ®ång thêi víi viÖc x©y dùng Nhµ n­íc ph¸p quyÒn XHCN trong ®ã ®æi míi hÖ thèng Toµ ¸n vµ ®éi ngò ThÈm ph¸n lµ ®ßi hái kh¸ch quan vµ hµng ®Çu. ChÝnh v× thÕ kiÖn toµn vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt lµ nhiÖm vô tr­íc tiªn. Kinh nghiÖm thùc tiÔn h¬n 50 n¨m x©y dùng ®éi ngò ThÈm ph¸n Toµ ¸n nh©n d©n cho thÊy ®éi ngò ThÈm ph¸n chuyªn nghiÖp, hiÖn ®¹i lµ ®éi ngò ThÈm ph¸n ®ñ vÒ sè l­îng, ®¶m b¶o vÒ chÊt l­îng, cã tr×nh ®é lý luËn vµ thùc tiÔn v÷ng vµng vµ ®­îc trang bÞ hiÖn ®¹i. V× lÏ ®ã x©y dùng ®éi ngò ThÈm ph¸n vÒ b¶n chÊt lµ ®éi ngò ThÈm ph¸n cña nh©n d©n, do nh©n d©n vµ v× nh©n d©n bëi suy cho cïng Nhµ n­íc ta lµ Nhµ n­íc cña nh©n d©n, do nh©n d©n bÇu ra vµ phôc vô cho môc ®Ých cña nh©n d©n, ®¸p øng yªu cÇu héi nhËp quèc tÕ trong giai ®o¹n hiÖn nay. Bµi luËn v¨n cña em ch¾c ch¾n cßn nhiÒu sai sãt, rÊt mong ®­îc sù gãp ý cña c¸c thÇy c« vµ c¸c b¹n ®Ó cã sù bæ sung vµ hoµn thiÖn cho c¸c bµi viÕt sau nµy. Danh môc Tµi liÖu tham kh¶o 1. V¨n kiÖn §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø X, B¸o ®iÖn tö cña §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam 2. NghÞ quyÕt sè 49-NQ/TW ngµy 02/06/2005 cña Bé chÝnh trÞ vÒ chiÕn l­îc c¶i c¸ch t­ ph¸p. 3. NghÞ quyÕt sè 48- NQ/TW ngµy 24/5/2005 cña Bé chÝnh trÞ vÒ chiÕn l­îc x©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010, ®Þnh h­íng ®Õn n¨m 2020. 4. HiÕn ph¸p ViÖt Nam c¸c n¨m 1946, 1959, 1980, 1992 5. LuËt tæ chøc Toµ ¸n nh©n d©n n¨m 1960, 1981, 1992 v¨n b¶n ph¸p quy, trang tin ®iÖn tö ChÝnh phñ n­íc Céng hoµ X· héi chñ nghÜa ViÖt Nam 6. LuËt tæ chøc Toµ ¸n nh©n d©n n¨m 2002, NXB ChÝnh trÞ quèc gia, 2005. 7. Ph¸p lÖnh ThÈm ph¸n vµ Héi thÈm nh©n d©n n¨m 1993, 2002, v¨n b¶n ph¸p quy, trang tin ®iÖn tö ChÝnh phñ n­íc Céng hoµ X· héi chñ nghÜa ViÖt Nam http//www.chinhphu.vn/ 8. Ph¸p lÖnh c¸n bé c«ng chøc, NXB ChÝnh trÞ quèc gia, 2007 9. S¾c lÖnh sè 33 ngµy 13/9/1945 10. S¾c lÖnh sè 13 ngµy 24/1/1946 11. S¾c lÖnh sè 85 ngµy 25/5/1950 12. NghÞ quyÕt sè 51/2001/QH10 cña Quèc héi ngµy 25/12/2001 13. NghÞ quyÕt sè 730/2004/NQ-UBTVQH 11 cña UBTVQH ngµy 30/9/2004 14. B¸o c¸o tæng kÕt c«ng t¸c n¨m 2009 vµ ph­¬ng h­íng nhiÖm vô c«ng t¸c n¨m 2010 cña ngµnh Toµ ¸n nh©n d©n. 15. Th«ng t­ liªn tÞch sè 01/2003/TTLT/TANDTC-BQP-UBTWMTTQVN ngµy 01/4/2003. 16. QuyÕt ®Þnh sè 46/2003/Q§-TCCB cña Ch¸nh ¸n Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao ngµy 02/4/2003 17. NghÞ quyÕt sè 35/NQ-UBTVQH K9 cña UBTVQH ngµy 17/5/1993. 18. NghÞ ®Þnh sè 33/2009/N§-CP cña ChÝnh phñ ngµy 6/1/2009 quy ®Þnh møc l­¬ng tèi thiÓu chung. 19. QuyÕt ®Þnh 154/Q§-TTg cña Thñ t­íng ChÝnh phñ ngµy 12/3/1996 20. QuyÕt ®Þnh 171/2005/Q§-TTg cña Thñ t­íng ChÝnh phñ ngµy 8/7/2005 quy ®Þnh vÒ chÕ ®é phô cÊp tr¸ch nhiÖm cho ThÈm ph¸n. 21. NghÞ quyÕt cña UBTVQH vÒ viÖc bæ sung biªn chÕ vµ sè l­îng thÈm ph¸n TAND, TAQS c¸c cÊp n¨m 2009 vµ n¨m 2010 ( HiÖu lùc tõ ngµy 01/3/2009) 22. C«ng v¨n cña TAND tèi cao ngµy 29/4/2009 vÒ viÖc tr¶ lêi kiÕn nghÞ cña cö tri t¹i kú häp thø 4 Quèc héi kho¸ XII. 23. Tõ ®iÓn LuËt häc, NXB T­ ph¸p n¨m 2006 24. Lª ThÞ Kim Dung (2000) “b¶o ®¶m vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ vµ tµi s¶n cña ThÈm ph¸n” th«ng tin khoa häc ph¸p lý(sè 5 n¨m 2000), viÖn nghiªn cøu khoa häc ph¸p lý, Bé T­ ph¸p. 25. LuËt thi ®ua khen th­ëng n¨m 2003 26. B¸o ®iÖn tö, ngµy 15/4/2009, Môc lôc

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThực trạng và hướng hoàn thiện chế định Thẩm phán Toà án nhân dân theo pháp luật hiện hành.doc