Vai trò của con người trong công cuộc công nghiêp hóa, hiện đại hóa đất nước

Lời nói đầu Tại sao lại phải nghiên cứu về phạm trù con người và vấn đề về con người trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước trong khi thế giới đã trải qua hai cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật vĩ đại và trên thế giới đã có rất nhiều, rất nhiều nước đã trở thàmh những nước công nghiệp lớn. Phải chăng đó là vì công nghiệp hoá, hiện đại hoá là phương thức duy nhất để phát triển nền kinh tế thế giới và bất kỳ một quốc gia nào bỏ qua quá trình này đều sẽ trở nên quá chậm, quá lạc hậu so với bước đi của thế giới? Và phải chăng giống như các quốc gia khác, Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật chung đó? Nhưng quan trọng hơn cả, phải chăng con người là chủ thể, là mấu chốt, là điểm khởi đầu cũng như là cái đích của quá trình lâu dài này? Đúng là trên thực tế ở nhiều quốc gia công nghiệp hoá, hiện đại hoá đã tạo ra nhiều thành tựu khoa học không thể phủ nhận được. Chẳng hạn việc sử dụng năng lượng nguyên tử, năng lượng mặt trời đã làm giảm sự phụ thuộc của con người vào nguồn năng lượng khoáng sản; sự ra đời của các vật liệu tổng hợp không những giúp con người giảm phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên không tái sinh được mà cung cấp cho con người nguồn vật liệu mới có tính năng ưu việt hơn và tái sinh được. Nhờ phát minh con người sử dụng nguồn vật liệu mới này mà con người đã có thể thu nhỏ máy tính điện tử xuống hàng vạn lần về thể tích đồng thời tăng hiệu năng của nó lên hàng chục vạn lần so với ba chục năm trước. Sự ra đời và xuất hiện các loại vật liệu mới đang ngày càng trở thành nhân tố vô cùng quan trọng của sự phát triển sức sản xuất xã hội và tiến bộ khoa học công nghệ. Cùng với quá trình tự động hoá, tiến bộ khoa học công nghệ cho thấy khả năng loài người sẽ tiến tới một xã hội của cải tuôn ra dào dạt. Còn ở Việt Nam thì sao? Cho đến nay,Việt Nam vẫn thuộc loại những nước nghèo nhất thế giới, nền kinh tế vẫn ở tình trạng lạc hậu, còn mang tính chất tự cấp, tự túc, đất nước chưa ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã rọng, bội chi ngân sách còn lớn, tốc độ tăng dân số cao, lao động thất nghiệp hoặc không đủ việc làm ngày càng tăng (6,28% dân số thành thị thất nghiệp), đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn; tổng sản phẩm quốc dân (GDP) tính theo đầu người thuộc loại thấp nhất thế giới: 220USD năm 1993 và 428 USD năm 2001 thấp hơn Lào 1700USD, Bangladesh 1410USD, Tháilan 5757USD, Malaysia 8513, Đài Loan 17495, tốc độ tăng bình quân chậm hơn nhiều nước trong khu vực. Gắn liền với nền kinh tế đó là lối làm ăn tản mạn và tuỳ tiện của sản xuất nhỏ. Cùng với những thuyền thống tốt đẹp mà chúng ta đang kế thừa cũng có những truyền thống lạc hậu của người đã chết đang đè nặng lên vai người đang sống . Vì vậy muốn không bị tụt hậu xa hơn nữa, muốn ổn định mọi mặt để đi lên và phát triển thì tất yếu phải thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Hội nghị lần thứ VI Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khoá VII (từ 24/11/1993 đến 1/12/1993) và Đại hội đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ (20-25/1/1994) đã xác định tới đây nước ta “chuyển dần sang một thời kỳ phát triển mới, đẩy tới một bước công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, nhằm tạo thêm nhiều công ăn việc làm, đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, cải thiện hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Đây là nhiệm vụ trung tâm có tầm quan trọng hàng đầu trong thời gian tới.”Chủ trương đó tiếp tục được hoàn thiện và có bước phát triển mới ở các Đại hội VII,VIII,IX và trong nhiều Nghị quyết quan trọng của Trung ương. Song dựa vào đâu để đảm bảo việc thực hiện nó cho thật hiệu quả và không phải trả giá quá đắt thì lại không dễ dàng; bởi vì từ chỗ thấy được tính tất yếu nếu không cẩn thận lại dễ sa vào duy ý chí như đã từng xảy ra trước đây hoặc trái lại nếu chỉ thấy khó khăn, bất lợi, thiếu điều kiện rồi cam chịu tụt hậu thì lại là một tai họa. Như vậy cũng có nghĩa là chúng ta đã để lại cho thế hệ tương lai một cái gánh quá nặng và sẽ có tội rất lớn đối với những ai đã hy sinh xương máu cho sự nghiệp giải phóng dân tộc bảo vệ đất nước. Nhưng nếu chỉ có như vậy thì tại sao lại phải đề cập đến vấn đề con người? Liệu có phải con người đang giữ một vai trò gì đó trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, và hơn thế nữa phải chăng đó là một vai trò quan trọng, quyết định sự thành bại của sự nghiệp đổi mới này?

doc27 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 31/01/2013 | Lượt xem: 1913 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Vai trò của con người trong công cuộc công nghiêp hóa, hiện đại hóa đất nước, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu T¹i sao l¹i ph¶i nghiªn cøu vÒ ph¹m trï con ng­êi vµ vÊn ®Ò vÒ con ng­êi trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc trong khi thÕ giíi ®· tr¶i qua hai cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt vÜ ®¹i vµ trªn thÕ giíi ®· cã rÊt nhiÒu, rÊt nhiÒu n­íc ®· trë thµmh nh÷ng n­íc c«ng nghiÖp lín. Ph¶i ch¨ng ®ã lµ v× c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ ph­¬ng thøc duy nhÊt ®Ó ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ bÊt kú mét quèc gia nµo bá qua qu¸ tr×nh nµy ®Òu sÏ trë nªn qu¸ chËm, qu¸ l¹c hËu so víi b­íc ®i cña thÕ giíi? Vµ ph¶i ch¨ng gièng nh­ c¸c quèc gia kh¸c, ViÖt Nam còng kh«ng n»m ngoµi quy luËt chung ®ã? Nh­ng quan träng h¬n c¶, ph¶i ch¨ng con ng­êi lµ chñ thÓ, lµ mÊu chèt, lµ ®iÓm khëi ®Çu còng nh­ lµ c¸i ®Ých cña qu¸ tr×nh l©u dµi nµy? §óng lµ trªn thùc tÕ ë nhiÒu quèc gia c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®· t¹o ra nhiÒu thµnh tùu khoa häc kh«ng thÓ phñ nhËn ®­îc. Ch¼ng h¹n viÖc sö dông n¨ng l­îng nguyªn tö, n¨ng l­îng mÆt trêi ®· lµm gi¶m sù phô thuéc cña con ng­êi vµo nguån n¨ng l­îng kho¸ng s¶n; sù ra ®êi cña c¸c vËt liÖu tæng hîp kh«ng nh÷ng gióp con ng­êi gi¶m phô thuéc vµo tµi nguyªn thiªn nhiªn kh«ng t¸i sinh ®­îc mµ cung cÊp cho con ng­êi nguån vËt liÖu míi cã tÝnh n¨ng ­u viÖt h¬n vµ t¸i sinh ®­îc. Nhê ph¸t minh con ng­êi sö dông nguån vËt liÖu míi nµy mµ con ng­êi ®· cã thÓ thu nhá m¸y tÝnh ®iÖn tö xuèng hµng v¹n lÇn vÒ thÓ tÝch ®ång thêi t¨ng hiÖu n¨ng cña nã lªn hµng chôc v¹n lÇn so víi ba chôc n¨m tr­íc. Sù ra ®êi vµ xuÊt hiÖn c¸c lo¹i vËt liÖu míi ®ang ngµy cµng trë thµnh nh©n tè v« cïng quan träng cña sù ph¸t triÓn søc s¶n xuÊt x· héi vµ tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ. Cïng víi qu¸ tr×nh tù ®éng ho¸, tiÕn bé khoa häc c«ng nghÖ cho thÊy kh¶ n¨ng loµi ng­êi sÏ tiÕn tíi mét x· héi cña c¶i tu«n ra dµo d¹t. Cßn ë ViÖt Nam th× sao? Cho ®Õn nay,ViÖt Nam vÉn thuéc lo¹i nh÷ng n­íc nghÌo nhÊt thÕ giíi, nÒn kinh tÕ vÉn ë t×nh tr¹ng l¹c hËu, cßn mang tÝnh chÊt tù cÊp, tù tóc, ®Êt n­íc ch­a ra khái khñng ho¶ng kinh tÕ x· héi, l¹m ph¸t cßn ë møc cao, s¶n xuÊt ch­a æn ®Þnh, t×nh h×nh mÊt c©n ®èi vÉn nghiªm träng, béi chi ng©n s¸ch cßn lín, tèc ®é t¨ng d©n sè cao, lao ®éng thÊt nghiÖp hoÆc kh«ng ®ñ viÖc lµm ngµy cµng t¨ng (6,28% d©n sè thµnh thÞ thÊt nghiÖp), ®êi sèng nh©n d©n cßn nhiÒu khã kh¨n; tæng s¶n phÈm quèc d©n (GDP) tÝnh theo ®Çu ng­êi thuéc lo¹i thÊp nhÊt thÕ giíi: 220USD n¨m 1993 vµ 428 USD n¨m 2001 thÊp h¬n Lµo 1700USD, Bangladesh 1410USD, Th¸ilan 5757USD, Malaysia 8513, §µi Loan 17495, tèc ®é t¨ng b×nh qu©n chËm h¬n nhiÒu n­íc trong khu vùc. G¾n liÒn víi nÒn kinh tÕ ®ã lµ lèi lµm ¨n t¶n m¹n vµ tuú tiÖn cña s¶n xuÊt nhá. Cïng víi nh÷ng thuyÒn thèng tèt ®Ñp mµ chóng ta ®ang kÕ thõa còng cã nh÷ng truyÒn thèng l¹c hËu cña ng­êi ®· chÕt ®ang ®Ì nÆng lªn vai ng­êi ®ang sèng... V× vËy muèn kh«ng bÞ tôt hËu xa h¬n n÷a, muèn æn ®Þnh mäi mÆt ®Ó ®i lªn vµ ph¸t triÓn th× tÊt yÕu ph¶i thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Héi nghÞ lÇn thø VI Ban chÊp hµnh trung ­¬ng §¶ng céng s¶n ViÖt Nam kho¸ VII (tõ 24/11/1993 ®Õn 1/12/1993) vµ §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc gi÷a nhiÖm kú (20-25/1/1994) ®· x¸c ®Þnh tíi ®©y n­íc ta “chuyÓn dÇn sang mét thêi kú ph¸t triÓn míi, ®Èy tíi mét b­íc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, nh»m t¹o thªm nhiÒu c«ng ¨n viÖc lµm, ®Èy nhanh tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ, c¶i thiÖn h¬n n÷a ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña nh©n d©n. §©y lµ nhiÖm vô trung t©m cã tÇm quan träng hµng ®Çu trong thêi gian tíi.”Chñ tr­¬ng ®ã tiÕp tôc ®­îc hoµn thiÖn vµ cã b­íc ph¸t triÓn míi ë c¸c §¹i héi VII,VIII,IX vµ trong nhiÒu NghÞ quyÕt quan träng cña Trung ­¬ng. Song dùa vµo ®©u ®Ó ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn nã cho thËt hiÖu qu¶ vµ kh«ng ph¶i tr¶ gi¸ qu¸ ®¾t th× l¹i kh«ng dÔ dµng; bëi v× tõ chç thÊy ®­îc tÝnh tÊt yÕu nÕu kh«ng cÈn thËn l¹i dÔ sa vµo duy ý chÝ nh­ ®· tõng x¶y ra tr­íc ®©y hoÆc tr¸i l¹i nÕu chØ thÊy khã kh¨n, bÊt lîi, thiÕu ®iÒu kiÖn råi cam chÞu tôt hËu th× l¹i lµ mét tai häa. Nh­ vËy còng cã nghÜa lµ chóng ta ®· ®Ó l¹i cho thÕ hÖ t­¬ng lai mét c¸i g¸nh qu¸ nÆng vµ sÏ cã téi rÊt lín ®èi víi nh÷ng ai ®· hy sinh x­¬ng m¸u cho sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc b¶o vÖ ®Êt n­íc. Nh­ng nÕu chØ cã nh­ vËy th× t¹i sao l¹i ph¶i ®Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò con ng­êi? LiÖu cã ph¶i con ng­êi ®ang gi÷ mét vai trß g× ®ã trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, vµ h¬n thÕ n÷a ph¶i ch¨ng ®ã lµ mét vai trß quan träng, quyÕt ®Þnh sù thµnh b¹i cña sù nghiÖp ®æi míi nµy? Tr­íc hÕt cã thÓ nãi r»ng x· héi loµi ng­êi tån t¹i vµ ph¸t triÓn dùa vµo hai nguån tµi nguyªn lµ: thiªn nhiªn vµ con ng­êi. C¸i quý nhÊt trong nguån tµi nguyªn con ng­êi lµ trÝ tuÖ. Theo quan niªm cæ ®iÓn, mäi nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn ®Òu cã h¹n vµ ®Òu cã thÓ bÞ khai th¸c c¹n kiÖt. Song, sù hiÓu biÕt cña con ng­êi ®·, ®ang vµ sÏ kh«ng bao giê chÞu dõng l¹i, nghÜa lµ nguån tµi nguyªn trÝ tuÖ kh«ng cã giíi h¹n. TÝnh v« tËn cña nguån tiÒm n¨ng trÝ tuÖ lµ nÒn t¶ng ®Ó con ng­êi nhËn thøc tÝnh v« tËn cña thÕ giíi vËt chÊt, tiÕp tôc nghiªn cøu nh÷ng nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn cßn v« tËn nh­ng ch­a ®­îc khai th¸c vµ sö dông, ph¸t hiÖn ra nh÷ng tÝnh n¨ng míi cña nh÷ng d¹ng tµi nguyªn ®ang sö dông hoÆc s¸ng t¹o ra nh÷ng nguån tµi nguyªn míi vèn kh«ng cã s½n trong tù nhiªn, nh»m phôc vô cho sù ph¸t triÓn cña x· héi trong nh÷ng ®iÒu kiÖn míi. Bëi vËy cã thÓ nãi, trÝ tuÖ con ng­êi lµ nguån lùc v« tËn cña sù ph¸t triÓn x· héi. §ång thêi, nguån lùc ph¸t triÓn cña x· héi, tr­íc hÕt vµ quan träng h¬n c¶ còng chÝnh lµ con ng­êi- nguån tiÒm n¨ng søc lao ®éng. Con ng­êi ®· lµm nªn lÞch sö cña chÝnh m×nh b»ng lao ®éng ®­îc ®Þnh h­íng bëi trÝ tuÖ ®ã. Ta ®· biÕt r»ng, “tÊt c¶ c¸i g× thóc ®Èy con ng­êi ho¹t ®éng ®Òu tÊt nhiªn ph¶i th«ng qua ®Çu ãc cña hä”(1), tøc lµ ph¶i th«ng qua trÝ tuÖ cña hä. Tr­íc tiªn, nh÷ng nhu cÇu vÒ sinh tån ®· thóc ®Èy con ng­êi ho¹t ®éng theo b¶n n¨ng nh­ bÊt kú mét ®éng vËt nµo kh¸c. Nh­ng råi “b¶n th©n con ng­êi b¾t ®Çu tù ph©n biÖt víi sóc vËt ngay khi con ng­êi b¾t ®Çu s¶n xuÊt ra nh÷ng t­ liÖu sinh ho¹t cña m×nh- ®ã lµ mét b­íc tiÕn do tæ chøc c¬ thÓ cña con ng­êi quy ®Þnh” (2). Sù kh¸c biÖt c¨n b¶n vÒ mÆt “tæ chøc c¬ thÓ” gi÷a con ng­êi vµ con vËt chÝnh lµ bé ãc vµ ®«i bµn tay. Bé ãc ®iÒu khiÓn ®«i bµn tay, nghÜa lµ b»ng trÝ tuÖ (bé ãc) vµ lao ®éng (®«i bµn tay) con ng­êi ®· tiÕn hµnh ho¹t ®éng biÕn ®æi tù nhiªn lµm nªn lÞch sö x· héi, ®ång thêi trong qu¸ tr×nh ®ã ®· biÕn ®æi c¶ b¶n th©n m×nh. Cho ®Õn khi lùc l­îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn, ®¸nh dÊu bëi nh÷ng ph¸t minh khoa häc, nh÷ng c«ng nghÖ hiÖn ®¹i th× trÝ tuÖ con ng­êi vÉn cã søc m¹nh ¸p ®¶o. Nh÷ng t­ duy m¸y mãc, trÝ tuÖ nh©n t¹o... dï réng lín ®Õn ®©u, dï d­íi h×nh thøc hoµn h¶o nhÊt còng chØ lµ mét m¶ng cùc nhá, mét sù ph¶n ¸nh rÊt tinh tÕ thÕ giíi néi t¹i cña con ng­êi, chØ lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn khoa häc kinh tÕ, cña ho¹t ®éng trÝ tuÖ cña con ng­êi. Mäi m¸y mãc dï hoµn thiÖn, dï th«ng minh ®Õn ®©u còng chØ lµ kÎ trung gian cho ho¹t ®éng cña con ng­êi. Do ®ã con ng­êi lu«n lu«n ®· vµ vÉn lµ chñ thÓ duy nhÊt cña mäi ho¹t ®éng trong x· héi. Thùc tiÔn ngµy nay cµng kh¼ng ®Þnh tÝnh ®óng ®¾n trong quan niÖm cña M¸c vÒ vÞ trÝ vai trß kh«ng g× thay thÕ ®­îc cña con ng­êi trong tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña lÞch sö nh©n lo¹i, cña x· héi loµi ng­êi. B¶n th©n sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ mµ chóng ta ®ang tõng b­íc thùc hiÖn víi nh÷ng thµnh c«ng b­íc ®Çu cña nã còng ngµy cµng ®ßi hái mçi chóng ta ph¶i nhËn thøc s©u s¾c “nh÷ng gi¸ trÞ lín lao vµ ý nghÜa quyÕt ®Þnh cña nh©n tè con ng­êi”, thÊy râ vai trß cña con ng­êi trong chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi trªn thùc tÕ vµ trong quan niÖm cña mçi chóng ta, con ng­êi ngµy cµng thÓ hiÖn râ vai trß lµ “chñ thÓ cña mäi s¸ng t¹o, mäi nguån cña c¶i vËt chÊt vµ v¨n ho¸, mäi nÒn v¨n minh cña c¸c quèc gia” (3). Bëi vËy ®Ó ®Èy nhanh sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN vµ ®­a sù nghiÖp c¸ch m¹ng lín lao ®ã ®Õn thµnh c«ng ë mét n­íc vÉn cßn trong t×nh tr¹ng l¹c hËu nh­ n­íc ta, chóng ta kh«ng thÓ kh«ng ph¸t triÓn con ng­êi ViÖt Nam, n©ng cao ®éi ngò nh÷ng ng­êi lao ®éng n­íc ta lªn mét tÇm cao chÊt l­îng míi. NhËn ®Þnh nµy ®· ®­îc kh¼ng ®Þnh trong nghÞ quyÕt §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII cña §¶ng: “N©ng cao d©n trÝ, båi d­ìng vµ ph¸t huy nguån lùc to lín cña con ng­êi ViÖt Nam lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh th¾ng lîi cña c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸”. NhËn ®Þnh nµy tiÕp tôc ®­îc kh¼ng ®Þnh vµ cã b­íc ph¸t triÓn míi ë §¹i héi IX vµ nhiÒu NghÞ quyÕt quan träng cña Trung ­¬ng. Mét lÇn n÷a ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh tÝnh cÊp thiÕt vµ ý nghÜa quan träng cña viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi nµy. Qua ®ã, triÕt häc tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ, vai trß cña m×nh trong ®êi sèng x· héi vµ trong c«ng cuéc ®æi míi ®Êt n­íc. Sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë n­íc ta ®­îc tiÕn hµnh nh­ thÕ nµo, quy m« vµ nhÞp ®é cña nã ra sao, ®iÒu ®ã mét phÇn tuú thuéc vµo sù ®ãng gãp cña triÕt häc. Qua ®ã em chän ®Ò tµi "Vai trß cña con ng­êi trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i hãa ®Êt nø¬c" ch­¬ng I con ng­êi - c¬ së lý luËn Con ng­êi lµ sinh vËt cã tÝnh x· héi. §èi víi M¸c “con ng­êi kh«ng ph¶i lµ mét tån t¹i trõu t­îng, Èn n¸u ®©u ®ã ngoµi thÕ giíi” (4). §ã lµ nh÷ng con ng­êi sèng trong mét thêi ®¹i nhÊt ®Þnh, mét m«i tr­êng x· héi nhÊt ®Þnh, cã nh÷ng quan hÖ x· héi phong phó, phøc t¹p vµ ngµy cµng phong phó víi sù ph¸t triÓn cña v¨n minh. C¸c M¸c viÕt “B¶n chÊt con ng­êi kh«ng ph¶i lµ mét c¸i trõu t­îng cè h÷u c¸ nh©n riªng biÖt. Trong tÝnh hiÖn thùc cña nã, b¶n chÊt con ng­êi lµ tæng hoµ nh÷ng quan hÖ x· héi” (5). Qua luËn ®Ò næi tiÕng ®ã, chóng ta thÊy M¸c muèn nãi b¶n chÊt con ng­êi, mét sù trõu t­îng khoa häc, lµ sù kh¸i qu¸t tõ ®êi sèng cô thÓ, tõ thuéc tÝnh cña con ng­êi hiÖn thùc, thÕ hÖ nµy qua thÕ hÖ kh¸c, b¶n chÊt con ng­êi ®­îc thÓ hiÖn vµ chØ cã thÓ ®­îc thÓ hiÖn th«ng qua tæng thÓ c¸c quan hÖ x· héi. Muèn t×m b¶n chÊt con ng­êi th× ph¶i t×m ë bªn trong chø kh«ng ph¶i ë bªn ngoµi ®êi sèng hiÖn thùc cña con ng­êi. LuËn ®Ò cña M¸c kh«ng lµm mÊt ®i tÝnh c¸ nh©n, kh¼ng ®Þnh sù kú diÖu, sù phong phó v« h¹n cña tÝnh c¸ch con ng­êi. NÕu ®øng trªn quan ®iÓm sinh vËt häc mµ xÐt th× kh«ng thÓ hiÓu ®­îc ch¼ng nh÷ng thùc chÊt cña con ng­êi, mµ ngay c¶ ý nghÜa cña c¬ thÓ con ng­êi, tõ khi qu¸ tr×nh nguån gèc loµi ng­êi kÕt thóc th× nh÷ng biÕn ®æi trong c¬ thÓ ®Òu ®­îc h­íng dÉn bëi ¶nh h­ëng quyÕt ®Þnh cña v¨n ho¸: kh¶ n¨ng ®èi xö cã tÝnh ng­êi ®èi víi thÕ giíi vµ ®èi víi nh÷ng ng­êi kh¸c, kh¶ n¨ng lao ®éng, giao tiÕp víi nh÷ng ng­êi chung quanh, kh¶ n¨ng t­ duy, cã nh÷ng t×nh c¶m ®¹o ®øc vµ nh÷ng xóc c¶m thÈm mü, tÊt c¶ nh÷ng c¸i ®ã ®Òu kh«ng ph¶i lµ ®Æc tÝnh cña c¬ thÓ mµ lµ nh÷ng nÐt ®· h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh thùc tiÔn lÞch sö x· héi, tiªu biÓu cho thùc chÊt cña con ng­êi trong c¸ch biÓu hiÖn vµ béc lé c¸ thÓ cña nã. Nh÷ng nÐt Êy ®­îc h×nh thµnh nhê chç con ng­êi tham gia vµo hÖ thèng c¸c quan hÖ x· héi, vµo qu¸ tr×nh ho¹t ®éng lao ®éng, ®i liÒn víi sù tham gia cña con ng­êi vµo qu¸ tr×nh n¾m v÷ng vµ t¸i t¹o nÒn v¨n ho¸ x· héi (lao ®éng, ho¹t ®éng). ChÝnh trong qu¸ tr×nh nµy con ng­êi ®· tù s¸ng t¹o ra b¶n th©n m×nh mét c¸ch lÞch sö vµ kh«ng ngõng t¸i hiÖn b¶n th©n m×nh, tù gi¸o dôc b¶n th©n víi t­ c¸ch lµ con ng­êi. Tiªu chuÈn lÞch sö cho phÐp ng­êi ta ph©n biÖt con ng­êi- ®ã lµ s¶n xuÊt ra c«ng cô lao ®éng còng b»ng chÝnh c«ng cô. §ång thêi tiÒn ®Ò tuyÖt ®èi vµ ®iÒu kiÖn cña v¨n ho¸ con ng­êi lµ giíi tù nhiªn mµ con ng­êi dïng ®Ó x©y dùng nÒn v¨n hãa cña m×nh b»ng c¸ch chinh phôc tù nhiªn mét c¸ch s¸ng t¹o. Con ng­êi x· héi lµ kÎ s¸ng t¹o ra lÞch sö, s¸ng t¹o ra b¶n th©n m×nh. ChÝnh v× vËy, con ng­êi hoµn toµn mang tÝnh x· héi. VËy th× trong ®êi sèng x· héi con ng­êi cã vai trß g×? H¬n mét tr¨m n¨m tr­íc, khi kh¼ng ®Þnh tiÕn tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö cña x· héi loµi ng­êi lµ sù thay thÕ lÉn nhau cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ x· héi, C¸c M¸c ®· nãi tíi viÖc lÊy sù ph¸t triÓn toµn diÖn cña con ng­êi lµm th­íc ®o chung cho sù ph¸t triÓn x· héi. C¸c M¸c cho r»ng, xu h­íng chung cña tiÕn tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö ®­îc quy ®Þnh bëi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt bao gåm con ng­êi vµ nh÷ng c«ng cô lao ®éng do con ng­êi t¹o ra. Sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt tù nã ®· nãi lªn tr×nh ®é ph¸t triÓn cña x· héi qua viÖc con ng­êi chiÕm lÜnh vµ sö dông ngµy cµng nhiÒu lùc l­îng tù nhiªn víi t­ c¸ch lµ c¬ së vËt chÊt cho ho¹t ®oäng sèng cña chÝnh con ng­êi. Chóng ta biÕt r»ng s¶n xuÊt lµ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng thùc tiÔn c¬ b¶n cña con ng­êi nh»m tho¶ m·n nh÷ng nhu cÇu cña m×nh. S¶n xuÊt quyÕt ®Þnh nhu cÇu nh­ng kh«ng cã nhu cÇu th× còng kh«ng cã s¶n xuÊt. Nhu cÇu cña con ng­êi t¨ng lªn kh«ng ngõng, do ®ã mµ con ng­êi lu«n lu«n ph¸t triÓn s¶n xuÊt v× muèn n©ng cao n¨ng suÊt, chÊt l­îng, hiÖu qu¶ cña s¶n xuÊt, gi¶m nhÑ lao ®éng. V× vËy cã thÓ nãi, trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, tr­íc hÕt vµ quan träng h¬n c¶ lµ ho¹t ®éng lao ®éng s¶n xuÊt, bé ãc vµ bµn tay con ng­êi kh«ng ngõng hoµn thiÖn. Sù hoµn thiÖn cña bé ãc lµ c¬ së, lµ nguån vËt chÊt v« tËn cho nh÷ng ho¹t ®éng ngµy cµng phøc t¹p, tinh vi, ®a d¹ng, phong phó cña con ng­êi, ®­a ®Õn sù thay ®æi liªn tôc c¬ së vËt chÊt vµ kü thuËt cña x· héi. Sù ph¸t triÓn hoµn thiÖn kh«ng ngõng cña trÝ tuÖ con ng­êi ®· ®­îc thÓ hiÖn b»ng viÖc truyÒn ®¹t, tµng tr÷ nh÷ng tri thøc lý luËn vµ kinh nghiÖm tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c vµ ®­îc ghi nhËn nh©n c¸ch cô thÓ, tr­íc hÕt ë sù biÕn ®æi cña c«ng cô s¶n xuÊt. Hay nãi c¸ch kh¸c, søc m¹nh trÝ tuÖ con ng­êi kh«ng ngõng ®­îc vËt thÓ ho¸ trong c«ng cô s¶n xuÊt, trong lùc l­îng s¶n xuÊt nãi chung. TÝnh v« tËn cña trÝ tuÖ con ng­êi ®­îc biÓu hiÖn ë sù biÕn ®æi kh«ng ngõng ë tÝnh ®a d¹ng, phong phó v« cïng tËn cña c«ng cô s¶n xuÊt trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña x· héi. Nh÷ng cuéc c¸ch m¹ng lùc l­îng s¶n xuÊt ®· vµ ®ang diÔn ra trong lÞch sö x· héi loµi ng­êi lµ nh÷ng nÊc thang ®¸nh dÊu sù ph¸t triÓn ngµy cµng cao h¬n cña c«ng cô s¶n xuÊt: tõ löa ®Õn c«ng cô s¶n xuÊt thñ c«ng, råi c«ng cô c¬ khÝ m¸y mãc vµ c«ng nghÖ trÝ tuÖ ngµy nay.. TÊt c¶ nh÷ng ®iÒu ®ã chøng tá r»ng con ng­êi víi bµn tay vµ khèi ãc cña m×nh lµ nh©n tè thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt. Nh­ng bªn c¹nh vai trß con ng­êi lµ chñ thÓ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, lµ yÕu tè hµng ®Çu ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh trong lùc l­îngs¶n xuÊt cña x· héi, con ng­êi cßn lµ chñ thÓ ho¹t ®éng cña qu¸ tr×nh lÞch sö. Th«ng qua ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chÊt, cc s¸ng t¹o ra lÞch sö cña chÝnh m×nh, s¸ng t¹o ra lÞch sö cña x· héi loµi ng­êi. KÕt qu¶ lµ x· héi loµi ng­êi ®· b­íc tõ thêi ®¹i v¨n minh nµy sang thêi ®¹i v¨n minh kh¸c cao h¬n, trong qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn. MÆt kh¸c khi s¶n xuÊt ngµy cµng ph¸t triÓn, tÝnh chÊt x· héi hãa cña s¶n xuÊt ngµy cµng gia t¨ng, viÖc tiÕn hµnh s¶n xuÊt tËp thÓ b»ng lùc l­îng cña toµn x· héi vµ sù ph¸t triÓn míi cña nÒn s¶n xuÊt do viÖc ®ã mang l¹i sÏ cÇn ®Õn nh÷ng con ng­êi hoµn toµn míi. C¸c M¸c ®· kh¼ng ®Þnh: sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt x· héi tr­íc hÕt cã ý nghÜa lµ “sù ph¸t triÓn phong phó cña b¶n chÊt con ng­êi, coi nh­ lµ mét môc ®Ých tù th©n”(6). Bëi vËy theo C¸c M¸c, ý nghÜa lÞch sö, môc ®Ých cao c¶ cña sù ph¸t triÓn x· héi lµ ph¸t triÓn con ng­êi toµn diÖn, n©ng cao n¨ng lùc vµ phÈm gi¸ cña con ng­êi, gi¶i phãng con ng­êi, lo¹i trõ ra khái cuéc sèng con ng­êi mäi sù tha ho¸ ®Ó con ng­êi sèng víi cuéc sèng ®Ých thùc cña m×nh. Thùc tÕ ®· chøng minh, trong c«ng cuéc ®æi míi ®Êt n­íc, chØ cã con ng­êi-yÕu tè quan träng nhÊt trong lùc l­îng s¶n xuÊt cña x· héi míi lµ nh©n tè chÝnh, lµ nguån lùc mang tÝnh quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i. Nh­ng con ng­êi còng lµ môc tiªu, lµ c¸i ®Ých cña sù ph¸t triÓn, sù ®æi míi nµy. Hay nãi c¸ch kh¸c, c«ng cuéc ®æi míi ®Êt n­íc mµ cô thÓ lµ c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ do con ng­êi, phô thuéc vµo con ng­êi vµ v× con ng­êi. ch­¬ng II con ng­êi viÖt nam trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc Quan niÖm ®¬n gi¶n nhÊt vÒ c«ng nghiÖp ho¸ cho r»ng “ c«ng nghiÖp ho¸ lµ ®­a ®Æc tÝnh c«ng nghiÖp cho mét ho¹t ®éng, trang bÞ ( cho mét vïng, mét n­íc), c¸c nhµ m¸y, c¸c lo¹i c«ng nghiÖp...” Quan niÖm mang tÝnh triÕt tù nµy ®­îc h×nh thµnh trªn c¬ së kh¸i qu¸t qu¸ tr×nh h×nh thµnh lÞch sö c«ng nghiÖp ho¸ ë c¸c n­íc T©y ¢u, B¾c Mü. Nghiªn cøu ®Þnh nghÜa ph¹m trï c«ng nghiÖp ho¸ cña c¸c nhµ kinh tÕ Liªn X« (cò) ta thÊy trong cuèn gi¸o khoa kinh tÕ chÝnh trÞ cña Liªn X« ®­îc dÞch sang tiÕng ViÖt Nam 1958, ng­êi ta ®· ®Þnh nghÜa “ c«ng nghiÖp ho¸ XHCN lµ ph¸t triÓn ®¹i c«ng nghiÖp, tr­íc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng, sù ph¸t triÓn Êy cÇn thiÕt cho viÖc c¶i t¹o toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n trªn c¬ së kü thuËt tiªn tiÕn.” Quan ®iÓm c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®¹i c«ng nghiÖp, tr­íc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng cña c¸c nhµ kinh tÕ häc Liªn X« ®· ®­îc chóng ta tiÕp nhËn thiÕu sù ph©n tÝch khoa häc ®èi víi ®iÒu kiÖn cô thÓ cña n­íc ta. Cuèn “ Tõ ®iÓn tiÕng ViÖt” ®· gi¶i thÝch c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn s¶n xuÊt c¬ khÝ lín trong tÊt c¶ c¸c ngµnh cña nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ ®Æc biÖt c«ng nghiÖp nÆng, dÇn tíi sù t¨ng nhanh tr×nh ®é trang bÞ kü thuËt cho lao ®éng vµ n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. Trªn thùc tÕ, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc nh÷ng n¨m 60, ta ®· m¾c ph¶i sai lÇm ®ã, kÕt qu¶ lµ nÒn kinh tÕ vÉn kh«ng tho¸t khái nÒn c«ng nghiÖp l¹c hËu, n«ng nghiÖp l¹c hËu, kÕt cÊu h¹ tÇng yÕu kÐm... MÆc dï kh«ng ®¹t ®­îc môc tiªu nh­ng còng chÝnh nhê c«ng nghiÖp ho¸ mµ n­íc ta ®É x©y dùng ®­îc mét sè c¬ së vËt chÊt kü thuËt nhÊt ®Þnh, t¹o ra tiÒm lùc vÒ kinh tÕ-quèc phßng, phôc vô chiÕn tranh, ®¶m b¶o ®­îc phÇn nµo ®êi sèng nh©n d©n. N¨m 1963, tæ chøc ph¸t triÓn c«ng nghiÖp cña Liªn hiÖp quèc ( UNIDO) ®· ®­a ra mét ®Þnh nghÜa: “c«ng nghiÖp ho¸ lµ mét qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, trong qu¸ tr×nh nµy, mét bé phËn ngµy cµng t¨ng c¸c nguån cña c¶i quèc d©n ®­îc ®éng viªn ®Ó ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ nhiÒu ngµnh ë trong n­íc víi kü thuËt hiÖn ®¹i. §Æc ®iÓm cña c¬ cÊu kinh tÕ nµy lµ cã mét bé phËn lu«n thay ®æi ®Ó s¶n xuÊt ra t­ liÖu s¶n xuÊt, hµng tiªu dïng vµ cã kh¶ n¨ng ®¶m b¶o cho toµn bé nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn víi nhÞp ®é cao, ®¶m b¶o ®¹t tíi sù tiÕn bé cña nÒn kinh tÕ vµ x· héi.” Theo quan ®iÓm nµy, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ nh»m thùc hiÖn nhiÒu môc tiªu chø kh«ng ph¶i chØ nh»m mét môc tiªu kinh tÕ-kü thuËt. Cßn theo quan niÖm míi phï hîp víi ®iÒu kiÖn n­íc ta th× c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ g¾n liÒn víi ®æi míi c«ng nghÖ, x©y dùng c¬ cÊu vËt chÊt-kü thuËt, lµ qu¸ tr×nh chuyÓn nÒn s¶n xuÊt x· héi tõ tr×nh ®é c«ng nghÖ thÊp sang tr×nh ®é c«ng nghÖ cao h¬n, nhê ®ã mµ t¹o ra sù t¨ng tr­ëng bÒn v÷ng vµ cã hiÖu qu¶ cña toµn bé nÒn kinh tÕ quèc d©n. Nãi tãm l¹i ®ã lµ sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt tõ thÊp ®Õn cao, tõ ch­a hoµn thiÖn ®Õn hoµn thiÖn. Thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ lµ nh»m ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi, ®­a n­íc ta theo kÞp c¸c n­íc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. Sù thµnh c«ng cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®ßi hái ngoµi m«i tr­êng chÝnh trÞ æn ®Þnh, ph¶i cã c¸c nguån lùc cÇn thiÕt nh­: nguån lùc con ng­êi, vèn, tµi nguyªn thiªn nhiªn, c¬ së vËt chÊt kü thuËt, vÞ trÝ ®Þa lý, nguån lùc n­íc ngoµi. C¸c nguån lùc nµy cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau, cïng tham gia vµo qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nh­ng møc ®é t¸c ®éng vµ vai trß cña chóng ®èi víi toµn bé qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ kh«ng gièng nhau, trong ®ã nguån lùc con ng­êi lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh. Vai trß cña nguån lùc con ng­êi quan träng nh­ thÕ nµo ®· ®­îc chøng minh trong lÞch sö kinh tÕ cña nh÷ng n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn nh­ NhËt B¶n, Mü,... nhiÒu nhµ kinh doanh n­íc ngoµi khi ®Õn tham quan NhËt B¶n th­êng chØ chó ý ®Õn kü thuËt, m¸y mãc vµ coi ®ã lµ nguyªn nh©n t¹o nªn “kú tÝch NhËt B¶n”. Nh­ng hä ®· nhÇm, chÝnh ng­êi NhËt B¶n còng kh«ng quan niÖm nh­ vËy. Ng­êi NhËt cho r»ng kü thuËt vµ c«ng nghÖ cã vai trß rÊt to lín nh­ng kh«ng ph¶i lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh nhÊt. YÕu tè quyÕt ®Þnh nhÊt dÉn ®Õn thµnh c«ng cña hä lµ con ng­êi. Cho nªn hä ®· tËp trung cao ®é vµ cã nh÷ng chÝnh s¸ch ®éc ®¸o ph¸t triÓn yÕu tè con ng­êi. Ngµy nay ®èi víi nh÷ng n­íc l¹c hËu ®i sau, kh«ng thÓ ph¸t triÓn nhanh chãng nÕu kh«ng tiÕp thu nh÷ng tiÕn bé khoa häc-kü thuËt vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i cña c¸c n­ícph¸t triÓn. Nh­ng kh«ng ph¶i cø nhËp c«ng nghÖ tiªn tiÕn b»ng mäi gi¸ mµ kh«ng cÇn tÝnh ®Õn yÕu tè con ng­êi. CÇn nhí r»ng, c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña n­íc ngoµi khi ®­îc tiÕp thu sÏ ph¸t huy t¸c dông tèt hay bÞ l·ng phÝ, thËm chÝ bÞ ph¸ ho¹i lµ hoµn toµn phô thuéc vµo yÕu tè con ng­êi khi sö dông chóng. NhiÒu c«ng ty chØ chó ý ®æi míi kü thuËt vµ c«ng nghÖ nh­ng v× kh«ng chó ý ®Õn yÕu tè con ng­êi nªn ®Òu thÊt b¹i. ¤ng Victor S.L.Tan, gi¸m ®èc cña Ohostate University ®· viÕt: “§iÒu mØa mai lín nhÊt cßn lµ ë chç, trong cã nhiÒu c«ng ty ®· cè thùc hiÖn ®æi míi, nh­ng l¹i cã Ýt c«ng ty thùc hiÖn ®ñ møc ®Ó ®¹t tíi thµnh c«ng. NhiÒu c«ng cuéc ®æi míi ®· tiÕn hµnh nh­ng thÊt b¹i v× c¸c c«ng ty ®ã ®· kh«ng ®­a vµo cÊu t¹o cña kÕ ho¹ch ®æi míi hoÆc ch­¬ng tr×nh ®æi míi cña hä mét nh©n tè khã nhÊt ®Ó thµnh c«ng- con ng­êi.” Nh­ mäi quèc gia kh¸c trªn thÕ giíi, sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam còng ph¶i phô thuéc vµo nguån lùc con ng­êi vµ do nguån lùc nµy quyÕt ®Þnh. Bëi v×: Thø nhÊt, c¸c nguån lùc kh¸c nh­ vèn, tµi nguyªn thiªn nhiªn, vÞ trÝ ®Þa lý... tù nã chØ tån t¹i d­íi d¹ng tiÒm n¨ng. Chóng chØ ph¸t huy t¸c dông vµ cã ý nghÜa tÝch cùc x· héi khi ®­îc kÕt hîp víi nguån lùc con ng­êi th«ng qua ho¹t ®éng cã ý thøc cña con ng­êi. Bëi lÏ, con ng­êi lµ nguån lùc duy nhÊt biÕt t­ duy, cã trÝ tuÖ vµ cã ý chÝ, biÕt “lîi dông” c¸c nguån lùc kh¸c, g¾n chóng kÕt l¹i víi nhau, t¹o thµnh mét søc m¹nh tæng hîp, cïng t¸c ®éng vµo qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. C¸c nguån lùc kh¸c lµ nh÷ng kh¸ch thÓ chÞu sù c¶i t¹o, khai th¸c cña con ng­êi, hÕt th¶y chóng ®Òu phôc vô cho nhu cÇu, lîi Ých cña con ng­êi, nÕu con ng­êi biÕt c¸ch t¸c ®éng vµ chi phèi. V× thÕ trong c¸c yÕu tè cÊu thµnh lùc l­îng s¶n xuÊt, ng­êi lao ®éng lµ yÕu tè quan träng nhÊt, lµ “lùc l­îng s¶n xuÊt hµng ®Çu cña toµn nh©n lo¹i”. Ch¼ng h¹n nh­ vèn còng lµ mét nguån lùc ®Ó tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ nh­ng vèn chØ trë thµnh nguån lùc quan träng vµ cÊp thiÕt cña sù ph¸t triÓn khi nã n»m trong tay nh÷ng ng­êi biÕt sö dông ®óng môc ®Ých vµ cã hiÖu qu¶ cao. T­¬ng tù nh­ vËy, sù giµu cã vÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn vµ nh÷ng ­u thÕ vÒ vÞ trÝ ®Þa lý còng sÏ mÊt ý nghÜa nÕu chñ nh©n cña nã kh«ng cã n¨ng lùc khai th¸c. Ngµy nay tr­íc xu h­íng quèc tÕ ho¸ ®êi sèng kinh tÕ, sù hîp t¸c ®Çu t­ n­íc ngoµi còng lµ nguån lùc quan träng, nã t¹o ra “c¸i hÝch” kinh tÕ, nhÊt lµ víi c¸c n­íc cã ®iÓm xuÊt ph¸t thÊp, nh­ng søc m¹nh cña “c¸i hÝch” nµy ®Õn ®©u, t¸c ®éng tÝch cùc cña nã nh­ thÕ nµo cßn tuú thuéc vµo yÕu tè con ng­êi khi tiÕp nhËn nguån lùc ®ã. XÐt ®Õn cïng nÕu thiÕu sù hiÖn diÖn cña trÝ tuÖ vµ lao ®éng cña con ng­êi th× mäi nguån lùc ®Òu trë nªn v« nghÜa thËm chÝ kh¸i niÖm “nguån lùc” còng kh«ng cßn lý do g× ®Ó tån t¹i Thø hai, c¸c nguån lùc kh¸c lµ h÷u h¹n, cã thÓ bÞ khai th¸c c¹n kiÖt, trong khi ®ã nguån lùc con ng­êi l¹i lµ v« tËn. Nã kh«ng chØ t¸i sinh vµ tù s¶n sinh vÒ mÆt sinh häc mµ cßn tù ®æi míi kh«ng ngõng, ph¸t triÓn vÒ chÊt trong con ng­êi x· héi, nÕu biÕt ch¨m lo, båi d­ìng vµ khai th¸c hîp lý. §ã lµ c¬ së lµm cho n¨ng lùc nhËn thøc vµ ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ng­êi ph¸t triÓn nh­ mét qu¸ tr×nh v« tËn xÐt trªn b×nh diÖn céng ®ång nh©n lo¹i. Nhê vËy con ng­êi ®· tõng b­íc lµm chñ tù nhiªn, s¸ng t¹o, kh¸m ph¸ ra nhiÒu nguån tµi nguyªn míi, nhiÒu c«ng cô s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶ h¬n, ®­a x· héi chuyÓn qua c¸c nÒn v¨n minh tõ thÊp ®Õn cao. Thø ba, trÝ tuÖ con ng­êi cã søc m¹nh v« cïng to lín mét khi nã ®­îc vËt thÓ ho¸, trë thµnh lùc l­îng s¶n xuÊt trùc tiÕp. Dù b¸o vÜ ®¹i nµy cña C.M¸C ®· vµ ®ang trë thµnh hiÖn thùc. Sù ph¸t triÓn nh­ vò b·o cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc-kü thuËt vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i ®ang dÉn nÒn kinh tÕ cña c¸c n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn vËn ®éng ®Õn nÒn kinh tÕ cña trÝ tuÖ. Giê ®©y søc m¹nh cña trÝ tuÖ ®· ®¹t ®Õn møc mµ nhê nã con ng­êi cã thÓ s¸ng t¹o ra nh÷ng ng­êi m¸y “b¾t ch­íc” hay “pháng theo” nh÷ng ®Æc tÝnh trÝ tuÖ cña chÝnh con ng­êi. Râ rµng lµ b»ng nh÷ng kü thuËt c«ng nghÖ hiÖn ®¹i do chÝnh bµn tay khèi ãc con ng­êi lµm ra mµ ngµy nay nh©n lo¹i ®ang chøng kiÕn nh÷ng biÕn ®æi thÇn kú trong lÞch sö ph¸t triÓn cña m×nh. Thø t­, kinh nghiÖm cña nhiÒu n­íc vµ thùc tiÔn cña chÜnh n­íc ta cho thÊy sù thµnh c«ng cña c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ phô thuéc chñ yÕu vµo viÖc ho¹ch ®Þnh ®­êng lèi, chÝnh s¸ch còng nh­ tæ chøc thùc hiÖn, nghÜa lµ phô thuéc vµo n¨ng lùc nhËn thøc vµ ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ng­êi. §èi víi nh÷ng nÒn kinh tÕ n«ng nghiÖp ch­a c«ng nghiÖp ho¸ th× mÆt sè l­îng cña nguån nh©n lùc cã tÇm quan träng ®Æc biÖt v× nã qui ®Þnh quy m« cña thÞ tr­êng. Nh­ng khi tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ th× mÆt chÊt l­îng, c¬ cÊu vµ c¬ chÕ sö dông nguån nh©n lùc l¹i quan träng h¬n. C¬ cÊu lao ®éng cÇn cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ph¶i bao gåm: c¸c chÝnh kh¸ch, c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch, c¸c häc gi¶, c¸c nhµ kinh doanh, c¸c nhµ kü thuËt vµ c«ng nghÖ, c¸c c«ng nh©n lµnh nghÒ... kh«ng cã c¸c chÝnh kh¸ch, c¸c häc gi¶ tµi ba th× khã cã thÓ cã ®­îc nh÷ng chiÕn l­îc, chÝnh s¸ch ph¸t triÓn ®óng ®¾n; kh«ng cã c¸c nhµ kinh doanh lçi l¹c th× còng sÏ kh«ng cã ng­êi sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶ c¸c nguån vèn, nh©n lùc, c«ng nghÖ. Sù thiÕu v¾ng hay kÐm cái cña mét trong c¸c bé phËn cÊu thµnh nh©n lùc trªn ®©y sÏ cã h¹i cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Qua toµn bé ph©n tÝch trªn cã thÓ kÕ luËn r»ng nguån lùc con ng­êi lµ nguån lùc cã vai trß quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. Do vËy, muèn c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ thµnh c«ng th× ph¶i ®æi míi c¬ b¶n c¸c chÝnh s¸ch ®Çu t­ cho c¸c ngµnh khoa häc, v¨n ho¸, gi¸o dôc, y tÕ ë ViÖt Nam nh»m ph¸t triÓn nguån lùc con ng­êi cho c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. §©y lµ nhiÖm vô lín nhÊt vµ khã kh¨n nhÊt trong c«ng cuéc ®æi míi hiÖn nay. Cã rÊt nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi ®· thùc hiÖn thµnh c«ng c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc víi nguån lùc chñ ®¹o lµ con ng­êi. VËy trong c«ng cuéc ®æi míi ë ViÖt Nam h«m nay, Víi nh÷ng thÕ m¹nh vµ nh÷ng h¹n chÕ cña m×nh con ng­êi ViÖt Nam cã thùc hiÖn ®­îc vai trß cña m×nh hay kh«ng? Tr­íc hÕt ta t×m hiÓu xem nguån nh©n lùc cña ViÖt Nam cã nh÷ng ®Æc ®iÓm g× ®Ó ph¸t huy vµ nh÷ng h¹n chÕ g× cÇn ph¶i kh¾c phôc. Nh÷ng thÕ m¹nh ph¶i nãi ®Õn ®ã lµ: Thø nhÊt, theo kÕt qu¶ ®iÒu tra cña Bé L§ TBXH c«ng bè ngµy 25 th¸ng 10 c¶ n­íc hiÖn cã 39.489 ngh×n ng­êi tõ 15 tuæi trë lªn ®ang cã viÖc lµm æn ®Þnh, khu vùc thµnh thÞ 9.182 ngh×n ng­êi, khu vùc n«ng th«n cã 30.307 ngh×n ng­êi. Nh­ vËy tØ lÖ lao ®éng cã viÖc lµm: 97,24% tØ lÖ thÊt nghiÖp 2,76% Thø hai, ViÖt Nam cã tû träng t­¬ng ®èi cao vÒ lao ®éng trÎ, phÇn lín cã häc vÊn phæ th«ng, ngay c¶ ë n«ng th«n. §©y lµ mét tiÒn ®Ò quan träng t¹o ®iÒu kiÖn tiÕp thu c¸c kiÕn thøc kü n¨ng nghÒ nghiÖp, kÓ c¶ nh÷ng ngµnh nghÒ míi. Lùc l­îng lao ®éng cã tr×nh ®é chuyªn m«n, nghiÖp vô ®­îc ®µo t¹o t­¬ng ®èi lín (so víi c¸c n­íc cã thu nhËp nh­ n­íc ta). TÝnh ®Õn n¨m 2001 lùc l­îng lao ®éng cã chuyªn m«n kü thuËt lªn tíi 22,2% cã kho¶ng gÇn 1 triÖu ng­êi tèt nghiÖp §¹i häc, Cao ®¼ng ®ã cßn ch­a kÓ tíi 120.000 ng­êi cã b»ng th¹c sü vµ tiÕn sü. Thø ba, chóng ta cã mét l­îng t­¬ng ®èi lín ng­êi ViÖt sèng ë n­íc ngoµi, tËp trung chñ yÕu ë ch©u ¢u, ch©u Mü vµ ¤xtraylia; trong ®ã tØ lÖ ng­êi cã tr×nh ®é cao vÒ chuyªn m«n vµ nghiÖp vô lµ ®¸ng kÓ ( trªn 300000 ng­êi). §©y lµ mét nguån lùc quan träng gãp phÇn ph¸t triÓn ®Êt n­íc, lµ cÇu nèi gi÷a ViÖt Nam vµ thÕ giíi vÒ mÆt chuyÓn giao tri thøc, c«ng nghÖ vµ c¸c quan hÖ quèc tÕ. Thø t­, ®ã lµ b¶n tÝnh hiÕu häc, th«ng minh cÇn cï lao ®éng cña con ng­êi ViÖt Nam. TruyÒn thèng ®ã cÇn ®­îc nu«i d­ìng vµ ph¸t huy lµm c¬ së cho viÖc n¾m b¾t, tiÕp thu vµ vËn dông mét c¸ch nhanh chãng, s¸ng t¹o nh÷ng ph¸t minh, s¸ng kiÕn khoa häc cña nh©n lo¹i phôc vô cho sù nghiÖp ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi cña ®Êt n­íc. TÝnh céng ®ång, ý thøc tr¸ch nhiÖm víi céng ®ång ®­îc ph¸t huy m¹nh mÏ sÏ cã thÓ hç trî ®¾c lùc kh«ng chØ cho viÖc truyÒn b¸ tay nghÒ, kinh nghiÖm nghÒ nghiÖp mµ cßn cã thÓ gióp nhau c¶ vÒ vèn liÕng, t¹o dùng vµ ph¸t triÓn c¬ nghiÖp, hç trî nhau t×m kiÕm c«ng ¨n viÖc lµm, gãp phÇn lµm gi¶m søc Ðp vÒ lao ®éng hiÖn nay. D©n téc ViÖt Nam cßn cã truyÒn thèng biÕt chÞu ®ùng gian khæ ®Ó tiÕt kiÖm, tÝch luü cho ®Çu t­ më réng, t¹o dùng c¬ ®å cho m×nh vµ cho nÒn kinh tÕ n­íc nhµ nãi chung. Nh­ng bªn c¹nh ®ã, nguån nh©n lùc ë ViÖt Nam cã nh÷ng h¹n chÕ,nh÷ng ®iÓm yÕu kÐm sau ®©y: Thø nhÊt, sè ng­êi lao ®éng ®­îc ®µo t¹o qu¸ Ýt chØ chiÕm 20% tæng sè lao ®éng. 77,71% lao ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ®ång nghÜa víi con sè trªn lµ tû lÖ qua ®µo t¹o hÕt søc h¹n chÕ . ¦íc tÝnh hiÖn nay n­íc ta sè lao ®éng ch­a qua ®µo t¹o chiÕm 51,74% (häc vÊn tõ tiÓu häc trë xuèng). V× vËy trong n«ng nghiÖp mét lao ®éng cña ta chØ nu«i ®­îc 3 ®Õn 5 ng­êi, trong khi chØ sè nµy ë c¸c n­íc ph¸t triÓn lµ 20 ®Õn 30 ng­êi. §©y lµ trë ng¹i lín nhÊt khi tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸ trong n«ng nghiÖp trong kinh tÕ n«ng th«n nãi riªng vµ trong c¶ nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nãi chung. Thø hai, ®éi ngò c¸n bé khoa häc trÎ qu¸ Ýt. Qua ®iÒu tra ë 17 tr­êng ®¹i häc th× sè c¸n bé gi¶ng d¹y d­íi 35 tuæi chØ cã 8%. PhÇn lín nh÷ng tri thøc cã tr×nh ®é trªn ®¹i häc ®ang lµ nh÷ng chuyªn gia ®Çu ngµnh ®· ë ®é tuæi 55 ®Õn 60. H¬n 60% phã tiÕn sÜ vµ tiÕn sÜ, h¬n 70% gi¸o s­ vµ h¬n 90% gi¸o s­ ®Òu ë ®é tuæi nµy.Trong khi ®ã sinh viªn giái sau khi tèt nghiÖp ®Òu kh«ng muèn ë l¹i tr­êng. V× vËy viÖc chuÈn bÞ cho ®éi ngò trÝ thøc kÕ cËn sÏ gÆp kh«ng Ýt khã kh¨n. Thø ba, viÖc bè trÝ sö dông c¸n bé cßn nhiÒu viÖc bÊt hîp lý gi÷a c¸c vïng, c¸c ngµnh: 80% c¸n bé khoa häc c«ng nghÖ lµm viÖc t¹i Hµ Néi, ë thµnh phè Hå ChÝ Minh chØ cã 12%. §a sè c¸c c¸n bé khoa häc cña ta lµm viÖc trong c¸c viÖn nghiªn cøu, c¸c tr­êng häc, cßn trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt th× rÊt Ýt Ch¼ng h¹n, trong c¸c ngµnh n«ng l©m ng­ nghiÖp chØ cã 8,1% c¸n bé cã tr×nh ®é ®¹i häc vµ 6,49% c¸n bé cã tr×nh ®é sau ®¹i häc. Trong khi cã tíi 34% c¸n bé cã tr×nh ®é ®¹i häc vµ 55,47% tr×nh ®é sau ®¹i häc lµm viÖc trong c¸c ngµnh khoa häc tù nhiªn vµ khoa häc x· héi. Nh×n vµo mét sè n­íc trong khu vùc, c¸n bé khoa häc lµm viÖc trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt chiÕm tØ lÖ rÊt cao nh­ Th¸i Lan: 58%, HµnQuèc: 48%, NhËt B¶n: 64%. ChÝnh viÖc ph©n bè lùc l­îng lao ®éng kh«ng hîp lý nµy g©y nªn hiÖn t­îng thõa thiÕu gi¶ t¹o, g©y ra n¹n thÊt nghiÖp ®Æc biÖt trong lao ®éng tri thøc. Qua ®iÒu tra, trªn c¶ n­íc sè sinh viªn ra tr­êng cã viÖc lµm chiÕm 70%. Trong khi ®ã nhiÒu vïng, nhiÒu miÒn nhÊt lµ miÒn nói vïng s©u vïng xa l¹i thiÕu c¸n bé khoa häc kü thuËt. Nguyªn nh©n chñ yÕu lµ mét mÆt do sinh viªn ra tr­êng muèn ë l¹i c«ng t¸c t¹i c¸c thµnh phè, khu c«ng nghiÖp, n¬i kinh tÕ ph¸t triÓn ®Ó cã thu nhËp cao h¬n vµ ®iÒu kiÖn viÖc lµm tèt h¬n, mÆt kh¸c chóng ta ch­a cã chÝnh s¸ch thu hót ®Ó ®iÒu chØnh sù ph©n bè nµy. Thø t­, thÓ chÊt, søc khoÎ cña thanh niªn ViÖt Nam cßn rÊt nhiÒu h¹n chÕ. Sù ph¸t triÓn vÒ ph­¬ng diÖn sinh lý vµ thÓ lùc d­êng nh­ ch÷ng l¹i. Thø n¨m, ng­êi lao ®éng n­íc ta nãi chung ch­a cã nÕp lao ®éng c«ng nghiÖp, quen theo kiÓu s¶n xuÊt nhá, lao ®éng gi¶n ®¬n cßn gß bã trong nÕp sèng ph­¬ng ®«ng, cha truyÒn con nèi. ChÝnh v× thÕ mµ cho tíi tËn thÕ kû 20 c«ng cô lµm viÖc ë c¸c bÔ lß rÌn B¾c Ninh vÉn kh«ng kh¸c bao nhiªu víi c«ng cô ®· rÌn cµy cuèc vµ vò khÝ ®¸nh giÆc ¢n thêi Th¸nh Giãng, c¸c c« g¸i Hµ §«ng vÉn dÖt lôa trªn c¸c khung cöi mµ c¸ch ®©y 900 n¨m c¸c c« g¸i triÒu Lý ®· sö dông. Trªn ®©y lµ nh÷ng ®iÓm trong nguån lùc con ng­êi ë ViÖt Nam víi nh÷ng thÕ m¹nh còng nh­ c¸c mÆt h¹n chÕ. Ph¶i cã nh÷ng nè lùc phi th­êng b»ng hµnh ®éng thùc tiÔn trong viÖc huy ®éng vµ sö dông nguån lùc nµy th× c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ míi cã thÓ thµnh c«ng. §ã còng lµ lý do v× sao nhiÒu nhµ khoa häc kªu gäi ph¶i tiÕn hµnh mét cuéc “c¸ch m¹ng con ng­êi” mµ thùc chÊt lµ c¸ch m¹ng vÒ chÊt l­îng nguån lao ®éng. “C¸ch m¹ng con ng­êi” víi c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ lµ hai mÆt cña mét qu¸ tr×nh thèng nhÊt, gi÷a chóng cã mèi quan hÖ biÖn chøng víi nhau. Bëi vËy, mçi b­íc tiÕn lªn cña cuéc “c¸ch m¹ng con ng­êi” sÏ ®em l¹i nh÷ng thµnh tùu to lín cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ vµ ng­îc l¹i. Thùc chÊt c¨n b¶n cña chñ nghÜa M¸c vÒ con ng­êi lµ sù ph¸t triÓn tù do cña mçi con ng­êi lµ ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn tù do cña mäi ng­êi. X· héi loµi ng­êi chØ ®­îc ph¸t triÓn khi ph¸t triÓn tèi ®a tõng c¸ nh©n. VÊn ®Ò ph¸t triÓn c¸ nh©n kh«ng cßn lµ vÊn ®Ò lý thuyÕt mµ lµ nhu cÇu thiÕt yÕu trong thùc tiÔn x· héi ta ngay tõ h«m nay. Cô thÓ ®Ó c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ cÇn ph¶i tiÕn hµnh mét cuéc “c¸ch m¹ng con ng­êi” nh»m t¹o ra mét sè l­îng lín c¸c nhµ khoa häc mét ®éi ngò ®«ng ®¶o c¸c nh©n viªn kü thuËt cã tr×nh ®é tri thøc t­¬ng ®èi cao vµ nh÷ng ng­êi lao ®éng lµnh nghÒ. §iÒu ®ã ®ßi hái sù nghiÖp gi¸o dôc båi d­ìng nh©n tµi ph¶i ph¸t triÓn t­¬ng øng. Thö nh×n vµo lÞch sö kinh tÕ cña mét sè n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn, ta thÊy nãi chung nh÷ng n­íc nµy ®Òu rÊt coi träng c«ng t¸c gi¸o dôc. Ch¼ng h¹n thêi kú ®Çu sau chiÕn tranh, kinh tÕ NhËt b¶n bÞ ph¸ ho¹i nÆng nÒ, tµi chÝnh quèc gia v« cïng nguy ngËp nh­ng chÝnh phñ NhËt b¶n kh«ng hÒ gi¶m chi phÝ gi¸o dôc, tû träng kinh phÝ gi¸o dôc lu«n chiÕm 20% trë lªn trong kinh phÝ hµnh chÝnh cña NhËt cßn ë Mü n¨m 1985 chi tiªu nhµ n­íc cho gi¸o dôc chiÕm 4,2% GDP vµ chiÕm 12,8% chi0 tiªu cña nhµ n­íc. Thùc tÕ ®· chøng minh, ë Mü nÕu ®Çu t­ cho gi¸o dôc 1$ th× sÏ l·i 4$, cßn ë NhËt th× 1$ sÏ l·i 10$. Thùc ra kh«ng chØ cã c¸c n­íc t­ b¶n ph¸t triÓn nh×n thÊy vai trß cña gi¸o dôc trong ph¸t triÓn kinh tÕ mµ mét sè n­íc §«ng nam ¸ còng ®· nhËn thøc ®­îc vÊn ®Ò nµy. Vµ kÕt qu¶ lµ sù ra ®êi cña nh÷ng n­íc c«ng nghiÖp míi ë ch©u ¸. Suèt 40 n¨m qua, c¸c n­íc nµy ®· ®Çu t­ cho gi¸o dôc ngµy mét t¨ng. Tû lÖ chi tiªu cho gi¸o dôc trong ng©n s¸ch nhµ n­íc ë céng hßa TriÒu Tiªn n¨m 1972 lµ 13,9%, n¨m 1981 t¨ng 17,9%, n¨m 1983 t¨ng lªn 21,6%. Trong 30 n¨m tõ 1952 ®Õn 1981 ë §µi Loan tæng gi¸ trÞ s¶n phÈm quèc d©n t¨ng 26,43 lÇn nh­ng kinh phÝ gi¸o dôc t¨ng h¬n 90 lÇn. HoÆc nh­ ë Singapore, hiÖn nay kinh phÝ gi¸o dôc chiÕm 4% gi¸ trÞ GDP, mÊy n¨m n÷a sÏ lªn ®Õn kho¶ng 6% ngang víi møc cña c¸c n­íc ph¸t triÓn ph­¬ng T©y. Nh÷ng con sè, ë mét møc ®é nµo ®ã tù nã ®· gi¶i thÝch r»ng kh«ng ph¶i ngÉu nhiªn mµ trong mét têi gian dµi mét lo¹t c¸c n­íc quanh ta ®· v­¬n lªn trë thµnh “ nh÷ng con rång ch©u ¸”. §ã lµ do kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ®i tr­íc, cßn ë ViÖt Nam th× sao? Trong nhiÒu n¨m qua, nhµ n­íc ta ®· chó ý ph¸t triÓn nguån lùc con ng­êi b»ng nh÷ng chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p kÞp thêi, kh¸ hîp lý tuy kh«ng tr¸nh khái mét sè h¹n chÕ do ®iÒu kiÖn kinh tÕ h¹n hÑp. Thö ®i s©u vµo mét trong nh÷ng chÝnh s¸ch ®ã- chÝnh s¸ch ph¸t triÓn gi¸o dôc -®µo t¹o; tõ ®ã rót ra nhËn xÐt, t×m ra b­íc ®i tiÕp theo ®Ó hoµn thµnh cuéc “ c¸ch m¹ng con ng­êi” ë ViÖt Nam. Cã thÓ kh¸i qu¸t t×nh h×nh gi¸o dôc ë ViÖt Nam nh­ sau: Tr¶i qua 15 n¨m ®æi míi, sù nghiÖp gi¸o dôc - ®µo t¹o n­íc ta cã b­íc ph¸t triÓn vÒ quy m«, chÊt l­îng, h×nh thøc ®µo t¹o c¬ së vËt chÊt. Tr×nh ®é d©n trÝ vµ chÊt l­îng nguån nh©n lùc ®­îc n©ng lªn ®¸ng kÓ. Quy m« gi¸o dôc - ®µo t¹o ®­îc n©ng tiÕp tôc më réng ë tÊt c¶ c¸c bËc häc, ngµnh häc, ®¸p øng nhu cÇu häc tËp ngµy cµng lín cña nh©n d©n. HiÖn nay gÇn 94% d©n c­ tõ 15 tuæi trë lªn biÕt ch÷; tÊt c¶ c¸c tØnh, thµnh phè trong c¶ n­íc ®Òu ®¹t chuÈn quèc gia vÒ xo¸ mï ch÷ vµ phæ cËp tiÓu häc. Mét sè tØnh vµ thµnh phè ®· vµ ®ang tiÕn tíi ®¹t chuÈn phæ cËp trung häc c¬ së. Sè n¨m ®i häc trung b×nh cña d©n c­ ®¹t 7,3. N¨m häc 2000 - 2001 c¶ n­íc cã 17.866.673 hãc sinh phæ th«ng, sè sinh viªn trªn v¹n d©n ®¹t 118 ng­êi. §· ®µo t¹o ®­îc mét lùc l­îng lao ®éng cã chuyªn m«n kü thuËt kho¶ng 8 triÖu ng­êi, chiÕm 18,3% trong tæng sè 43,8 triÖu lao ®éng c¶ n­íc. Sè ng­êi häc vÒ tin häc, ngo¹i ng÷, nghiÖp vô qu¶n lý ph¸t triÓn nhanh. ChÊt l­îng gi¸o dôc - ®µo t¹o cã chuyÓn biÕn b­íc ®Çu. Tr×nh ®é hiÓu biÕt, n¨ng lùc tiÕp cËn tri thøc míi cña mét bé phËn häc sinh, sinh viªn ngµy cµng ®­îc n©ng cao. Sè häc sinh phæ th«ng ®¹t c¸c gi¶i quèc gia vµ quèc tÕ theo mét sè m«n häc ngµy cµng t¨ng, kh¼ng ®Þnh tiÒm n¨ng trÝ tuÖ to lín cña häc sinh n­íc ta. NhiÒu sinh viªn tèt nghiÖp ®¹i häc, cao ®¼ng cã hoµi b·o lËp th©n, lËp nghiÖp vµ cã tinh thÇn tù lËp, n¨ng ®éng. Mét sè ngµnh khoa häc c¬ b¶n vµ khoa häc c«ng nghÖ ®· n©ng cao mét b­íc chÊt l­îng ®µo t¹o. C¬ së vËt chÊt kü thuËt c¸c tr­êng ®­îc n©ng c¸p, c¶i thiÖn. Sè tr­êng líp ®­îc x©y dùng khang trang ngµy cµng nhiÒu. M¹ng l­íi tr­êng phæ th«ng phñ ®­îc hÇu hÕt c¸c ®Þa bµn d©n c­, t¹o thuËn lîi cho ng­êi häc. M¹ng l­íi c¸c tr­êng ®¹i häc, cao ®¼ng, trung häc chuyªn nghiÖp tõng b­íc s¾p sÕp l¹i. HÖ thèng c¸c c¬ së ®µo t¹o nghÒ ph¸t triÓn réng kh¾p. Gi¸o dôc ë c¸c vïng d©n téc thiÓu sè cã nh÷ng chuyÓn biÕn tÝch cùc, ®· thµnh lËp trªn 100 tr­êng d©n téc néi tró. C«ng t¸c x· héi gi¸o dôc trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· ®em l¹i kÕt qu¶ b­íc ®Çu. C¸c lùc l­îng x· héi tham gia ngµy cµng tÝch cùc vµo viÖc huy ®éng trÎ ®Õn tr­êng, x©y dùng c¬ së vËt chÊt cña tr­êng häc, ®ãng gãp kinh phÝ cho gi¸o dôc ®µo t¹o d­íi nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau. Tû lÖ häc sinh, sinh viªn ngoµi c«ng lËp trong tæng sè häc sinh, sinh viªn ngµy cµng t¨ng ( n¨m häc 2000 -2001 chiÕm 66% trÎ em nhµ trÎ,50,5% häc sinh mÉu gi¸o, 0,3% häc sinh tiÓu häc, 3,1 % häc sinh trung häc c¬ së, 34,3% häc sinh trung häc phæ th«ng, 14,4% sinh viªn ®¹i häc). Nhê nh÷ng thµnh tùu gi¸o dôc ®µo t¹o vµ cña c¸c lÜnh vùc x· héi kh¸c mµ chØ sè ph¸t triÓn con ng­êi ( HDI) cña n­íc ta theo b¶ng xÕp lo¹i cña ch­¬ng tr×nh ph¸t triÓn Liªn hiÖp quèc (UNDP) 10 n¨m gÇn ®©y cã nh÷ng tiÕn bé ®¸ng kÓ: tõ 0,456 - xÕp thø 121 n¨m 1990 t¨ng lªn 0,671 - xÕp thø 108/174 b­íc vµo n¨m 2000. So víi chØ sè ph¸t triÓn kinh tÕ (GDP/ ng­êi), HDI v­ît lªn 24 bËc. MÆc dï vËy sù nghiÖp gi¸o dôc ë ViÖt Nam cßn béc lé mét sè mÆt yÕu kÐm nh­: ChÊt l­îng gi¸o dôc ®µo t¹o ®¹i trµ ë c¸c cÊp bËc häc cßn thÊp. §a sè häc sinh, sinh viªn quen c¸ch häc thô ®éng thiÕu n¨ng lùc t­ duy ®éc lËp, s¸ng t¹o vµ vËn dông kiÕn thøc, kü n¨ng vµo s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. Mét sè häc sinh,sinh viªn Ýt quan t©m ®Õn viÖc rÌn luyÖn phÈm chÊt chÝnh trÞ, ®¹o ®øc, lèi sèng. ThÓ lùc ®a sè häc sinh, sinh viªn cßn yÕu. C¸c ®iÒu kiÖn c¬ b¶n ®Ó ®¶m b¶o chÊt l­îng cßn bÊt cËp nh­ ®éi ngò gi¸o viªn thiÕu vÒ sè l­îng, c¬ cÊu kh«ng ®ång bé vµ chÊt l­îng thÊp, ph­¬ng ph¸p gi¸o dôc l¹c hËu, ph­¬ng tiÖn gi¶ng dËythiÕu thèn. HiÖu qu¶ ho¹t ®éng gi¸o dôc thÊp. Tû lÖ häc sinh tèt nghiÖp cuèi cÊp so víi nhËp häc cßn thÊp, nhÊt lµ vïng nói, vïng s©u, vïng xa (n¨m häc 1999 -2000 tû lÖ nµy ë tiÓu häc lµ 70,9%, trung häc cã së 69,4%, trung häc phæ th«ng 78,2%). Tû lÖ lao ®éng qua ®µo t¹o cßn thÊp lµm cho kh¶ n¨ng tiÕp thu kü thuËt c«ng nghÖ míi gÆp nhiÒu khã kh¨n. Ch­a cã gi¶i ph¸p h÷u hiÖu trong viÖc ®µo t¹o nh©n lùc ®Ó t¨ng n¨ng lùc c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ ®Ó ph¸t triÓn n«ng th«n, phôc vô sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ vµ lao ®éng. §µo t¹o ®¹i häc vµ gi¸o dôc nghÒ nghiÖp ch­a phï hîp víi nhu cÇu vÒ lao ®éng cña x· héi, mét sè ®¸ng kÓ nh÷ng ng­êi tèt nghiÖp kh«ng lµm ®óng ngµnh nghÒ, thiÕu tù gi¸c, trung thùc trong lao ®éng, thiÕu tr¸ch nhiÖm kh«ng t«n träng quy tr×nh kü thuËt tham « l·ng phÝ nguyªn vËt liÖu. C¬ cÊu ®µo t¹o nh©n lùc vÒ tr×nh ®é, ngµnh nghÒ vµ vïng miÒn ch­a hîp lý. PhÇn lín häc sinh phæ th«ng chØ chän mét con ®­êng lµ häc lªn ®¹i häc, viÖc häc nghÒ ë c¸c tr×nh ®é kh¸c cßn h¹n chÕ. ViÖc t¨ng vi m« ®µo t¹o ®¹i häc ch­a ®­îc ®Þnh h­íng vµo nhu cÇu cña x· héi. Ph©n bè häc sinh, sinh viªn theo ngµnh nghÒ, theo vïng miÒn ch­a phï hîp víi nhu cÇu kinh tÕ x· héi cña c¶ n­íc vµ cña ®Þa ph­¬ng, g©y nªn t×nh tr¹ng n¬i thõa n¬i thiÕu. Kho¶ng c¸ch vÒ tr×nh ®é ph¸t triÓn gi¸o dôc ®µo t¹o gi÷a c¸c vïng trong n­íc ch­a ®­îc thu hÑp. Mét sè hiÖn t­îng tiªu cùc, thiÕu kû c­¬ng trong gi¸o dôc ®µo t¹o ch­a ®­îc ng¨n chÆn kÞp thêi nh­ : dËy thªm, häc thªm trµn lan kh«ng v× môc ®Ých gi¸o dôc, t¨ng quy mé vÖ sinh v­ît qu¸ c¸c ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o chÊt l­¬ng, kh«ng thùc hiÖn nghiªm tóc quy chÕ ®µo t¹o. C¸c hiÖn t­îng mua b»ng, b¸n ®iÓm thu chi v« nguyªn t¾c lµm ¶nh h­ëng ®Õn uy tÝn cña nhµ tr­êng. Ma tuý vµ c¸c tÖ n¹n x· héi th©m nhËp vµo nhµ tr­êng. HiÖn t­îng gian lËn trong thi cö cßn phæ biÕn, ¶nh h­ëng xÊu ®Õn nh©n c¸ch ng­êi häc vµ c¸n bé cña hä sau nµy. VÒ mÆt kinh tÕ - x· héi n­íc ta cßn nghÌo, thu nhËp quèc doanh trªn ®Çu ng­êi thÊp nguån tµi chÝnh c¬ së vËt chÊt thiÕt bÞ ®Òu thiÕu thèn trong lóc nhu cÇu cña x· héi ®èi víi gi¸o dôc ®µo t¹o t¨ng nhanh. Nh÷ng khã kh¨n trong viÖc c¶i c¸ch hµnh chÝnh Nhµ n­íc, qu¶n lý kinh tª, h¹n chÕ tµi chÝnh, sö dông lao ®éng, chÝnh s¸ch tiÒn l­¬ng... c¶n trë viÖc gi¶i quyÕt triÖt ®Ó nh÷ng vÊn ®Ò cô thÓ cña gi¸o dôc ®µo t¹o. Cã thÓ nãi gi¸o dôc vµ ®µo t¹o ë ViÖt Nam ®ang ®øng tr­íc nh÷ng th¸ch thøc lín lao, tr­íc yªu cÇu ®æi míi kinh tÕ-x· héi, tr­íc yªu cÇu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc, tr­íc søc Ðp vÒ nguy c¬ tôt hËu so víi c¸c n­íc trong khu vùc. Trong nh÷ng n¨m tíi , gi¸o dôc ViÖt Nam ph¶i thùc hiÖn ®­îc c¸c môc tiªu s¬ b¶n lµ n©ng cao mÆt b»ng d©n trÝ, ®µo t¹o nh©n lùc vµ båi d­ìng nh©n tµi theo h­íng kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ trong thêi gian qua, trªn c¬ së nç lùc cña b¶n th©n vµ kinh nghiÖm, cïng sù gióp ®ì cña c¸c n­íc ph¸t triÓn. Muèn vËy nhµ n­íc ph¶i cã c¸c chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p phï hîp nh­: T¨ng ng©n s¸ch gi¸o dôc vµ ®µo t¹o, sö dông ng©n s¸ch ®ã mét c¸ch cã hiÖu qu¶. N©ng tû lÖ chi cho gi¸o dôc - ®µo t¹o trong ng©n s¸ch Nhµ n­íc tõ 15% n¨m 2000 lªn 18 % n¨m 2005vµ 20% n¨m 2010. §ång thêi, nhµ n­íc ph¶i ch¨m lo ®Õn ®êi sèng cña ®éi ngò gi¸o viªn, c¶i thiÖn chÕ ®é tiÒn l­¬ng, t¨ng phô cÊp cho gi¸o viªn ®Ó gi¸o viªn cã thÓ n©ng cao vÞ trÝ x· héi cña m×nh. MÆt kh¸c, ph¶i chó ý ®µo t¹o c¸c ngµnh kü thuËt, c«ng nghÖ nhiÒu h¬n c¶ vÒ chiÒu réng lÉn chiÒu s©u. N©ng cao chÊt l­îng cña c¸c bËc tiÓu häc, lµm tiÒn ®Ò v÷ng ch¾n cho chÊt l­¬ng cña c¸c cÊp häc tiÕp sau. Nh÷ng ph©n tÝch trªn ®©y míi chØ ®Ò cËp ®Õn ph¸t triÓn gi¸o dôc vµ ®µo t¹o - mét yÕu tè mét c¬ së ®Ó con ng­¬i ViÖt Nam cã thÓ thùc hiÖn vai trß cña m×nh. V× vËy tån t¹i song song víi ph¸t triÓn gi¸o dôc, nhµ n­íc ta cßn ph¶i thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô cÊp b¸ch sau ®©y: Mét lµ, c¨n cø vµo yªu cÇu ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh vµ c¸c vïng l·nh thæ, cÇn tæ chøc bè trÝ l¹i lùc l­îng lao ®éng mét c¸ch hîp lý trªn ph¹m vi c¶ n­íc theo h­íng ®æi míi c«ng nghÖ, chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, t¹o ra nh÷ng ngµnh kinh tÕ mòi nhän. Hai lµ, cÇn tr¶ l­¬ng ®óng vµ ®ñ cho ng­êi lao ®éng, trong ®ã chó ý ®Õn ®éi ngò c¸n bé khoa häc. CÇn nhÊn m¹nh r»ng, b¶n th©n tiÒn l­¬ng kh«ng ®¬n gi¶n chØ lµ viÖc tr¶ c«ng, mµ nã cßn t¸i s¶n xuÊt ra søc lao ®éng ( nhiÒu hay Ýt), kÝch thÝch nh÷ng phÈm chÊt (tÝch cùc hay tiªu cùc) cña ng­êi lao ®éng. Ba lµ, tiÕn hµnh ®µo t¹o båi d­ìng l¹i lùc l­îng lao ®éng hiÖn cã vµ ®µo t¹o lùc l­îng míi theo chuyªn ngµnh nhÊt ®Þnh. Trong ®ã, b¶o ®¶m sù c©n ®èi vµ ®ång bé gi÷a lao ®éng phæ th«ng, lao ®éng kü thuËt vµ lao ®éng khoa häc. Bèn lµ, tiÕn hµnh mét c¸ch th­êng xuyªn ®ång bé ho¹t ®éng gi¸o dôc ®èi víi ng­êi lao ®éng vÒ c¸c mÆt: chÝnh trÞ-t­ t­ëng, lîi Ých, ý thøc ph¸p luËt, tr¸ch nhiÖm c«ng d©n, truyÒn thèng. Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, chØ quan t©m ®Õn lîi Ých vËt chÊt mµ kh«ng thùc hiÖn c«ng t¸c gi¸o dôc th× sÏ dÉn ®Õn sai lÇm, t¹i h¹i, lµm h­ háng con ng­êi, thËm chÝ c¶ mét thÕ hÖ ng­êi. C.M¸c ®· tõng nh¾c nhë chóng ta, trong ph¸t triÓn kinh tÕ ph¶i g¾n “sù nghiÖp gi¶i phãng con ng­êi víi cuéc ®Êu tranh chèng l¹i biÓu hiÖn thùc tiÔn cùc ®oan cña sù tha hãa con ng­êi”(7). Kh«ng nghi ngê g× r»ng, mÆt tr¸i cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®· vµ ®ang t¸c ®éng ®Õn tõng c¸ nh©n, tõng gia ®×nh vµ mçi tËp thÓ cña chóng ta. Trong x· héi hiÖn nay, cã t×nh tr¹ng mét sè ng­êi cã kinh tÕ kh¸, thËm chÝ lµ giµu cã nh­ng vÉn tham «, mãc ngoÆc, ¨n c¾p, bu«n lËu. Tr¸i l¹i, mét sè ng­êi nghÌo, thËm chÝ rÊt nghÌo nh­ng kh«ng chÞu lao ®éng ch©n chÝnh, chuyªn dïng thñ ®o¹n lõa bip, ¨n c¾p... Bªn c¹nh ®ã, cßn mét líp ng­êi (th­êng lµ trÎ tuæi) kh«ng chÞu häc hµnh, lµm viÖc, chØ lo ¨n ch¬i vµ tõ ®©y dÉn ®Õn téi ph¹m. N¨m lµ, ph¶i n©ng cao thÓ lùc cho thanh niªn. MÆc dï ®©y lµ mét vÊn ®Ò ®ßi hái ph¶i cã thêi gian ®Ó gi¶i quyÕt trªn c¬ së n©ng cao dÇn møc sèng cña nh©n d©n vÒ vËt chÊt còng nh­ vÒ tinh thÇn. Tr­íc m¾t, cÇn tËp trung gi¶i quyÕt cho ®­îc c¸c môc tiªu cña ch­¬ng tr×nh ch¨m sãc, b¶o vÖ trÎ em trong c¸c n¨m tíi, ®Çu t­ n©ng cao chÊt l­îng cña ch­¬ng tr×nh gi¸o dôc thÓ chÊt vµ y tÕ häc ®­êng; ®Èy m¹nh phong trµo rÌn luyÖn th©n thÓ trong thanh thiÕu niªn, t¹o ®iÒu kiÖn cho §oµn thanh niªn duy tr× phong trµo “ khoÎ v× ngµy mai lËp nghiÖp”, “khoÎ ®Ó b¶o vÖ Tæ quèc”. Thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô trªn ®©y cã nghÜa lµ vÒ c¬ b¶n nhµ n­íc ta ®· hoµn thµnh cuéc “ c¸ch m¹ng con ng­êi ”, biÕn con ng­êi ViÖt Nam thµnh nguån lùc quyÕt ®Þnh ®­a sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc ®i ®Õn thµnh c«ng. KÕt luËn C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®·, ®ang vµ sÏ lµ xu h­íng ph¸t triÓn chung cña tÊt c¶ c¸c quèc gia trªn thÕ giíi. §ã còng lµ con ®­êng ph¸t triÓn tÊt yÕu cña n­íc ta ®Ó ®i tíi môc tiªu “d©n giµu, n­íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, v¨n minh” c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ kh«ng chØ lµ c«ng cuéc x©y dùng kinh tÕ mµ chÝnh lµ qu¸ tr×nh biÕn ®æi, c¸ch m¹ng s©u s¾c mäi lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi (kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸, khoa häc vµ con ng­êi), lµm cho x· héi ph¸t triÓn lªn mét tr¹ng th¸i míi vÒ chÊt. Nh­ng c¬ së, ®éng lùc cña c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ lµ g×? Theo c¸c nhµ kinh ®iÓn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin, con ng­êi võa lµ ®iÓm khëi ®Çu võa lµ ®iÓm kÕt thóc, ®ång thêi võa lµ trung t©m cña mäi biÕn ®æi lÞch sö. Nãi c¸ch kh¸c, con ng­êi lµ chñ thÓ ch©n chÝnh cña c¸c qu¸ tr×nh x· héi. Trong x· héi hiÖn ®¹i ngµy nay, chñ thÓ cña qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ vÉn chÝnh lµ con ng­êi. ChÝnh v× vËy, qu¸ tr×nh nµy ®ßi hái ph¶i cã nguån nh©n lùc ®ñ vÒ sè l­îng, m¹nh vÒ chÊt l­îng. Nãi c¸ch kh¸c, nguån nh©n lùc ph¶i trë thµnh ®éng lùc thËt sù cña sù ph¸t triÓn. Quan ®iÓm ph¸t triÓn nguån nh©n lùc ®· ®­îc nhiÒu quèc gia quan t©m vµ ®Æc biÖt ®ang næi lªn ë khu vùc §«ng ¸. XuÊt ph¸t lµ nh÷ng n­íc nghÌo, chØ cã thÓ rót ng¾n thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ vµ ®¹t ®­îc tèc ®é t¨ng tr­ëng cao, bÒn v÷ng trong tr­êng hîp ®Çu t­ ph¸t triÓn ®ñ m¹nh nguån nh©n lùc. Sù ®Çu t­ Êy ®­îc hiÓu c¶ ba mÆt: ch¨m sãc søc khoÎ, n©ng cao møc sèng vµ ph¸t triÓn gi¸o dôc, trong ®ã ®Çu t­ cã hiÖu qu¶ nhÊt lµ ®Çu t­ cho gi¸o dôc. Khi nghiªn cøu quan hÖ gi÷a GDP vµ c¸c yÕu tè cña nguån nh©n lùc, ng­êi ta thÊy sù ph¸t triÓn cña nguån nh©n lùc cµng sím th× tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ cµng cao. Thùc tÕ ®· chøng minh, do ph¸t triÓn nguån nh©n lùc mµ Hµn Quèc ®· mau chãng trë thµnh n­íc c«ng nghiÖp, cã sù héi nhËp thÇn kú ë khu vùc §«ng ¸ vµ trë thµnh mét ®iÓm s¸ng bªn NhËt B¶n siªu c­êng. §ång thêi, xuÊt ph¸t tõ t­ t­ëng cña C.M¸c vÒ sù ph¸t triÓn v× con ng­êi, v× sù nghiÖp gi¶i phãng cña con ng­êi, gi¶i phãng nh©n lo¹i, chóng ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ trªn thÕ giíi nãi chung vµ ®Æc biÖt lµ ë n­íc ta hiÖn nay chÝnh lµ mét cuéc c¸ch m¹ng- c¸ch m¹ng con ng­êi. Trong “T­ b¶n”, C.M¸c ®· kh¼ng ®Þnh: “®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng con ng­êi toµn diÖn” cÇn ph¶i cã mét nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, mét nÒn v¨n ho¸ míi, mét nÒn khoa häc kü thuËt hiÖn ®¹i, mét nÒn gi¸o dôc tiªn tiÕn. Vµ «ng coi t¹o ra nh÷ng thµnh t­u kinh tÕ x· héi ®ã “kh«ng ph¶i chØ lµ mét ph­¬ng ph¸p ®Ó lµm t¨ng thªm nÒn s¶n xuÊt x· héi, mµ cßn lµ mét ph­¬ng ph¸p duy nhÊt ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng con ng­êi ph¸t triÓn toµn diÖn” (8) - nh÷ng chñ nh©n thùc sù cña mét x· héi v× con ng­êi. Nh­ vËy c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ph¶i v× môc tiªu ph¸t triÓn con ng­êi. ChØ cã nh­ vËy, c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ míi trë thµnh sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña quÇn chóng. Qua toµn bé ph©n tÝch trªn, cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng, b­íc sang thêi kú ph¸t triÓn míi, ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc theo ®Þnh h­íng XHCN chóng ta ph¶i lÊy viÖc ph¸t huy nguån lùc con ng­êi ViÖt Nam hiÖn ®¹i lµm yÕu tè c¬ b¶n cho sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng, ph¶i g¾n t¨ng tr­ëng kinh tÕ víi c¶i thiÖn ®êi sèng nh©n d©n, ph¸t triÓn v¨n ho¸, gi¸o dôc, thùc hiÖn tiÕn bé vµ c«ng b»ng x· héi. §ång thêi c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ph¶i lµ v× sù ph¸t triÓn con ng­êi ViÖt Nam toµn diÖn, con ng­êi ph¶i ®­îc coi lµ gi¸ trÞ tèi cao vµ lµ môc ®Ých cña sù nghiÖp ®Çy khã kh¨n, phøc t¹p nh­ng tÊt yÕu nµy. Chó thÝch: (1) C.Mac-F.Anghen tuyÓn tËp, tËp VI-NXB Sù thËt Hµ Néi- 1981, trang 409. (2) C.Mac-F.Anghen tuyÓn tËp, tËp I- NXB Sù thËt Hµ Néi- 1981, trang 268. (3) §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn héi nghÞ lÇn thø t­. Ban chÊp hµnh TW kho¸ VII, trang 5. (4) C.Mac-F.Anghen tuyÓn tËp, tËp I. NXB Sù thËt Hµ Néi- 1981, trang 13,14. (5) C.Mac-F.Anghen tuyÓn tËp, tËp VI. NXB Sù thËt Hµ Néi- 1981, trang 257. (6) C.Mac-F.Anghen toµn tËp, tËp 26, phÇn II. NXB ChÝnh trÞ Quèc gia Hµ néi- 1995, trang 168. (7) C.Mac-F.Anghen toµn tËp, tËp 1. NXB ChÝnh trÞ Quèc gia Hµ néi- 1995, trang 561. (8) C.Mac-F.Anghen toµn tËp, tËp 23. NXB ChÝnh trÞ Quèc gia Hµ néi- 1995, trang 688. Danh môc c¸c tµi liÖu tham kh¶o Dòng- Cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt hiÖn ®¹i... t¹p chÝ triÕt häc sè 1 (3/1993). Ph¹m Khiªm Ých, NguyÔn §×nh Phan- C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ë ViÖt Nam vµ c¸c n­íc trong khu vùc. Vâ §¹i L­îc- C«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ViÖt Nam ®Çu n¨m 2000. NguyÔn ThÕ NghÜa- Hå Anh Nguån nh©n lùc...CNH, H§H ®Êt n­íc t¹p chÝ triÕt häc sè 1 (2/1996). NguyÔn Thanh- Môc tiªu con ng­êi trong sù nghiÖp CNH, H§H... t¹p chÝ triÕt häc sè 5 (10/1996). TrÇn H÷u TiÕn- VÊn ®Ò con ng­êi, c¸ nh©n, x· héi trong häc thuyÕt cña M¸c t¹p chÝ céng s¶n 1/1994. §Æng H÷u Toµn- Ph¸t triÓn v× con ng­êi trong quan niÖm cña M¸c vµ... t¹p chÝ triÕt häc sè 1 (2/1997). NguyÔn §×nh Toµn- Ph¸t huy yÕu tè con ng­êi trong lùc l­îng s¶n xuÊt t¹p chÝ triÕt häc sè 1 (3/1993). Môc lôc

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docVai trò của con người trong công cuộc CNH - HĐH đất nước.DOC