Tiểu luận Kinh tế chính trị - Giá trị thặng dư

Kinh tế chính trị Mác-Lênin có vai trò quan trọng trong đời sống Xã hội. Trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay yêu cầu học tập, nghiên cứu kinh tế chính trị Mác-Lênin càng được đặt ra một cách bức thiết, nhằm khắc phục lạc hậu về lý luận kinh tế, sự giáo điều, tách rời lý luận với cuộc sống, góp phần hình thành tư duy kinh tế mới. Nước ta đang xây dựng và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, mà nền kinh tế thị trường thì luôn gắn liền với các phạm trù và các quy luật kinh tế của nó.

pdf20 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 26/04/2013 | Lượt xem: 2034 | Lượt tải: 10download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tiểu luận Kinh tế chính trị - Giá trị thặng dư, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Tiểu luận kinh tế chính trị L I M Đ UỜ Ở Ầ Đ t n c ta đang trong quá trình đi lên XHCN, n n kinh t còn đang trongấ ướ ề ế ở giai đo n s khai. Đ có th t o l p đ c m t n n kinh t th tr ng v ng ch cạ ơ ể ể ạ ậ ượ ộ ề ế ị ườ ữ ắ thì Nhà N c ta ph i xây d ng m t n n kinh t cao d a trên l c l ng s n xu tướ ả ự ộ ề ế ự ự ượ ả ấ hi n đ i v i trình đ k thu t tiên ti n.ệ ạ ớ ộ ỹ ậ ế Trong l ch s phát tri n c a mình, con ng i đã tr i qua nhi u hình tháiị ử ể ủ ườ ả ề kinh t xã h i, n i b t là: công xã nguyên thu , chi m h u nô l , phong ki n, tế ộ ổ ậ ỷ ế ữ ệ ế ư b n ch nghĩa, và cu i cùng là: xã h i ch nghĩa. Tuy nhiên, trên th c t l iả ủ ố ộ ủ ự ế ạ ch a có m t hình thái kinh t nào có m t c ch qu n lý và đi u hành m t cáchư ộ ế ộ ơ ế ả ề ộ h p lý nh t.Bên c nh đó n n kinh t n c ta l i đang đi vào giai đo n c a sợ ấ ạ ề ế ướ ạ ạ ủ ự phát tri n, đó là b c ngo t trong quá trình chuy n t n n kinh t quan liêu baoể ướ ặ ể ừ ề ế c p sang n n kinh t th tr ng có s qu n lý c a Nhà N c. Nên vai trò c aấ ề ế ị ườ ự ả ủ ướ ủ Nhà N c trong n n kinh t th tr ng là r t quan tr ng, nó không ch có m tướ ề ế ị ườ ấ ọ ỉ ặ tích c c nh : năng su t lao đ ng tăng nhanh, công ngh s n xu t không ng ngự ư ấ ộ ệ ả ấ ừ đ c c i ti n, hàng hoá đa d ng, thu nh p qu c dân tăng ... mà bên c nh đó thượ ả ế ạ ậ ố ạ ị tr ng cũng n y sinh nhi u m t tiêu c c, c n gi i quy t nh : l m phát, th tườ ả ề ặ ự ầ ả ế ư ạ ấ nghi p, kh ng ho ng, t n n-xã h i...ệ ủ ả ệ ạ ộ Đ kinh t đ c đ m b o là phát tri n có hi u qu , công b ng, n đ nh vàể ế ượ ả ả ể ệ ả ằ ổ ị phát tri n theo đ nh h ng xã h i ch nghĩa thì Nhà N c ph i can thi p vàể ị ướ ộ ủ ướ ả ệ qu n lý m t cách ch t ch . Do nh ng v n đ tiêu c c ch a đ c gi i quy tả ộ ặ ẽ ữ ấ ề ự ư ượ ả ế tri t đ nên không có n n kinh t nào mà l i không ch u s qu n lý c a Nhàệ ể ề ế ạ ị ự ả ủ N c nh ng m c đ và ph m vi khác nhau.ướ ở ữ ứ ộ ạ T vi c phát tri n kinh t cho phù h p v i vi c gi i quy t nh ng v n đừ ệ ể ế ợ ớ ệ ả ế ữ ấ ề c b n c a n n kinh t , em xin l a ch n đ tài ti u lu n : "ơ ả ủ ề ế ự ọ ề ể ậ Vai trò c a Nhàủ N c Vi t Nam trong n n kinh t th tr ng đ nh h ng xã h i ch nghĩa Vi tướ ệ ề ế ị ườ ị ướ ộ ủ ở ệ Nam". 1 PH N IIẦ VAI TRÒ C A NHÀ N C VI T NAM TRONG N N KINH T THỦ ƯỚ Ệ Ề Ế Ị TR NG Đ NH H NG XÃ H I CH NGHĨA VI T NAMƯỜ Ị ƯỚ Ộ Ủ Ở Ệ I- Tính t t y u khách quan trong vai trò qu n lý c a Nhàấ ế ả ủ N c.ướ Nhà N c đ c coi là công c c a giai c p th ng tr đ duy trì tr t t vàướ ượ ụ ủ ấ ố ị ể ậ ự qu n lý xã h i cho phù h p v i l i ích c a chính xã h i đó. Do đó Nhà N c cóả ộ ợ ớ ợ ủ ộ ướ vai trò h t s c quan tr ng trong vi c đi u ti t n n kinh t vĩ mô t x a cho đ nế ứ ọ ệ ề ế ề ế ừ ư ế nay. 1- Trong l ch s .ị ử Trong l ch s xã h i loài ng i, th i kỳ công xã nguyên thu là th i kỳị ử ộ ườ ờ ỷ ờ không có Nhà N c, do trình đ th p kém, cu c s ng sinh ho t b y đàn : cùngướ ộ ấ ộ ố ạ ầ s ng, cùng lao đ ng, cùng h ng thành qu chung nên m i ng i đ u bìnhố ộ ưở ả ọ ườ ề đ ng, xã h i không có s phân chia giai c p, không có k giàu ng i nghèo,ẳ ộ ự ấ ẻ ườ không có đ u tranh và phân chia giai c p. Quy n l c trong th i kỳ này h t s cấ ấ ề ự ờ ế ứ đ n gi n, v i h th ng qu n lý không mang tính giai c p mà d i c s kinh t ,ơ ả ớ ệ ố ả ấ ướ ơ ở ế xã h i xu t hi n m t hình thái t ch c m i g i là th t c.ộ ấ ệ ộ ổ ứ ớ ọ ị ộ L c l ng s n xu t phát tri n đã thúc đ y năng su t lao đ ng trong xã h iự ượ ả ấ ể ẩ ấ ộ ộ tăng nhanh h n, t ch c xã h i thay đ i. Trong xã h i không còn t n t i th t c,ơ ổ ứ ộ ổ ộ ồ ạ ị ộ mà thay vào đó là ch đ t h xu t hi n đã phân chia giai c p thành k giàuế ộ ư ữư ấ ệ ấ ẻ ng i nghèo, hình thành ch nô và nô l . Nh ng y u t m i xu t hi n đã làmườ ủ ệ ữ ế ố ớ ấ ệ cho th t c không th đ ng v ng và t đó m t xã h i m i v i s phân chia khóị ộ ể ứ ữ ừ ộ ộ ớ ớ ự đi u hoà đã đ c hình thành. Đ có th qu n lý, đi u hoà và có kh năng d pề ượ ể ể ả ề ả ậ t t xung đ t giai c p thì t ch c y ph i có kh năng chi ph i đ c c xã h i,ắ ộ ấ ổ ứ ấ ả ả ố ượ ả ộ 2 Tiểu luận kinh tế chính trị không gì khác t ch c y ch có th là Nhà N c. Theo nh Mác và Ănghen đãổ ứ ấ ỉ ể ướ ư t ng nói : đó là l c l ng t bên ngoài đ t vào xã h i, m t l c l ng t a h nhừ ự ượ ừ ặ ộ ộ ự ượ ự ồ ư đ ng trên xã h i có nhi m v làm d u b t xung đ t và gi cho xung đ t đó n mứ ộ ệ ụ ị ớ ộ ữ ộ ằ trong vòng tr t t .ậ ự Không ch có ch c năng qu n lý lãnh th và tr t t xã h i mà Nhà N cỉ ứ ả ổ ậ ự ộ ướ còn có ch c năng kinh t , c th :ứ ế ụ ể Trong th i đ i chi m h nô l , Nhà N c đã tr c ti p dùng quy n l cờ ạ ế ữư ệ ướ ự ế ề ự c a mình đ can thi p vào vi c phân ph i c a c i s n xu t.ủ ể ệ ệ ố ủ ả ả ấ Trong th i đ i phong ki n, Nhà N c bên c nh vi c tham gia vào quá trìnhờ ạ ế ướ ạ ệ phân ph i c a c i mà còn đ ng ra thành l p l c l ng nhân công xây d ng k tố ủ ả ứ ậ ự ượ ự ế c u h t ng cho s n xu t nông nghi p, khuy n khích nhân dân đi m đ ng cácấ ạ ầ ả ấ ệ ế ở ườ vùng kinh t m i, đ ra các chính sách v ru ng đ t cho phù h p v i t ng th iế ớ ề ề ộ ấ ợ ớ ừ ờ kỳ. Trong th i đ i t b n ch nghĩa, n n kinh t phát tri n nhanh nên giai c pờ ạ ư ả ủ ề ế ể ấ t s n c n có s h tr và giúp đ c a Nhà N c đ qu n lý ch t ch n n kinhư ả ầ ự ỗ ợ ỡ ủ ướ ể ả ặ ẽ ề t .V i vai trò c a mình Nhà N c đã đ a ra các hình th c chính sách nh m m cế ớ ủ ướ ư ứ ằ ụ đích không cho ti n thoát ra ngoài nh : không cho phép các t th ng n cề ư ư ươ ướ ngoài mang ti n ra kh i n c h và ch d c phép mang hàng vào. Trong ngo iề ỏ ướ ọ ỉ ượ ạ th ng, h dùng hàng rào thu quan đ đánh thu nh p kh u cao h n thu xu tươ ọ ế ể ế ậ ẩ ơ ế ấ kh u. M t khác, Nhà N c h tr các ph ng ti n, v t ch t và tài chính cho cácẩ ặ ướ ỗ ợ ươ ệ ậ ấ th ng nhân khi h tham gia buôn bán qu c t . Nh đó mà các n c t b n cóươ ọ ố ế ờ ướ ư ả đ c m t l ng ti n l n, c a c i d i dào d n đ n lĩnh v c s n xu t phát tri n.ượ ộ ượ ề ớ ủ ả ồ ẫ ế ự ả ấ ể Ngành công nghi p phát tri n, t o ra nhi u máy móc thi t b hi n đ i, có kệ ể ạ ề ế ị ệ ạ ỹ thu t tiên ti n và y u t th t nghi p là h u qu đ c đ a lên hàng đ u.ậ ế ế ố ấ ệ ậ ả ượ ư ầ T do c nh tranh đã tr thành đòi h i c p thi t trong đ i s ng kinh t . Cácự ạ ở ỏ ấ ế ờ ố ế nhà kinh t h c c đi n đã ng h t do c nh tranh, mà tiêu bi u là nhà kinh tế ọ ổ ể ủ ộ ự ạ ể ế h c ng i Anh - Adam Smith đã đ a ra thuy t bàn tay vô hình và nguyên lý Nhàọ ườ ư ế 3 N c không can thi p vào ho t đ ng c a n kinh t . Đ n nh ng năm 30 c a thướ ệ ạ ộ ủ ề ế ế ữ ủ ế k XX, nh ng cu c kh ng ho ng kinh t n ra th ng xuyên và đã ch ng t bànỷ ữ ộ ủ ả ế ổ ườ ứ ỏ tay vô hình không th đ m b o nh ng đi u ki n n đ nh cho kinh t th tr ngể ả ả ữ ề ệ ổ ị ế ị ườ phát tri n. Bên c nh đó trình đ s n xu t ngày càng cao đã ch cho các nhà kinhể ạ ộ ả ấ ỉ t th y t m quan tr ng c a vi c can thi p vào quá trình ho t đ ng n n kinh tế ấ ầ ọ ủ ệ ệ ạ ộ ề ế c a Nhà N c.ủ ướ Theo các nhà kinh t h c thì Nhà N c đi u ti t n n kinh t và làm choế ọ ướ ề ế ề ế s n xu t tăng lên kéo theo thu nh p cũng tăng lên, làm cho tiêu dùng tăng. Songả ấ ậ khuynh h ng tiêu dùng có gi i h n nên đ n m t th i đi m nào đó thì khuynhướ ớ ạ ế ộ ờ ể h ng này s gi m xu ng và d n đ n s gi m sút v giá c hàng hóa, làm choướ ẽ ả ố ẫ ế ự ả ề ả t su t vay c a các ch doanh nghi p s không có l i trong vi c vay v n đ đ uỷ ấ ủ ủ ệ ẽ ợ ệ ố ể ầ t . Và nh v y h s không đ u t kinh doanh n a, n n kinh t đi đ n trì tr ,ư ư ậ ọ ẽ ầ ư ữ ề ế ế ệ kh ng ho ng, làm cho n n th t nghi p ngày càng tăng. Mu n kh c ph c tìnhủ ả ạ ấ ệ ố ắ ụ tr ng này thì Nhà N c can thi p vào th tr ng và m ra các cu c đ u t l n.ạ ướ ệ ị ườ ở ộ ầ ư ớ Tuy nhiên nó cũng không th xoá đi nh ng h u qu này mà n n th t nghi p cònể ữ ậ ả ạ ấ ệ x y ra tr m tr ng h n, do đó n n kinh t hi n đ i mu n phát tri n ph i d a vàoả ầ ọ ơ ề ế ệ ạ ố ể ả ự c c ch th tr ng cũng nh s qu n lý c a Nhà N c.ả ơ ế ị ườ ư ự ả ủ ướ N i b t là quan đi m kinh t h n h p c a nhà kinh t h c ng i M -ổ ậ ể ế ỗ ợ ủ ế ọ ườ ỹ Paul Samuelra, ông cho r ng c ch th tr ng xác đ nh giá c và s n l ngằ ơ ế ị ườ ị ả ả ượ trong nhi u lĩnh v c, trong đó Chính ph đi u ti t kinh t th tr ng b ng cácề ự ủ ề ế ế ị ườ ằ ch ng trình thu , ch tiêu, và lu t l . C hai bên th tr ng và chính ph đ u cóươ ế ỉ ậ ệ ả ị ườ ủ ề tính ch t thi t y u. ấ ế ế 2- Trong ch nghĩa xã h i Vi t Nam.ủ ộ ở ệ Ngay t khi n c ta đi theo con đ ng xã h i ch nghĩa, Đ ng và Chínhừ ướ ườ ộ ủ ả ph luôn luôn tìm cách duy trì và thúc đ y n n kinh t phát tri n b n v ng.ủ ẩ ề ế ể ề ữ N c ta ti n thân là n c nông nghi p nên cu c s ng c a ng i dân là con trâuướ ề ướ ệ ộ ố ủ ườ đi tr c cái cày đi sau, nh ng m y năm tr l i đây n n kinh t công nghi p đangướ ư ấ ở ạ ề ế ệ 4 Tiểu luận kinh tế chính trị trên đà phát tri n, th ng m i và k thu t công ngh đang t ng b c m r ngể ươ ạ ỹ ậ ệ ừ ướ ở ộ h n. ơ V i vai trò và ch c năng c a mình Nhà N c đ a ra nh ng chính sách phùớ ứ ủ ướ ư ữ h p đ thu v l i nhu n t i u cho n n kinh t nh : thu nh p kh u cao h nợ ể ề ợ ậ ố ư ề ế ư ế ậ ẩ ơ thu xu t kh u và đánh tr c ti p vào các m t hàng xa x , có giá tr cao, bên c nhế ấ ẩ ự ế ặ ỉ ị ạ đó cho phép các th ng nhân n c ngoài kinh doanh nh ng d i s giám sát cuươ ướ ư ướ ự ả Nhà N c. Trong du l ch, b ng vi c đ u t tu s a, nâng c p các khu du l ch, nghướ ị ằ ệ ầ ư ử ấ ị ỉ mát, danh lam th ng c nh...Nhà N c t đó có m t kho n thu nh p l n đ đ uắ ả ướ ừ ộ ả ậ ớ ể ầ t và phát tri n m nh khoa h c k thu t..ư ể ạ ọ ỹ ậ II-Đ c đi m n n kinh t th tr ng.ặ ể ề ế ị ườ N n kinh t th tr ng v n đ ng theo các quy lu t c a th tr ng, trong đóề ế ị ườ ậ ộ ậ ủ ị ườ quy lu t giá tr đóng vai trò chi ph i và đ c bi u hi n b ng quan h cung c uậ ị ố ượ ể ệ ằ ệ ầ trên th tr ng. N n kinh t th tr ng là giai đo n phát tri n cao c a n n kinhị ườ ề ế ị ườ ạ ể ủ ề t hàng hoá, nó n m trong ti n trình phát tri n l ch s khách quan v kinh t c aế ằ ế ể ị ử ề ế ủ xã h i loài ng i, do đó n n kinh t th tr ng cũng có nh ng u th và khuy tộ ườ ề ế ị ườ ữ ư ế ế t t c a nó.ậ ủ 1- Nh ng u th c a n n kinh t th tr ng.ữ ư ế ủ ề ế ị ườ N n kinh t th tr ng thúc đ y s n xu t và g n s n xu t v i tiêu th ,ề ế ị ườ ẩ ả ấ ắ ả ấ ớ ụ th c hi n m c tiêu c a s n xu t. Do đó ng i ta tìm m i cách rút ng n chu kỳự ệ ụ ủ ả ấ ườ ọ ắ s n xu t, th c hi n tái s n xu t m r ng, áp d ng nhanh chóng s n xu t - khoaả ấ ự ệ ả ấ ở ộ ụ ả ấ h c - công ngh và quay vòng v n m t cách nhanh chóng đ đ t l i nhu n t iọ ệ ố ộ ể ạ ợ ậ ố đa. N n kinh t th tr ng còn thúc đ y và đòi h i các nhà s n xu t năng đ ng,ề ế ị ườ ẩ ỏ ả ấ ộ thích nghi v i các đi u ki n bi n đ ng c a th tr ng b ng cách : thay đ i m uớ ề ệ ế ộ ủ ị ườ ằ ổ ẫ mã s n xu t, tìm m t hàng m i cùng v i th tr ng tiêu th , m r ng quan hả ấ ặ ớ ớ ị ườ ụ ở ộ ệ trong kinh doanh, phá th đ c quy n, khép kín trong m t đ n v kinh doanh, tìmế ộ ề ộ ơ ị l i nhu n t i đa.ợ ậ ố 5 Cùng v i hai u đi m trên thì thúc đ y khoa h c công ngh , kích thích tăngớ ư ể ẩ ọ ệ năng su t lao đ ng, nâng cao trình đ xã h i hoá s n xu t và ch t l ng s nấ ộ ộ ộ ả ấ ấ ượ ả ph m, giá thành h , đáp ng yêu c u nhi u m t c a khách hàng và th tr ng. ẩ ạ ứ ầ ề ặ ủ ị ườ Quá trình đ y nhanh tích t , t p trung s n xu t. Đây là con đ ng đ mẩ ụ ậ ả ấ ườ ể ở r ng quy mô : m t m t kinh doanh, làm ăn gi i, có hi u qu cao cho phép tíchộ ộ ặ ỏ ệ ả t , m r ng quy mô s n xu t, m t m t do quá trình c nh tranh t o ra cho cácụ ở ộ ả ấ ộ ặ ạ ạ doanh nghi p kinh nghi m làm ăn có hi u qu , đ ng th i lo i b nh ng đ n vệ ệ ệ ả ồ ờ ạ ỏ ữ ơ ị làm ăn thua, kém hi u qu . Chính quá trình c nh tranh kinh t là đ ng l c thúcệ ả ạ ế ộ ự đ y tích t và t p trung s n xu t. ẩ ụ ậ ả ấ Quá trình tăng tr ng d i dào s n ph m hàng hoá, d ch v kích thích s nưở ồ ả ẩ ị ụ ả xu t, đ cao trách nhi m c a nhà kinh doanh đ i v i khách hàng, đáp ng nhuấ ề ệ ủ ố ớ ứ c u ngày càng cao c a xã h i.ầ ủ ộ 2- Nh ng khuy t đi m c a n n kinh t th tr ng.ữ ế ể ủ ề ế ị ườ N n kinh t th tr ng là mang tính t phát, tìm ki m l i nhu n b ng b tề ế ị ườ ự ế ợ ậ ằ ấ c giá nào, không c n đi theo h ng c a Nhà N c vì m c tiêu c a nó là phátứ ầ ướ ủ ướ ụ ủ tri n kinh t vĩ mô. Khuy t t t này còn sinh ra đ c quy n, th tiêu c nh tranhể ế ế ậ ộ ề ủ ạ làm gi m hi u qu chung c a n n kinh t .ả ệ ả ủ ề ế Xã h i phát sinh tiêu c c, t n n đi đôi v i kinh t sa sút, gây r i lo n...Cácộ ự ệ ạ ớ ế ố ạ nàh kinh doanh luôn tìm m i th đo n đ làm hàng gi , buôn l u, tr nọ ủ ạ ể ả ậ ố thu ...m c đích cu i cùng là thu v l i nhu n t i đa.ế ụ ố ề ợ ậ ố Vì l i ích cá nhân mà d n đ n tàn phá tài nguyên và hu di t môi tr ng.ợ ẫ ế ỷ ệ ườ III- Vai trò c a Nhà N c Vi t Nam trong n n kinh t thủ ướ ệ ề ế ị tr ng.ườ Trong n n kinh t th tr ng thì vai trò c a Nhà N c là vô cùng c n thi tề ế ị ườ ủ ướ ầ ế và không th thi u đ c. Nhà N c d n d t th tr ng phát tri n theo h ngể ế ượ ướ ẫ ắ ị ườ ể ướ tích c c và kh c ph c, s a ch a nh ng gì mà c ch th tr ng ch a đ t đ cự ắ ụ ử ữ ữ ơ ế ị ườ ư ạ ượ 6 Tiểu luận kinh tế chính trị đ kinh t phát tri n m t cách t t nh t. V y vai trò c a Nhà N c trong n nể ế ể ộ ố ấ ậ ủ ướ ề kinh t th tr ng đ c th hi n nh ng đi m sau :ế ị ườ ượ ể ệ ở ữ ể 1- Đ nh h ng cho s phát tri n n n kinh t .ị ướ ự ể ề ế Hi n nay Nhà N c cho phép các doanh nghi p đ c quy n t l a ch nệ ướ ệ ượ ề ự ự ọ ph ng án s n xu t kinh doanh và tôn tr ng quy t đ nh c a h v vi c s n xu tươ ả ấ ọ ế ị ủ ọ ề ệ ả ấ cái gì, b ng cách nào, tiêu th đâu...Trong khi đó thì các doanh nghi p đ a raằ ụ ở ệ ư ph ng án kinh doanh l y m c tiêu l i nhu n làm th c đo hi u qu công vi cươ ấ ụ ợ ậ ướ ệ ả ệ và cũng là đ nh h ng cho hành vi c a h . S t do kinh doanh đã đ a các doanhị ướ ủ ọ ự ự ư nghi p thu c các thành ph n kinh t khác nhau nh ng ho t đ ng c nh tranh v iệ ộ ầ ế ư ạ ộ ạ ớ nhau, vi c này v a thúc đ y s n xu t phát tri n, v a d n đ n s khai thác b aệ ừ ẩ ả ấ ể ừ ẫ ế ự ừ bãi các ngu n l c, hu ho i môi tr ng.ồ ự ỷ ạ ườ Không gi ng nh doanh nghi p, m c tiêu mà Nhà N c đ t ra là theo đu iố ư ệ ụ ướ ặ ổ m c tiêu chung c a dân t c : làm cho dân giàu, n c m nh, n n kinh t tăngụ ủ ộ ướ ạ ề ế tr ng m t cách n đ nh, v ng ch c trogn đi u ki n công b ng xã h i và hi uưở ộ ổ ị ữ ắ ề ệ ằ ộ ệ qu kinh t c a toàn b n n kinh t qu c dân.ả ế ủ ộ ề ế ố Nhà N c mu n đ a ra đ nh h ng này th c ch t là th ng nh t các l i íchướ ố ư ị ướ ự ấ ố ấ ợ kinh t khác nhau và quy t chúng v cùng m t l i ích đ sao cho trong khi m iế ụ ề ộ ợ ể ỗ ng i theo đu i l i ích cá nhân c a mình cũng đ ng th i góp ph n vào vi c theoườ ổ ợ ủ ồ ờ ầ ệ đu i l i ích dân t c. Đ có th hoàn thi n ch c năng đ nh h ng n n kinh t ,ổ ợ ộ ể ể ệ ứ ị ướ ề ế Chính ph ph i t o ra đ c công c đ nh h ng đ quy t hành đ ng c a doanhủ ả ạ ượ ụ ị ướ ể ụ ộ ủ nghi p và ng i tiêu dùng theo chi u h ng v n đ ng c a n n kinh t Nhàệ ườ ề ướ ậ ộ ủ ề ế N c, c th ban Chính ph đã đ a ra hai đ nh h ng c b n cho s phát tri nướ ụ ể ủ ư ị ướ ơ ả ự ể n n kinh t :ề ế - Chi n l c phát tri n kinh t dài h n.ế ượ ể ế ạ - K ho ch hoá đ nh h ng.ế ạ ị ướ 2-T o môi tr ng thu n l i cho n n s n xu t hàng hoá nhi u thànhạ ườ ậ ợ ề ả ấ ề ph n.ầ 7 M i thành ph n kinh t ch có th ho t đ ng khi có môi tr ng thu n l iỗ ầ ế ỉ ể ạ ộ ườ ậ ợ v i nh ng đi u ki n kinh t xã h i c n và đ . Nhà N c ch đ ng s d ngớ ữ ề ệ ế ộ ầ ủ ướ ủ ộ ử ụ ki n trúc th ng t ng và quy n l c c a mình đ t o ra môi tr ng kinh doanhế ượ ầ ề ự ủ ể ạ ườ thu n l i cho các doanh nghi p yên tâm đ u t , m r ng phát tri n s n xu t. Đậ ợ ệ ầ ư ở ộ ể ả ấ ể hoàn thàh vai trò đó Nhà N c đã th c hi n nh ng công vi c sau :ướ ự ệ ữ ệ - T o đi u ki n thu n l i cho quá trình t do hoá giá c , th ng m i hoáạ ề ệ ậ ợ ự ả ươ ạ n n kinh t .ề ế - B o đ m các quy n c a ng i ch s h uv t li u s n xu t.ả ả ề ủ ườ ủ ở ữ ề ư ệ ả ấ - Đa d ng hoá ch đ s h u v t li u s n xu t.ạ ế ộ ở ữ ề ư ệ ả ấ - Xây d ng h th ng pháp lu t c a n n kinh t th tr ng.ự ệ ố ậ ủ ề ế ị ườ - n đ nh v chính tr .Ổ ị ề ị 3- Phân ph i thu nh p qu c dân m t cách công b ng - hi u qu . ố ậ ố ộ ằ ệ ả Trong kinh t th tr ng càng m r ng thì ho t đ ng c a quy lu t giá trế ị ườ ở ộ ạ ộ ủ ậ ị càng d n đ n vi c phân hoá thu nh p gi a các t ng l p dân c và phân hoá dânẫ ế ệ ậ ữ ầ ớ ư c thành các t ng l p khác nhau, t đó t o ra các quy n l c khác nhau gi a h :ư ầ ớ ừ ạ ề ự ữ ọ quy n l c kinh t và quy n l c chính tr . Tình tr ng b t bình đ ng x y ra quáề ự ế ề ự ị ạ ấ ẳ ả khuôn kh cho phép s d n đ n s ph n ng c a dân c trong m i lĩnh v c :ổ ẽ ẫ ế ự ả ứ ủ ư ọ ự chính tr , xã h i...Đ n đ nh v m t chính tr , Nhà N c c n ph i t o ra môiị ộ ể ổ ị ề ặ ị ướ ầ ả ạ tr ng lành m nh cho các doanh nghi p làm ăn, đ ng th i ph i hoàn thành phânườ ạ ệ ồ ờ ả ph i l i thu nh p c a các t ng l p dân c sao cho tho mãn yêu c u công b ng,ố ạ ậ ủ ầ ớ ư ả ầ ằ hi u qu . M t khác, s khác nhau v s h u c a c i, năng l c s tr ng, trìnhệ ả ặ ự ề ở ữ ủ ả ự ở ườ đ tay ngh và s may m n là đi u l dĩ nhiên.ộ ề ự ắ ề ẽ 4- Can thi p vào các quá trình kinh t m i khi có ch n đ ng. ệ ế ỗ ấ ộ Bên c nh nh ng chi n l c dài h n mà Nhà N c đ t ra và th c hi n thìạ ữ ế ượ ạ ướ ặ ự ệ c ch cung c u giá c th tr ng trong n i đ a và quan h kinh t qu c dânơ ế ầ ả ị ườ ộ ị ệ ế ố cũng nh h ng đ n n n kinh t n c ta hi n nay. Trong tr ng h p Nhàả ưở ế ề ế ở ướ ệ ườ ợ N c s d ng : lãi su t, thu , qu d tr qu c gia và ch tiêu ngân sách đ làmướ ử ụ ấ ế ỹ ự ữ ố ỉ ể 8 Tiểu luận kinh tế chính trị gi m nh ng ch n đ ng do cú s c mang l i nh : th c hi n hoá m c tiêu đ nhả ữ ấ ộ ố ạ ư ự ệ ụ ị h ng c a các ch ng trình kéo dài...và đ a n n kinh t đi theo đúng con đ ngướ ủ ươ ư ề ế ườ đ nh h ng xã h i ch nghĩa.ị ướ ộ ủ 5- Qu n lý tài s n qu c gia, phân b các ngu n l c.ả ả ố ổ ồ ự Nhà N c ta ph i hoàn thành cùng m t lúc hai nhi m v l n trong n n kinhướ ả ộ ệ ụ ớ ề t th tr ng, đó là :ế ị ườ - Nhà N c đi u khi n s v n đ ng c a n n kinh t b ng cách ho ch đ nh cácướ ề ể ự ậ ộ ủ ề ế ằ ạ ị chi n l c phát tri n kinh t xã h i dài h n và ng n h n, quy t đ nh cácế ượ ể ế ộ ạ ắ ạ ế ị ph ng án phân ph i và phân ph i l i thu nh p qu c dân sao cho bình đ ng,ươ ố ố ạ ậ ố ẳ công b ng, hi u qu , t o môi tr ng thu n l i, h ng d n các doanh nghi pằ ệ ả ạ ườ ậ ợ ướ ẫ ệ làm ăn, can thi p vào n n kinh t m i khi có cú s c đ làm gi m các ch n đ ngệ ề ế ỗ ố ể ả ấ ộ trên con đ ng đi đ n m c tiêu.ườ ế ụ - Nhà N c qu n lý tài s n qu c gia. V m t đ i ngo i, Nhà N c có tráchướ ả ả ố ề ặ ố ạ ướ nhi m b o v các ngu n l c, ngăn ch n m i âm m u t bên ngoài đ n vùngệ ả ệ ồ ự ặ ọ ư ừ ế tr i và vùng bi n. V m t đ i n i, Nhà N c là ch s h u các ngu n l c c aờ ể ề ặ ố ộ ướ ủ ở ữ ồ ự ủ khu v c doanh nghi p Nhà N c. V i t cách đó, Nhà N c qu n lý tr c ti pự ệ ướ ớ ư ướ ả ự ế và đóng vai trò đ c quy n các th tr ng quan tr ng. Song bên c nh t cách làộ ề ở ị ườ ọ ạ ư ch các ngu n l c, Nhà N c còn qu n lý đ t n c và là tr ng tài, là ch thủ ồ ự ướ ả ấ ướ ọ ủ ể c a quá trình phân công l i vai trò gi a các thành ph n kinh t không làm tri tủ ạ ữ ầ ế ệ tiêu l i ích chung c a toàn b xã h i.ợ ủ ộ ộ 6- Quá trình t do giá c , th ng m i hoá n n kinh t .ự ả ươ ạ ề ế Xoá b tình tr ng đ c quy n, xây d ng các đ o lu t ch ng đ c quy nỏ ạ ộ ề ự ạ ậ ố ộ ề b ng cách t o đi u ki n c nh tranh gi a các doanh nghi p, t o ra các đi u ki n,ằ ạ ề ệ ạ ữ ệ ạ ề ệ các ti n đ kinh t , pháp lý cho s ho t đ ng c a các th tr ng : th tr ngề ề ế ự ạ ộ ủ ị ườ ị ườ v n, th tr ng ch ng khoán, th tr ng lao đ ng..ố ị ườ ứ ị ườ ộ 9 Ngoài các vai trò và ch c năng trên Nhà N c còn thi t l p và duy trì quy nứ ướ ế ậ ề s h u các quy n l c kinh t theo h ng xác đ nh s ch s h u đích th c c aở ữ ề ự ế ướ ị ố ủ ở ữ ự ủ công nhân, c a các doanh nghi p t p th , t nhân và Nhà N c, c th :ủ ệ ậ ể ư ướ ụ ể - Giao quy n s d ng ru ng đ t lâu dài cho nông dân v i các quy n khác nh :ề ử ụ ộ ấ ớ ề ư th a k , th ch p, cho thuê...ừ ế ế ấ - Cho thuê ho c đ u th u tài s n s n xu t.ặ ấ ầ ả ả ấ - Cho n c ngoài thuê đ t và các tài s n ph c v s n xu t kinh doanh.ướ ấ ả ụ ụ ả ấ IV- M c tiêu và các ch c năng qu n lý vĩ mô n n kinh t c aụ ứ ả ề ế ủ Nhà N c.ướ 1- Các m c tiêu.ụ Hi n nay n c ta đang chuy n n n kinh t t k ho ch hoá t p trung sangệ ướ ể ề ế ừ ế ạ ậ n n kinh t th tr ng có đ nh h ng xã h i ch nghĩa. S chuy n hoá này ph iề ế ị ườ ị ướ ộ ủ ự ể ả tr i qua nhi u giai đo n và không ít khó khăn. Đ đ t đ c đích cu i cùng taả ề ạ ể ạ ượ ố ph i đ ra ph ng h ng và m c tiêu c th .ả ề ươ ướ ụ ụ ể Đ m b o t c đ phát tri n n đ nh, không g p khó khăn hay bi n c x u.ả ả ố ộ ể ổ ị ặ ế ố ấ T c đ tăng tr ng nhanh : t c đ GDP tăng hàng năm t 9 - 10%, có nh v yố ộ ưở ố ộ ừ ư ậ m i đ a đ t n c ta thoát kh i tình tr ng nghèo nàn, l c h u và t o đà m nhớ ư ấ ướ ỏ ạ ạ ậ ạ ạ m cho b c phát tri n m i. Duy trì m c đ l m phát m c m t con s , tránhẽ ướ ể ớ ứ ộ ạ ở ứ ộ ố kh ng ho ng, đ ng th i t o vi c làm cho ng i lao đ ng, gi m t l th tủ ả ồ ờ ạ ệ ườ ộ ả ỷ ệ ấ nghi p thành ph xu ng 5%. Đ t đ c nh ng đi u đó Nhà N c ph i chúệ ở ố ố ạ ượ ữ ề ướ ả tr ng : thúc đ y nhanh chóng quá trình chuy n d ch c c u kinh t theo h ngọ ẩ ể ị ơ ấ ế ướ công nghi p hoá, hi n đ i hoá, hình thành c c u kinh t h p lý và năng đ ng.ệ ệ ạ ơ ấ ế ợ ộ n đ nh kinh t vĩ mô, tích lu t n i b kinh t kìm hãm l m phát, tích c c huyỔ ị ế ỹ ừ ộ ộ ế ạ ự đ ng các ngu n v n và s d ng có hi u qu các ngu n v n. Tăng nhanh xu tộ ồ ố ử ụ ệ ả ồ ố ấ kh u, gi m nh p siêu và đ m b o các quan h kinh t qu c t . T o l p nh ngẩ ả ậ ả ả ệ ế ố ế ạ ậ ữ đi u ki n v ng ch c v nhân l c, tài chính, và c s v t ch t k thu t.ề ệ ữ ắ ề ự ơ ở ậ ấ ỹ ậ 10 Tiểu luận kinh tế chính trị Nhà N c ph i đ m b o hi u qu kinh t xã h i. Nhà N c s a ch aướ ả ả ả ệ ả ế ộ ướ ử ữ nh ng khuy t đi m c a th tr ng đ th tr ng ho t đ ng có hi u qu nh :ữ ế ể ủ ị ườ ể ị ườ ạ ộ ệ ả ư h n ch nh h ng c a đ c quy n, tình tr ng vô chính ph d n đ n kh ngạ ế ả ưở ủ ộ ề ạ ủ ẫ ế ủ ho ng kinh t , th t nghi p, ô nhi m môi tr ng...mà nh ng nguyên nhân đó là ả ế ấ ệ ễ ườ ữ ở các t ch c đ c quy n mà ra. L i d ng u th c nh tranh c a mình đ quy đ nhố ứ ộ ề ợ ụ ư ế ạ ủ ể ị giá c và thu v l i nhu n, cũng t đó phá v c nh tranh hoàn h o. Vì v y c nả ề ợ ậ ừ ỡ ạ ả ậ ầ có s giúp đ và can thi p c a Nhà N c đ h n ch đ c quy n, đ m b o tìnhự ỡ ệ ủ ướ ể ạ ế ộ ề ả ả tr ng hi u qu c a c nh tranh th tr ng. Đ i v i nh ng ho t đ ng tiêu c c tạ ệ ả ủ ạ ị ườ ố ớ ữ ạ ộ ự ừ bên ngoài cũng d n đ n th tr ng ho t đ ng không hi u qu nh : ô nhi mẫ ế ị ườ ạ ộ ệ ả ư ễ ngu n n c, không khí, khai thác đ n c n ki t tài nguyên khoáng s n...Nhi mồ ướ ế ạ ệ ả ệ v này đòi h i Nhà N c ph i can thi p và s d ng đ n pháp lu t đ ngănụ ỏ ướ ả ệ ử ụ ế ậ ể ch n nh ng tác đ ng tiêu c c.ặ ữ ộ ự Cùng v i các m c tiêu trên, Nhà N c còn có m c tiêu quan tr ng khác đớ ụ ướ ụ ọ ể giúp cho n n kinh t phát tri n lành m nh, đó là gi i quy t nh ng v n đ n yề ế ể ạ ả ế ữ ấ ề ả sinh trong quá trình phát tri n kinh t . Nh đã nói trên, c ch th tr ng là cể ế ư ở ơ ế ị ườ ơ ch t t nh t đ đi u ti t m t n n kinh t có hi u qu , tuy nhiên c ch thế ố ấ ể ề ế ộ ề ế ệ ả ơ ế ị tr ng có m t lo t nh ng khuy t t t, vì v y n c ta n n kinh t do c chườ ộ ạ ữ ế ậ ậ ở ướ ề ế ơ ế th tr ng đi u ti t ph i có s qu n lý c a Nhà N c vào kinh t nh m s aị ườ ề ế ả ự ả ủ ướ ế ằ ử ch a nh ng th t b i c a th tr ng đ m b o cho n n kinh t phát tri n n đ nh,ữ ữ ấ ạ ủ ị ườ ả ả ề ế ể ổ ị hi u qu , và đ t đ c công b ng xã h i.ệ ả ạ ượ ằ ộ Đ i v i n c ta đ đ t đ c các m c tiêu đó không ph i là vi c đ n gi nố ớ ướ ể ạ ượ ụ ả ệ ơ ả nói là làm đ c ngay mà nó là c m t quá trình. Quá trình đó không ch đòi h iượ ả ộ ỉ ỏ có s can thi p c a Nhà N c mà nó còn đòi h i s n l c c a các t ch c, cácự ệ ủ ướ ỏ ự ỗ ự ủ ổ ứ doanh nghi p và c a m i thành viên trong xã h i. Vì m c đích cu i cùng khôngệ ủ ỗ ộ ụ ố ch có l i cho Nhà N c, cho n n kinh t mà còn có l i cho m i gia đình, m iỉ ợ ướ ề ế ợ ỗ ỗ thành viên trong xã h i.ộ 2- Các ch c năng qu n lý vĩ mô n n kinh t Nhà N c. ứ ả ề ế ướ 11 V i t cách là c quan quy n l c chính tr b o v l i ích c a toàn dân và làớ ư ơ ề ự ị ả ệ ợ ủ ch s h u đ i di n cho toàn dân đ i v i tài s n qu c gia, Nhà N c c n th củ ở ữ ạ ệ ố ớ ả ố ướ ầ ự hi n đúng các ch c năng ch y u trong lĩnh v c qu n lý v kinh t :ệ ứ ủ ế ự ả ề ế - V ch ra hành lang pháp lu t cho các ho t đ ng kinh t , trên c s đó đ t raạ ậ ạ ộ ế ơ ở ặ nh ng đi u lu t c b n v quy n s h u tài s n và ho t đ ng c a th tr ng,ữ ề ậ ơ ả ề ề ở ữ ả ạ ộ ủ ị ườ quy đ nh ho t đ ng kinh t mà các doanh nghi p và ng i tiêu dùng trong m iị ạ ộ ế ệ ườ ọ thành ph n kinh t ph i tuân theo. Khung pháp lu t ph i đ m b o đ c tính dânầ ế ả ậ ả ả ả ượ ch , s bình đ ng và c may đ t t c công dân tham gia vào các ho t đ ng thủ ự ẳ ơ ể ấ ả ạ ộ ị tr ng mà không b ai ngăn c n. Ngoài ra, Chính ph cũng nh chính quy n cácườ ị ả ủ ư ề c p còn l p nên m t h th ng các quy đ nh chi ti t nh m t o nên m t môiấ ậ ộ ệ ố ị ế ằ ạ ộ tr ng thu n l i, lành m nh và t o nên hành lang an toàn cho s phát tri n cóườ ậ ợ ạ ạ ự ể hi u qu các ho t đ ng kinh t xã h i. Tuy nhiên do h th ng ho t đ ng kinh tệ ả ạ ộ ế ộ ệ ố ạ ộ ế còn đ n s ch a t o đ c môi tr ng kinh doanh lành m nh nên ch c năng nàyơ ơ ư ạ ượ ườ ạ ứ khó có th th c hi n m t cách hoàn ch nh. Vì v y Nhà N c nên đ i m i vi cể ự ệ ộ ỉ ậ ướ ổ ớ ệ xây d ng, ban hành và th c thi pháp lu t, đáp ng yêu c u qu n lý kinh t xã h iự ự ậ ứ ầ ả ế ộ theo c ch th tr ng, b o đ m tính h th ng c a lu t và văn b n d i lu t...ơ ế ị ườ ả ả ệ ố ủ ậ ả ướ ậ - n đ nh và c i thi n các ho t đ ng kinh t b ng bàn tay vô hình c a c ch thỔ ị ả ệ ạ ộ ế ằ ủ ơ ế ị tr ng nh ng nó cũng không tránh kh i chu kỳ kinh doanh d n t i l m phát, th tườ ư ỏ ẫ ớ ạ ấ nghi p. Vì th Nhà N c ta c n tìm m i cách đ ki m soát và ngăn ch n nh ngệ ế ướ ầ ọ ể ể ặ ữ thăng tr m c a chu kỳ kinh doanh thông qua các chính sách kinh t nh chínhầ ủ ế ư sách tài chính và chính sách ti n t đ gi m biên đ dao đ ng c a chu kỳ kinhề ệ ể ả ộ ộ ủ doanh, h n ch th t nghi p l m phát. Bên c nh đó Chính ph cũng nên có nh ngạ ế ấ ệ ạ ạ ủ ữ ho t đ ng hi u qu nh : s d ng chính sách tài chính và chính sách ti n t tácạ ộ ệ ả ư ử ụ ề ệ đ ng có l i đ n s n l ng, vi c làm, thu nh p và giá c t o nên s phát tri nộ ợ ế ả ượ ệ ậ ả ạ ự ể nh p nhàng, năng đ ng c a n n kinh t .ị ộ ủ ề ế - T o môi tr ng thu n l i v kinh t : c ch th tr ng có th d n đ n m t sạ ườ ậ ợ ề ế ơ ế ị ườ ể ẫ ế ộ ố th t b i và làm gi m hi u qu c a s n xu t và tiêu dùng. Do đó Nhà N c c nấ ạ ả ệ ả ủ ả ấ ướ ầ 12 Tiểu luận kinh tế chính trị phân b tài nguyên và ngu n l c sao cho đ m b o hi u qu kinh t , ngăn ch nổ ồ ự ả ả ệ ả ế ặ nh ng hành đ ng b t ch p lu t l , nh ng t t ng c nh tranh không lành m nh,ữ ộ ấ ấ ậ ệ ữ ư ưở ạ ạ đ ng th i có các chính sách và k ho ch d n d t n n kinh t đ giúp nhà doanhồ ờ ế ạ ẫ ắ ề ế ể nghi p l a ch n s n xu t cái gì, s n xu t nh th nào và phân ph i cho ai đ cóệ ự ọ ả ấ ả ấ ư ế ố ể th s n xu t có hi u qu cao nh t. ể ả ấ ệ ả ấ - Ch c năng công b ng xã h i : phân ph i là m t khâu không th thi u đ c c aứ ằ ộ ố ộ ể ế ượ ủ quá trình tái s n xu t. Nó n i li n s n xu t v i tiêu dùng, ph c v và thúc đ yả ấ ố ề ả ấ ớ ụ ụ ẩ s n xu t, nó ph n ánh quan h gi a l i ích c a m i thành viên và l i ích c aả ấ ả ệ ữ ợ ủ ỗ ợ ủ toàn xã h i. C ch th tr ng có th giúp chúng ta s d ng có hi u qu ngu nộ ơ ế ị ườ ể ử ụ ệ ả ồ v n, v t t , s c lao đ ng giúp các nhà doanh nghi p s n xu t nh ng hàng hóaố ậ ư ứ ộ ệ ả ấ ữ phù h p v i yêu c u th tr ng. ợ ớ ầ ị ườ Trong tr ng h p xã h i n y sinh nhi u s b t bình đ ng l n trong n n kinhườ ợ ộ ả ề ự ấ ẳ ớ ề t v thu nh p, hàng hoá đ c s n xu t và tiêu th theo ti ng g i c a l i nhu nế ề ậ ượ ả ấ ụ ế ọ ủ ợ ậ ch không theo c nguy n c a con ng i thì th tr ng v n làm đúng ch cứ ướ ệ ủ ườ ị ườ ẫ ứ năng c a nó là đ t hàng vào tay ng i có th tr ti n nhi u nh t. Đây cũng làủ ặ ườ ể ả ề ề ấ đi u mà Nhà N c ta c n đ a ra nh ng bi n pháp đi u ti t đ đ t đ c côngề ướ ầ ư ữ ệ ề ế ể ạ ượ b ng xã h i thông qua nh ng chính sách, nh ng công c pháp lu t.ằ ộ ữ ữ ụ ậ - Chính ph s n xu t hàng hóa công c ng : đ đ m b o an toàn cho xã h i cũngủ ả ấ ộ ể ả ả ộ nh tr t t tr an thì Nhà N c ph i t mình s n xu t m t s nh ng m t hàngư ậ ự ị ướ ả ự ả ấ ộ ố ữ ặ ch y u nh : thu c n , pháo, đ n d c, súng ng... đ c giao cho ngành quânủ ế ư ố ổ ạ ượ ố ượ đ i ch u trách nhi m.ộ ị ệ - S a ch a nh ng th t b i c a h th ng kinh t :ử ữ ữ ấ ạ ủ ệ ố ế +) Ch ng đ c quy n.ố ộ ề +) H n ch chu kỳ kinh t .ạ ế ế V- Các công c và bi n pháp đ i m i, tăng c ng vai trò qu nụ ệ ổ ớ ườ ả lý kinh t c a Nhà N c ta hi n nay.ế ủ ướ ệ 13 Sau h n tám năm th c hi n ngh quy t Đ i h i VI, công cu c đ i m i ơ ự ệ ị ế ạ ộ ộ ổ ớ ở n c ta đã đ t đ c nh ng thành t u r t quan tr ng. N n kinh t có nh ngướ ạ ượ ữ ự ấ ọ ề ế ữ b c chuy n bi n tích c c, b c đ u đã có s hình thành n n kinh t hàng hoáướ ể ế ự ướ ầ ự ề ế nhi u thành ph n v n đ ng theo c ch th tr ng có s qu n lý c a Nhà N c.ề ầ ậ ộ ơ ế ị ườ ự ả ủ ướ Ngu n l c s n xu t c a xã h i đ c huy đ ng t t h n, t c đ l m phát đ cồ ự ả ấ ủ ộ ượ ộ ố ơ ố ộ ạ ượ ki m ch , đ u t c a n c ngoài vào trong n c gia tăng nhanh chóng, đ i s ngề ế ầ ư ủ ướ ướ ờ ố v t ch t và tinh th n c a nhân dân đ c nâng cao...Tuy nhiên k t qu mà côngậ ấ ầ ủ ượ ế ả cu c đ i m i đem l i thì không đ c nh ý, còn h n ch và ch a v ng ch c,ộ ổ ớ ạ ượ ư ạ ế ư ữ ắ nguyên nhân là do nh ng thi u sót ch quan và nh ng tác đ ng b t l i c a y uữ ế ủ ữ ộ ấ ợ ủ ế t khách quan. Bên c nh nh ng nhân t tích c c đ c phát huy thì tình hình kinhố ạ ữ ố ự ượ t th tr ng theo đ nh h ng xã h i ch nghĩa, cán b qu n lý ch a theo k p vàế ị ườ ị ướ ộ ủ ộ ả ư ị còn nhi u lúng túng.ề Tr c tình hình khó khăn và ph c t p đó, Nhà N c c n ph i s d ngướ ứ ạ ướ ầ ả ử ụ nh ng công c gì và có nh ng bi n pháp gì đ nâng cao hi u l c qu n lý, phátữ ụ ữ ệ ể ệ ự ả huy đ c vai trò c a mình trong vi c n đ nh n n kinh t , đ a đ t n c v tượ ủ ệ ổ ị ề ế ư ấ ướ ượ qua m i khó khăn, th thách.ọ ử 1- Các công c qu n lý kinh t Nhà N c. ụ ả ế ướ Đ đ t đ c m c tiêu và th c hi n nh ng ch c năng c a mình Nhà N cể ạ ượ ụ ự ệ ữ ứ ủ ướ ph i s d ng nh ng công c sau :ả ử ụ ữ ụ a- Pháp lu t.ậ Lu t pháp t o ra m t hành lang pháp lý cho các ch th kinh t ho t đ ngậ ạ ộ ủ ể ế ạ ộ trong an toàn và trong tr t t . S t n t i c a pháp lu t là m t nhu c u kháchậ ự ự ồ ạ ủ ậ ộ ầ quan b t ngu n t chính nh ng đòi h i c a các quan h kinh t trong n n kinhắ ồ ừ ữ ỏ ủ ệ ế ề t th tr ng. Nhìn chung h th ng pháp lu t n c ta hi n nay còn ch a đ yế ị ườ ệ ố ậ ở ướ ệ ư ầ đ và ch a đ ng b , do đó Nhà N c c n ban hành s m các b lu t c n thi tủ ư ồ ộ ướ ầ ớ ộ ậ ầ ế đ làm n n t ng cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh. H th ng pháp lu t ph iể ề ả ạ ộ ả ấ ệ ố ậ ả đ m b o kinh t n đ nh và phát tri n b o v l i ích c a công dân, đ m b oả ả ế ổ ị ể ả ệ ợ ủ ả ả 14 Tiểu luận kinh tế chính trị công b ng xã h i. Đó là m t ho t đ ng có ý nghĩa kinh t , chính tr , khoa h c r tằ ộ ộ ạ ộ ế ị ọ ấ quan tr ng, đòi h i ph i đ c th c hi n công minh, b o đ m s bình đ ng hoànọ ỏ ả ượ ự ệ ả ả ự ẳ toàn c a m i công dân tr c pháp lu t.ủ ọ ướ ậ b- K ho ch hoá n n kinh t hàng hoá nhi u thành ph n theo đ nh h ngế ạ ề ế ề ầ ị ướ xã h i ch nghĩa. ộ ủ K ho ch hoá là quá trình nh n th c và v n d ng t ng h p các quy lu tế ạ ậ ứ ậ ụ ổ ợ ậ khách quan, tr c h t là quy lu t kinh t mà trong đó có các quy lu t c a thướ ế ậ ế ậ ủ ị tr ng đ xây d ng các k ho ch phát tri n kinh t và xã h i, là công c chườ ể ự ế ạ ể ế ộ ụ ủ y u c a qu n lý kinh t , nó ph i xu t phát t th tr ng và đ c bi t chú ý đ nế ủ ả ế ả ấ ừ ị ườ ặ ệ ế vi c phân tích các y u t nh h ng t i m c cung c u. K ho ch hoá ch y uệ ế ố ả ưở ớ ứ ầ ế ạ ủ ế là nh ng thông tin và ch tiêu h ng d n đ các nhà doanh nghi p có m t cáchữ ỉ ướ ẫ ể ệ ộ nhìn dài h n v n n kinh t , đ ng th i nó thúc đ y nhanh chóng quá trình phânạ ề ề ế ồ ờ ẩ công lao đ ng, t o đi u ki n v t ch t cho s v n đ ng c a th tr ng, t o đi uộ ạ ề ệ ậ ấ ự ậ ộ ủ ị ườ ạ ề ki n đ cung c u g p nhau. ệ ể ầ ặ Trong n n kinh t c n phân bi t rõ : k ho ch kinh t xã h i và k ho chề ế ầ ệ ế ạ ế ộ ế ạ kinh doanh. - V kinh t xã h i : đó là k ho ch có đ nh h ng, nó đ nh h ng cho Nhàề ế ộ ế ạ ị ướ ị ướ N c xây d ng nh m cân đ i toàn b n n kinh t qu c dân. K ho ch này t oướ ự ằ ố ộ ề ế ố ế ạ ạ ra môi tr ng cho s n xu t kinh doanh, th ng nh t gi a tăng tr ng kinh t v iườ ả ấ ố ấ ữ ưở ế ớ công b ng và ti n b xã h i. Nó không hoàn toàn ph thu c vào th tr ng mà cóằ ế ộ ộ ụ ộ ị ườ th đi u ti t th tr ng ể ề ế ị ườ - V kinh doanh : đó là k ho ch hành đ ng, làm ăn, mua bán do các doanhề ế ạ ộ nghi p xây d ng và quy t đ nh d a theo k ho ch Nhà N c và th tr ng. Kệ ự ế ị ự ế ạ ướ ị ườ ế ho ch này ph i đ t m c tiêu v a tho mãn nhu c u xã h i v a thu l i nhu n t iạ ả ạ ụ ừ ả ầ ộ ừ ợ ậ ố đa và g n ch t v i th tr ng, coi th tr ng là m nh l nh đ i t ng c a kắ ặ ớ ị ườ ị ườ ệ ệ ố ượ ủ ế ho ch.ạ 15 C hai hình th c k ho ch này đ u có m i liên h v i nhau : là gi a chả ứ ế ạ ề ố ệ ớ ữ ủ quan v i khách quan.ớ c- Chính sách tài chính. Chính sách tài chính ch y u th hi n hai n i dung : thu và chi c a Chínhủ ế ể ệ ở ộ ủ ph , do đó mà nó tác đ ng vào t ng cung, t ng c u, s n l ng, giá c , và vi củ ộ ổ ổ ầ ả ượ ả ệ làm. Chính sách tài chính đ c áp d ng đ gi m ho c thoát kh i suy thoái kinhượ ụ ể ả ặ ỏ t thì đ c g i là chính sách tài chính m r ng. Chính sách này tác đ ng thôngế ượ ọ ở ộ ộ qua hai con đ ng : tăng chi tiêu Chính ph đ tăng t ng c u ho c gi m thu đườ ủ ể ổ ầ ặ ả ế ể kích thích tiêu dùng và đ u t .ầ ư - V tăng chi tiêu c a Chính ph , Nhà N c c n u cho các kho n đ u t xâyề ủ ủ ướ ầ ư ả ầ ư d ng k t c u h t ng, c p phát cho s nghi p ho t đ ng kinh t , chi cho cácự ế ấ ạ ầ ấ ự ệ ạ ộ ế ho t đ ng thông tin d báo, t o môi tr ng ho t đ ng thu n l i cho các doanhạ ộ ự ạ ườ ạ ộ ậ ộ nghi p, đ y m nh s n xu t hàng hoá công c ng, tăng đ n đ t hàng mua vàệ ẩ ạ ả ấ ộ ơ ặ nh ng kho n chi khác, nh v y s làm tăng t ng c u và qua đó tác đ ng, kíchữ ả ư ậ ẽ ổ ầ ộ thích làm tăng t ng cung, do đó gi i quy t đ c v n đ suy thoái và th t nghi p.ổ ả ế ượ ấ ề ấ ệ - V đ u t và gi m thu , nh chúng ta đã bi t thu là ngu n thu ch y u choề ầ ư ả ế ư ế ế ồ ủ ế ngân sách Nhà N c c a b t c qu c gia nào. Trong các công c kinh t mà Nhàướ ủ ấ ứ ố ụ ế N c s d ng đ qu n lý n n kinh t xã h i thì thu có vai trò r t quan tr ng.ướ ử ụ ể ả ề ế ộ ế ấ ọ N u chính sách thu ban hành thì nó s thúc đ y n n kinh t tăng tr ng n đ nhế ế ẽ ẩ ề ế ưở ổ ị và lâu dài, ng c l i n u m t chính sách thu không phù h p s gây tr ng i l nượ ạ ế ộ ế ợ ẽ ở ạ ớ cho n n kinh t , th m chí có th gây nên kh ng ho ng kinh t và r i lo n chínhề ế ậ ể ủ ả ế ố ạ tr . Hi n nay khi vi c giao l u kinh t ngày càng m r ng trên ph m vi toàn thị ệ ệ ư ế ở ộ ạ ế gi i thì ph ng h ng chung đ s a đ i hoàn thi n chính sách thu là m r ngớ ươ ướ ể ử ổ ệ ế ở ộ di n tích đánh thu và h b t m c thu , thu h p đ chênh l ch gi a các m cệ ế ạ ớ ứ ế ẹ ộ ệ ữ ứ thu . Vi c làm này s kích thích tiêu dùng và khuy n khích các doanh nghi pế ệ ẽ ế ệ phát tri n s n xu t và kinh doanh s n ph m, hàng hóa, d ch v thi t y u nh mể ả ấ ả ẩ ị ụ ế ế ằ 1 6 Tiểu luận kinh tế chính trị đáp ng yêu c u tiêu dùng c a nhân dân. Đ ng th i đ ng viên các doanh nghi pứ ầ ủ ồ ờ ộ ệ đ u t v n vào các d án đ m r ng và phát tri n s n xu t, đ ng viên cácầ ư ố ự ể ở ộ ể ả ấ ộ doanh nghi p phát tri n s n xu t kinh doanh c nh ng vùng có đi u ki n tệ ể ả ấ ả ở ữ ề ệ ự nhiên, kinh t xã h i không thu n l i. Nh v y s thúc đ y kinh t phát tri n,ế ộ ậ ợ ư ậ ẽ ẩ ế ể t o đi u ki n gi i quy t vi c làm trong n c.ạ ề ệ ả ế ệ ướ Khi chính sách tài chính đ c áp d ng đ gi m l m phát thì đ c g i làượ ụ ể ả ạ ượ ọ chính sách tài chính th t ch t. Nó tác đ ng đ n các bi n c c a n n kinh t vĩắ ặ ộ ế ế ố ủ ề ế mô thông qua hai con đ ng : gi m chi tiêu Chính ph ho c tăng thu .ườ ả ủ ặ ế - Gi m chi tiêu c a Chính ph nh : gi m chi tiêu cho các ho t đ ng đ u t xâyả ủ ủ ư ả ạ ộ ầ ư d ng k t c u h t ng, c p phát s nghi p ho t đ ng kinh t ...d n đ n gi mự ế ấ ạ ầ ấ ự ệ ạ ộ ế ẫ ế ả c u c a xã h i, bình n v n giá và h n ch đ c l m phát.ầ ủ ộ ổ ậ ạ ế ượ ạ - Tăng thu d n đ n làm gi m thu nh p, gi m tiêu dùng, đ u t d n đ n gi mế ẫ ế ả ậ ả ầ ư ẫ ế ả nhu c u xã h i và làm cho giá c đi vào n đ nh, h n ch đ c l m phát.ầ ộ ả ổ ị ạ ế ượ ạ Ngoài nh ng công c đã nêu trên thì Nhà N c còn có th s d ng nhi uữ ụ ướ ể ử ụ ề công c khác nh chính sách : ti n t , ti n l ng, b o hi m, kinh t đ i ngo i,ụ ư ề ệ ề ươ ả ể ế ố ạ d tr qu c gia...ự ữ ố 2- Các bi n pháp đ i m i tăng c ng vai trò qu n lý vĩ mô n n kinh tệ ổ ớ ườ ả ề ế n c ta. ở ướ Vào giai đo n hi n nay vi c tăng c ng h n n a vai trò qu n lý c a Nhàạ ệ ệ ườ ơ ữ ả ủ N c trong n n kinh t th tr ng ngày càng c p thi t và không còn cách nàoướ ề ế ị ườ ấ ế khác là ph i thúc đ y m nh đ i m i, hoàn thi n các công c qu n lý vĩ mô c aả ẩ ạ ổ ớ ệ ụ ả ủ Nhà N c.ướ a- Đ i m i và b sung h th ng pháp lu t.ổ ớ ổ ệ ố ậ Ti p t c đ i m i và b sung h th ng pháp lu t, nh t là lu t kinh t và lu tế ụ ổ ớ ổ ệ ố ậ ấ ậ ế ậ b o v môi tr ng. Tăng c ng k thu t trong vi c ch p hành chính sách, chả ệ ườ ườ ỹ ậ ệ ấ ế đ c a Nhà N c. B o đ m tính h th ng c a lu t pháp và các văn b n d iộ ủ ướ ả ả ệ ố ủ ậ ả ướ lu t. Phát tri n các hình th c d ch v pháp lý, ph thông c p lu t cho toàn dân -ậ ể ứ ị ụ ổ ậ ậ 17 ki n toàn b máy ki m tra vi c thi hành pháp lu t, nghiên c u thành l p toà ánệ ộ ể ệ ậ ứ ậ kinh t .ế b- Đ i m i và nâng cao ch t l ng k ho ch.ổ ớ ấ ượ ế ạ Công b k ho ch hoá qua th i gian đ i m i đã có m t s b c ti n b :ố ế ạ ờ ổ ớ ộ ố ướ ế ộ chuy n t k ho ch hoá pháp l nh sang k ho ch hoá đ nh h ng. C n ti p t cể ừ ế ạ ệ ế ạ ị ướ ầ ế ụ đ i m i nâng cao k ho ch, xác đ nh nh ng cân đ i l n h ng d n ho t đ ngổ ớ ế ạ ị ữ ố ớ ướ ẫ ạ ộ c a các thành ph n kinh t l y th tr ng làm đ i t ng chính và căn c quanủ ầ ế ấ ị ườ ố ượ ứ tr ng. S d ng m c tiêu chính sách đ u t tín d ng...đ t o đi u ki n và h ngọ ử ụ ụ ầ ư ụ ể ạ ề ệ ướ d n s phát tri n c a các thành ph n kinh t , nâng cao trình đ d báo kinh t -ẫ ự ể ủ ầ ế ộ ự ế xã h i trong công tác k ho ch.ộ ế ạ c- Đ i m i ngân sách. ổ ớ Lĩnh v c tài chính ti n t th i gian qua đã có m t b c đ i m i nh ngự ề ệ ờ ộ ướ ổ ớ ư nhìn chung còn y u kém, đáng chú ý là hi n t ng th t thu thu và b i chi ngânế ệ ượ ấ ế ộ sách còn l n. Nhà N c h u nh th n i phân ph i thu nh p, các xí nghi p qu cớ ướ ầ ư ả ổ ố ậ ệ ố doanh, trong khi đó ngân hàng ch a tr thành trung tâm thanh toán và tín d ngư ở ụ c a xã h i. Vì th c n đ i m i h th ng tài chính ti n t , xây d ng chính sáchủ ộ ế ầ ổ ớ ệ ố ề ệ ự tài chính qu c gia và th c hi n h th ng c i cách tài chính theo h ng khai thácố ự ệ ệ ố ả ướ ti m năng c a các t ng l p dân c đ phát tri n kinh t , nâng cao ngu n thu choề ủ ầ ớ ư ể ể ế ồ ngân sách, tìm bi n pháp nâng cao hi u qu kinh doanh, th c hi n phân ph i h pệ ệ ả ự ệ ố ợ lý và gi i quy t đúng đ n m i quan h gi a tích lu và tiêu dùng, đ m b o côngả ế ắ ố ệ ữ ỹ ả ả b ng xã h i và góp ph n h n ch đ y lùi l m phát. Đ i m i ngân sách là ph iằ ộ ầ ạ ế ẩ ạ ổ ớ ả xây d ng m t ngân sách Nhà N c lành m nh, không bao c p và l i vào vi nự ộ ướ ạ ấ ỷ ạ ệ tr n c ngoài. Đ ng th i ngân sách Nhà N c ph i h ch toán theo nguyên t cợ ướ ồ ờ ướ ả ạ ắ ngang giá, thu chi ngân sách h p lý.ợ d- Nâng cao hi u qu c a chính sách ti n t - tín d ng.ệ ả ủ ề ệ ụ Nhà N c nên nhanh chóng t ch c ngân hàng đ m nh, có kh năng th cướ ổ ứ ủ ạ ả ự hi n t t nghi p v trong c ch th tr ng. Ngân hàng Nhà N c làm đúng ch cệ ố ệ ụ ơ ế ị ườ ướ ứ 18 Tiểu luận kinh tế chính trị năng qu n lý đ ng ti n c a mình và gi tính đ c l p t ng đ i t t trong quáả ồ ề ủ ữ ộ ậ ươ ố ố trình phát hành ti n. Phát huy m nh m vai trò quan đòn b y và công c đi u ti tề ạ ẽ ẩ ụ ề ế vĩ mô c a chính sách ti n t tín d ng. Kiên trì th c hi n nh ng nguyên t c củ ề ệ ụ ự ệ ữ ắ ơ b n c a tín d ng ngân hàng, thúc đ y nâng cao tính t ch tài chính c a xíả ủ ụ ẩ ự ủ ủ nghi p đ hi n đ i hoá và hi u qu hoá các xí nghi p trong n n kinh t qu cệ ể ệ ạ ệ ả ệ ề ế ố dân. e- Nâng cao vai trò kinh t qu c doanh.ế ố Kinh t t p th đ có th làm ch đ c các lĩnh v c then ch t đ t đóế ậ ể ể ể ủ ượ ự ố ể ừ đi u ch nh n n kinh t qua h th ng này, thông qua t ng cung và t ng c u.ề ỉ ề ế ệ ố ổ ổ ầ g- Th c hi n t t chính sách kinh t đ i ngo i. ự ệ ố ế ố ạ M r ng h p tác v i các n c trên th gi i và trong khu v c, t o ra môiở ộ ợ ớ ướ ế ớ ự ạ tr ng quan h giao l u trao đ i v văn hoá, khoa h c, th ng m i đ hoà nh pườ ệ ư ổ ề ọ ươ ạ ể ậ n n kinh t Vi t Nam vào n n kinh t th gi i.ề ế ệ ề ế ế ớ 19 K T LU NẾ Ậ N n kinh t th tr ng n c ta hi n nay m c dù có nh ng u đi mề ế ị ườ ở ướ ệ ặ ữ ư ể nh ng không ph i là hoàn h o vì bên c nh nh ng thành t u đ t đ c thì kinh tư ả ả ạ ữ ự ạ ượ ế th tr ng cũng gây ra nh ng v n đ mà b n thân nó không th gi i quy t đ cị ườ ữ ấ ề ả ể ả ế ượ nh : th t nghi p, l m phát, kh ng ho ng...Nh ng tình tr ng và hi n t ng đó ư ấ ệ ạ ủ ả ữ ạ ệ ượ ở m c đ khác nhau, tr c ti p hay gián ti p đ u có tác đ ng ng c l i làm c n trứ ộ ự ế ế ề ộ ượ ạ ả ở s phát tri n c a xã h i, c a n n kinh t . Vì v y s tác đ ng c a Nhà N c vàoự ể ủ ộ ủ ề ế ậ ự ộ ủ ướ n n kinh t là m t l đ ng nhiên c a s phát tri n kinh t xã h i. Thi u s canề ế ộ ẽ ươ ủ ự ể ế ộ ế ự thi p c a Nhà N c vào kinh t đ cho n n kinh t th tr ng t do ho t đ ngệ ủ ướ ế ể ề ế ị ườ ự ạ ộ thì vi c đi u hành n n kinh t n c ta s không có hi u qu . Do đó, Nhà N cệ ề ề ế ướ ẽ ệ ả ướ v i vai trò là ng i qu n lý ph i có bi n pháp chính sách c th đ tác đ ng vàoớ ườ ả ả ệ ụ ể ể ộ các ho t đ ng c a n n kinh t làm cho n n kinh t phát tri n lành m nh h n.ạ ộ ủ ề ế ề ế ể ạ ơ Đ vai trò c a Nhà N c đ c th c hi n có hi u qu trong giai đo n hi nể ủ ướ ượ ự ệ ệ ả ạ ệ nay thì ph i đ i m i h th ng b máy Nhà N c làm cho nó thích ng v i n nả ổ ớ ệ ố ộ ướ ứ ớ ề kinh t th tr ng, t c là ph i đ m b o trên th c t Nhà N c th c s là côngế ị ườ ứ ả ả ả ự ế ướ ự ự c đi u hành có hi u qu n n kinh t vĩ mô trong n n kinh t th tr ng, xâyụ ề ệ ả ề ế ề ế ị ườ d ng đ c m t h th ng pháp lu t hi n đ i, đ ng b đ s c qu n lý m i m tự ượ ộ ệ ố ậ ệ ạ ồ ộ ủ ứ ả ọ ặ c a đ i s ng xã h i : t o ra trên th c t nh ng đi u ki n t t nh t đ khai thácủ ờ ố ộ ạ ự ế ữ ề ệ ố ấ ể m i ti m năng, phát huy dân ch đ m b o công b ng và ti n b xã h i, đ yọ ề ủ ả ả ằ ế ộ ộ ẩ m nh h p tác và liên k t qu c t . Th c hi n t t nh ng vi c đó thì vai trò qu nạ ợ ế ố ế ự ệ ố ữ ệ ả lý c a Nhà N c s góp ph n làm cho n n kinh t phát tri n nhanh h n, xã h iủ ướ ẽ ầ ề ế ể ơ ộ tr nên công b ng, văn minh h n, đát n c ngày càng tr nên giàu đ p h n.ở ằ ơ ướ ở ẹ ơ 2 0

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfTiểu luận kinh tế chính trị - giá trị thặng dư.pdf