Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc

Chúng ta đang sống trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, cần tận dụng phát huy mạnh mẽ chức năng thông tin, giáo dục, tổ chức và phản biện xã hội của các phương tiện thông tin đại chúng vì lợi ích của nhân dân và đất nước; thông qua truyền thông, internet, có thể truyền tải nét đẹp văn hoá của vùng miền mình chia sẻ đến các nước bạn qua mạng xã hội; khuyến khích người dân tìm hiểu sâu hơn về các loại hình nghệ thuật văn hoá nước nhà thông qua internet; khắc phục xu hướng thương mại hoá, xa rời tôn chỉ, mục đích trong hoạt động báo chí, xuất bản. Tập trung đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ hoạt động báo chí, xuất bản vững vàng về chính trị, tư tưởng, nghiệp vụ và có năng lực đáp ứng tốt yêu cầu của thời kỳ mới. Phát triển và mở rộng việc sử dụng internet, đồng thời có biện pháp quản lý, hạn chế mặt tiêu cực, ngăn chặn có hiệu quả các hoạt động lợi dụng internet để truyền bá tư tưởng phản động, lối sống không lành mạnh.

doc30 trang | Chia sẻ: phamthachthat | Ngày: 03/08/2017 | Lượt xem: 2174 | Lượt tải: 6download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Tiểu luận Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
i tầm quan trọng của nền văn hóa dân tộc, nhóm chúng tôi xin cung cấp thêm cho người đọc nhứng giá trị thực sự của nền văn hóa trong hệ tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như vấn đề giữ gìn và phát triển bản sắc dân tộc trong thời đại công nghệ phát triển hiện nay thông qua đề tài này. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA VÀ VẤN ĐỀ GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa Khái niệm về văn hóa theo quan điểm của Hồ Chí Minh Định nghĩa văn hóa của Hồ Chí Minh “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn mặc ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sang tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn.” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.3, NXN Chính trị Quốc gia, Hà Nội. 2000). Cùng với định nghĩa về văn hóa, Hồ Chí Minh còn nêu ra 5 điểm lớn định hướng cho việc xây dựng nền văn hóa dân tộc: “1. Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường 2. Xây dựng luân lý: biết hi sinh, làm lợi cho quần chúng 3. Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp liên quan đến phúc lợi của nhân dân trong xã hội 4. Xây dựng chính trị: dân quyền 5. Xây dựng kinh tế.” (Hồ Chí Minh toàn tập, t.3) Quan điểm của Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa Quan điểm của Hồ Chí Minh về vị trí và vai trò của văn hóa trong đời sống xã hội Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, thuộc kiến trúc thượng tầng Văn hóa ngang hàng với chính trị, kinh tế, xã hội, tạo thành 4 vấn đề chủ yếu của đời sống xã hội và các vấn đề này có quan hệ mật thiết với nhau, được coi trọng như nhau. Trong quan hệ với chính trị - xã hội: Chính trị, xã hội được giải phóng thì văn hóa mới được giải phóng. Chính trị mở đường cho văn hóa phát triển. Trong quan hệ với kinh tế: Kinh tế thuộc về cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa. Phải chú trọng xây dựng kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng để có điều kiện xây dựng và phát triển văn hóa. Văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong kinh tế và chính trị, phải phục vụ nhiệm vụ chính trị và thúc đẩy sự phát triển của kinh tế Văn hóa có tính tích cực, chủ động, đóng vai trò to lớn như một động lực, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế và chính trị. Văn hóa phải ở trong kinh tế và chính trị, nghĩa là: Văn hóa phải tham gia thực hiện những nhiệm vụ chính trị, thúc đẩy xây dựng và phát triển kinh tế. Quan điểm này định hướng cho việc xây dựng một nền văn hóa mới ở Việt Nam, định hướng cho mọi hoạt động của văn hóa. Kinh tế và chính trị cũng phải có văn hóa. Vận dụng sang tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta chủ trương gắn văn hóa với phát triển, chủ trương đưa các giá trị văn hóa thâm sâu vào inh tế và chính trị, làm cho văn hóa thực sự vừa là mục tiêu, vừa là động lực của công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Quan điểm về tính chất của nền văn hóa Tính chất dân tộc: Cốt cách dân tộc, tinh túy bên trong, đặc trưng của văn học. Tính khoa học: Thuận theo trào lưu tiến hóa của tư tưởng hiện đại: Hòa bình, độc lập, dân chủ, tiến bộ xã hội. Đấu tranh với những gì trái với khoa học, phản tiến bộ, duy tâm, thần bí, mê tín dị đoạn, biết gạn đục khơi trong, kế thừa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại. Tính chất đại chúng: phục vụ nhân dân, hợp với nguyện vọng, đâm đà tính nhân văn, là nền văn hóa do quần chúng xây dựng. Quan điểm về chức năng của văn hóa: Gồm 3 chức năng chủ yếu: Bồi dưỡng lý tưởng, tư tưởng đúng đắn, tình cảm cao đẹp: Lý tưởng lớn: Độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội, Tình cảm lớn: Yêu nước thương dân, yêu con người, Mở rộng hiểu biết, nâng cao dân trí: Bắt đầu từ chỗ biết đọc biết viết để có thể hiểu biết các lĩnh vực khác của đời sống xã hội, để nhân dân có thể tham gia sáng tạo và hưởng thụ văn hóa. Bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách và lối sống tốt đẹp, lành mạnh; hướng con người tới chân, thiện, mỹ để hoàn thiện bản thân: Làm sao cho văn hóa thấm sâu vào tâm lý quốc dân, nghĩa là văn hóa phải sửa đổi được những tham nhũng, lười biếng, phù hoa, xa xỉ; văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi. Quan điểm của Hồ Chi1 Minh về một số lĩnh vực chính của văn hóa Văn hóa giáo dục Phê phán nền văn hóa phong kiến (tầm chương, kinh viện, xa rời thực tế, bất bình đẳng, trọng nam khinh nữ) và nền văn hóa thực dân (ngu muội, đồi bại, xảo trá). Mục tiêu: Thực hiện 3 chức năng của văn hóa thông qua việc dạy và học. Nội dung: Phù hợp với thực tiễn Việt Nam, giáo dục phải toàn diện, tức là bao gồm cả văn hóa, chính trị, khoa học – kỹ thuật, chuyên môn nghề nghiệp, lao động. Phương châm: Học đi đôi với hành, học ở mọi nơi, mọi lúc, mọi người, học suốt đời, coi trọng việc tự học, tự đào tạo và đào tạo lại. Phương pháp: Phù hợp với trình độ, mục tiêu, Về đội ngũ giáo viên: quan tâm xây dựng, bồi dưỡng có đức, có tài, yêu nghề. Văn hóa văn nghệ: Văn hóa – văn nghệ là một mặt trận, nghệ sĩ là chiến sĩ, tác phẩm văn nghệ là vũ khí sắc bén trong đấu tranh cách mạng, trong xây dựng xã hội mới, con người mới. Văn nghệ gắn liền với thực tiễn của đời sống nhân dân. Phải có những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại mới của đất nước và dân tộc. Văn hóa đời sống: Đạo đức mới: Thực hành “cần, kiệm, liêm, chính”. Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định: “Nếu không giữ đúng Cần, Kiệm, Liêm, Chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân”, “Nêu cao và thực hành Cần, Kiệm, Liêm, Chính tức là nhen lửa cho đời sống mới” (Hồ Chí Minh toàn tập, t.5). Lối sống mới: Sống có lý tưởng, đạo đức, văn minh, tiên tiến, kết hợp hài hòa truyền thống dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại. Phải làm sao cho mỗi hoạt động của con người đều mang tính văn hóa. Nếp sống mới: Nếp sống văn minh, là quá trình làm cho lối sống mới dần dần trở thành thói quen, phong tục tập quan tốt đẹp, kế thừa và phát triển những thuần phong mỹ tục lâu đời của dân tộc. Đời sống mới không phải cái gì gì cũ cũng bỏ hết, không phải cái gì cũng làm mới.Cái gì cũ mà xấu thì phải bỏ, cái gì cũ mà không xấu, nhưng phiền phức thì sửa đổi. Cái gì cũ mà tốt thì phải phát triển thêm, cái gì mới mà hay thì phải làm, phải bổ sung. Tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Khái niệm về bản sắc văn hóa dân tộc “Bản sắc văn hóa dân tộc là hệ thống các giá trị vật chất và tinh thần được dân tộc sáng tạo ra trong lịch sử, là những nét độc đáo rất riêng của dân tộc này so với dân tộc khác.” (Một số vấn đề lý luận về bản sắc văn hóa dân tộc, ThS. Hoàng Thị Hương) Tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là giữ gìn cốt cách dân tộc trong quá trình phát triển của dân tộc. Nói tới cốt cách của một dân tộc thì không chỉ nói tới những nét đặc sắc, đậm đà được biểu hiện qua tính cách mà còn thông qua toàn bộ đời sống vật chất và tinh thần của dân tộc. Cốt cách dân tộc là cái tương đối ổn định, bền vững bởi nó được hình thành, tạo dựng và khẳng định trong lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc. Giữ được cốt cách dân tộc sẽ giúp dân tộc thích ứng được với những cái mới và "dân tộc hóa" cái mới để biến nó thành tài sản của dân tộc, mang hồn của dân tộc. Thực tế, sự thiếu thốn, nghèo nàn về bản sắc văn hóa, sự mất mát về cốt cách dân tộc nhiều khi còn đáng sợ hơn sự thiếu thốn, nghèo nàn về vật chất. Sự mất mát về bản sắc văn hóa dân tộc làm mất đi cốt cách dân tộc, có thể làm mất đi ý nghĩa tồn tại của một dân tộc. Như vậy, sự phát triển kinh tế có thể mang lại sự đầy đủ về vật chất và tiện nghi sinh hoạt nhưng không đồng nhất với sự phồn vinh, thịnh vượng nếu ở đó thiếu vắng những giá trị văn hóa dân tộc. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là cơ sở củng cố ý thức tự tôn dân tộc và là nền tảng cho sự phát triển kinh tế bền vững. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ nhấn mạnh những nét đặc sắc của dân tộc mà còn là giữ gìn những giá trị thuộc về dân tộc đó. Đồng thời việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc chỉ có thể thực hiện được trên cơ sở ý thức tự giác của cả cộng đồng dân tộc. Ý thức tự tôn dân tộc được củng cố thông qua việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc không chỉ có ý nghĩa trong việc phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc mà cả đối với quá trình phát triển nói chung, phát triển kinh tế nói riêng. ý thức đó có thể trở thành sức mạnh giúp dân tộc vượt qua những khó khăn, thử thách trong quá trình phát triển. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển kinh tế thời kỳ hội nhập quốc gia sẽ góp phần phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của nền kinh tế thị trường trong hoàn cảnh hội nhập quốc tế, bảo đảm cho sự phát triển của dân tộc giữ vững được độc lập, tự chủ trên mọi phương diện. Đảng ta khẳng định: trong điều kiện kinh tế thị trường và mở rộng giao lưu quốc tế, phải đặc biệt quan tâm giữ gìn và nâng cao văn hóa dân tộc, kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức, tập quán tốt đẹp và lòng tự hào dân tộc. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là tiếp tục phát huy tính sáng tạo của dân tộc trong quá trình hội nhập quốc tế. Ngày nay, hội nhập quốc tế, một mặt, tạo điều kiện để các nền văn hóa dân tộc được giao lưu, hợp tác và phát triển; mặt khác, cũng tạo ra xu hướng toàn cầu hóa về ngôn ngữ, về văn hóa, về lối sống và quan niệm giá trị. Quá trình đó đặt các dân tộc trước nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời còn ẩn chứa nguy cơ làm suy giảm tính sáng tạo của các dân tộc trong quá trình phát triển. Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, một mặt, phải gắn liền với chống lạc hậu, lỗi thời "trong phong tục, tập quán, lề thói cũ"; mặt khác, giữ gìn phải biết lọc bỏ - bổ sung - phát triển một cách sáng tạo, phù hợp với đời sống hiện đại. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là kế thừa và phát huy những truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Trải dài theo năm tháng của lịch sử, mỗi dân tộc hun đúc cho mình rất nhiều giá trị văn hóa trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Những truyền thống đó được lưu giữ, bổ sung, phát triển phù hợp với điều kiện mới và đáp ứng những yêu cầu phát triển của lịch sử. Những tinh thần đó tiếp tục được bổ sung những nhân tố mới, cách thức biểu hiện mới để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế thời kỳ hội nhập quốc tế. Ngày nay yêu nước không chỉ để chiến thắng kẻ thù xâm lược mà còn là để xây dựng một dân tộc phát triển về mọi mặt để có thể "sánh vai" cùng các dân tộc khác trên trường quốc tế. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc gắn với bảo vệ mối quan hệ hòa hợp giữa con người với tự nhiên và xã hội. Ngày nay, trước sự tác động của biến đổi khí hậu và sự bất ổn tàn khốc của chiến tranh, khủng bố đang hằng ngày hằng giờ cảnh báo cho loài người phải biết quan tâm đến việc sống hòa hợp với tự nhiên và xã hội như một nhân tố không thể thiếu để phát triển, trong đó có phát triển kinh tế. Môi trường tự nhiên và môi trường xã hội không chỉ là môi trường sống mà còn là môi trường văn hóa, nơi những giá trị văn hóa hay bản sắc văn hóa dân tộc hình thành, tồn tại và phát triển. Để giữ gìn văn hóa nói chung, bản sắc văn hóa nói riêng, tất yếu phải bảo vệ môi trường tự nhiên và xã hội. Tóm lại, với Hồ Chí Minh, việc giữ gìn, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là rất cần thiết, là việc phải làm, nên làm, nhưng quan trọng hơn lại là việc biết vận dụng và phát triển những bản sắc ấy vào cuộc sống. Đó chính là cách tốt nhất để bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Ở Hồ Chí Minh luôn có sự gắn bó chặt chẽ giữa truyền thống và hiện đại. Theo Người, mọi hiện đại, tiên tiến đều bắt nguồn từ truyền thống tốt đẹp. Từ tầm nhìn của một nhà văn hóa lớn, Người luôn nhắc nhở mọi nhân dân, nhất là với cán bộ, Đảng viên phải biết quý trọng vốn cổ dân tộc, “dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. TÌNH HÌNH THỰC TIỄN VỀ VẤN ĐỀ GIỮ GÌN BẢN SẮC VĂN HOÁ DÂN TỘC HIỆN NAY Thực trạng việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc hiện nay Hiện nay, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc đang là một vấn đề đau đầu đối với các nhà lãnh đạo cũng như những nhà nghiên cứu văn hoá. Thực tế, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc là trách nhiệm của mỗi cá nhân và xã hội bởi lẽ bản sắc văn hoá cũng như truyền thống dân tộc là phạm trù đã được hình thành từ rất lâu đời và dần được tích luỹ theo thời gian. Thế nhưng tại sao vấn đề này lại tạo nên tiếng còi báo động đối với không chỉ là mỗi dân tộc mà còn là cả đất nước Việt Nam? Muốn hiểu rõ, ta hãy nhìn vào thực trạng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc hiện nay. Một trong những thực trạng hiện nay đó là mối quan hệ song song giữa phát triển kinh tế và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển chưa thực sự được nhận thức đúng đắn. Kinh tế đạt được tốc độ tăng trưởng liên tục, tỷ lệ đói nghèo không ngừng giảm góp phần nâng cao vị thế của dân tộc trên trường quốc tế, tuy nhiên sự phát triển đó vẫn chưa thật sự bền vững khi dựa trên nền tảng tinh thần còn thiếu vững chắc. Việc đầu tư cho phát triển tập trung nhiều ở phát triển kinh tế mà chưa có điều kiện đầu tư cho phát triển văn hóa nói chung và giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc nói riêng. Bên cạnh đó, phát triển kinh tế đâu đó vẫn có biểu hiện coi trọng lợi ích trước mắt; giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc tồn tại xu hướng chạy theo phong trào, khuôn mẫu khiến cho bản sắc văn hóa vốn có của các dân tộc kém đa dạng, phong phú. Từ đó dẫn đến trong đời sống xã hội, kinh tế có bước phát triển nhưng bản sắc văn hóa dân tộc lại bị mai một, mất dần hoặc lai căng một cách tự phát. Một trong những biểu hiện điển hình là cùng với phát triển kinh tế thương mại và du lịch là sự “thương mại hóa”, “hàng hóa hóa” những sắc thái văn hóa dân tộc dẫn đến giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc tự phát, phiến diện. Mặt khác, trong quá trình phát triển kinh tế chúng ta vẫn còn tư duy phát triển những ngành công nghiệp dựa trên khai thác tiềm năng thiên nhiên mà chưa chú trọng thích đáng đến phát triển ngành công nghiệp văn hóa. Sự trì trệ của công nghiệp văn hóa dẫn đến hệ quả “kép”cả về hiệu quả kinh tế và việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Tất yếu sẽ hình thành thứ văn hóa “ăn theo”, “bắt chước” phương Tây một cách thiếu chọn lọc, tạo điều kiện cho “văn hoá xấu” thâm nhập vào đời sống của ta. Đó là một nguy cơ làm nghèo kiệt đi bản sắc văn hóa dân tộc, mất đi sức sáng tạo của một dân tộc thời hiện đại. Một thực tế điển hình là ở Việt Nam hiện nay thường có 3 dạng thức văn hóa tồn tại, phát triển bên cạnh nhau, chồng lấn nhau là: văn hóa truyền thống, văn hóa hàn lâm và văn hóa “chạy” theo thị trường. Trong đó, văn hóa “chạy” theo thị trường – rất được phương Tây ưa chuộng mang ảnh hưởng lớn nhất. Bản chất của văn hóa “chạy” theo thị trường là vì lợi nhuận và biểu hiện ở “tính hiện đại” gắn liền với văn hóa phẩm theo kiểu “đám đông”. Có nghĩa là những sản phẩm mang tính chất giải trí nhằm quảng bá để thu hút sự chú ý của người tiêu dùng Việt có chứa các yếu tố không phù hợp với thuần phong mỹ tục của người dân nơi đây. Một khi các sản phẩm này được người ta chấp nhận rộng rãi, nhất là khi người Việt mang căn bệnh sính ngoại và bệnh đám đông, nó sẽ gây nên thói quen xấu cũng như việc hình thành những “tư tưởng lạ” trong tâm trí người Việt rằng họ thích những điều “mới mẻ”, “hiện đại”, “giống Tây”. Thông qua đó, nó tước đi sự nhạy cảm, cảm xúc văn hóa chân chính của công chúng, thậm chí làm cho một bộ phận người dân coi các hành động bạo lực là hoạt động bình thường và có thể chấp nhận được. Hậu quả lớn nhất của văn hóa “chạy” theo thị trường là làm suy giảm tình thương đồng loại ở con người, chứ không chỉ dừng lại ở sự vô cảm văn hóa. Một hiện thực khác ta có thể thấy là nghệ thuật văn hóa Việt Nam truyền thống với nhiều thể loại, loại hình hiện đang bị mai một. Văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số đang đứng trước những thách thức lớn khi hàng nghìn buôn, bản, làng truyền thống với giá trị văn hóa lâu đời đặc trưng cho các dân tộc, đang có nguy cơ biến mất, hoặc bị cải tổ đến biến dạng, rất cần được hướng dẫn, hỗ trợ để bảo tồn, phát huy trong cuộc sống đương đại. Trang phục, kiến trúc, phong tục tập quán, lễ hội, thậm chí là ngôn ngữ đang đứng trước nguy cơ biến mất vì đã bị mai một nghiêm trọng. Những loại hình nghệ thuật dân gian truyền thống ngày xưa nay không còn được giới trẻ ưa chuộng nữa. Sở dĩ những thể loại, loại hình đó tồn tại lâu đời và có sức hấp dẫn mạnh mẽ vì nó là văn hóa được xây dựng trên nền tảng của nền nông nghiệp lúa nước. Ngày nay khi công nghiệp tác động mạnh mẽ vào đời sống nhân dân, các thể loại đó không còn khả năng hấp dẫn và cuốn hút mạnh mẽ. Thanh niên ngày nay và cả tầng lớp trung lưu không thích xem tuồng, chèo, hát ca trù vì diễn tiến nghệ thuật lúc nghệ sĩ biểu diễn thường diễn ra chậm trong khi diễn tiến của cuộc sống đã có nhiều ảnh hưởng của nền kinh tế công nghiệp hiện đại. Đảng, Nhà nước, Bộ Văn hóa và những nghệ sĩ, những nhà nghiên cứu mang tâm huyết với các loại hình văn hóa truyền thống đang hết sức quan tâm, ra sức bảo lưu, giữ gìn và cố gắng phát triển nhưng nếu chỉ có nỗ lực từ một phía, không được sự quan tâm của đông đảo các ngành, các cấp và nhân dân thì mong muốn ấy khó có thể thực hiện được. Thứ hai,“sức khỏe” của nền văn hóa dân tộc chưa thực sự được quan tâm đúng mức do công tác giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc không thể hiện rõ nét mục đích và nhiệm vụ cụ thể trong quá trình xây dựng và phát triển. Khi “sức khỏe” đời sống tinh thần của dân tộc chưa được chăm chút, ý thức trong việc giữ gìn văn hoá chưa được hình thành thì những cái mới lạ từ bên ngoài sẽ có cơ hội xâm lấn và len lỏi vào giữa những cái được gọi là văn hoá truyền thống của nhân dân. Đây là nguy cơ “hòa tan”, tự đánh mất mình, mất bản sắc dân tộc trong phát triển kinh tế cũng như xây dựng nền văn hóa dân tộc. Có thể nói, lòng tự tôn dân tộc và ý thức giữ gìn cốt cách dân tộc chưa thật sự có chỗ đứng vững chắc trong đời sống tinh thần của cộng đồng và xã hội. Đó là phải xem xét rằng các công tác giáo dục, tuyên truyền và nhiều biện pháp giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc chỉ mới là những giải pháp tình thế trước mắt,chưa thật sự đi vào chiều sâu một cách có hệ thống vậy thì làm sao có thể tạo dựng trong lòng người nhận một giá trị thật sự? Bên cạnh đó, bảo tồn những giá trị thuộc về bản sắc văn hóa dân tộc còn thiếu tính toàn diện hoặc không kịp thời. Thực tế là việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc xuất phát từ nhận thức chưa thấu đáo về những giá trị văn hóa dân tộc dẫn đến việc xuất hiện những sản phẩm văn hóa "không giống ai", không rõ bản sắc văn hóa dân tộc. Có nghĩa là những sản phẩm văn hoá đó, ta không phải ta mà tây cũng không phải tây. Chính vì những kết quả trên ta nhận thấy được thực trạng rằng “sức khoẻ” của nền văn hoá dân tộc đang thật sự có chiều hướng xuống dốc, nếu chúng ta kịp thời đưa những bản sắc văn hoá truyền thống này trở lại quỹ đạo của nó thì may thay ta còn giữ gìn được mai sau; ngược lại, nếu chúng ta vẫn kiên trì một thái độ bàng quang đối với thực tế xảy ra trước mắt, việc đánh mất bản sắc truyền thống dân tộc chỉ còn là vấn đề sớm hay muộn mà thôi. Ngày nay, khi mà toàn cầu hoá đang là xu hướng đối với thế giới, quốc gia cần phải thay đổi và tiếp thu những nét đẹp, cái hay từ những nước bạn thì tồn tại một số thành phần lạm dụng điều đó để “bắt chước” văn hoá nước ngoài và cho rằng họ đang tiến bộ so với mọi người quanh họ. Điển hình là việc ăn mặc quá sức gợi cảm, hở hang đi ra đường, ở đây xin nhấn mạnh việc tiếp thu cái đẹp văn hoá từ bên ngoài là cần thiết thế nhưng ta vẫn phải giữ được những nét truyền thống nhất của người Việt từ ngàn xưa đến nay, do đó khi một người ăn mặc phản cảm và cho đây là “giống Tây”, “sành điệu” thì đó không phải là sự tiếp nhận có chọn lọc, phù hợp văn hoá người Việt. Trái lại, hành động này gây ảnh hưởng xấu đến bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc Việt Nam. Thực trạng thứ ba, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc còn mang tính “bao cấp”, dựa trên sự hỗ trợ của Nhà nước là chính. Tính chủ động, tích cực của các chủ thể văn hóa dân tộc chưa được khơi dậy, hầu hết sự tự giác vẫn chưa được đánh thức. Trong khi đó, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc luôn gắn với vai trò của các chủ thể sinh ra và lưu giữ chúng. Do vậy, khi chủ thể vẫn còn “ngủ say” thì nhiệm vụ bảo tồn văn hoá chắc chắn không thể đi vào hiện thực. Công ước UNESCO năm 2003 cũng đã khẳng định: "Những di sản văn hóa phải được chuyển giao từ thế hệ này sang thế hệ khác, được các cộng đồng và các nhóm người không ngừng tái tạo và hình thành trong họ một ý thức về bản sắc và sự kế tục". Thực tế, ngày nay, những bản sắc văn hoá mang đậm nét truyền thống của dân tộc chưa hẳn đã được chuyển giao từ thế hệ trước sang thế hệ sau bởi lẽ những lớp người trẻ ngày nay trở nên bận rộn và cấp tiến hơn bao giờ hết. Thật vậy, họ đã dần lãng quên những giá trị tinh hoa vốn có của dân tộc hoặc lạ thay, họ mang nặng một quan niệm khác về cái đẹp, một cái đẹp hoàn toàn hiện đại, bon chen chứ không phải một cái đẹp truyền thống, văn hoá. Hệ quả là, chỉ có người truyền đạt mà không có người kế tục bởi những người tiếp nhận không có ý thức và tự giác giữ gìn; di sản văn hoá, bản sắc dân tộc sẽ dễ dàng bị mai một và đến một ngày nào đó, nó sẽ biến mất vĩnh viễn. Chiếc áo dài tân thời – sản phẩm văn hóa mặc kết hợp cả văn hóa mặc Đông – Tây đã và đang là vẻ đẹp văn hóa mặc mang bản sắc Việt Nam cũng cần phải được nhận thức và giữ gìn. Do điều kiện sinh hoạt vật chất ngày nay đã được cải tiến đầy đủ hơn nên nhiều người phụ nữ không được mảnh mai và vì vậy không thích mặc áo dài ngay cả những ngày lễ, tết. Tương tự, một số các nhạc cụ rất độc đáo của người Việt Nam đangít được chú ý  bảo tồn và  phát huy nhưđàn đá Tây Nguyên – nhạc cụ một thời tạo được ấn tượng sâu đậm cho khán giả trong và ngoài nước, hiện nay chỉ có ít người biết sử dụng. Các nhạc cụ độc đáo của đồng bào các dân tộc miền núi cũng có nguy cơ mai một trong bối cảnh nhạc hiện đại tràn lan của đời sống âm nhạc ngày nay. Đô thị hóa nông thôn là một sự tiến bộ nhưng cũng kéo theo nhiều yếu tố làm mai một những giá trị truyền thống của văn hóa Việt Nam. Mối quan hệ làng xã truyền thống với tình làng nghĩa xóm cũng không còn mặn nồng như trước.Đó là thực tế ngày nay khi các thế hệ tiếp sau không dành những nỗ lực thích đáng trong việc bảo tồn và phát huy truyền thống quý báu của dân tộc bởi lẽ họ còn chưa thật sự hiểu hết ý nghĩa và cảm hết cái đẹp sâu sắc phía sau vẻ bề ngoài thô sơ đó. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt hạn chế trong việc giữ gìn bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc như xu hướng sính ngoại, nhận thức chưa thực sự sâu sắc và các động lực dành cho việc phát triển văn hoá còn mờ nhạt, ta không thể đánh đồng tất cả các lớp thanh niên hiện nay đều “say mê” trong thực trạng tồi tệ đó. “Kết quả điều tra tình hình thanh niên năm 2010 của Viện Nghiên cứu thanh niên cho thấy, nhìn chung thanh niên đô thị hiện nay có thái độ tích cực đối với cuộc sống, thể hiện ý thức trách nhiệm đối với xã hội. Điều này được nhìn nhận qua sự quan tâm của thanh niên đô thị tới các vấn đề xã hội, kinh tế, hay các sự kiện chính trị, văn hóa nổi bật ,đặc biệt là các vấn đề tác động trực tiếp đến cuộc sống thực tế hằng ngày của thanh niên đô thị.” (ThS TRẦN KIM CÚC - Viện Văn hóa và phát triển, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh) Thực tế vẫn có rất nhiều thành phần trong giới trẻ hiện nay vẫn tiếp tục giữ gìn, kế thừa và phát huy những giá trị tốt đẹp của truyền thống dân tộc Việt Nam. Họ biết cách tiếp thu một cách có chọn lọc các tinh hoa nhân loại, kết hợp với bản sắc lâu đời của người Việt tạo nên sản phẩm văn hoá đẹp, chiếm được thiện cảm của nhiều người cả trong và ngoài nước. Ngày nay, ta vẫn nhận thấy rằng, thanh niên vẫn sắc son với truyền thống nhân văn, nhân ái như: “Uống nước nhớ nguồn”, “Lá lành đùm lá rách”, “Tôn sư trọng đạo”, Các hội sinh viên, hội thanh niên cũng như các tổ chức dành cho lớp trẻ hiện nay giữ vững tinh thần tuyên truyền và phát triền nhận thức cũng như ý thức về văn hoá dân tộc, về Đảng và tư tưởng của Hồ chủ tịch. Một số các loại nhạc cụ truyền thống và các loại hình nghệ thuật không chỉ sân khấu mà còn nhân dân vẫn còn được kế thừa. Nói như thế không có nghĩa là mâu thuẫn với thực trạng báo động ở trên, việc duy trì truyền thống vẫn còn được duy trì và kế tục song nó không còn mạnh mẽ như trước bởi số lượng người bị tác động ngoại lai xâm lấn còn nhiều hơn so với số lượng người giữ được nét văn hoá dân tộc. Ta thấy rằng, các giá trị truyền thống dân tộc đang thực sự bị mất dần do sự thờ ơ của người kế tục, do nhận thức sai về giá trị văn hoá, do nhịp sống hối hả hiện đại, tất cả tạo nên ý thức bàng quang đối với nền văn hoá dân tộc. Bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc sẽ không thể được bảo tồn và phát triển nếu chỉ do sự cố gắng từ một phía; đó cần là sự kết hợp, chung tay của cả những nhà lãnh đạo, nhà nghiên cứu văn hoá và tầng lớp người dân, các thế hệ già trẻ, đó là lực lượng của toàn dân tộc. Các yếu tố tác động đến việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá truyền thống dân tộc hiện nay Truyền thống giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc trong quá khứ Từ trước đến nay, nước ta được biết đến như là một quốc gia có nền văn hiến lâu đời. Một dân tộc có kỉ cương, văn hóa, phong tục độc lập, khác biệt với nước láng giềng phương Bắc. Mặc dù chúng ta đã từng dùng chung một thứ chữ vuông với họ nhưng văn chương của chúng ta vẫn là văn chương của người dân Đại Việt, thấm đẫm tinh thần dân tộc và bản sắc văn hóa rất riêng. Việc sáng chế ra chữ Nôm, sáng tác văn học bằng chữ Nôm (song song với chữ Hán) thể hiện tinh thần độc lập, tự chủ về việc giữ gìn bản sắc văn hoá Việt. Theo các công trình nghiên cứu, văn hóa Việt Nam có nguồn gốc khu vực Đông Nam Á, hơn nữa nhiều hình tượng trong văn hóa Trung Hoa có nguồn gốc vay mượn từ người Việt. Văn hóa Trung Quốc giống như Ấn Độ, phương Tây chỉ là sự giao thoa của các luồng văn hóa, khi gặp nhau ở Việt Nam đã bồi tụ phù sa, nhưng chất đất bản địa ngàn năm vẫn không bị biến đổi. Có nhiều ý kiến cho rằng Việt Nam không có bản sắc văn hóa, văn hóa Việt Nam chỉ là một nhánh nhỏ của nền văn hóa Trung Hoa, điểm khác nhau là ở trình độ. Thêm vào đó văn hóa Việt Nam không có tính ổn định bền vững mà liên tục biến đổi. Vì thế, trong khi rất nhiều cái mới du nhập, chắc chắn việc giữ vững bản sắc sẽ xảy ra sự lung lay không ít. Ví dụ khi văn hoá các nước phương Tây tràn qua những năm giữa thế kỉ 19. Lúc ấy, nhà phê bình văn học Hoài Thanh đã tổng kết trong sách “Thi nhân Việt Nam”: “Chúng ta ở nhà tây, đội mũ tây, đi giày tây, mặc áo tây. Chúng ta dùng đèn điện, đồng hồ, ô tô, xe lửa, xe đạp còn gì nữa! Nói làm sao cho xiết những điều thay đổi về vật chất phương Tây đã đưa tới giữa chúng ta! Cho đến những nơi hang cùng ngõ hẻm, cuộc sống cũng không còn giữ nguyên hình ngày trước. Nào dầu tây, diêm tây, nào vải tây, chỉ tây, kim tây, đinh tây” (Thi nhân Việt Nam, NXB Văn học, Hà Nội, 1988, tr.10). Lịch sử hình thành và phát triển truyền thống văn hoá của dân tộc Việt Nam cũng là lịch sử hình thành và phát triển lối sống của người Việt Nam. Nó được xây dựng qua một thời gian dài, phải nói là một thời kỳ lịch sử về sản xuất, học tập, lao động và chiến đấu, đồng thời là sự sáng tạo trong giao lưu văn hoá. Trải qua quá trình tiếp nhận, tiếp biến giữa các nền văn hoá mà văn hoá Việt Nam nói chung, lối sống người Việt Nam nói riêng được phát triển và ngày càng phong phú, đa dạng, đậm đà. Song, bản sắc truyền thống của dân tộc ta vẫn là lối nhẹ nhàng, tế nhị, kín đáo, giản đơn hoà nhập với thiên nhiên. Bên cạnh đó, trải qua quá trình tiếp biến các lối sống văn hoá phương Đông, phương Tây và văn hoá xã hội chủ nghĩa, những nét đặc sắc của lối sống dân tộc Việt Nam được tổng hợp và phát huy hết sức mạnh mẽ đi cùng với thời thế. Tồn tại trong các lĩnh vực của đời sống tinh thần, lối sống người Việt được làm giàu với tinh hoa văn hoá và lối sống của nhiều dân tộc, chính xác là 54 dân tộc anh em. Tất cả hội đủ các đặc điểm về phẩm chất cũng như phong thái văn hoá, văn minh độc đáo của thế giới, tạo thành một lối sống vừa có tính nhân loại, vừa đậm đà bản sắc Việt Nam. Chính những giá trị văn hoá lịch sử và truyền thống lâu đời về việc giữ gìn đã không ngừng thôi thúc người Việt ngày nay hãy kế tục những bản sắc tươi đẹp vốn có. Lời kêu gọi, ngày nay, trong một xã hội hiện đại, đã dần bị thờ ơ nhiều hơn do con người thờ ơ hơn với những bản sắc của chính dân tộc mình. Những truyền thống cũng không còn được nguyên vẹn bởi sự biến dạng, bóp méo trong thế giới cấp tiến hiện nay. Quan niệm về cái đẹp trong con người dần thay đổi để kịp “chạy đua”, “sành điệu” với mọi người xung quanh. Truyền thống giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc trong quá khứ giờ đây chỉ là một ký ức trong tâm trí của mỗi con người Lòng tự tôn dân tộc Tự tôn dân tộc là việc đề cao vai trò và tầm vóc của quê hương đất nước, cũng như dân tộc của chính quốc gia chúng ta. Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc đề cập đến lòng tự hào và ý thức tự tôn dân tộc. Điều này không chỉ làm nổi bật những nét đặc sắc của nền văn hiến nhân dân mà còn là hành động giữ gìn những giá trị thuộc về người dân khu vực đó. Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói, văn hóa phải "đi sâu vào tâm lý quốc dân" để từ đó "văn hóa soi đường cho quốc dân đi". Ý thức tự tôn dân tộc không chỉ thể hiện ở việc giữ gìn những giá trị văn hoá và truyền thống hào hùng từ ngàn đời xưa mà còn là những hành động cụ thể mang tính chất đoàn kết "lá lành đùm lá rách" trong những tình thế đất nước đang gặp khó khăn. Hành động tự nguyện quyên góp tiền vàng cho Chính phủ thời kỳ khủng hoảng kinh tế hay tự hào sử dụng những sản phẩm nội địa góp phần phát triển đất nước chính là minh chứng khẳng định giá trị của ý thức tự tôn dân tộc. Lại thực tế khác, khi tranh chấp vùng biển Đông giữa ta và Trung Quốc, một lần nữa tinh thần yêu nước ấy lại sục sôi quyết liệt trong từng con người Việt Nam. Chúng ta, kết tinh lại như một làm sóng dâng trào, đã phản đối hành động sai trái của Trung Quốc, khiến cho cả thế giới phải thấy rằng, đất nước, con người Việt Nam, dù chỉ là một quốc gia nhỏ nhưng vẫn có chủ quyền và lãnh thổ riêng, không thể nào xâm phạm được. Bản sắc văn hóa dân tộc được biểu hiện ở lòng yêu nước nồng nàn, ý trí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - gia đình - làng xã - Tổ quốc, tất cả đều được Hồ chủ tịch lột tả đầy đủ trong tác phẩm "Lòng yêu nước của nhân dân ta": Lòng nhân ái, "trong cái lý có cái tình" , đức tính cần cù, sáng tạo trong lao động, sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị trong lối sống. Đề cập đến đây ta cần xem xét về xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, sự ảnh hưởng của hiện tượng này đến việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là tất yếu khách quan; đồng thời sự tác động này tạo điều kiện cho nước ta mở rộng giao lưu giữa các nền văn hóa, từ đó nâng cao tầm thế của đất nước Việt Nam đến với bạn bè thế giới. Nhưng, lòng tự tôn đó chỉ như ngọn đèn chập chờn lúc mờ lúc tỏ. Người dân Việt Nam với tinh thần “sính ngoại” cao độ trong quá trình hội nhập thế giới đã dần đánh mất đi lòng tự hào đối với dân tộc mình. Nhiều người quan niệm rằng, tiến bộ và điều tất yếu, họ đúng, nhưng thiếu rằng điều đó phải có giới hạn. Thực tế, nhiều người cuốn theo lối sống “hiện đại hoá” tức “bắt chước” thế giới, đặc biệt là phương Tây. Họ không tồn tại một lập trường nhất định về dân tộc và truyền thống, họ thích chạy theo xu hướng, do đó họ rơi rớt phía sau những bản sắc văn hoá quý báu của dân tộc. Lòng tự tôn không còn được giữ gìn kỹ lưỡng như ngày xưa chính bởi nhận thức về dân tộc trong tâm trí người Việt ngày nay xuất hiện chiều hướng đi xuống song song đó là tinh thần “hướng ngoại” không ngừng tăng lên. Toàn cầu hoá Thế giới là một thực thể luôn vận động, nó kéo theo việc con người cũng phải luôn thay đổi để thích nghi với sự thay đổi ấy. Nền văn hoá cũng thế. Văn minh nhân loại hiện nay thay đổi không ngừng và luôn đặt ra một sự cần thiết rằng chúng ta - những con người Việt cũng phải biết đổi thay. Nhưng, sự đổi thay ấy cũng luôn phải đi kèm với sự phù hợp với bản sắc, với thuần phong mỹ tục của người Việt. Một nền văn hoá chắc chắn sẽ thụt lùi nếu không biết học hỏi và giao lưu với những tinh hoa của nền văn hoá khác. Nhưng không phải vì thế mà bê nguyên của người khác vào thành của mình. Như thế là đã hoà tan và phá huỷ tất cả những gì mà người đi trước đã cố công gây dựng nên. Đứng trước xu thế và những thách thức của thế giới hiện nay, không một nền văn hoá nào có thể tự tin tuyên bố rằng mình sẽ tồn tại vĩnh cửu mà không có sự giao lưu. Nói đơn giản chúng ta không thể đóng cửa ru rú ở nhà một mình không bao giờ giao tiếp với bất kì ai bên ngoài cả. Như thế là chúng ta đã trực tiếp giết chết bản thân mình. Bối cảnh thế giới hiện nay, các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hoá xã hội đang diễn ra vô cùng sôi nổi, cũng vì thế mà trách nhiệm phải giữ một tinh thần tự cường vững vàng trước những nền văn hoá khác. Sẵn sàng học tập tiếp thu nhưng luôn phải có tâm lý phòng thủ. Để mở rộng giao lưu, hội nhập mà không đánh mất bản sắc của mình, chúng ta phải trở về với Tư tưởng Hồ Chí Minh: Bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, những phải lấy bản sắc văn hóa dân tộc làm nền tảng, làm bản lĩnh. Nền tảng có vững chắc, bản lĩnh có vững vàng mới tiếp thu được tinh hoa văn hóa nhân loại một cách đúng đắn, mới chủ động, tự tin hội nhập và làm giàu thêm, sáng lên đặc trưng văn hóa dân tộc. Bên cạnh sự giao lưu văn hoá về kinh tế, xã hội, thì bản lĩnh và tư tưởng chính trị cũng là một vấn đề hiện nay khá là đáng quan tâm. Nước ta là nước theo Xã hội chủ nghĩa, mà trên thế giới hiẹn nay chỉ còn tồn tại 5 đất nước theo thể chế chính trị này. Chúng ta chọn chủ nghĩa Mác – Lê làm kim chỉ nam cho tư tưởng chính trị, thứ mà thế giới hiện nay đang tranh cãi khá nhiều về độ tin cậy và độ chính xác trong thời đại mới. Rất nhiều những ý kiến trái chiều và những suy nghĩ cũng như các bài viết phân tích về con đường chúng ta đang đi theo liệu có đúng hay không. Con đường mà chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành cả đời để đưa con thuyền Việt Nam đi đến thắng lợi và hiện nay, con tàu ấy vẫn vận hành khá tốt dù trên đường đi không ít chông gai và nhiều lần hỏng hóc. Về cơ bản, chúng ta luôn phải chủ động tiếp nhận những cái hay, cái tốt của các đất nước khác nhưng đồng thời phải dựa trên lập trường tư tưởng vững vàng của ta, hết sức cảnh giác không để những kẻ lợi dụng chính trị để chống phá nhà nước, chế độ. Chúng ta xây dựng và giáo dục kỹ càng, đặc biệt là cho lớp trẻ, phải có những định hướng rõ ràng về tư tưởng chính trị. Ý thức chính trị, tính nhạy bén trong sự thay đổi tình hình chính trị thế giới luôn phải được nâng cao. Sự phát triển của khoa học kỹ thuật và đặc biệt là truyền thông, Internet cũng ảnh hưởng rất lớn đến lối sống và thói quen của con người. Khối lượng trí tuệ nhân loại tăng lên không ngừng,làm tăng khả năng tổ chức quản lý, làm thay đổi căn bản cơ cấu của xã hội. Thông tin và hàm lượng tri thức đang thu hẹp về không gian nhưng tăng tốc về thời gian. Sự giao lưu hợp tác cần phải được đẩy nhanh để loại bỏ sự chèn ép, tù túng. Hình thành một lối sống hiện đại và công nghiệp. Giúp cho sự thành công và hiệu quả càng tiến nhanh hơn. Có thế nói, toàn cầu hoá tác động rất lớn đến sự phát triển lối sống của xã hội ta hiện nay, song nó cũng đặt ra những thách thức vô cùng bức xúc và nan giải. Do bước ra khỏi biên giới nước ta rất nhiều điều lạ và phức tạp, toàn cầu hoá cũng chính là cái phá vỡ nhiều hình thức và nội dung trong lối sống truyền thống Việt Nam. Khi tối ưu hoá quá mức vai trò của việc tiêu dùng, thì lối sống của người phương Tây đã thay đổi thói quen tiêu dùng truyến thống thành tiêu thụ. Muốn sản xuất và dịch vụ phát triển thì phải tiêu dùng nhiều. Cầu tăng thì cung mới tăng. Đó là quy luật của thị trường hiện đại. Lối sống tiêu thụ phương Tây đã từng dẫn xã hội đó đến sự biến chất, nhiều yếu tố phi nhân văn vẫn đang ảnh hướng mạnh tới ý thức và hành vi nhiều người Việt Nam hiện nay mà nhiều người ví von là “tư bản giãy chết”. Nền kinh tế của ta còn nghèo, bình quân thu nhập kinh tế theo đầu người ở nước ta còn thấp. Năng suất lao đông của ta chưa cao, sản phẩm lao động chưa thật dồi dào, thì sự tiêu thụ và hưởng thụ kinh tế cho phù hợp ớ điều kiện kinh tế hiện thực là yêu cầu tất yếu để tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội. Lối sống tiêu thụ thuần tuý sẽ dẫn đến nguy cơ khủng hoảng, nếu không nói là tư huỷ hoại nền kinh tế khi nó không có kể hoạch để thực hiện những mục tiêu đúng đắn, nhất là dẫn đến khủng hoảng lối sống. Lối chơi thời thượng, đề cao vai trò của đồng tiền, tuyệt đối hoá đồng tiền, sùng bái hàng ngoại trở thành một cách nghĩ, cách sống của một số nhà kinh doanh đang gặp thời, hãnh tiến, tạo lối sống xa lạ với truyền thống dân tộc. Nhu cầu hưởng thụ đồng thời muốn khẳng định bản thân, một số bộ phận người Việt cho rằng cứ sủ dụng hàng ngoại là chất, là mốt dẫn đến sự phát triển các loại dịch vụ xa xỉ, thậm chí là phi pháp và thác loạn. Lối sống lạnh lùng kiểu tiền trao cháo múc của tư bản đã phá huỷ không ít những giá trị truyền thống về tình nghĩa của người Việt, xem rẻ nhân phẩm con người, làm lu mờ những giá trị đạo đức. Tình trạng lười lao động, ăn chơi, kiếm tiền trên công sức của người khác. Giải pháp đề xuất Việc giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc là thiết yếu đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Đó là khía cạnh về mặt tinh thần, là nét đẹp, nét riêng của từng vùng lãnh thổ. Đừng vội khẳng định văn hóa nước ngoài “hay” và “ hơn” văn hóa nước nhà, mà hãy tự hỏi liệu trong chúng ta đã hiểu được mấy phần về truyền thống văn hóa nước nhà? Việc tìm hiểu khó khăn? Có lẽ là không, khi mà việc tìm kiếm thông tin chỉ bằng cái click chuột! Nên nhớ, việc tìm hiểu văn hóa nước mình cũng là biểu hiện của lòng yêu nước, nâng cao lòng tự hàovề những giá trị văn hóa đặc sắc của cha ông, biết ơn những thế hệ đi trước, yêu cái đẹp quê hương mình. Tại sao chúng ta lại phải chạy theo những thứ xa hoa trong khi những thứ ngay gần mình đẹp đẽ đáng tự hào đến vậy? nước ta đang phải đối mặt với vấn đề vô cùng nhức nhối: “Làm sao để giữ gìn và phát huy nét đẹp văn hoá truyền thống dân tộc?” Dưới đây là những biện pháp tổng quan nhất để dần thay đổi và gìn giữ bộ mặt của đất nước. Củng cố và tiếp tục xây dựng môi trường văn hoá lành mạnh, phong phú, đa dạng Đẩy mạnh xây dựng nếp sống văn hoá trong các môi trường gia đình, trường học, khu dân cư, doanh nghiệp thể hiện trong mọi hành động, sinh hoạt hằng ngày, cách ứng xử và các mối quan hệ giữa con người với nhau góp phần làm cho các giá trị văn hoá thấm nhuần vào trong tư tưởng con người và trong mọi mặt của đời sống. Đảng, Nhà nước và các cấp chỉ đạo cần có kế hoạch cụ thể đưa phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” vào chiều sâu, thực hiện nghiêm túc, không được lơ là.Bên cạnh đó phải có biện pháp xử lý đối với những hành vi làm suy thoái đạo đức văn hoá, ngăn chặn và đẩy lùi các hủ tục mê tín dị đoan, bạo lực, gây rối trật tự công cộng, mại dâm, ma tuý, cờ bạc Đẩy mạnh công cuộc nuôi dưỡng giáo dục học sinh và sinh viên – thế hệ tương lai của đất nước, đưa vào chương trình học nhiều nội dung liên quan đến thực tiễn về văn hoá Việt Nam, kêu gọi thế hệ trẻ biết giữ gìn và phát huy những truyền thống văn hoá. Xã hội hoá các hoạt động văn hoá, chú trọng nâng cao đời sống văn hoá ở nông thôn, vùng khó khăn, thu hẹp dần khoảng cách hưởng thụ văn hoá giữa các vùng, các nhóm xã hội, giữa đô thị và nông thôn. Nhà nước cần đề ra các chính sách tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả công tác tuyên truyền văn hóa đến người dân. Có thể đề ra các mức phạt cho những hành vi xuyên tạc, bôi xấu nền văn hóa nước nhà tùy theo mức độ nặng nhẹ Đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị tư tưởng và xây dựng lối sống văn hóa cho học sinh sinh viên thông qua các hoạt động xã hội. Nhà trường đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ. Thông qua việc tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị đầu khóa, với các nội dung nhằm nâng cao nhận thức chính trị, hiểu biết xã hội của sinh viên;: quán triệt các Nghị quyết của Trung ương Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo và nhà trường, giới thiệu về tổ chức và các hoạt động của Đoàn, hội. Góp phần nâng cao nhận thức chính trị, hiểu biết xã hội của sinh viên; giúp họ tin tưởng vào công cuộc đổi mới hiện nay, vào con đường đi lên CNXH ở Việt Nam; tránh được âm mưu lôi kéo của kẻ thù; hình thành nhân cách, hoài bão tốt đẹp. Bên cạnh đó, các hoạt động từ thiện xã hội của sinh viên cần được tập trung tổ chức, bằng việc giúp đỡ gia đình thương binh liệt sĩ, những người tàn tật khó khăn, ủng hộ đồng bào lũ lụt và tham gia các hoạt động kinh tế - xã hội góp phần phát triển kinh tế văn hóa vùng sâu, vùng xa, qua đó giáo dục truyền thống cách mạng, lòng nhân ái, thương yêu đùm bọc lẫn nhau, ý thức chung sống trong cộng đồng của người trẻ. Không ngừng phát triển sự nghiệp văn học, nghệ thuật; bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá truyền thống, cách mạng Chú trọng phát triển nền văn học, nghệ thuật Việt Nam độc đáo, đậm đà bản sắc dân tộc, giàu chất nhân văn, phản ánh chân thật, sâu sắc đời sống, lịch sử dân tộc và công cuộc đổi mới đất nước; cổ vũ, khẳng định cái đúng, cái đẹp, đồng thời lên án cái xấu, cái ác. Bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt. Đầu tư cải tạo, nâng cấp các công trình văn hoá, nghệ thuật lâu đời. Khuyến khích công dân tìm tòi, đến gần hơn với các loại hình truyền thống thông qua việc tổ chức các cuộc thi, chuyến tham quan bảo tang lịch sử, Hoàn thiện và thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, về bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hoá vật thể và phi vật thể của dân tộc. Xây dựng và thực hiện các chính sách bảo tồn, phát huy giá trị văn hoá, ngôn ngữ, chữ viết các dân tộc thiểu số. Phát triển hệ thống thông tin đại chúng Chúng ta đang sống trong thời đại công nghệ thông tin phát triển, cần tận dụng phát huy mạnh mẽ chức năng thông tin, giáo dục, tổ chức và phản biện xã hội của các phương tiện thông tin đại chúng vì lợi ích của nhân dân và đất nước; thông qua truyền thông, internet, có thể truyền tải nét đẹp văn hoá của vùng miền mình chia sẻ đến các nước bạn qua mạng xã hội; khuyến khích người dân tìm hiểu sâu hơn về các loại hình nghệ thuật văn hoá nước nhà thông qua internet; khắc phục xu hướng thương mại hoá, xa rời tôn chỉ, mục đích trong hoạt động báo chí, xuất bản. Tập trung đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ hoạt động báo chí, xuất bản vững vàng về chính trị, tư tưởng, nghiệp vụ và có năng lực đáp ứng tốt yêu cầu của thời kỳ mới. Phát triển và mở rộng việc sử dụng internet, đồng thời có biện pháp quản lý, hạn chế mặt tiêu cực, ngăn chặn có hiệu quả các hoạt động lợi dụng internet để truyền bá tư tưởng phản động, lối sống không lành mạnh. Ý NGHĨA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ THỰC TIỄN Không phải ngẫu nhiên mà Đảng ta luôn khẳng định, “chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam cho mọi hành động của mình”, là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực và nguồn sức mạnh to lớn để nhân dân ta phát huy nội lực, khắc phục khó khăn, xây dựng đất nước không ngừng phát triển. Một đất nước vững mạnh là một đất nước không chỉ có nền kinh tế phát triển mà còn phải có nền văn hoá tốt đẹp, đậm đà bản sắc dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: tiến lên CNXH phải có cả vật chất lẫn tinh thần, song con người là quyết định; để đưa đất nước đi lên, không thể không đặt trọng tâm vào kinh tế, nhưng chủ thể của hoạt động kinh tế lại chính là con người và thước đo trình độ con người lại chính là văn hóa. Văn hoá là linh hồn, diện mạo của dân tộc. Với nhận thức là văn hóa có nhiệm vụ phụng sự Tổ quốc và nhân dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất phát từ quan điểm “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng”, “nước ta là một nước dân chủ, địa vị cao nhất là dân”. Vì vậy, văn hóa cũng phải thấm nhuần sâu sắc quan điểm: Vì nhân dân phục vụ và phát huy sứ mạng của toàn dân làm văn hóa. Chính vì thế, trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, tư tưởng về văn hóa chiếm một vị trí quan trọng. Qua bao nhiêu năm tranh đấu, trau dồi kinh nghiệm, bằng vốn sống dồi dào phong phú và trái tim nhiệt huyết đầy yêu thương luôn lo nghĩ cho quê hương đất nước mình, Người đã viết nên một hệ thống tư tưởng vô cùng đúng đắn và sâu sắc, mang đậm tinh thần tự tôn dân tộc. Và cho dù ở thời đại nào, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng chưa bao giờ trở nên lạc hậu, luôn là kim chỉ nam cho mọi hành động của đồng bào Việt, bởi dù đi đâu về đâu, nền văn hoá luôn là điều khiến nhân dân ta rất đỗi tự hào. Không phải ngày nay chúng ta mới thấy được ý nghĩa và giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh. Từ rất lâu, nhân loại tiến bộ trên thế giới, nhất là những trí thức lớn, những chính khách giàu lòng bác ái, đã từng ca ngợi và bày tỏ sự khâm phục tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Nhưng, có thể nói, trong bối cảnh thế giới đang có những diễn biến phức tạp, đan xen những thời cơ và thử thách, những tiêu cực và tích cực, những nghịch lý cuộc đời... thì ý nghĩa và giá trị thời đại của tư tưởng Hồ Chí Minh càng được tỏa sáng hơn bao giờ hết. Trải qua ngàn lăm lịch sử dựng nước và giữ nước, theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông cha ta đã cầm súng lên đường bảo vệ non sông, chiến đáu cho quê hương đất nước mình được nguyên vẹn, tự do. Ngày nay, khi đã sống trong thời bình, nhân dân không lo chiến tranh bom đạn, thì dường như Tổ quốc ta lại đang phải chịu một sự xâm lăng khác không kém phần nguy hiểm đó là sự xâm lăng văn hoá. Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá lại càng trở nên đáng trân trọng hơn bao giờ hết. Bởi trong bối cảnh thế giới đang đổi mới từng ngày, toàn cầu hóa không còn là hiện tượng mới mẽ; nó là một xu thế tất yếu mà mọi dân tộc, dù muốn hay không cũng đều phải chịu sự tác động của nó. Toàn cầu hóa đang dần đưa lối sống Phương Tây vào nước ta, dẫn đến nhiều lối sống đi ngược lại chuẩn mực đạo đức và văn hoá từ ngàn đời nay của dân tộc ta. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hoá là sự chắt lọc, tổng hợp và kết tinh những giá trị văn hóa của Việt Nam, của Phương Đông và Phương Tây, của truyền thống và hiện đại, của dân tộc và quốc tế mà cốt lõi là sự kết hợp chủ nghĩa Mác – Lênin với tinh hoa, bản sắc văn hóa dân tộc. Người nhấn mạnh: “Phương Đông hay Phương Tây có cái gì hay, cái gì tốt ta phải học lấy”; song điều cốt yếu là “đừng biến ta thành kẻ bắt chước” vì “cái gốc của văn hóa mới là dân tộc”. Trần Hưng Đạo từng nói “nếu giặc tiến công như vũ bão thì không đáng sợ, chỉ sợ giặc gặm nhấm như tằm ăn dâu”. Sự xâm lăng văn hoá cũng đáng sợ như vậy. Mỗi cá nhân và tập thể cần nhanh chóng hướng lối sống và hành động của mình theo lời Bác dạy trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trước khi quá muộn, để biết trân trọng và giữ gìn nền văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Tư tưởng Hồ Chí Minh đã nêu cao giá trị và vai trò to lớn của nền văn hoá trong sự phát triển của một quốc gia: Văn hoá soi đường cho quốc dân đi. Để văn hóa thấm sâu vào đời sống và hoạt động xã hội, vào mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người là yêu cầu rất cao, là nhiệm vụ khó khăn và lâu dài. Chỉ khi nào được mọi tầng lớp nhân dân, mọi tổ chức chính trị, xã hội, các đoàn thể, tôn giáo, nhà trường và gia đìnhtham gia tích cực, thường xuyên, liên tục, bền bỉ thì văn hóa mới có thể thực hiện được những nhiệm vụ đã đề ra. Do đó, Đảng và Nhà nước đưa ra những chính sách tích cực trong việc xây dựng một xã hội văn minh với nền văn hóa dân tộc sâu sắc. TỔNG KẾT Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà tư tưởng vĩ đại, trong đó tư tưởng của Người về văn hóa chiếm một vị trí hết sức quan trọng. Đó là một hệ thống các quan điểm lý luận mang tính khoa học và cách mạng về văn hóa và xây dựng nền văn hóa Việt Nam. Được kết tinh và chắt lọc những giá trị cả văn hóa phương Tây, phương Đông, của truyền thống và hiện đại, của dân tộc và quốc tế.  Mục tiêu là “tất cả vì nhân dân phục vụ” là phương châm hành động của mỗi cán bộ trong ngành văn hóa. Để trở thành công sở văn hóa, không chỉ đơn thuần là hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu kế hoạch năm, hay phòng làm việc ngăn nắp, sạch đẹp Mà điều quan trọng là hoàn thành nhiệm vụ của một công sở có trình độ chuyên môn nghiệp vụ từng bước được nâng cao, thường xuyên tự trau dồi bản thân về chính trị tư tưởng, phẩm chất đạo đức. Cán bộ công chức của cơ quan phải có mặt đẩy đủ, đúng giờ, trang phục đồng bộ, có mang phù hiệu. Thái độ giao tiếp nhã nhặn, lịch sự, tạo ấn tượng khi người dân đến giao dịch và để lại cảm giác thoải mái, dễ chịu, khi học ra về. Nét đẹp văn minh còn thể hiện trong từng công việc, trong quy định tiếp nhận hồ sơ, công khai liệt kê đầy đủ các loại giấy tờ, đúng hẹn trả lời cho người dân. Tránh tình trạng gây phiền hà, nhũng nhiễu, chờ đợi không cần thiết2.  Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa đã và đang là định hướng lớn cho việc xây dựng và phát triển nền văn hóa nước ta. Nó mãi là ánh sáng soi đường cho công cuộc xây dựng và phát triển nên văn hóa nước ta. Là thế hệ trẻ, tương lai của đất nước, noi theo tấm gương sáng của Hồ Chí Minh, với những phẩm chất tinh hoa của dân tộc, công dân Việt Nam thời kỳ mới quyết tâm xây dưng đất nước. “Vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hôi công bằng, dân chủ văn minh.” TÀI LIỆU THAM KHẢO Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXN Chính trị Quốc gia, Hà Nội. 2000 Luận văn Thạc sĩ: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa trong giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc H’Mông ở Sa Pa – Lào Cai hiện nay, Nguyễn Phương Thúy, 2013 ThS. Hoàng Thị Hương, Một số vấn đề lý luận về bản sắc văn hóa dân tộc, 2011 Link: ThS Hoàng Thị Hương, “Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển kinh tế thời kỳ hội nhập quốc tế”, 2010 Link: ThS Nguyễn Tú Anh, Bài “Vai trò của thanh niên với việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong hội nhập quốc tế hiện nay”, 2015 Link: Nguồn: Bài “Mai một truyền thống văn hóa”, 2016 Link: TS. Võ Hồng Hải, “Hội nhập văn hóa và việc giữ gìn văn hóa”, 2014 Link:

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docnho_m_14_tie_u_lua_n_tthcm_0769.doc
Luận văn liên quan