Tư tưởng Hồ chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên

Tài liệu tham khảo: 1. Đoàn Nam Đàn: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, NXBCTQG, Hà Nội 2002 2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội VI, VII, VIII, IX, X 3. Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII, IX 4. TS Trần Quy Nhơn: Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cỏch mạng cho đời sau, NXB Giáo dục 2005 1. Phựng hữu Phỳ: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, NXBCTQG, Hà nội 1996 6. TS Nguyễn Văn Sáu: Nghiên cứu, giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ đổi mới, NXB Lý luận chớnh trị, 2005 7. PGS, TS Lê Văn Tích: Đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống - Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn, NXBCTQG, Hà Nội 2006

doc19 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 01/02/2013 | Lượt xem: 1931 | Lượt tải: 8download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Tư tưởng Hồ chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
øc c¸ch m¹ng lµm nÒn t¶ng, míi hoµn thµnh ®­îc nhiÖm vô c¸ch m¹ng vÎ vang”( TËp 9 NXBCTQG, Hµ Néi 2000, tr 283). §¹o ®øc c¸ch m¹ng mµ Hå ChÝ Minh ®· v¹ch ra cho chóng ta lµ "Trung víi n­íc, hiÕu víi d©n". §ã lµ mét néi dung c¬ b¶n, bao trïm trong quan ®iÓm ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña Ng­êi. Lßng trung, hiÕu réng lín cao ®Ñp Êy thÓ hiÖn ë ý chÝ vµ quyÕt t©m phÊn ®Êu cho n­íc nhµ ®­îc hoµn toµn ®éc lËp, nh©n d©n ®­îc hoµn toµn tù do, ®ång bµo ai còng c¬m ¨n, ¸o mÆc, ai còng ®­îc häc hµnh. Suèt cuéc ®êi m×nh, Hå ChÝ Minh ®· chiÕn ®Êu cho ch©n lý “Kh«ng cã g× quý h¬n ®éc lËp, tù do". Tõ lóc t×m ®­îc con ®­êng cøu n­íc gi¶i phãng d©n téc lµ con ®­êng c¸ch m¹ng v« s¶n, Ng­êi ®· chuÈn bÞ vÒ chÝnh trÞ, t­ t­ëng vµ tæ chøc cho viÖc thµnh lËp §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. Ng­êi ®· v¹ch ra ®­êng lèi chiÕn l­îc ®óng ®¾n vµ ®· ®oµn kÕt tËp hîp lùc l­îng, t¹o nªn søc m¹nh to lín cña cña d©n téc ®Ó ®¸nh ®uæi ®Õ quèc x©m l­îc, giµnh ®éc lËp tù do cho Tæ quèc. Khi thêi c¬ tæng khëi nghÜa c¸ch m¹ng th¸ng T¸m ®· ®Õn, Ng­êi chñ tr­¬ng “Dï ph¶i ®èt ch¸y c¶ d·y Tr­êng S¬n còng ph¶i c­¬ng quyÕt giµnh cho ®­îc ®éc lËp”. C¸ch m¹ng th¸ng T¸m th¾ng lîi ch­a ®­îc bao l©u, thùc d©n Ph¸p quay l¹i x©m l­îc ViÖt Nam lÇn thø hai, Ng­êi kªu gäi nh©n d©n ta “Thµ hy sinh tÊt c¶ chø kh«ng chÞu mÊt n­íc, nhÊt ®Þnh kh«ng chÞu lµm n« lÖ”. Trong kh¸ng chiÕn chèng Mü, Ng­êi d¹y qu©n ®éi vµ nh©n d©n ta “HÔ cßn mét tªn x©m l­îc trªn ®Êt n­íc ta th× ta cßn ph¶i tiÕp tôc chiÕn ®Êu, quÐt s¹ch nã ®i”. Nh÷ng lêi d¹y Êy cña Hå ChÝ Minh thÓ hiÖn lßng yªu n­íc nång nµn, khÝ ph¸ch anh hïng, tinh thÇn bÊt khuÊt, quyÕt t©m cao ®é cña nh©n d©n ta giµnh vµ gi÷ ®éc lËp, tù do cña Tæ quèc. §ã lµ nh÷ng biÓu hiÖn cña nÒn ®¹o ®øc míi ViÖt Nam. NhËn thøc s©u s¾c vai trß cña ®¹o ®øc c¸ch m¹ng trong sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc, tõ nh÷ng n¨m 20 cña thÕ kû XX, khi t×m ®­îc con ®­êng gi¶i phãng d©n téc b»ng con ®­êng c¸ch m¹ng v« s¶n, Hå ChÝ Minh chó träng viÖc gi¸o dôc ®¹o ®øc, ®µo t¹o c¸n bé c¸ch m¹ng. Trong cuèn "§­êng k¸ch mÖnh" (1927) Ng­êi ®· dµnh trang ®Çu ®Ó viÕt vÒ t­ c¸ch cña ng­êi c¸ch mÖnh, Hå ChÝ Minh yªu cÇu ng­êi c¸ch m¹ng ph¶i biÕt hy sinh, Ýt lßng ham muèn vÒ vËt chÊt, kh«ng ng¹i khã kh¨n gian khæ, thËm chÝ cã thÓ ph¶i hy sinh tÝnh m¹ng cña m×nh cho sù nghiÖp chung. Ng­êi c¸ch m¹ng ph¶i “cÇn kiÖm. Hoµ mµ kh«ng t­. C¶ quyÕt söa lçi m×nh. CÈn thËn mµ kh«ng nhót nh¸t…Kh«ng hiÕu danh, kh«ng kiªu ng¹o. Nãi th× ph¶i lµm. Gi÷ chñ nghÜa cho v÷ng. Hy sinh. Ýt lßng tham muèn vÒ vËt chÊt…víi tõng ng­êi th× khoan thø. Víi ®oµn thÓ th× nghiªm… QuyÕt ®o¸n. Dòng c¶m. Phôc tïng ®oµn thÓ”( TËp 2, NXBCTQG, Hµ Néi 2000, tr 260). Hå ChÝ Minh nªu lªn nh÷ng chuÈn mùc ®¹o ®øc chung cã ý nghÜa phæ biÕn ®èi víi mäi tÇng líp lµ trung víi n­íc, hiÕu víi d©n; yªu th­¬ng con ng­êi; cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh, chÝ c«ng v« t­; tinh thÇn quèc tÕ trong s¸ng. Ngoµi nh÷ng chuÈn mùc chung ®èi víi mäi ng­êi, tuú theo tõng ®èi t­îng, tõng thêi ®iÓm, nhÊt lµ theo yªu cÇu nhiÖm vô cña c¸ch m¹ng, Hå ChÝ Minh ®· cô thÓ ho¸ néi dung ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho phï hîp. §èi víi c«ng d©n, Ng­êi d¹y, n­íc ta lµ n­íc d©n chñ, nghÜa lµ n­íc nhµ do nh©n d©n lµm chñ. Nh©n d©n cã quyÒn lîi lµm chñ, th× ph¶i cã nghÜa vô lµm trßn bæn phËn c«ng d©n, gi÷ ®óng ®¹o ®øc c«ng d©n, tøc lµ tu©n theo ph¸p luËt Nhµ n­íc. Tu©n theo kü luËt lao ®éng. Gi÷ g×n trËt tù chung. §ãng gãp (nép thuÕ) ®óng kú, ®óng sè ®Ó x©y dùng lîi Ých chung. H¨ng h¸i tham gia c«ng viÖc chung. B¶o vÖ tµi s¶n c«ng céng. B¶o vÖ Tæ quèc. Víi c¸n bé, ®¹o ®øc lµ c¸i "gèc" cña ng­êi c¸ch m¹ng. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ ®Ó lµm ng­êi c¸ch m¹ng, tr­íc hÕt ph¶i cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng. BÊt luËn trong hoµn c¶nh nµo, dï khã kh¨n hay thuËn lîi cña sù nghiÖp ®Êu tranh giµnh ®éc lËp cho d©n téc hay x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc, ng­êi c¸n bé còng ph¶i cã ®øc míi hoµn thµnh ®­îc nhiÖm vô. §¹o ®øc lµ nÒn t¶ng, cã ý nghi· quyÕt ®Þnh th¸i ®é, lËp tr­êng chÝnh trÞ, t­ t­ëng cña ng­êi c¸n bé vµ quyÕt ®Þnh môc tiªu, lý t­ëng mµ hä phÊn ®Êu. Hå ChÝ Minh cho r»ng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña ng­êi c¸n bé cã thÓ tãm t¾t lµ: “NhËn râ ph¶i, tr¸i. Gi÷ v÷ng lËp tr­êng. TËn trung víi n­íc. TËn hiÕu víi d©n. Mäi viÖc thµnh hay b¹i, chñ chèt lµ do c¸n bé cã thÊm nhuÇn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, hay lµ kh«ng”( TËp 7, tr 480 ). C¸n bé cña §¶ng, Nhµ n­íc cÇn ph¶i xung phong g­¬ng mÉu trong s¶n xuÊt vµ c«ng t¸c, hÕt lßng, hÕt søc phôc vô nh©n d©n, lu«n lu«n trau dåi ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh. Víi ®¶ng viªn, ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña ®¶ng viªn cã tÇm quan träng ®Æc biÖt, khi viÕt vÒ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng (12-1958), Ng­êi chØ râ: “§¹o ®øc c¸ch m¹ng cña ng­êi ®¶ng viªn lµ bÊt kú khã kh¨n ®Õn møc nµo còng kiªn quyÕt lµm ®óng chÝnh s¸ch vµ nghÞ quyÕt cña §¶ng, lµm g­¬ng mÉu cho quÇn chóng. Mäi ®¶ng viªn ph¶i n©ng cao tinh thÇn tr¸ch nhiÖm tr­íc nh©n d©n, tr­íc §¶ng; ph¶i ng¨n ngõa vµ kiªn quyÕt chèng l¹i chñ nghÜa c¸ nh©n”( TËp 9, tr 288) Theo Hå ChÝ Minh, chuÈn mùc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña ®¶ng viªn, cã n¨m ®øc tÝnh: Nh©n, NghÜa, TrÝ, Dòng, Liªm. Hå ChÝ Minh gi¶i thÝch: “Nh©n lµ thËt thµ th­¬ng yªu, hÕt lßng gióp ®ì ®ång chÝ vµ ®ång bµo. V× thÕ mµ kiªn quyÕt chèng l¹i nh÷ng ng­êi, nh÷ng viÖc cã h¹i ®Õn §¶ng, ®Õn nh©n d©n. V× thÕ mµ s½n lßng chÞu cùc khæ tr­íc mäi ng­êi, h­ëng h¹nh phóc sau thiªn h¹. V× thÕ mµ kh«ng ham giµu sang, kh«ng e cùc khæ, kh«ng sî uy quyÒn. Nh÷ng ng­êi ®· kh«ng ham, kh«ng e, kh«ng sî g× th× viÖc g× lµ viÖc ph¶i hä ®Òu lµm ®­îc. - NghÜa lµ ngay th¼ng, kh«ng cã t­ t©m, kh«ng lµm viÖc bËy, kh«ng cã viÖc g× ph¶i giÊu §¶ng. Ngoµi lîi Ých cña §¶ng, kh«ng cã lîi Ých riªng ph¶i lo toan. Lóc §¶ng giao cho viÖc, th× bÊt kú viÖc to nhá, ®Òu ra søc lµm cÈn thËn. ThÊy viÖc ph¶i th× lµm, thÊy viÖc ph¶i th× nãi. Kh«ng sî ng­êi ta phª b×nh m×nh, mµ phª b×nh ng­êi kh¸c còng lu«n lu«n ®óng ®¾n. - TrÝ, v× kh«ng cã viÖc t­ tói nã lµm mï qu¸ng, cho nªn ®Çu ãc trong s¹ch, s¸ng suèt. DÔ hiÓu lý luËn. DÔ t×m ph­¬ng h­íng. BiÕt xem ng­êi. BiÕt xÐt viÖc. V× vËy, mµ biÕt lµm viÖc cã lîi, tr¸nh viÖc cã h¹i cho §¶ng, biÕt v× §¶ng mµ cÊt nh¾c ng­êi tèt, ®Ò phßng ng­êi gian. - Dòng lµ dòng c¶m, gan gãc, gÆp viÖc ph¶i cã gan lµm. ThÊy khuyÕt ®iÓm cã gan söa ch÷a. Cùc khæ, khã kh¨n, cã gan chÞu ®ùng. Cã gan chèng l¹i nh÷ng sù vinh hoa, phó quý kh«ng chÝnh ®¸ng. NÕu cÇn th× cã gan hy sinh c¶ tÝnh mÖnh cho §¶ng, cho Tæ quèc, kh«ng bao giê rôt rÌ, nhót nh¸t. - Liªm lµ kh«ng tham ®Þa vÞ. Kh«ng tham tiÒn tµi. Kh«ng tham sung s­íng. Kh«ng ham ng­êi t©ng bèc m×nh. V× vËy mµ quang minh chÝnh ®¹i, kh«ng bao giê hñ ho¸”( TËp 5. tr 252 - 253). Víi c¸n bé vµ chiÕn sÜ trong qu©n ®éi ph¶i x¸c ®Þnh qu©n ®éi ta tõ nh©n d©n mµ ra, v× nh©n d©n mµ chiÕn ®Êu, nh©n d©n lµ nÒn t¶ng, lµ cha mÑ cña qu©n ®éi, “ph¶i lµm sao cho bé ®éi ®­îc d©n tin, d©n phôc, d©n yªu". Trung víi §¶ng, hiÕu víi d©n, s½n sµng chiÕn ®Êu hy sinh v× ®éc lËp tù do cña Tæ quèc, v× chñ nghÜa x· héi. NhiÖm vô nµo còng hoµn thµnh, khã kh¨n nµo còng v­ît qua, kÎ thï nµo còng ®¸nh th¾ng. Ph¶i gi÷ v÷ng ®¹o ®øc cña ng­êi qu©n nh©n c¸ch m¹ng, dòng c¶m, m­u trÝ, ®oµn kÕt, kû luËt, cÇn kiÖm, ph¶i lu«n c¶nh gi¸c, s½n sµng chiÕn ®Êu, nªu cao quyÕt t©m ®¸nh th¾ng mäi thÕ lùc x©m l­îc, xøng ®¸ng lµ nh÷ng chiÕn sÜ anh hïng cña Qu©n ®éi nh©n d©n ViÖt Nam anh hïng. §èi víi c¸n bé, chiÕn sÜ c«ng an, ph¶i thùc hiÖn tèt t­ c¸ch cña ng­êi c«ng an c¸ch m¹ng lµ “§èi víi tù m×nh, ph¶i cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh. §èi víi ®ång sù ph¶i th©n ¸i gióp ®ì. §èi víi ChÝnh phñ, ph¶i tuyÖt ®èi trung thµnh. §èi víi nh©n d©n, ph¶i kÝnh träng, lÔ phÐp. §èi víi c«ng viÖc, ph¶i tËn tuþ. §èi víi ®Þch ph¶i c­¬ng quyÕt, kh«n khÐo”( TËp 5. tr 406). Víi thanh niªn, “Kh«ng cã viÖc g× khã. ChØ sî lßng kh«ng bÒn. §µo nói vµ lÊp biÓn. QuyÕt chÝ ¾t lµm nªn”( TËp 6. tr 95). Thanh niªn ph¶i lu«n lu«n rÌn luyÖn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, trän ®êi trung thµnh víi sù nghiÖp c¸ch m¹ng, víi Tæ quèc, víi §¶ng, víi giai cÊp. BÊt kú ë c­¬ng vÞ nµo, ®Òu kh«ng sî khã, kh«ng sî khæ, ®Òu mét lßng mét d¹ phôc vô lîi Ých chung cña giai cÊp, cña nh©n d©n, ®Òu nh»m môc ®Ých x©y dùng chñ nghÜa x· héi. §¹o ®øc c¸ch m¹ng lµ ®¹o ®øc tËp thÓ, nã ph¶i ®¸nh th¾ng vµ tiªu diÖt chñ nghÜa c¸ nh©n. Víi phô n÷, chÞ em phô n÷ ph¶i nhËn râ ®Þa vÞ vµ lµm nhiÖm vô ng­êi chñ n­íc nhµ; ph¶i cã quyÕt t©m míi, ®¹o ®øc míi, t¸c phong míi ®Ó lµm trßn nghÜa vô míi cña m×nh lµ gãp phÇn xøng ®¸ng vµo c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi. Muèn lµm trßn nhiÖm vô vÎ vang ®ã, phô n÷ ta ph¶i xo¸ bá c¸i t©m lý tù ty vµ û l¹i; ph¶i cã ý chÝ tù c­êng, tù lËp, ph¶i n©ng cao tr×nh ®é chÝnh trÞ, v¨n ho¸, kü thuËt. §èi víi thÇy gi¸o, c« gi¸o ph¶i gÇn gòi d©n chóng. C¸c thÇy gi¸o còng nh­ c¸c trÝ thøc kh¸c lµ lao ®éng trÝ ãc. Lao ®éng trÝ ãc ph¶i biÕt sinh ho¹t cña nh©n d©n, nÕu chØ dë s¸ch ®äc th× kh«ng ®ñ. Ph¶i yªu d©n, yªu häc trß, gÇn gòi nhau, gÇn gòi cha mÑ häc trß. Gi¸o dôc ë nhµ tr­êng vµ ë gia ®×nh cã quan hÖ víi nhau. ThÇy gi¸o ph¶i nªu tÊm g­¬ng s¸ng cho häc sinh noi theo. Víi thiÕu niªn, nhi ®ång, ®¹o ®øc céng s¶n chñ nghÜa ®èi víi c¸c ch¸u kh«ng gièng nh­ ®èi víi ng­êi lín. vÝ dô nh­ ®èi víi ng­êi n«ng d©n tËp thÓ th× s¶n xuÊt cho nhiÒu, cho tèt...thÇy gi¸o th× d¹y cho tèt, cho dÔ hiÓu. “§¹o ®øc céng s¶n chñ nghÜa ®èi víi c¸c ch¸u lµ ch¨m häc, gióp ng­êi lín, ®oµn kÕt, cã kû luËt tèt”. Hå ChÝ Minh kh¼ng ®Þnh ®¹o ®øc lµ gèc, lµ nÒn t¶ng cña ng­êi c¸ch m¹ng. NÒn t¶ng ®ã quy ®Þnh nh©n c¸ch, t­ c¸ch cña mçi ng­êi còng chÝnh lµ nh©n, nghÜa, trÝ, dòng, liªm nh­ng Hå ChÝ Minh kh«ng hÒ h¹ thÊp tµi n¨ng, kiÕn thøc häc vÊn mµ ®¹o ®øc lu«n lu«n ®i ®«i víi tµi n¨ng. Tµi n¨ng ph¶i g¾n chÆt víi ®¹o ®øc vµ ®Æt v÷ng trªn nÒn t¶ng ®¹o ®øc. Hå ChÝ Minh chØ râ, cã ®øc mµ kh«ng cã tµi th× kh«ng lµm ®­îc viÖc g×, kh¸c nµo nh­ «ng Bôt. Nh­ng cã ®ñ tµi mµ kh«ng cã ®øc trë thµnh kÎ v« dông. §¹o ®øc vµ tµi n¨ng lµ hai mÆt kh«ng thÓ thiÕu ®­îc ë mçi con ng­êi nh­ng gi÷a hai mÆt ®ã th× ®aä ®øc lµ gèc lµ nÒn t¶ng, lµ ®iÒu cÇn cã tr­íc. MÆt kh¸c, xÐt trong mçi ng­êi th× ®¹o ®øc lµ yÕu tè xuyªn suèt cuéc ®êi, tõ lóc Êu th¬ cho ®Õn khi tõ biÖt câi ®êi, cßn tµi n¨ng chØ cã thÓ trau dåi, thµnh ®¹t trong mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. Cho nªn, viÖc båi d­ìng, gi¸o dôc, tu d­ìng ®¹o ®øc lµ c«ng viÖc th­êng xuyªn, kh«ng hÒ ng¬i nghØ cña mçi con ng­êi ®Ó kh«ng ngõng tiÕn bé. 2. Néi dung c¬ b¶n t­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn 2.1. Quan niÖm cña Hå ChÝ Minh vÒ thanh niªn Lóc sinh thêi Hå ChÝ Minh lu«n coi thanh niªn lµ lùc l­îng r­êng cét cña ®Êt n­íc, t­¬ng lai cña d©n téc. Ng­êi cã niÒm tin lín lao vµo c¸c thÕ hÖ thanh niªn vµ thÊy ®­îc kh¶ n¨ng s¸ng t¹o to lín cña hä ®èi víi sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc. Tõ nhËn thøc ®ã, Hå ChÝ Minh th­êng nãi vµ viÕt vÒ thanh niªn rÊt ng¾n gän, ®¬n gi¶n nh­ng rÊt s©u s¾c, môc ®Ých lµ lµm cho mäi thanh niªn ®Òu cã thÓ hiÓu vµ thÊy ®­îc tr¸ch nhiÖm cña m×nh ®Ó tham gia vµo c«ng cuéc gi¶i phãng d©n téc, dùng x©y ®Êt n­íc. Hå ChÝ Minh cho r»ng thanh niªn cã ­íc m¬, hoµi b·o; cã ý chÝ vµ nghÞ lùc, kh¸t khao víi lý t­ëng cao ®Ñp vµ s½n sµng x¶ th©n v× nghÜa lín. Thanh niªn lµ líp ng­êi ë løa tuæi ®«i m­¬i, ®ang thêi kú sung søc; løa tuæi ham hiÓu biÕt, kh¸m ph¸, tù thÓ nghiÖm m×nh, cã kh¶ n¨ng ®Ó thùc hiÖn môc tiªu, lý t­ëng cao quý cña x· héi. §ång thêi còng lµ løa tuæi cã tÝnh nh¹y c¶m víi c¸i míi, c¸i ®Ñp vµ c¸i tiÕn bé, mµ Ýt chÞu ¶nh h­ëng cña nh÷ng tiªu cùc vµ thµnh kiÕn cña qu¸ khø. Nh­ng thanh niªn cßn thiÕu kinh nghiÖm do ch­a tõng tr¶i. ChÝnh v× vËy, nÕu ®­îc gi¸o dôc tèt, phï hîp víi tÝnh c¸ch, t©m lý, t¹o ra sù say mª nghÒ nghiÖp, say mª víi lý t­ëng sèng cao ®Ñp th× hä sÏ ph¸t huy ®­îc tÝnh n¨ng ®éng, s¸ng t¹o hä sÏ cã nh÷ng ®ãng gãp to lín trong sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña cña §¶ng, cña d©n téc. V× vËy, toµn §¶ng, toµn d©n, c¸c cÊp, c¸c ngµnh, c¸c ®oµn thÓ cÇn ph¶i quan t©m ch¨m sãc, vun trång ®Ó hä trë thµnh nh÷ng c«ng d©n h÷u Ých cho ®Êt n­íc. Hå ChÝ Minh ®· x¸c ®Þnh, thanh niªn lµ mét trong nh÷ng lùc l­îng lu«n lu«n h¨ng h¸i, xung phong ®i ®Çu, s½n sµng v­ît qua mäi khã kh¨n gian khæ, nhËn vµ hoµn thµnh tèt mäi nhiÖm vô ®­îc giao phã. Trong c¸ch m¹ng d©n téc d©n chñ, hä lu«n lµ lùc l­îng xung kÝch cèng hiÕn tuæi thanh xu©n cho sù nghiÖp ®Êu tranh, giµnh ®éc lËp, tù do cho Tæ quèc. Trong c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa, thanh niªn lµ ng­êi ®i ®Çu trong n¾m b¾t khoa häc, c«ng nghÖ, c¶i tiÕn kü thuËt, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ vµ v¨n hãa. Hä lµ nguån xung lùc m¹nh mÏ cña ®Êt n­íc, lµ mét trong nh÷ng lùc l­îng quan träng cña c¸ch m¹ng. Nh­ vËy, qua c¸c bµi nãi, bµi viÕt cña Hå ChÝ Minh vÒ thanh niªn, Ng­êi ®Òu cho r»ng thanh niªn lµ lùc l­îng cã trÝ tuÖ, n¨ng ®éng, s¸ng t¹o, giµu nghÞ lùc vµ lý t­ëng cao ®Ñp, hä cã thÓ ®¶m nhiÖm vµ hoµn thµnh tèt mäi nhiÖm vô khã kh¨n, nÆng nÒ khi c¸ch m¹ng giao phã, kÕ thõa, ph¸t huy truyÒn thèng ®¹o ®øc cña d©n téc. 2.2. §¸nh gi¸ cña Hå ChÝ Minh vÒ vÞ trÝ, vai trß cña thanh niªn Vµo nh÷ng n¨m cuèi thÕ kû XIX, ®Çu thÕ kû XX, c¸c sÜ phu yªu n­íc ë ViÖt Nam còng cã sù quan t©m ®Õn thanh niªn. Phan Béi Ch©u tõng göi g¾m kú väng vµo thanh niªn sang NhËt B¶n du häc trë vÒ hä sÏ gãp phÇn quan träng c¸ch t©n ®Êt n­íc... Nh­ng do ®iÒu kiÖn lÞch sö h¹n chÕ, do lËp tr­êng giai cÊp kh¸c nhau nªn c¸c sÜ phu yªu n­íc ch­a thÊy hÕt vµ ®¸nh gi¸ ®óng vÞ trÝ, vai trß cña thanh niªn ®èi víi sù nghiÖp cøu n­íc, gi¶i phãng d©n téc. §­îc trùc tiÕp chøng kiÕn c¸c phong trµo yªu n­íc cña d©n téc trong nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XX nh­ phong trµo §«ng Du, §«ng Kinh nghÜa thôc, Duy T©n, phong trµo chèng thuÕ Trung Kú v.v…víi sù tham gia ®«ng ®¶o, nhiÖt t×nh cña thanh niªn, häc sinh, sinh viªn, Hå ChÝ Minh c¶m nhËn s©u s¾c lßng yªu n­íc vµ kh¸t väng gi¶i phãng d©n téc cña thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam. Ra ®i t×m ®­êng cøu n­íc, Hå ChÝ Minh ®· mang trong m×nh niÒm tin t­ëng s©u s¾c r»ng, thÕ hÖ trÎ ViÖt Nam sÏ kÕ tôc ®­îc truyÒn thèng cña cha anh lµm c¸ch m¹ng ®¸nh ®uæi thùc d©n Ph¸p gi¶i phãng d©n téc, giµnh ®éc lËp tù do cho Tæ quèc. Kh¸c víi c¸c bËc tiÒn bèi vµ ®­¬ng thêi, Hå ChÝ Minh ®Õn víi chñ nghÜa M¸c - Lªnin, ®øng trªn lËp tr­êng cña giai cÊp c«ng nh©n, kÕ thõa vµ ph¸t triÓn s¸ng t¹o di s¶n t­ t­ëng tiÕn bé cña d©n téc vµ thêi ®¹i; víi tÇm nh×n chiÕn l­îc vµ ph­¬ng ph¸p khoa häc Ng­êi ®· ®¸nh gi¸ mét c¸ch ®óng ®¾n, kh¸ch quan, toµn diÖn vÒ thanh niªn. Hå ChÝ Minh cho r»ng thanh niªn lµ mét bé phËn quan träng cña d©n téc, lµ ng­êi chñ nh©n t­¬ng lai cña ®©t n­íc. Ngay tõ ®Çu nh÷ng n¨m hai m­¬i cña thÕ kû XX, ®Êt n­íc cßn ch×m ®¾m trong ®ªm tr­êng n« lÖ, Ng­êi ®· nhËn thÊy r»ng chØ cã dùa vµo thanh niªn míi ®ñ søc gi¶i phãng d©n téc, ®em l¹i ®éc lËp, tù do cho Tæ quèc. Lóc ®ã, thùc d©n Ph¸p ®· nÆn ra nh÷ng chÝnh s¸ch ru ngñ thanh niªn, lµm cho hä quªn ®i nçi nhôc mÊt n­íc. Trong th­ göi thanh niªn An Nam, Ng­êi ®· viÕt: “Hìi §«ng D­¬ng ®¸ng th­¬ng h¹i! Ng­êi sÏ chÕt mÊt nÕu ®¸m thanh niªn sím giµ cña ng­êi kh«ng sím håi sinh”( TËp 2, tr 01) Tõ nh×n nhËn ®ã, Hå ChÝ Minh ®· quyÕt t©m håi sinh cho thÕ hÖ trÎ. N¨m 1923, khi tõ gÜa nh÷ng ng­êi b¹n trong Héi liªn hiÖp thuéc ®Þa, Ng­êi ®· nãi: “§èi víi t«i, c©u tr¶ lêi ®· râ rµng; trë vÒ n­íc, ®i vµo quÇn chóng, thøc tØnh hä, tæ chøc hä, ®oµn kÕt hä, huÊn luyÖn hä, ®­a hä ra ®Êu tranh giµnh tù do, ®éc lËp"( TËp 1, tr 192). Ng­êi ®· nhËn thÊy thanh niªn lµ mét bé phËn ­u tó cña d©n téc mµ sø mÖnh cña hä lµ thóc ®Èy c¸ch m¹ng ph¸t triÓn. V× thÕ, khi tõ Liªn X« vÒ Qu¶ng Ch©u - Trung Quèc (1924), Ng­êi ®· t×m hiÓu tiÕp xóc víi nh÷ng thanh niªn yªu n­íc trong nhãm T©m T©m x· vµ ®· tæ chøc ra mét nhãm c¸ch m¹ng ®Çu tiªn. Ng­êi ®· thµnh lËp Héi ViÖt Nam C¸ch m¹ng Thanh niªn (1925), quy tô tÊt c¶ nh÷ng thanh niªn ViÖt Nam yªu n­íc ®Çy nhiÖt huyÕt vµo trong mét tæ chøc, nh»m gi¸c ngé chñ nghÜa M¸c – Lªnin cho hä, gióp hä hiÓu v× sao ph¶i lµm c¸ch m¹ng vµ lµm c¸ch m¹ng ph¶i nh­ thÕ nµo. Nh÷ng Héi viªn cña ViÖt Nam C¸ch m¹ng Thanh niªn sau khi ®­îc ®µo t¹o, huÊn luyÖn ®­îc ph¸i trë vÒ ho¹t ®éng trong n­íc, lµm nhiÖm vô truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c – Lªnin, gi¸c ngé quÇn chóng nh©n d©n, g©y dùng phong trµo c¸ch m¹ng vµ l·nh ®¹o quÇn chóng ®Êu tranh. Chøng tá tÇm nh×n chiÕn l­îc vµ niÒm tin lín lao cña Hå ChÝ Minh vµo thanh niªn. Ng­êi ®· thÊy ®­îc vÞ trÝ, vai trß quan träng cña thanh niªn trong sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc, giµnh ®éc lËp, tù do cho Tæ quèc. §iÒu ®ã ®· trë thµnh hiÖn thùc, khi nh÷ng héi viªn cña ViÖt Nam c¸ch m¹ng thanh niªn ®­îc huÊn luyÖn, ®µo t¹o trë vÒ n­íc lµm h¹t nh©n truyÒn b¸ chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ g©y dùng tæ chøc c¸ch m¹ng. C«ng lao to lín cña Héi ViÖt Nam C¸ch m¹ng Thanh niªn lµ ®­a giai cÊp c«ng nh©n nhanh chãng trë thµnh mét lùc l­îng chÝnh trÞ ®éc lËp; gi¸c ngé nhiÒu ng­êi ViÖt Nam yªu n­íc ®i theo con ®­êng c¸ch m¹ng v« s¶n, lµm ph¸ s¶n mäi khuynh h­íng cña chñ nghÜa c¶i l­¬ng t­ s¶n, ®Èy lïi t­ t­ëng quèc gia d©n téc t­ s¶n. Héi ®· gi¸o dôc, rÌn luyÖn, thö th¸ch lùa chän ra nh÷ng chiÕn sÜ ­u tó nhÊt ®Ó thµnh lËp §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam vµo ®Çu n¨m 1930. Héi ViÖt Nam C¸ch m¹ng Thanh niªn lµ tæ chøc tiÒn th©n cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam, Héi ®· lµm trßn vai trß, nhiÖm vô thøc tØnh d©n téc ViÖt Nam vµo nh÷ng n¨m hai m­¬i cña thÕ kû XX. §iÒu ®ã chøng tá Hå ChÝ Minh thÊy ®­îc vÞ trÝ, vai trß cña thanh niªn, rÊt chó träng ph¸t huy søc m¹nh vµ vai trß tæ chøc cña tuæi trÎ. §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam ra ®êi n¾m quyÒn l·nh ®¹o phong trµo d©n téc, thanh niªn cã lý t­ëng c¸ch m¹ng soi ®­êng ®· h¨ng h¸i, phÊn khëi tham gia tÝch cùc vµo c¸c phong trµo ®Êu tranh c¸ch m¹ng, s½n sµng chÊp nhËn, v­ît qua mäi khã kh¨n gian khæ, kÓ c¶ hy sinh tÝnh m¹ng ®· cïng víi §¶ng víi d©n téc lµm nªn th¾ng lîi Tæng khëi nghÜa c¸ch m¹ng Th¸ng T¸m 1945. Trong vßng m­êi l¨m n¨m ®Êu tranh c¸ch m¹ng, 1930 – 1945, ®· cã hµng ngµn thanh niªn trë thµnh nh÷ng c¸n bé trung kiªn cña §¶ng, nh÷ng anh hïng, liÖt sÜ anh dòng hy sinh trong thêi kú nµy hÇu hÕt lµ tuæi trÎ nh­: TrÇn Phó, Lý Tù Träng, NguyÔn §øc C¶nh, NguyÔn V¨n Cõ, Lª Hång Phong, NguyÔn ThÞ Minh Khai, Phïng ChÝ Kiªn, Hoµng V¨n Thô. C¸ch m¹ng th¸ng T¸m thµnh c«ng, n­íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ ra ®êi, thï trong, giÆc ngoµi, cÊu kÕt víi nhau hßng tiªu diÖt chÝnh quyÒn non trÎ, giÆc ®ãi, giÆc dèt hoµnh hµnh. Trong bèi c¶nh ®ã, Hå ChÝ Minh kh«ng nh÷ng chØ ra kh¶ n¨ng to lín cña thanh niªn trong c¸ch m¹ng gi¶i phãng d©n téc mµ cßn chØ ra vai trß vµ tiÒm n¨ng cña tuæi trÎ trong sù nghiÖp dùng x©y n­íc nhµ. Hå ChÝ Minh chñ tr­¬ng diÖt gÆc dèt, thùc hiªn phong trµo b×nh d©n häc vô vµ ®· ký s¾c lÖnh thµnh lËp tr­êng §¹i häc nh©n d©n ®Ó gi¸o dôc thanh niªn. Nh©n ngµy khai tr­êng ®Çu tiªn cña n­íc ViÖt Nam d©n chñ céng hoµ, th¸ng 9 n¨m 1945, Ng­êi ®· göi g¾m niÒm tin vµo thÕ hÖ trÎ: “Non s«ng ViÖt Nam cã trë nªn vÎ vang hay kh«ng, d©n téc ViÖt Nam cã b­íc tíi ®µi vinh quang ®Ó s¸nh vai c¸c c­êng quèc n¨m ch©u ®­îc hay kh«ng, chÝnh lµ nhê mét phÇn lín ë c«ng häc tËp cña c¸c em”( TËp 4, tr 33) Trong qu¸ tr×nh l·nh ®¹o d©n téc tiÕn hµnh cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p, chèng Mü vµ c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë miÒn B¾c, Hå ChÝ Minh lu«n nhÊn m¹nh vÞ trÝ, vai trß xung kÝch cña thanh niªn trong hµnh ®éng c¸ch m¹ng, Ng­êi chØ râ: “ViÖc g× khã cã thanh niªn, ë ®©u khã cã thanh niªn”. Theo Hå ChÝ Minh, sù nghiÖp c¸ch m¹ng cµng ph¸t triÓn th× cµng ®ßi hái thanh niªn thùc hiÖn tèt h¬n vai trß xung kÝch cña m×nh. Ng­êi nãi: “Thêi ®¹i nµy lµ thêi ®¹i vÎ vang cña thanh niªn. Mµ thanh niªn ph¶i lµ nh÷ng ®éi xung phong trªn c¸c mÆt trËn chÝnh trÞ, kinh tÕ, khoa häc, kü thuËt”( TËp 10, tr 390) Tõ ®ã, líp líp thanh niªn ®­îc ®µo t¹o ®«ng ®¶o, hä ®· gãp phÇn to lín lµm nªn th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng Ph¸p, chèng Mü vµ x©y dùng chñ nghÜa x· héi. Hå ChÝ Minh ®· nh¾c nhë c¶ d©n téc, nh÷ng ng­êi lín tuæi cÇn nhËn thøc ®óng ®¾n líp trÎ h«m nay, ch¨m lo, gi¸o dôc, ®µo t¹o vµ t¹o mäi ®iÒu kiÖn ®Ó hä lµm tèt vÞ trÝ, vai trß cña m×nh trong thêi ®¹i míi. Tr­íc lóc ®i xa, Hå ChÝ Minh tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh nh÷ng phÈm chÊt tèt ®Ñp còng nh­ vÞ trÝ, vai trß quan träng cña thanh niªn ®èi víi sù tr­êng tån cña d©n téc vµ sù th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Ng­êi mong muèn §¶ng, Nhµ n­íc vµ mçi gia ®×nh ViÖt Nam quan t©m, chó träng gi¸o dôc thanh niªn. Tõ viÖc ®¸nh gi¸ vÞ trÝ, vai trß cña thanh niªn, Hå ChÝ Minh chØ râ sù cÇn thiÕt vµ tÇm quan träng cña viÖc gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn nh»m gi¸o dôc ®µo t¹o hä trë thµnh con ng­êi míi x· héi chñ nghÜa, cã ®ñ ®øc, ®ñ tµi phôc vô sù nghiÖp c¸ch m¹ng. KÕ thõa, ph¸t huy truyÒn thèng gi¸o dôc, coi träng nh©n tµi cña d©n téc, Hå ChÝ Minh ®· coi viÖc gi¸o dôc thanh niªn lµ vÊn ®Ò chiÕn l­îc, lµ nhiÖm vô hµng ®Çu cña c¸ch m¹ng. Trong gi¸o dôc, Hå ChÝ Minh lu«n coi träng gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn v× ®ã lµ gèc, lµ nÒn t¶ng cña con ng­êi. Gi¸o dôc cã vai trß quyÕt ®Þnh cña tri thøc ®èi víi sù ph¸t triÓn cña mçi quèc gia, gi¸o dôc t¹o ra nh÷ng nhµ b¸c häc, chuyªn gia, kü s­ trªn c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng x· héi, nhê hä míi cã thÓ s¸ng t¹o, tiÕp thu kü thuËt tiªn tiÕn, c«ng nghÖ míi... nh­ng nÕu hä kh«ng cã ®¹o ®øc th× còng kh«ng thÓ ®¸p øng cho sù nghiÖp c¸ch m¹ng. C¸c thÕ hÖ cha anh ®i tr­íc ®· ®Êu tranh vµ lao ®éng, mang l¹i cuéc sèng Êm no, tù do, h¹nh phóc cho c¸c thÕ hÖ sau. Tre giµ, m¨ng mäc, thÕ hÖ sau kÕ tôc sù nghiÖp cña thÕ hÖ tr­íc, ®­a ®Êt n­íc ph¸t triÓn ®i lªn theo con ®­êng c¸ch m¹ng mµ toµn §¶ng, toµn d©n téc ®· lùa chän. Ng­êi viÕt: “Chóng ta cÇn ghi chÐp vµ th­êng nh¾c l¹i nh÷ng sù tÝch Êy, ®Ó gi¸o dôc nh©n d©n ta chÞu ®ùng gian khæ, v­ît mäi khã kh¨n, quyÕt t©m lµm trßn nhiÖm vô x©y dùng l¹i n­íc nhµ. §Ó gi¸o dôc thanh niªn ta rÌn luyÖn mét ý chÝ kiªn quyÕt quËt c­êng, mét t©m lý qu¶ c¶m xung phong, tin t­ëng vµo t­¬ng lai cña Tæ quèc, vµo lùc l­îng cña nh©n d©n, hy sinh lîi Ých riªng cho lîi Ých chung cña d©n téc” (TËp 7, tr 387 ). NÕu kh«ng gi¸o dôc ®¹o ®øc cho c¸c thÕ hÖ sau ®­îc tèt th× hä cã thÓ kh«ng kÕ tôc ®­îc sù nghiÖp c¸ch m¹ng thÕ hÖ tr­íc ®Ó l¹i. V× vËy, Hå ChÝ Minh nªu ra luËn ®iÓm mang tÝnh ch©n lý s©u s¾c lµ "Båi d­ìng thÕ hÖ c¸ch m¹ng cho ®êi sau lµ mét viÖc rÊt quan träng vµ rÊt cÇn thiÕt"( TËp 12, tr 510). Ng­êi coi ®ã lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô quan träng, cã ý nghÜa chiÕn l­îc ®Ó b¶o ®¶m th¾ng lîi cña c¸ch m¹ng ViÖt Nam. Theo Hå ChÝ Minh, viÖc trång ng­êi ngoµi nhiÖm vô quan träng phôc vô cho lîi Ých c¸ch m¹ng, cßn ph¶i ®¹t ®­îc môc tiªu s©u xa h¬n lµ ®Ó mçi con ng­êi tù hoµn thiÖn m×nh v­¬n tíi ch©n - thiÖn - mü. §ã chÝnh lµ nh©n tè then chèt quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng cña c¸ch m¹ng, sù tiÕn bé cña x· héi vµ tiÒn ®å cña d©n téc. 2.3. Nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña t­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn Trong di s¶n t­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc thanh niªn, vÊn ®Ò c¬ b¶n vµ næi bËt nhÊt lµ quan ®iÓm gi¸o dôc toµn diÖn. Trong viÖc gi¸o dôc toµn diÖn, Hå ChÝ Minh lu«n coi träng c¶ ®øc vµ tµi vµ mèi quan hÖ gi÷a hai mÆt ®ã trong sù hoµn thiÖn nh©n c¸ch con ng­êi míi. Ng­êi nªu râ: “Néi dung gi¸o dôc cÇn chó träng h¬n n÷a vÒ mÆt ®øc dôc. D¹y cho c¸c ch¸u ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, biÕt yªu Tæ quèc, yªu chñ nghÜa x· héi, yªu khoa häc, yªu lao ®éng vµ ng­êi lao ®éng, thËt thµ, dòng c¶m, s½n sµng tham gia lao ®éng vµ b¶o vÖ Tæ quèc”( T­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ Gi¸o dôc, NXB Lao §éng, Hµ Néi 2005, tr 210 ). “Trong viÖc gi¸o dôc vµ häc tËp, ph¶i chó träng ®ñ c¸c mÆt: ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, gi¸c ngé x· héi chñ nghÜa, v¨n ho¸, kü thuËt, lao ®éng vµ s¶n xuÊt”( TËp 10, tr 190). 2.3.1. TÇm quan träng cña viÖc gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho sinh viªn Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lu«n coi thanh niªn lµ lùc l­îng r­êng cét cña ®Êt n­íc; lµ ng­êi chñ t­¬ng lai cña n­íc nhµ. NhiÖm vô chÝnh cña thanh niªn lµ häc tËp, “D­íi chÕ ®é thùc d©n phong kiÕn, môc ®Ých ®i häc lµ cèt ®­îc m¶nh b»ng ®Ó lµm «ng th«ng, «ng ph¸n, lÜnh l­¬ng nhiÒu, ¨n ngon, mÆc ®Ñp. ThÕ th«i, sè phËn cña d©n téc thÕ nµo, t×nh h×nh thÕ giíi biÕn ®æi thÕ nµo, kh«ng hay, kh«ng biÕt g× hÕt”( TËp 7, tr 398). Ngµy nay viÖc häc cña sinh viªn nh»m n©ng cao tr×nh ®é nhËn thøc, hiÓu biÕt vÒ mäi mÆt. B©y giê häc ®Ó yªu Tæ quèc, yªu nh©n d©n, yªu lao ®éng, yªu khoa häc, yªu nh÷ng gi¸ trÞ ®¹o ®øc cao ®Ñp. Môc ®Ých häc lµ ®Ó lµm kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n ho¸ ®Òu tiÕn bé, c¸c d©n téc ®Òu ®oµn kÕt víi nhau. Häc ®Ó x©y dùng chñ nghÜa x· héi. Häc “®Ó phông sù Tæ quèc, phông sù nh©n d©n, lµm cho d©n giµu, n­íc m¹nh, tøc lµ ®Ó lµm trßn nhiÖm vô ng­êi chñ cña n­íc nhµ” (TËp 7, tr399). Môc ®Ých cña viÖc häc kh«ng chØ n©ng cao tr×nh ®é hiÓu biÕt cña m×nh mµ thanh niªn cßn ph¶i rÌn luyÖn tu d­ìng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, Hå ChÝ Minh chØ râ: “Häc ®Ó tu d­ìng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng: Cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng th× míi hy sinh tËn tôy víi c¸ch m¹ng, míi l·nh ®¹o ®­îc quÇn chóng ®­a c¸ch m¹ng tíi th¾ng lîi hoµn toµn”( TËp 6, tr 50). Theo Ng­êi, thanh niªn kh«ng chØ cã tµi n¨ng mµ cßn ph¶i cã ®¹o ®øc. §¹o ®øc lµ nguån gèc, lµ nÒn t¶ng cña ng­êi c¸ch m¹ng. “Còng nh­ s«ng th× cã nguån míi cã n­íc, kh«ng cã nguån th× s«ng c¹n. C©y ph¶i cã gèc, kh«ng cã gèc th× c©y hÐo. Ng­êi c¸ch m¹ng ph¶i cã ®¹o ®øc, kh«ng cã ®¹o ®øc th× dï tµi giái mÊy còng kh«ng l·nh ®¹o ®­îc nh©n d©n” (TËp 5, tr 252 - 253). §¹o ®øc lµ vÊn ®Ò tiªn quyÕt cña viÖc x©y dùng con ng­êi míi. V× vËy, thanh niªn ph¶i thÊy râ tÇm quan träng cña viÖc tu d­ìng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ n¨ng lùc ®Ó phôc vô c¸ch m¹ng. Theo Hå ChÝ Minh, ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lµ kiªn quyÕt xo¸ bá nh÷ng nguyªn t¾c, chuÈn mùc ®¹o ®øc phong kiÕn l¹c hËu tõng trãi buéc nh©n d©n lao ®éng vµo lÔ gi¸o hñ b¹i, phôc vô cho chÕ ®é ®¼ng cÊp, n« dÞch x· héi. §¹o ®øc c¸ch m¹ng mang b¶n chÊt c¸ch m¹ng khoa häc cña giai cÊp c«ng nh©n kÕt hîp víi truyÒn thèng ®¹o ®øc d©n téc ViÖt Nam vµ nh÷ng tinh hoa ®¹o ®øc nh©n lo¹i. “§¹o ®øc c¸ch m¹ng. §¹o ®øc ®ã kh«ng ph¶i lµ ®¹o ®øc thñ cùu. Nã lµ ®¹o ®øc míi, ®¹o ®øc vÜ ®¹i, nã kh«ng ph¶i v× danh väng cña c¸ nh©n, mµ v× lîi Ých chung cña §¶ng, cña d©n téc, cña loµi ng­êi” (TËp 5, tr 252). Theo Hå ChÝ Minh, ®¹o ®øc mµ thanh niªn cÇn rÌn luyÖn, x©y dùng lµ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lµm nÒn t¶ng, thanh niªn míi nhËn râ ®­îc môc ®Ých, ®éng c¬ häc tËp cña m×nh. Gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lµm cho thanh niªn nhËn râ ®­îc môc tiªu, lý t­ëng c¸ch m¹ng ®Ó phôc vô nh©n d©n, phôc vô giai cÊp lµm ®óng chñ tr­¬ng cña §¶ng. Hå ChÝ Minh lu«n nh¾c nhë, “Nh÷ng ng­êi céng s¶n chóng ta kh«ng mét phót nµo ®­îc quªn lý t­ëng cao c¶ cña m×nh lµ phÊn ®Êu cho Tæ quèc hoµn toµn ®éc lËp, cho chñ nghÜa x· héi hoµn toµn th¾ng lîi trªn ®Êt n­íc ta vµ trªn toµn thÕ giíi”(TËp 11, tr 372). Lý t­ëng cao ®Ñp mµ chóng ta ®ang phÊn ®Êu thùc hiÖn ®· ®­îc Hå ChÝ Minh x¸c ®Þnh kÕt hîp chÆt chÏ ®éc lËp d©n téc víi chñ nghÜa x· héi. Con ®­êng ®i tíi lý t­ëng Êy lµ con ®­êng khã kh¨n gian khæ; lµ mét cuéc ®Êu tranh rÊt phøc t¹p, l©u dµi, kh«ng chØ cã bÇu nhiÖt huyÕt vµ lßng yªu n­íc mµ cßn cã c¶ sù th«ng minh, s¸ng suèt cña khèi ãc, cã mét nghÞ lùc phi th­êng vµ víi tinh thÇn bÊt khuÊt cña mét chiÕn sÜ c¸ch m¹ng kiªn c­êng, tuyÖt ®èi trung thµnh víi §¶ng, víi sù nghiÖp c¸ch m¹ng nguyÖn phÊn ®Êu hy sinh cho môc tiªu lý t­ëng cao c¶ ®ã. §¹o ®øc chÝnh lµ phÈm chÊt cÇn ph¶i cã cña thanh niªn ®Ó tham gia vµo cuéc ®Êu tranh cho ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi, ®Ó cèng hiÕn nhiÒu nhÊt cho cuéc ®Êu tranh ®ã. §¹o ®øc lµ gèc, lµ nÒn t¶ng, v× muèn lµm c¸ch m¹ng, tr­íc hÕt thanh niªn ph¶i cã c¸i t©m trong s¸ng, c¸i ®øc cao ®Ñp míi gi÷ v÷ng ®­îc chñ nghÜa mµ m×nh ®i theo. §¹o ®øc còng lµ vò khÝ s¾c bÐn, m¹nh mÏ trong cuéc ®Êu tranh v× ®éc lËp tù do, v× chñ nghÜa x· héi. Bëi v× giai cÊp ®Þa chñ, phong kiÕn kh«ng tù nguyÖn nh­êng l¹i chÝnh quyÒn cho giai cÊp c«ng nh©n, mµ ph¶i b»ng cuéc ®Êu tranh kiªn c­êng, bÊt khuÊt cña giai cÊp c«ng nh©n, nh©n d©n lao ®éng, cña c¶ d©n téc, d­íi sù l·mh ®¹o cña §¶ng Céng s¶n míi thùc hiÖn ®­îc môc tiªu ®ã. ChÝnh v× vËy, Hå ChÝ Minh lu«n quan t©m gi¸o dôc, lµm râ tÇm quan träng cña cña ®¹o ®øc c¸ch m¹ng ®èi víi thanh niªn, nh÷ng ng­êi chñ t­¬ng lai cña n­íc nhµ. Thanh niªn ph¶i cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lµm nÒn t¶ng míi hoµn thµnh ®­îc nhiÖm vô hiÖn t¹i vµ nhiÖm vô c¸ch m¹ng trong t­¬ng lai, v× sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc, ®­a ®Êt n­íc ®i lªn chñ nghÜa x· héi lµ mét qu¸ tr×nh khã kh¨n, gian khæ, phøc t¹p vµ l©u dµi. 2.3.2. Néi dung c¬ b¶n t­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc ®¹o ®øc cho thanh niªn. Qua c¸c bµi nãi, bµi viÕt cña Hå ChÝ Minh, néi dung gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña Ng­êi nªu ra rÊt réng, võa cã nh÷ng chuÈn mùc chung cho mäi ng­êi, võa cã nh÷ng chuÈn mùc riªng ®èi víi tõng ®èi t­îng cô thÓ. Gi¸o dôc ®¹o ®øc cho thanh niªn ®­îc thÓ hiÖn ë c¸c néi dung chñ yÕu sau: Mét lµ, Gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn, theo Hå ChÝ Minh tr­íc hÕt ph¶i lµm cho thanh niªn n¾m ®­îc vÞ trÝ, tÇm quan träng cña ®¹o ®øc c¸ch m¹ng ®èi víi mçi ng­êi. §¹o ®øc lµ mét trong hai thµnh phÇn cÊu tróc cña nh©n c¸ch con ng­êi lµ ®øc vµ tµi. §¹o ®øc gi÷ vai trß quan träng hµng ®Çu, lµ c¸i gèc cña mçi con ng­êi mµ thanh niªn lµ nh÷ng chñ nh©n t­¬ng lai cña ®Êt n­íc, kh«ng cã ®¹o ®øc, kh«ng cã c¨n b¶n, th× kh«ng lµm næi viÖc g×. §¹o ®øc c¸ch m¹ng cña thanh niªn, Hå ChÝ Minh chØ râ: “§øc lµ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng. §ã lµ c¸i gèc rÊt quan träng. NÕu kh«ng cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng th× cã tµi còng v« dông. §¹o ®øc c¸ch m¹ng lµ triÖt ®Ó trung thµnh víi c¸ch m¹ng, mét lßng mét d¹ phôc vô nh©n d©n”(TËp 11, tr 329). §¹o ®øc lµ vÊn ®Ò tiªn quyÕt cña viÖc x©y dùng con ng­êi míi, thanh niªn ph¶i thÊy râ tÇm quan träng cña viÖc tu d­ìng ®¹o ®øc vµ n¨ng lùc ®Ó cã ®ñ ®øc, ®ñ tµi, phôc vô c¸ch m¹ng. Cã ®¹o ®øc c¸ch m¹ng lµm nÒn t¶ng thanh niªn míi hoµn thµnh ®­îc nhiÖm vô hiÖn t¹i vµ nhiÖm vô c¸ch m¹ng trong t­¬ng lai. §¹o ®øc chÝnh lµ nh÷ng phÈm chÊt ®ßi hái thanh niªn cÇn ph¶i cã ®Ó tham gia vµo c«ng cuéc x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc. §¹o ®øc lµ gèc, lµ nÒn t¶ng, bëi v× muèn lµm c¸ch m¹ng th× tr­íc hÕt con ng­êi ph¶i cã c¸i t©m trong s¸ng, c¸i ®øc cao ®Ñp ®èi víi giai cÊp c«ng nh©n, nh©n d©n lao ®éng, víi c¶ d©n téc. C¸i t©m, c¸i ®øc Êy ph¶i ®­îc thÓ hiÖn trong c¸c mèi quan hÖ x· héi hµng ngµy víi d©n víi n­íc, víi thÇy, c« gi¸o, víi b¹n bÌ, ®ång chÝ, ®ång nghiÖp, víi mäi ng­êi xung quanh m×nh. Theo Hå ChÝ Minh, ph¶i cã c¸i ®øc ®Ó ®i ®Õn c¸i trÝ. V× khi ®· cã c¸i trÝ, th× c¸i ®øc chÝnh lµ c¸i ®¶m b¶o cho ng­êi c¸ch m¹ng gi÷ v÷ng ®­îc chñ nghÜa M¸c – Lªnin vµ ®­a nã vµo trong cuéc sèng. Con ng­êi thùc sù cã ®¹o ®øc th× bao giê còng khiªm tèn, chÞu khã häc tËp, phÊn ®Êu ®Ó båi d­ìng n¨ng lùc, n©ng cao tµi n¨ng, trÝ tuÖ cña m×nh ®Ó hoµn thµnh nhiÖm vô mµ §¶ng, nh©n d©n giao phã. Hai lµ, Gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn Hå ChÝ Minh nªu lªn hµng ®Çu phÈm chÊt Trung víi n­íc, hiÕu víi d©n. §©y lµ phÈm chÊt bao trïm nhÊt, quan träng nhÊt cña mçi con ng­êi. Chóng ta biÕt r»ng kh¸i niÖm trung, hiÕu ®· cã trong t­ t­ëng ®¹o ®øc truyÒn thèng d©n téc ViÖt Nam vµ ph­¬ng §«ng, lµ chuÈn mùc ®¹o ®øc phong kiÕn mµ Nho gi¸o ®Ò ra. Trung cña Nho gi¸o lµ trung víi vua, bã hÑp trong ph¹m vi quan hÖ vua t«i, ph¶i hÕt lßng thê vua trong bÊt kú ®iÒu kiÖn nµo. HiÕu lµ hiÕu víi cha mÑ, ph¶i kÝnh träng th­¬ng yªu vµ hÕt lßng phông d­ìng cha mÑ ®Òn ®¸p c«ng ¬n sinh thµnh, d­ìng dôc. Kh¸i niÖm trung, hiÕu ®ã ®­îc Hå ChÝ Minh n©ng cao ph¸t triÓn víi ý nghÜa míi, mang tÝnh giai cÊp c«ng nh©n s©u s¾c ®Ó gi¸o dôc thanh niªn. Trung víi n­íc, hiÕu víi d©n tr­íc hÕt ph¶i cã tinh thÇn yªu n­íc nång nµn, phÊn ®Êu hy sinh v× lîi Ých cña quèc gia, d©n téc, lµm sao cho “d©n giµu, n­íc m¹nh". §èi víi thanh niªn, trung víi n­íc, hiÕu víi d©n, “tr­íc hÕt ph¶i yªu Tæ quèc, yªu nh©n d©n”. Yªu Tæ quèc, yªu nh©n d©n kh«ng ph¶i lµ lý thuyÕt, siªu h×nh mµ ®­îc thÓ hiÖn cô thÓ, thiÕt thùc trong häc tËp, tu d­ìng, trong mäi ho¹t ®éng cña cuéc sèng th­êng ngµy. Hå ChÝ Minh c¨n dÆn: “- Yªu Tæ quèc: viÖc g× tr¸i víi quyÒn lîi cña Tæ quèc, chóng ta kiªn quyÕt chèng l¹i. - Yªu nh©n d©n: viÖc g× hay ng­êi nµo ph¹m ®Õn lîi Ých chung cña nh©n d©n, chóng ta kiªn quyÕt chèng l¹i”( TËp 7, tr 398). NhiÖm vô quan träng hµng ®Çu cña thanh niªn lµ häc tËp thËt tèt, häc ®Ó n©ng cao nhËn thøc, häc ®Ó n¾m b¾t khoa häc kü thuËt, n¾m v÷ng chuyªn m«n nghiÖp vô. Nh­ng môc ®Ých cña häc tËp tèt còng nh»m phông sù Tæ quèc, phông sù nh©n d©n. §ã chÝnh lµ sù thÓ hiÖn trung víi n­íc, hiÕu víi d©n. Theo Ng­êi ph¶i gi¸o dôc cho thanh niªn “lu«n lu«n n©ng cao chÝ khÝ c¸ch m¹ng “trung víi n­íc, hiÕu víi d©n, nhiÖm vô nµo còng hoµn thµnh, khã kh¨n nµo còng v­ît qua, kÎ thï nµo còng ®¸nh th¾ng". Kh«ng sî khã kh¨n, gian khæ, hy sinh h¨ng h¸i thi ®­a t¨ng gia s¶n xuÊt vµ anh dòng chiÕn ®Êu, xung phong ®i ®Çu trong trong mäi c«ng t¸c. Theo Hå ChÝ Minh, mçi thanh niªn ph¶i cã lßng yªu n­íc nång nµn, tuyÖt ®èi trung thµnh víi Tæ quèc, víi giai cÊp c«ng nh©n; ph¶i c¨m thï s©u s¾c lò giÆc c­íp n­íc vµ bÌ lò ph¶n ®éng b¸n n­íc; ph¶i quyÕt t©m phÊn ®Êu v× sù nghiÖp c¸ch m¹ng vÎ vang cña §¶ng vµ cña d©n téc, ®Æt lîi Ých cña §¶ng, cña giai cÊp c«ng nh©n, cña d©n téc lªn trªn hÕt, tr­íc hÕt. Ng­êi chØ râ: "§¹o ®øc c¸ch m¹ng lµ ra søc phÊn ®Êu ®Ó thùc hiÖn môc tiªu cña §¶ng; hÕt søc trung thµnh phôc vô giai cÊp c«ng nh©n vµ n«ng d©n lao ®éng”( TËp 9, tr 286). §¹o ®øc c¸ch m¹ng lµ tuyÖt ®èi trung thµnh víi c¸ch m¹ng, víi nh©n d©n. “QuyÕt t©m suèt ®êi ®Êu tranh cho §¶ng, cho c¸ch m¹ng. §ã lµ ®iÒu chñ chèt nhÊt"( TËp 9, tr 285). Cã trung thµnh vµ quyÕt t©m phÊn ®Êu v× sù nghiÖp c¸ch m¹ng cña §¶ng vµ cña d©n téc th× míi d¸m dòng c¶m hy sinh quªn m×nh v× nghÜa lín; míi quyÕt t©m rÌn luyÖn m×nh theo lÏ sèng cao c¶ vµ t×nh c¶m c¸ch m¹ng, thùc sù " TËn trung víi n­íc, tËn hiÕu víi d©n" Hå ChÝ Minh lu«n nh¾c nhë thanh niªn ph¶i kÝnh träng vµ th­¬ng yªu cha mÑ, Ng­êi ®· më réng ch÷ hiÕu, tõ hiÕu víi cha mÑ ®Õn hiÕu víi nh©n d©n nh»m kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn gi÷a gia ®×nh vµ x· héi, gi÷a cha mÑ, anh, chÞ, em víi ®ång bµo vµ ®ång lo¹i. HiÕu víi nh©n d©n lµ ph¶i kÝnh träng, th­¬ng yªu nh©n d©n, häc tËp, lao ®éng chiÕn ®Êu v× nh©n d©n lµm cho “ai còng cã c¬m ¨n, ¸o mÆc, ai còng ®­îc häc hµnh". Ph¶i ch¨m lo, b¶o vÖ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña nh©n d©n, viÖc g× cã lîi cho d©n th× ph¶i hÕt søc lµm, viÖc g× cã h¹i cho d©n th× ph¶i hÕt søc tr¸nh. Thanh niªn ph¶i cã th¸i ®é ®óng ®¾n, ®Êu tranh chèng l¹i mäi biÓu hiÖn sai traÝ, g©y phiÒn hµ nhòng nhiÔu cho nh©n d©n, lµm cho d©n phÊn khëi tin t­ëng vµo chÕ ®é x· héi chñ nghÜa. Ba lµ, Gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn, Hå ChÝ Minh quan t©m gi¸o dôc lßng yªu th­¬ng con ng­êi, ®ã lµ mét trong nh÷ng phÈm chÊt ®¹o ®øc cao ®Ñp nhÊt cña con ng­êi. T×nh yªu th­¬ng ®ã lµ t×nh c¶m réng lín ®­îc thÓ hiÖn trong c¸c mèi quan hÖ b¹n bÌ, thÇy trß, ®ång chÝ, ®ång bµo...trong quan hÖ hµng ngµy. Nã ®ßi hái mçi thanh niªn tr­íc hÕt ph¶i nghiªm kh¾c chÆt chÏ víi b¶n th©n m×nh, réng r·i, ®é l­îng víi b¹n bÌ, ®ång chÝ Kh«ng chØ yªu th­¬ng gióp ®ì b¹n bÌ mµ thanh niªn cßn ph¶i biÕt yªu th­¬ng, kÝnh träng gióp ®ì mäi ng­êi. Bèn lµ, Gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn, Hå ChÝ Minh rÊt chó träng ®Õn viÖc gi¸o dôc nh÷ng phÈm chÊt cao quý: cÇn, kiÖm, liªm chÝnh, chÝ c«ng, v« t­. CÇn, kiÖm, liªm, chÝnh lµ nh÷ng kh¸i niÖm ®¹o ®øc ph­¬ng §«ng vµ ®¹o ®øc truyÒn thèng ViÖt Nam ®· ®­îc Hå ChÝ Minh sö dông. Ng­êi ®· gi÷ l¹i nh÷ng g× tèt ®Ñp cña qu¸ khø vµ ®­a vµo nh÷ng néi dung míi, c¸ch m¹ng mµ vÉn ®óng víi nh÷ng ý nghÜa ban ®Çu cña c¸c kh¸i niÖm ®ã. Hå ChÝ Minh th­êng xuyªn kªu gäi, gi¸o dôc mäi ng­êi thùc hiÖn cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh vµ Ng­êi ®· gi¶i thÝch rÊt râ, rÊt cô thÓ, rÊt dÔ hiÓu ®èi víi mäi ng­êi: CÇn, tøc lµ “lao ®éng cÇn cï, siªng n¨ng; lao ®éng cã kÕ ho¹ch s¸ng t¹o, cã n¨ng suÊt cao, lao ®éng víi tinh thÇn tù lùc c¸nh sinh, kh«ng l­êi biÕng, kh«ng û l¹i, kh«ng dùa dÉm” KiÖm, lµ tiÕt kiÖm søc lao ®éng, tiÕt kiÖm th× giê, tiÕt kiÖm tiÒn cña cña d©n, cña n­íc, cña b¶n th©n m×nh, ph¶i tiÕt kiÖm c¸i to ®Õn c¸i nhá, v× nhiÒu c¸i nhá céng l¹i thµnh c¸i to; “kh«ng xa xØ, kh«ng hoang phÝ, kh«ng bõa b·i”, “kh«ng liªn hoan chÌ chÐn lu bï”. Khi nãi vÒ KiÖm, Hå ChÝ Minh nhÊn m¹nh: “Cña c¶i nÕu hÕt cßn cã thÓ lµm thªm. Khi thêi giê ®· qua råi, kh«ng bao giê kÐo nã trë l¹i ®­îc. Cã ai kÐo l¹i ngµy h«m qua ®­îc kh«ng?”( TËp 5, tr 637). Do ®ã, thanh niªn ph¶i biÕt tiÕt kiÖm, kh«ng xa xØ, kh«ng hoang phÝ. Lu«n gi÷ m×nh trong s¹ch, kh«ng tham lam, ngay th¼ng, thËt thµ. Liªm, lµ “lu«n lu«n t«n träng gi÷ g×n cña c«ng vµ cña d©n”, “kh«ng x©m ph¹m mét ®ång xu, mét h¹t thãc cña Nhµ n­íc, cña nh©n d©n”. Ph¶i “trong s¹ch, kh«ng tham lam”. “Kh«ng tham tiÒn tµi, kh«ng tham sung s­íng. Kh«ng tham ng­êi t©ng bèc m×nh. V× vËy mµ quang minh chÝnh ®¹i, kh«ng bao giê hñ ho¸”. ChØ cã mét thø ham lµ “ham häc, ham lµm, ham tiÕn bé”. Ph¶i trong s¹ch; ph¶i ham häc tËp ®Ó kh«ng ngõng n©ng cao hiÓu biÕt, chuyªn m«n nghiÖp vô vµ cÇn ph¶i chèng l¹i t­ t­ëng sî khã nhäc, nguy hiÓm, ng¹i gian khæ khã kh¨n. Ng­êi chØ râ: "Thanh niªn cÇn ph¶i chèng t©m lý tù t­, tù lîi, chØ lo lîi Ých riªng vµ sinh ho¹t riªng cña m×nh”. Chèng t©m lý ham sung s­íng vµ tr¸nh khã nhäc. Chèng thãi xem khinh lao ®éng, nhÊt lµ lao ®éng ch©n tay. Chèng l­êi biÕng, xa xØ. Chèng c¸ch sinh ho¹t uû mÞ. Chèng kiªu ng¹o, gi¶ dèi, khoe khoang"(7, , tr 455). ChÝnh, nghÜa lµ kh«ng tµ, th¼ng th¾n, ®óng ®¾n. §èi víi m×nh, kh«ng tù cao tù ®¹i, lu«n chÞu khã häc tËp cÇu tiÕn bé, lu«n tù kiÓm ®iÓm ®Ó ph¸t triÓn ®iÒu hay, söa ®æi ®iÒu dë cña b¶n th©n m×nh. §èi víi ng­êi, kh«ng nÞnh hãt ng­êi trªn, kh«ng xem khinh ng­êi d­íi, lu«n gi÷ th¸i ®é ch©n thµnh, khiªm tèn, ®oµn kÕt thËt thµ; kh«ng dèi tr¸, lõa läc. §èi víi viÖc, ®Ó viÖc c«ng lªn trªn, lªn tr­íc viÖc t­, viÖc nhµ. §· phô tr¸ch viÖc g× th× quyÕt lµm cho kú ®­îc, cho ®Õn n¬i ®Õn chèn, kh«ng sî khã kh¨n, nguy hiÓm; viÖc thiÖn th× dï nhá mÊy còng lµm, viÖc c¸c th× dï nhá mÊy còng tr¸nh. Mçi ngµy cè lµm mét viÖc lîi cho n­íc, cho d©n. CÇn, kiÖm, chÝnh, chÝ c«ng, v« t­ lµ c¸i gèc quan träng cña ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, cña con ng­êi ViÖt Nam míi, còng lµ c¸i gèc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña thanh niªn. Hå ChÝ Minh chØ râ: “Trêi cã bèn mïa: Xu©n, H¹, Thu, §«ng §Êt cã bèn ph­¬ng: §«ng, T©y, Nam, B¾c Ng­êi cã bèn ®øc: CÇn, KiÖm, Liªm, ChÝnh ThiÕu mét mïa th× kh«ng thµnh trêi ThiÕu mét ph­¬ng th× kh«ng thµnh ®Êt ThiÕu mét ®øc th× kh«ng thµnh ng­êi” (TËp 5, , tr 631). Ng­êi yªu cÇu thanh niªn ph¶i lu«n trau dåi ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, khiªm tèn, chèng kiªu c¨ng, tù m·n, chèng l·ng phÝ xa hoa, cÇn kiÖm trong lao ®éng, häc tËp, c«ng t¸c, cã ®êi t­ trong s¸ng “vÞ c«ng vong t­". Thùc hµnh tù phª b×nh vµ phª b×nh th¼ng th¾n ®Ó gióp nhau cïng tiÕn bé. ChÝ c«ng v« t­, lµ “§em lßng chÝ c«ng v« t­ mµ ®èi víi ng­êi, víi viÖc”. “Khi lµm bÊt cø viÖc g× còng ®õng nghÜ ®Õn m×nh tr­íc, khi h­ëng thô th× m×nh nªn ®i sau”, “ph¶i lo tr­íc thiªn h¹, vui sau thiªn h¹”. §èi lËp víi chÝ c«ng v« t­ lµ dÜ c«ng vi t­, ®ã lµ ®iÒu mµ ®¹o ®øc míi ph¶i chèng l¹i. ChÝ c«ng v« t­ lµ nèi tiÕp cña cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh. CÇn, kiÖm, liªm, chÝnh sÏ dÉn ®Õn chÝ c«ng v« t­; ng­îc l¹i ®· chÝ c«ng v« t­, mét lßng v× n­íc v× d©n, v× §¶ng th× nhÊt ®Þnh sÏ thùc hiÖn ®­îc cÇn, kiÖm, liªm, chÝnh. N¨m lµ, §¹o ®øc c¸ch m¹ng cña thanh niªn lµ tin t­ëng vµo sù l·nh ®¹o cña §¶ng, ra søc phÊn ®Êu ®Ó thùc hiÖn môc tiªu cña §¶ng. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam lµ ®éi tiªn phong cña giai cÊp c«ng nh©n, lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh, lµ ng­êi chÌo l¸i ®­a con thuyÒn c¸ch m¹ng ViÖt Nam v­ît qua mäi th¸c ghÒnh ®i ®Õn bê bÕn th¾ng lîi. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam lµ ng­êi gi¸o dôc, d×u d¾t, rÌn luyÖn vµ t¹o ®iÒu kiÖn cho thanh niªn häc tËp, phÊn ®Êu, tu d­ìng vµ thÓ hiÖn tµi n¨ng cña m×nh, cèng hiÕn cho sù nghiÖp c¸ch m¹ng. Tin t­ëng vµo sù l·nh ®¹o cña §¶ng, thanh niªn ph¶i kh«ng ngõng häc tËp n©ng cao hiÓu biÕt chñ nghÜa M¸c - Lª nin, n¾m v÷ng ®­êng lèi, chñ tr­¬ng cña §¶ng. Ng­êi nãi: C¸c ch¸u ph¶i cè g¾ng häc tËp kü thuËt, v¨n ho¸, chÝnh trÞ...... NÕu kh«ng häc v¨n ho¸, kh«ng cã tr×nh ®é v¨n ho¸ th× kh«ng häc tËp ®­îc kü thuËt, kh«ng häc tËp ®­îc kü thuËt th× kh«ng theo kÞp ®­îc nhu cÇu vÒ kinh tÕ n­íc nhµ, nh­ng ph¶i chó ý häc chÝnh trÞ, v× chØ häc v¨n ho¸, kü thuËt mµ kh«ng cã chÝnh trÞ th× nh­ ng­êi nh¾m m¾t mµ ®i. Häc chÝnh trÞ lµ häc chñ nghÜa M¸c – Lªnin vµ ®­êng lèi quan ®iÓm cña §¶ng ®Ó hiÓu râ nhiÖm vô c¸ch m¹ng ®ång thêi x©y dùng cho b¶n th©n m×nh mét ph­¬ng ph¸p nhËn thøc ®óng ®¾n tr­íc nh÷ng diÔn biÕn phøc t¹p cña cuéc sèng, ®Ó tõ ®ã v÷ng tin vµo lý t­ëng c¸ch m¹ng, tr¸nh mäi sai lÇm vÊp ng·. N¾m v÷ng chñ nghÜa M¸c – Lªnin, phÊn ®Êu v× lîi Ých chung cña §¶ng, cña c¸ch m¹ng, cña giai cÊp, cña d©n téc, thanh niªn kh«ng ngÇn ng¹i, phÊn ®Êu hy sinh, lu«n ®Æt lîi Ých chung lªn trªn lîi Ých c¸ nh©n, ®øng v÷ng trªn lËp tr­êng cña giai cÊp c«ng nh©n ®Ó hÕt lßng, hÕt søc ®Êu tranh cho chñ nghÜa x· héi vµ chñ nghÜa céng s¶n, cho giai cÊp c«ng nh©n vµ cho toµn thÓ nh©n d©n lao ®éng. §ã lµ tinh thÇn kh«ng sî gian khæ, hy sinh, tinh thÇn "®©u cÇn thanh niªn cã, ®©u khã cã thanh niªn"; h¨ng h¸i xung phong g­¬ng mÉu trong c«ng t¸c, trong häc hái, tiÕn bé, trong ®¹o ®øc c¸ch m¹ng. Thanh niªn ph¶i trë thµnh mét trong nh÷ng nguån néi lùc to lín cho sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o vÖ Tæ quèc, hoµn thµnh xuÊt s¾c mäi nhiÖm vô mµ §¶ng, nh©n d©n giao phã. S¸u lµ, §¹o ®øc c¸ch m¹ng cña thanh niªn lµ ph¶i tù gi¸o dôc, tù rÌn luyÖn vµ chèng l¹i chñ nghÜa c¸ nh©n. §èi víi thanh niªn, khi cã ®­îc häc thøc th­êng cã biÓu hiÖn t­ t­ëng tiÓu t­ s¶n. Hå ChÝ Minh chØ râ: “T­ t­ëng tiÓu t­ s¶n lµ c¸i g×?. Nã lµ c¸ nh©n chñ nghÜa. C¸ nh©n chñ nghÜa n㠮Πra t­ t­ëng danh lîi, chØ muèn lµm «ng nµy «ng kh¸c, bµ nµy bµ kh¸c...Råi t­ t­ëng danh lîi l¹i ®Î ra con nã, råi con nã l¹i ®Î ra ch¸u nã.....tøc lµ hai c¸i khinh: khinh lao ®éng ch©n tay vµ khinh ng­êi lao ®éng ch©n tay vµ hai c¸i sî lµ: sî khã nhäc vµ sî khæ”( TËp 9, tr 172). V× vËy, thanh niªn ph¶i tù häc tËp rÌn luyÖn n©ng cao nhËn thøc hiÓu biÕt, hoµn thiÖn thÕ giíi quan, nh©n sinh quan céng s¶n, kiªn quyÕt chèng nh÷ng biÓu hiÖn t­ t­ëng tiÓu t­ s¶n trong b¶n th©n m×nh, ®Ó kh«ng ngõng tiÕn bé. NÕu thanh niªn kh«ng tù gi¸c gi¸o dôc, rÌn luyÖn, ®Æt lîi Ých tËp thÓ lªn trªn lîi Ých c¸ nh©n th× c¸ nh©n chñ nghÜa cã c¬ héi trçi dËy. Bëi v×: “Chñ nghÜa c¸ nh©n tr¸i víi ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, nÕu nã cßn l¹i trong m×nh, dï lµ Ýt th«i, th× nã sÏ chê dÞp ®Ó ph¸t triÓn, ®Ó che lÊp ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, ®Ó ng¨n trë ta mét lßng mét d¹ ®Êu tranh cho sù nghiÖp c¸ch m¹ng”. Chñ nghÜa c¸ nh©n lµ mét thø rÊt gian gi¶o, x¶o quyÖt, nã khÐo dç dµnh ng­êi ta ®i xuèng dèc. Mµ ai còng biÕt xuèng dèc th× dÔ h¬n lªn dèc. V× thÕ mµ cµng nguy hiÓm" (TËp 9, tr 283 - 284). Hå ChÝ Minh còng kh¼ng ®Þnh r»ng. “§Êu tranh chèng chñ nghÜa c¸ nh©n kh«ng ph¶i lµ “giµy xÐo lªn lîi Ých c¸ nh©n". Mçi ng­êi ®Òu cã tÝnh c¸ch riªng, së tr­êng riªng, ®êi sèng riªng cña b¶n th©n vµ cña gia ®×nh m×nh. NÕu nh­ lîi Ých c¸ nh©n ®ã kh«ng tr¸i víi lîi Ých tËp thÓ th× kh«ng ph¶i lµ xÊu”( TËp 9, tr 291 ). V× VËy, ®ßi hái thanh niªn ph¶i gi¶i quyÕt ®óng ®¾n mèi quan hÖ gi÷a lîi Ých cña m×nh víi lîi Ých tËp thÓ x· héi, ph¶i biÕt lµm cho lîi Ých c¸ nh©n vµ lîi Ých tËp thÓ, x· héi ph¸t triÓn hµi hoµ. Theo Hå ChÝ Minh, ®èi víi thanh niªn cÇn ph¶i th­êng xuyªn chèng l¹i c¸ nh©n chñ nghÜa. Muèn s÷a ch÷a c¸ nh©n chñ nghÜa, thanh niªn cÇn ®Æt l¹i c©u hái: Häc ®Ó lµm g×? Häc ®Ó phôc vô ai? §ã lµ hai c©u hái cÇn ph¶i tr¶ lêi døt kho¸t th× míi cã ph­¬ng h­íng ®Ó söa ch÷a khuyÕt ®iÓm cña m×nh. Do ®ã, mçi thanh niªn ph¶i tù gi¸o dôc, rÌn luyÖn n©ng cao nhËn thøc, hoµn thiÖn thÕ giíi quan, nh©n sinh quan céng s¶n, kiªn quyÕt chèng nh÷ng biÓu hiÖn t­ t­ëng tiÓu t­ s¶n trong b¶n th©n m×nh ®Ó kh«ng ngõmg tiÕn bé. Tù tu d­ìng ®¹o ®øc còng ph¶i th­êng xuyªn “nh­ c«ng viÖc röa mÆt hµng ngµy”, kh«ng hÒ ng¬i nghØ, ph¶i kiªn tr×, bÒn bØ v× “®¹o ®øc c¸ch m¹ng kh«ng ph¶i trªn trêi sa xuèng. Nã do ®Êu tranh, rÌn luyÖn bÒn bØ hµng ngµy mµ ph¸t triÓn vµ cñng cè. Còng nh­ ngäc cµng mµi cµng s¸ng, vµng cµng luyÖn cµng trong”( TËp 9, tr 293). B¶y lµ, §¹o ®øc c¸ch m¹ng cña thanh niªn cßn ®­îc thÓ hiÖn ë tinh thÇn quèc tÕ trong s¸ng. §ã lµ tinh thÇn ®oµn kÕt quèc tÕ v« s¶n mµ Hå ChÝ Minh ®· nªu lªn “Bèn ph­¬ng v« s¶n ®Òu lµ anh em”. Ng­êi ®ßi hái thanh niªn ph¶i lu«n lu«n quan t©m ®Õn t×nh h×nh thÕ giíi, Ng­êi nh¾c nhë thanh niªn: “Ph¶i chó ý ®Õn t×nh h×nh thÕ giíi, v× n­íc ta lµ mét bé phËn cña thÕ giíi, mäi viÖc trªn thÕ giíi ®Òu cã quan hÖ víi n­íc ta, viÖc g× trong n­íc ta còng quan hÖ víi thÕ giíi” (TËp 7, tr 455). Tinh thÇn quèc tÕ trong s¸ng lµ phÈm chÊt ®¹o ®øc, lµ yªu cÇu ®¹o ®øc nh»m vµo mèi quan hÖ réng lín v­ît qua biªn giíi, l·nh thæ quèc gia, d©n téc. ViÖc gi¸o dôc cña §¶ng vµ viÖc nhËn thøc, rÌn luyÖn cña mçi thanh niªn ph¶i lu«n ®­îc n©ng cao, kh«ng thÓ coi nhÑ. Ph¶i quan t©m ®Õn cuéc ®Êu tranh cña giai cÊp v« s¶n c¸c n­íc, cña c¸c d©n téc, gãp phÇn më réng quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ, t¨ng c­êng hiÓu biÕt, h÷u nghÞ, ®oµn kÕt vµ hîp t¸c víi thanh niªn c¸c n­íc, thùc hiÖn nhiÖm vô ®èi ngo¹i cña §¶ng ®ãng gãp tÝch cùc vµo phong trµo thanh niªn thÕ giíi v× hoµ b×nh, ®éc lËp d©n téc, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi. Gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn cßn ®­îc thÓ hiÖn ë ®øc tÝnh häc kh«ng biÕt mái. §Ó trë thµnh nh÷ng c«ng d©n h÷u Ých, cã tµi, cã ®øc th× ngoµi viÖc häc ë tr­êng thanh niªn ph¶i tù häc, tù gi¸o dôc tu d­ìng ®¹o ®øc ®Ó hoµn thiÖn m×nh. Theo Hå ChÝ Minh, nÒn gi¸o dôc míi cña chóng ta nh»m biÕn qu¸ tr×nh ®µo t¹o thµnh tù ®µo t¹o, tù häc tËp ®Ó n¾m v÷ng tri thøc khoa häc vµ hiÓu biÕt vÒ mäi mÆt cña ®êi sèng chÝnh trÞ, x· héi. Hå ChÝ Minh chØ râ: “Tr­êng huÊn luyÖn ®· gióp anh em biÕt ph­¬ng h­íng, biÕt nh»m môc ®Ých mµ ®i. Nh­ vËy anh em häc Ýt nh­ng bæ Ých nhiÒu...råi sau anh em cßn ph¶i häc n÷a, häc m·i trong khi ®i lµm viÖc”( TËp 4, tr 101). Tù häc lµ mét nhiÖm vô quan träng cña mçi thanh niªn. “Häc hái lµ mét viÖc ph¶i tiÕp tôc suèt ®êi. Suèt ®êi ph¶i g¾n liÒn lý luËn víi c«ng t¸c thùc tÕ. Kh«ng ai cã thÓ tù cho m×nh ®· biÕt ®ñ råi, biÕt hÕt råi. ThÕ giíi ngµy ngµy ®æi míi, nh©n d©n ta ngµy cµng tiÕn bé, cho nªn chóng ta ph¶i tiÕp tôc häc vµ hµnh ®Ó tiÕn bé kÞp nh©n d©n”( TËp 8, tr 215). Hå ChÝ Minh lµ m«t tÊm g­¬ng tù häc, tù tu d­ìng ®¹o ®øc. Trong suèt nh÷ng n¨m ho¹t ®éng, qua c¸c n­íc, c¸c ch©u lôc, Ng­êi ®· tù häc, tù rÌn luyÖn tu d­ìng ®Ó cã ®­îc vèn tri thøc uyªn b¸c vµ trë thµnh l·nh tô thiªn tµi, mét nhµ v¨n ho¸ lín cña thêi ®¹i. Tù häc lµ nhiÖm vô th­êng xuyªn, suèt ®êi, ®ßi hái mçi thanh niªn ph¶i tù gi¸c häc tËp, tu d­ìng nh»m ®¸p øng yªu cÇu, nhiÖm vô cña c¸ch m¹ng, cña cuéc sèng ®ang ®Æt ra. Tù häc lµ mét c«ng viÖc hÕt søc khã kh¨n, v× cuéc sèng mu«n h×nh, mu«n vÎ ®ßi hái mçi thanh niªn ph¶i cã ý chÝ, b¶n lÜnh, lËp tr­êng kiªn ®Þnh ®Ó chiÕn th¾ng chñ nghÜa c¸ nh©n trong b¶n th©n m×nh, kh«ng tho¶ m·n dõng l¹i; kh«ng tù kiªu, tù ®¹i, dÊu dèt mµ ph¶i häc th­êng xuyªn, liªn tôc, suèt ®êi ®Ó tu d­ìng phÈm chÊt ®¹o ®øc vµ n¨ng lùc c«ng t¸c. §Ó hoµn thµnh nhiÖm vô thanh niªn cÇn ph¶i t×m cho m×nh c¸ch häc, kh«ng chØ häc trong s¸ch vë mµ cßn ph¶i häc b¹n bÌ, häc lÉn nhau, thùc hµnh, thÝ nghiÖm, th¶o luËn, häc trong thùc tÕ, häc nh©n d©n...®Ó cã ®­îc tri thøc võa chuyªn s©u võa toµn diÖn. Hå ChÝ Minh lu«n nhÊn m¹nh mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a häc víi hµnh. Ng­êi nh×n thÊy ë mèi quan hÖ nµy kh¶ n¨ng to lín ®èi víi viÖc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn nh÷ng con ng­êi míi XHCN. V× vËy, Hå ChÝ Minh lu«n khuyªn thanh niªn häc víi hµnh ph¶i ®i ®«i víi nhau vµ nhÊn m¹nh, häc kh«ng hµnh th× häc v« Ých, hµnh mµ kh«ng häc th× hµnh kh«ng tr«i ch¶y. Häc ®i ®«i víi hµnh cho phÐp cïng mét lóc h×nh thµnh c¶ tri thøc vµ kû n¨ng cña mçi ng­êi. Häc ®i ®«i víi hµnh, lý luËn g¾n liÒn víi thùc tiÔn. Häc tËp n©ng cao tr×nh ®é hiÓu biÕt lý luËn lµ rÊt cÇn thiÕt vµ quan träng, v× cã lý luËn soi ®­êng míi cã hµnh ®éng ®óng trong häc tËp vµ c«ng t¸c. Lý luËn ph¶i g¾n liÒn víi thùc tiÔn. “Häc lý luËn kh«ng ph¶i lµ ®Ó nãi mÐp, nh­ng biÕt lý luËn mµ kh«ng thùc hµnh lµ lý luËn su«ng. Häc ®Ó ¸p dông vµo viÖc lµm. Lµm mµ kh«ng cã lý luËn th× kh«ng kh¸c g× ®i mß trong ®ªm tèi, võa chËm ch¹p võa hay vÊp v¸p. Cã lý luËn th× míi hiÓu ®­îc mäi viÖc trong x· héi, trong phong trµo ®Ó chñ tr­¬ng cho ®óng, lµm cho ®óng”( TËp 6, tr 47). Mét trong nh÷ng nguyªn t¾c c¬ b¶n cña chñ nghÜa M¸c – Lªnin lµ sù thèng nhÊt gi÷a lý luËn víi thùc tiÔn. Thùc tiÔn mµ kh«ng cã lý luËn h­íng dÉn lµ thùc tiÔn mï qu¸ng. Lý luËn kh«ng liªn hÖ víi thùc tiÔn lµ lý luËn su«ng. “Lý luËn ph¶i ®em ra thùc hµnh, thùc hµnh ph¶i nh»m theo lý luËn”. Theo Hå ChÝ Minh, sù thèng nhÊt gi÷a lý luËn víi thùc tiÔn kh«ng chØ lµ mét quy luËt nhËn thøc mµ cßn lµ quy luËt cña sù ph¸t triÓn toµn diÖn nh©n sinh quan con ng­êi. Bëi vËy, thanh niªn häc n¾m ch¾c lý luËn ph¶i biÕt vËn dông vµo thùc tÕ cuéc sèng hiÖn t¹i còng nh­ sau nµy. Theo Hå ChÝ Minh, gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cho thanh niªn kh«ng ph¶i nãi nh÷ng ®iÒu chung chung, thuyÕt gi¸o vÒ ®¹o ®øc; kh«ng ph¶i chØ dõng l¹i ë tu th©n d­ìng tÝnh v× lîi Ých c¸ nh©n mµ ®¹o ®øc ph¶i ®­îc thÓ hiÖn trong hµnh ®éng, viÖc lµm cô thÓ cña thanh niªn. Hå ChÝ Minh ®ßi hái thanh niªn ph¶i tù hái m×nh ®· lµm g× cho n­íc nhµ, chø kh«ng ph¶i lµ, hái n­íc nhµ ®· cho m×nh nh÷ng g×? Hå ChÝ Minh nãi tíi ®¹o ®øc lµ nãi tíi phÈm chÊt cña con ng­êi trong ho¹t ®éng, coi ®ã lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn tinh thÇn cÇn thiÕt ®Ó ®­a ho¹t ®éng ®Õn kÕt qu¶ cuèi cïng. §¹o ®øc n¶y sinh tõ ho¹t ®éng thùc tiÔn, trong häc tËp, lao ®éng, trong sinh ho¹t hµng ngµy... ®ã lµ ®iÒu kiÖn ®Ó rÌn luyÖn ®¹o ®øc. ChØ cã ho¹t ®éng trong thùc tiÔn thanh niªn míi tù thÓ nghiÖm m×nh, h×nh thµnh dÇn ®­îc nh÷ng phÈm chÊt ®¹o ®øc cÇn thiÕt. Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®· ®Æt nÒn mãng, khai sinh nÒn ®¹o ®øc c¸ch m¹ng vµ ®· nªu tÊm g­¬ng s¸ng, mÉu mùc vÒ thùc hiÖn ®¹o ®øc ®Ó gi¸o dôc cho c¸n bé, ®¶ng viªn vµ nh©n d©n ta. T­ t­ëng ®¹o ®øc Hå ChÝ Minh ®· trë thµnh nÒn t¶ng ®¹o ®øc c¸ch m¹ng cña n­íc ta tõ sau c¸ch m¹ng Th¸ng T¸m (1945 ®Õn nay). T­ t­ëng Hå ChÝ Minh vÒ gi¸o dôc ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, ®· gi¸o dôc c¸c thÕ hÖ thanh niªn ViÖt Nam trë thµnh nh÷ng trÝ thøc cã ®ñ ®øc, ®ñ tµi gãp phÇn m×nh lµm nªn nh÷ng th¾ng lîi to lín cña d©n téc. Ngµy nay, t­ t­ëng ®ã cña Ng­êi tiÕp tôc soi s¸ng cho thanh niªn häc tËp, phÊn ®Êu tu d­ìng, rÌn luyÖn, gi÷ v÷ng phÈm chÊt ®¹o ®øc cña con ng­êi ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ. Tµi liÖu tham kh¶o: 1. Đoàn Nam Đàn: Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thanh niên, NXBCTQG, Hà Nội 2002 2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội VI, VII, VIII, IX, X 3. Đoàn thanh niªn Cộng sản Hồ ChÝ Minh: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII, IX 4. TS Trần Quy Nhơn: Tư tưởng Hồ ChÝ Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, NXB Giáo dục 2005 1. Phùng hữu Phú: Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, NXBCTQG, Hà nội 1996 6. TS Nguyễn Văn Sáu: Nghiªn cứu, gi¸o dục tư tưởng Hồ Chí Minh trong thời kỳ đổi mới, NXB Lý luận chính trị, 2005 7. PGS, TS Lê Văn Tích: Đưa tư tưởng Hồ Chí Minh vào cuộc sống - Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn, NXBCTQG, Hà Nội 2006

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docTư tưởng Hồ chí Minh về giáo dục đạo đức cách mạng cho thanh niên.doc