Đề tài Giới và quyền quyết định trong gia đình nông thôn ở vùng ven đô - Qua khảo sát tại xã Đại Yên tỉnh Quảng Ninh

Lời mở đầu Ngày nay cùng với sự phát triển của đất nước thì vai trò của con người trong xã hội cũng có sự thay đổi lớn lao. Vấn đề giới trở thành một vấn đề được quan tâm, chú ý nhiều hơn. Xung quanh vấn đề giới vẫn còn tồn tại những điều đáng bàn như : sự bất bình đẳng trong phân công lao động gia đình hay vai trò của người phụ nữ chưa được đánh giá đúng nên còn hạn chế khả năng phát huy của người phụ nữ và còn rất nhiều vấn đề khác. Đã có nhiều nghiên cứu, nhiều đề tài và báo cáo khoa học về vấn đề này song với nghiên cứu này tôi mong muốn sử dụng những kiến thức đã học để phân tích nhằm nhìn nhận đúng hơn về vai trò của người chồng và người vợ trong gia đình nông thôn hiện nay . Để hoàn thành báo cáo này tôi xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong thời gian đi thực tập. Đặc biệt tôi xin chân thành cảm ơn sự chỉ bảo tận tình của thầy giáo: Tiến sĩ Hoàng Bá Thịnh - người đã trực tiếp hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện báo cáo với sự nhiệt tình và trách nhiệm cao. Qua đây, tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với ban lãnh đạo xã, các trưởng thôn và các gia đình tại xã Đại Yên, tỉnh Quảng Ninh . Do hạn chế về thời gian và năng lực của bản thân nên đề tài còn nhiều thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự góp ý của các thầy, cô giáo trong khoa xã hội học cũng như sự góp ý của các bạn sinh viên trong lớp quan tâm đến vấn đề này. Mục lục Phần những vấn đề chung 1. Lý do chọn đề tài 1 2. Mục đích nghiên cứu 2 3. Nhiệm vụ nghiên cứu 2 4. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu 2 5. Giải thuyết nghiên cứu và khung lý thuyết 3 6. Phương pháp nghiên cứu 4 7. ý nghĩa của đề tài 5 Phần nội dung chính Chương 1: Cơ sở lý luận và phương pháp luận 6 1. Cơ sở lý luận 6 2. Phương pháp luận 9 3. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu 9 Chương 2. Nội dung nghiên cứu 12 1. Tổng quan về tình hình kinh tế xã hội Đại Yên - TP Hạ Long 12 2. Sự phân công lao động trong gia đình 14 3. Giới và quyền quyết định trong gia đình 15 4. Các nhân tố ảnh hưởng đến quyền quyết định trong gia đình 35 Phần kết luận và khuyến nghị 1. Kết luận 35 2. Khuyến nghị 35 Tài liệu tham khảo

doc39 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2266 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Giới và quyền quyết định trong gia đình nông thôn ở vùng ven đô - Qua khảo sát tại xã Đại Yên tỉnh Quảng Ninh, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
g nh©n : 21 ( 4,2%) * C«ng viªn chøc : 28(5,6%) * Lùc l­îng vò trang : 5 ( 1%) * Néi trî : 9 (1,8%) * H­u trÝ : 33 (6,6% ) * NghÒ kh¸c : 40 (8%) + §é tuæi : * <20 : 1(0,2%) * 20-29 : 27 (5,4%) * 30-39 : 153(30,7%) * 40-49 : 156( 31,3%) * 50-59 : 86 (17,3%) * > 60 : 75 ( 15,1% ) + H«n nh©n: * Ch­a kÕt h«n : 13 (2.6%) * §· kÕt h«n : 468 (94%) * Ly h«n : 8 (1.6%) * Ly th©n: 1 ( 0.2%) * Gi¸ : 8 (1.6%) - Ph­¬ng ph¸p pháng vÊn s©u : Chän mÉu ngÉu nhiªn 5 ng­êi ë ®é tuæi tõ 25 tuæi trë lªn, ®· cã gia ®×nh theo tØ lÖ 2 nam, 3 n÷ . - Ph­¬ng ph¸p pháng vÊn nhãm : TiÕn hµnh pháng vÊn nhãm chän ngÉu nhiªn 10 ng­êi ®· cã gia ®×nh theo tØ lÖ 5 nam, 5 n÷ . _ Ph­¬ng ph¸p quan s¸t : Qua thùc tÕ sinh ho¹t vµ lµm viÖc t¹i ®Þa ph­¬ng kÕt hîp víi pháng vÊn s©u vµ pháng vÊn b»ng b¶ng hái t«i cã sö dông biÖn ph¸p quan s¸t nh­ nghe, nh×n trong qu¸ tr×nh ®i pháng vÊn ®Ó qua ®ã thu thËp th«ng tin vÒ c¸c hiÖn t­îng liªn quan tíi môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi. §ång thêi quan s¸t th¸i ®é cña ng­êi tr¶ lêi nh»m ®¸nh gi¸ ®é chÝnh x¸c cña th«ng tin thu ®­îc. _ Ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch tµi liÖu: ph©n tÝch tµi liÖu thu thËp ®­îc, sè liÖu thèng kª vµ c¸c tµi liÖu cã liªn quan kh¸c nh»m so s¸nh ®èi chiÕu vµ lÊy th«ng tin. §ång thêi sö dông b¸o c¸o chi tiÕt cña c¸n bé x· §¹i Yªn vÒ t×nh h×nh kinh tÕ- v¨n ho¸- x· héi. 7. ý nghÜa cña ®Ò tµi 7.1. ý nghÜa lý luËn Trong ph¹m vi nghiªn cøu, ®Ò tµi kh«ng cã môc ®Ých ®­a ra lý thuyÕt míi mµ chñ yÕu vËn dông c¸c lý thuyÕt x· héi häc vµo nghiªn cøu thùc tiÔn nh»m t×m hiÓu, x¸c ®Þnh vai trß cña ng­êi phô n÷ vµ nam giíi ®èi víi quyÒn quyÕt ®Þnh c¸c c«ng viÖc trong gia ®×nh . 7.2. ý nghÜa thùc tiÔn B¸o c¸o " Giíi vµ quyÒn quyÕt ®Þnh c«ng viÖc trong gia ®×nh n«ng th«n ë vïng ven ®« " gãp phÇn lµm râ thùc tr¹ng vai trß, ®Þa vÞ cña ng­êi phô n÷ vµ nam giíi trong gia ®×nh ë vïng n«ng th«n. §ång thêi qua b¸o c¸o nµy chóng t«i mong muèn gãp phÇn n©ng cao nhËn thøc cña mäi thµnh viªn trong gia ®×nh vµ ngoµi x· héi vÒ vai trß, chøc n¨ng, ®Þa vÞ cña ng­êi phô n÷ n«ng th«n. Tõ ®ã cã c¸ch nh×n ®óng ®¾n h¬n, toµn diÖn h¬n vµ t¹o mäi ®iÒu kiÖn ®Ó chÞ em phô n÷ ph¸t huy kh¶ n¨ng tÝch cùc trong sù nghiÖp ®æi míi ®Êt n­íc nh»m x©y dùng mét n­íc ViÖt Nam c«ng b»ng, d©n chñ giµu m¹nh. PhÇn néi dung chÝnh Ch­¬ng 1 : c¬ së lý luËn vµ ph­¬ng ph¸p luËn 1. C¬ së lý luËn ®Ò tµi ®­îc viÕt cã sö dông mét sè kh¸i niÖm sau: 1.1. Kh¸i niÖm giíi (Gender) “ Giíi lµ mét ph¹m trï x· héi ®­îc x¸c lËp qua c¸c ®Æc tr­ng v¨n ho¸ nh»m x¸c ®Þnh c¸c hµnh vi x· héi cña nam giíi vµ phô n÷ vµ mèi quan hÖ gi÷a hai giíi tÝnh ®ã. Bëi vËy giíi kh«ng chØ ®Ò cËp mét c¸ch gi¶n ®¬n tíi phô n÷ hoÆc nam giíi mµ cßn ph¶n ¸nh mèi quan hÖ gi÷a hai ®èi t­îng ®ã, c¸ch thøc ph¶n ¸nh ®­îc cÊu tróc vÒ mÆt x· héi’’. Giíi ®Ò cËp ®Õn nh÷ng sù kh¸c biÖt gi÷a nam vµ n÷ do x· häi quy ®Þnh do ®ã giíi kh«ng ph¶i tù nhiªn sinh ra mµ lµ do s¶n phÈm cña x· héi. C¸c nhµ khoa häc cho r»ng giíi lµ cÊu tróc x· héi, nãi c¸ch kh¸c giíi lµ do x· héi t¹o nªn. ( Hoµng B¸ ThÞnh - Bµi gi¶ng x· héi häc vÒ giíi vµ ph¸t triÓn) . Vai trß giíi §­îc ®Þnh nghÜa lµ nh÷ng hµnh vi, nh÷ng quan ®iÓm ®­îc tr«ng ®îi trong mét x· héi ®èi víi mçi giíi. Nh÷ng vai trß nµy bao gåm c¸c quyÒn vµ tr¸ch nhiÖm ®­îc chuyÓn ho¸ ®èi víi tõng giíi trong mét x· héi cô thÓ. ( Hoµng B¸ ThÞnh - Bµi gi¶ng x· héi häc vÒ giíi vµ ph¸t triÓn) Lý thuyÕt giíi xuÊt ph¸t tõ nh÷ng nguån gèc sinh häc mµ nã x¸c ®Þnh sù kh¸c biÖt gi÷a ®µn «ng vµ ®µn bµ. Nh÷ng nguån gèc sinh häc nµy t¹o nªn nguyªn liÖu th« tõ ®ã tæ chøc nh÷ng hµnh vi cô thÓ ®­îc gäi lµ nh÷ng vai trß giíi. C¸c vai trß nµy h×nh thµnh th«ng qua qu¸ tr×nh x· héi ho¸. Nh÷ng vai trß nµy h­íng dÉn c¸c hµnh vi cña hai giíi ®­îc xem lµ phï hîp víi mong ®îi cña x· héi. C¸c vai trß giíi c¬ b¶n bao gåm vai trß t¸i s¶n xuÊt, vai trß s¶n xuÊt, vai trß céng ®ång. X· héi häc cña Parson ®· dÆt gia ®×nh ë trung t©m cña sù häc hái x· héi. VÒ c¸c vai trß cña giíi, theo Parson trong gia ®×nh trÎ em häc c¸c vai trß t×nh c¶m lµ c¸i ®­îc t¹o nªn bëi sù nu«i d­ìng, ch¨m sãc vµ tr«ng nom cña gia ®×nh, nh÷ng viÖc mµ ng­êi phô n÷ ®¶m nhiÖm. C¸c vai trß nh­ sù thµnh ®¹t, lµm kinh tÕ kiÕm c¬m do nam giíi thùc hiÖn. Theo quan ®iÓm Parson nh÷ng vai trß nµy gióp cho x· héi æn ®Þnh tõ thÕ hÖ nµy qua thÕ hÖ kh¸c. 1.3. Kh¸i niÖm gia ®×nh D­íi gãc ®é x· héi häc, gia ®×nh ®­îc coi lµ mét “thiÕt chÕ x· héi”, lµ mét ®¬n vÞ kinh tÕ ®éc lËp, mét ®¬n vÞ c¬ së cña x· héi nªn gia ®×nh cã mèi quan hÖ mËt thiÕt víi c¸c tæ chøc, c¸c thiÕt chÕ x· héi kh¸c. C¸c nhµ x· héi häc ®­a ra kh¸i niÖm vÒ gia ®×nh nh­ sau: “Gia ®×nh lµ mét thiÕt chÕ x· héi ®Æc thï, mét nhãm x· héi nhá mµ c¸c thµnh viªn cña nã g¾n víi nhau bëi quan hÖ h«n nh©n, quan hÖ huyÕt thèng hoÆc quan hÖ con nu«i, bëi tÝnh c«ng ®ång vÒ sinh ho¹t, tr¸ch nhiÖm ®¹o ®øc víi nhau nh»m ®¸p øng nh÷ng nhu cÇu riªng cña c¸c thµnh viªn còng nh­ thùc hiÖn tÝnh tÊt yÕu cña x· héi vÒ t¸i s¶n xuÊt con ng­êi”.Sù biÕn ®æi cña gia ®×nh ¶nh h­ëng ®Õn sù biÕn ®æi cña x· héi. Cã nhiÒu quan niÖm kh¸c nhau vÒ gia ®×nh. Theo quan ®iÓm cña nhµ x· héi häc Liªn X« A.G Khavchop trong t¸c phÈm “H«n nh©n vµ gia ®×nh” ®· ®Þnh nghÜa “Gia ®×nh lµ mét hÖ thèng cô thÓ lÞch sö cña c¸c quan hÖ qua l¹i gi÷a vî-chång, cha mÑ- con c¸i. Lµ mét nhãm x· héi nhá mµ c¸c thµnh viªn g¾n liÒn víi nhau bëi c¸c quan hÖ anh em th©n thuéc, bëi céng ®ång sinh ho¹t, tr¸ch nhiÖm ®¹o ®øc. Sù cÇn thiÕt x· héi cña gia ®×nh ®­îc Ên ®Þnh bëi nhu cÇu cña x· héi trong viÖc t¸i t¹o d©n sè vÒ tinh thÇn vµ søc kháe". Trong “ CÊu tróc x· héi” xuÊt b¶n n¨m 1999 cña G.P Murdock ®· ®Þnh nghÜa nh­ sau vÒ gia ®×nh :"Gia ®×nh lµ mét nhãm x· héi cã ®Æc tr­ng lµ cïng c­ tró, hîp t¸c vµ t¸i s¶n xuÊt kinh tÕ. Vµ Ýt nhÊt trong ®ã cã quan hÖ t×nh dôc víi nhau ®­îc x· héi t¸n thµnh, cã mét hoÆc nhiÒu con c¸i (do hä ®Î ra hoÆc do hä nhËn con nu«i ) ". HiÖn nay gia ®×nh chÞu ¶nh h­ëng m¹nh mÏ cña c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi, sù t¸c ®éng cña x· héi ®èi víi mçi gia ®×nh kh¸c nhau bëi mçi gia ®×nh cã mét tiÓu v¨n ho¸ kh«ng gièng nhau. Do vËy, ph¶i xuÊt ph¸t tõ ®iÒu kiÖn, hoµn c¶nh cô thÓ cña mçi gia ®×nh trong tõng khu vùc, tõng thêi kú lÞch sö cô thÓ ®Ó gi¶i thÝch nh÷ng biÕn ®æi trong gia ®×nh. QuyÒn uy : QuyÒn uy trong gia ®×nh lµ mèi quan hÖ qua l¹i gi÷a c¸c thÕ hÖ, c¸c giíi trong gia ®×nh thÓ hiÖn ®Þa vÞ cña hä th«ng qua quyÒn quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò quan träng trong gia ®×nh . 1.5. Chøc n¨ng cña gia ®×nh. Gia ®×nh cã c¸c chøc n¨ng sau ®©y: + Chøc n¨ng sinh ®Î. + Chøc n¨ng kinh tÕ . + Chøc n¨ng gi¸o dôc. + Chøc n¨ng ch¨m sãc ng­êi giµ vµ trÎ em . + Chøc n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu cña c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh . + Chøc n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu t«n gi¸o . +Chøc n¨ng nghØ ng¬i, gi¶i trÝ . +Chøc n¨ng tho¶ m·n nhu cÇu t×nh dôc . 1.6. §Þa vÞ x· héi §Þa vÞ x· héi lµ mét vÞ trÝ x· héi x¸c ®Þnh g¾n víi quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm, nghÜa vô t­¬ng øng. ë ®©y vÞ trÝ x· héi ®­îc hiÓu lµ chç ®øng cña mét c¸ nh©n trong cÊu tróc x· héi nhÊt ®Þnh . 1.7. Vai trß x· héi Vai trß x· héi chÝnh lµ mong ®îi x· héi vÒ mét m« h×nh hµnh vi x¸c ®Þnh t­¬ng øng víi mét vÞ trÝ x· héi trong mét cÊu tróc x· héi. Trong cuèn tõ ®iÓn x· héi häc do NguyÔn Kh¾c ViÖn chñ biªn, xuÊt b¶n n¨m 1994 ®Þnh nghÜa vai trß cña Stoetzel vÒ vai trß nh­ sau: “ Kh¸i niÖm vai trß ®­îc hiÓu theo nghÜa réng lµ tËp hîp cña nh÷ng øng xö cña mçi c¸ nh©n mµ ng­êi kh¸c vµ x· héi mong chê ë nã.” 2. Ph­¬ng ph¸p luËn Ph­¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ ph­¬ng ph¸p duy vËt lÞch sö: Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ó viÕt b¸o c¸o ®Ò tµi cã sö dông ph­¬ng ph¸p duy vËt biÖn chøng vµ ph­¬ng ph¸p duy vËt lÞch sö nh­ mét c¬ së ph­¬ng ph¸p luËn cho qu¸ tr×nh nghiªn cøu. 2.2 TiÕp cËn theo quan ®iÓm vÒ giíi : Trªn c¬ së quan ®iÓm x· héi häc vÒ giíi lµ khoa häc vÒ c¸c ®Æc tÝnh t©m lý v¨n ho¸ x· héi cña mèi quan hÖ gi÷a nam vµ n÷. Mèi quan hÖ ®ã tuú thuéc vµo hoµn c¶nh cô thÓ cña ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi. VËn dông lý thuyÕt giíi ®Ó thÊy ®­îc quyÒn quyÕt ®Þnh trong gia ®×nh. 2.3 TiÕp cËn lý thuyÕt vai trß : Sö dông lý thuyÕt vai trß ®Ó lµm râ vai trß cña nam vµ n÷ tõ ®ã thÊy ®­îc vai trß giíi trong quan hÖ gia ®×nh . 2.4 TiÕp cËn quan ®iÓm cña x· héi häc gia ®×nh, x· héi häc v¨n ho¸: khi gi¶i quyÕt mèi quan hÖ gi÷a vî vµ chång. Tõ ®ã thÊy râ h¬n sù ¶nh h­ëng cña vai trß giíi ®Õn quyÒn quyÕt ®Þnh c«ng viÖc trong gia ®×nh. 2.5. TiÕp cËn theo quan ®iÓm ph¸t triÓn : Nghiªn cøu xem xÐt vÊn ®Ò g¾n víi sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc. 2.6. TiÕp cËn theo quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ : §Æt sù ph¸t triÓn cña gia ®×nh trong hoµn c¶nh lÞch sö x· héi cô thÓ ®Ó thÊy nh÷ng mÆt tiÕn bé, phï hîp víi x· héi ®­¬ng ®¹i. 3. Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu Gia ®×nh lµ mét ph¹m trï xuÊt hiÖn tõ rÊt sím trong lÞch sö x· héi loµi ng­êi vµ kh«ng ngõng biÕn ®æi cïng víi b­íc tiÕn cña nÒn v¨n minh nh©n lo¹i. HiÖn nay, gia ®×nh ViÖt Nam ®ang ë trong giai ®o¹n qu¸ ®é tõ gia ®×nh truyÒn thèng sang gia ®×nh hiÖn ®¹i. ViÖc chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng nhiÒu thµnh phÇn ®ång thêi thùc hiÖn d©n chñ ho¸ ®êi sèng x· héi vµ më réng giao l­u quèc tÕ cã t¸c dông ph¸t huy tiÒm lùc cña ®Êt n­íc nãi chung. Tõ ®ã dÉn tíi sù chuyÓn biÕn cña c¸c gia ®×nh trong ®ã cã sù biÕn ®æi vai trß cña c¸c thµnh viªn ¶nh h­ëng ®Õn quyÒn quyÕt ®Þnh chÝnh c¸c c«ng viÖc trong gia ®×nh gi÷a hai giíi. Gia ®×nh cßn cã t­ c¸ch lµ mét thiÕt chÕ x· héi, mét ®¬n vÞ kinh tÕ ®éc lËp vµ lµ mét ®¬n vÞ c¬ së cña x· héi nªn gia ®×nh cã quan hÖ mËt thiÕt víi c¸c tæ chøc, c¸c thiÕt chÕ x· héi kh¸c. Sù biÕn ®æi cña gia ®×nh ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi sù biÕn ®æi cña x· héi. ChÝnh v× lÏ ®ã trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· cã rÊt nhiÒu tæ chøc, ®¬n vÞ kh¸c nhau tham gia nghiªn cøu gia ®×nh vµ giíi. NhiÒu h­íng nghiªn cøu ®· ®­îc triÓn khai vµ kÕt qu¶ ®ang gãp phÇn vµo phôc vô sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc. Cã thÓ ®¬n cö nh­ : ViÖn x· héi häc, Trung t©m khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n quèc gia, Héi liªn hiÖp phô n÷ ViÖt Nam, Khoa x· héi häc tr­êng §¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n... - LuËn ¸n Th¹c sÜ “ Sù ph©n c«ng lao ®éng trong gia ®×nh n«ng th«n ViÖt Nam’’ cña th¹c sÜ Lª Th¸i ThÞ B¨ng T©m nh»m chØ ra vai trß cña phô n÷ vµ nam giíi trong c«ng viÖc ë cÊc gia ®×nh n«ng th«n . -Bµi viÕt “ ¶nh h­ëng cña m«i tr­êng sèng, lao ®éng ®Õn søc khoÎ cña phô n÷ n«ng th«n” xuÊt b¶n n¨m 2001 t¹i Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ Quèc Gia cña TiÕn sÜ Hoµng B¸ ThÞnh ®Æt träng t©m vµo nghiªn cøu yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn søc khoÎ cña ng­êi phô n÷ n«ng th«n. - Bµi viÕt cña Gi¸o s­ Lª ThÞ Nh©m TuyÕt vµ TiÕn sÜ Hoµng B¸ ThÞnh “MÊy nÐt tæng quan vÒ m«i tr­êng lao ®éng trong n«ng nghiÖp, c«ng nghiÖp, vµ søc khoÎ phô n÷ ” Nhµ xuÊt b¶n chÝnh trÞ Quèc Gia n¨m 2001. - Bµi viÕt “VÊn ®Ò giíi trong kinh tÕ hé t×m hiÓu sù ph©n c«ng lao ®éng nam n÷ trong gia ®×nh ng­ d©n ven biÓn miÒn Trung” cña Lª Tiªu La vµ Lª Ngäc Hïng trªn t¹p chÝ x· héi häc sè 3-1998 ®Æt träng t©m vµo viÖc nghiªn cøu giíi. - Bµi viÕt “ Vµi nÐt vÒ ®êi sèng vµ vai trß cña ng­êi phô n÷ n«ng d©n ttrong gia ®×nh” cña NguyÔn ThÞ Thanh T©m trªn cuèn “ Mét vµi nÐt nghiªn cøu vÒ gia ®×nh ViÖt Nam n¨m 1990 ®Ò cËp ®Õn vai trß, vÞ trÝ cña ng­êi phô n÷ trong kinh tÕ vµ ®êi sèng gia ®×nh. Tuy nhiªn ®Ò tµi nµy khi ®Æt trong bèi c¶nh x· §¹i Yªn, mét x· ven ®« trong c«ng cuéc ®æi míi ngµy nay th× cã rÊt nhiÒu ®Æc thï riªng, nhiÒu vÊn ®Ò ®¸ng ®­îc quan t©m nh­ng ch­a cã t¸c gi¶ nµo nghiªn cøu cô thÓ. ChÝnh v× thÕ t«i ®· chän ®Ò tµi “ Giíi vµ quyÒn quyÕt ®Þnh trong gia ®×nh n«ng th«n ë vïng ven ®«” qua kh¶o s¸t x· héi häc t¹i x· §¹i Yªn lµm b¸o c¸o thùc tËp cña m×nh. §Ó thùc hiÖn nghiªn cøu b¸o c¸o nµy t«i dùa trªn c¬ së kinh nghiÖm vµ kÕt qu¶ tri thøc cña nh÷ng ng­êi ®i tr­íc ®ång thêi sö dông kÕt qu¶ thùc tÕ ®iÒu tra t¹i x· §¹i Yªn. B¸o c¸o nh»m chØ ra vai trß giíi ®èi víi quyÒn quyÕt ®Þnh c«ng viÖc trong gia ®×nh. ch­¬ng 2 : néi dung nghiªn cøu 1 . Tæng quan vÒ t×nh h×nh kinh tÕ x· héi x· §¹i Yªn -TP H¹ Long 1.1 Mét vµi nÐt vÒ ®Æc ®iÓm tù nhiªn X· §¹i Yªn ®uîc thµnh lËp ngµy 7/5/1961 thuéc huyÖn Hoµnh Bå, tØnh Qu¶ng Ninh, ®Õn ngµy 6/8/2001 x· §¹i Yªn vµ ViÖt H­ng t¸ch khái huyÖn Hoµnh Bå vµ nay thuéc thµnh phè H¹ Long. §¹i Yªn ®­îc coi lµ cöa ngâ thµnh phè víi diÖn tÝch tù nhiªn lµ 4475 ha cã 2000 ha ®Êt rõng, 720 ha ®Êt nu«i trång thuû s¶n cßn l¹i lµ ®Êt ë vµ giao th«ng. §¹i Yªn gi¸p víi x· Qu¶ng Ngµ vµ x· D©n Chñ thuéc huyÖn Hoµnh Bå phÝa ®«ng gi¸p x· ViÖt H­ng vµ mét phÇn thµnh phè H¹ Long, phÝa nam gi¸p x· Hång T©n, phÝa t©y gi¸p x· Minh Thµnh. D©n sè cña x· bao gåm 1898 hé víi 7937 khÈu. Cã 99% lµ ng­êi d©n téc Kinh cßn l¹i 1% lµ ng­êi Hoa vµ ng­êi Tµy. HiÖn nay x· ®­îc chia lµm 10 th«n, khu trong ®ã cã 5 th«n lµ: Yªn C­, Quúnh Trung, §¹i §¸n, Minh Khai, CÇu Tr¾ng vµ 5 khu lµ : Khu 1, Khu 2, Khu 3, Khu 4, Khu 5, Khu 6. Ngoµi ra §¹i Yªn cßn cã quèc lé 18 ch¹y qua ®ã lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho §¹i Yªn ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi . 1.2 §Æc ®iÓm kinh tÕ v¨n ho¸ x· héi * VÒ kinh tÕ Tõ tr­íc ®Õn nay kinh tÕ ë §¹i Yªn chñ yÕu lµ ph¸t triÓn n«ng nghiÖp, ng­ nghiÖp vµ l©m nghiÖp trong ®ã cã 916 hé chuyªn s¶n xuÊt cÊy lóa, trång mµu, 122 hé khai th¸c nhùa th«ng ®Ó chÕ biÕn xµ phßng, hµn ®iÖn tö, 70 hé nu«i trång vµ ®¸nh b¾t thuû h¶i s¶n tù nhiªn, 200 hé kinh doanh dÞch vô theo trôc ®­êng quèc lé 18, vµ 516 hé h­u trÝ vµ nghÒ kh¸c . Trong s¶n xuÊt, §¹i Yªn ®· ¸p dông m¹nh mÏ nh÷ng tiÕn bé khoa häc kü thuËt, qu¶n lý tèt c¸c c«ng tr×nh thuû lîi hiÖn cã, tiÕp tôc cñng cè vµ n©ng cÊp c¸c m­¬ng nh¸nh ®Ó ®¶m b¶o phôc vô toµn diÖn nhu cÇu s¶n xuÊt cña nh©n d©n, qu¶n lý chÆt chÏ c¸c kh©u dÞch vô nh­ gièng, thuèc phßng trõ dÞch h¹i. T¨ng c­êng b¶o vÖ vµ ph¸t triÓn vèn rõng, ph¸t huy tèt c¸c dù ¸n trång míi vµ ch¨m sãc rõng. B¶o vÖ tèt m«i tr­êng s«ng, biÓn, hå, ®Æc biÖt chó träng vÒ kü thuËt vµ kinh nghiÖm s¶n xuÊt nh»m ph¸t triÓn m« h×nh nu«i t«m só, sß huyÕt vµ c¸c lo¹i c¸ cã gi¸ trÞ cao . * VÒ c¬ së h¹ tÇng X· tæ chøc lµm míi 4 ®­êng tiÓu m¹ch cã chiÒu dµi gÇn 1,6 km víi tæng kinh phÝ lµ 581 triÖu ®ång trong ®ã vèn thµnh phè cÊp 60%( 348 triÖu ®ång) vèn do nh©n d©n ®ãng gãp lµ 40%( 232,4 triÖu ®ång). TiÕn hµnh hoµn thiÖn trô së UBND x·, thi c«ng ®­êng tiÓu m¹ch liªn th«n, x©y dùng nhµ v¨n ho¸. X· ®· tiÕn hµnh tu söa n©ng cÊp c¸c ®­êng nh¸nh ®iÖn, cung cÊp 565 ngh×n kwh ®iÖn cho nh©n d©n sö dông. * VÒ v¨n ho¸ X· tiÕn hµnh tæ chøc tèt ®êi sèng v¨n ho¸ t¹i c¸c th«n, khu, tæ d©n tõ viÖc c­íi, viÖc tang, ®Õn tæ chøc c¸c lÔ héi vµ c¸c ngµy träng ®¹i trong n¨m. Qu¶n lý tèt c¸c ho¹t ®éng v¨n ho¸ lµnh m¹nh, ng¨n chÆn kÞp thêi c¸c luång v¨n ho¸ ®éc h¹i g©y ¶nh h­ëng xÊu ®Õn sinh ho¹t v¨n ho¸ vµ tinh thÇn cho nh©n d©n. Trung t©m v¨n ho¸ còng ®­îc duy tr× vµ th­êng xuyªn ®ãn c¸c ®oµn nghÖ thuËt vÒ phôc vô nh©n d©n. TriÓn khai tèt ch­¬ng tr×nh x©y dùng lµng v¨n ho¸. Th­êng xuyªn tuyªn truyÒn chÝnh s¸ch ph¸p luËt vµ c¸c th«ng tin kinh tÕ x· héi, c¸c chñ tr­¬ng, c¸c kÕ ho¹ch ho¹t ®éng cña §¶ng uû, chÝnh quyÒn, c¸c ®oµn thÓ trong th«n. * VÒ gi¸o dôc Sè ng­êi cã tr×nh ®é §¹i häc vµ trªn §¹i häc lµ 8% . PTTH, THCS lµ 30%. TiÓu häc lµ 62%. X· §¹i Yªn ®· hoµn thµnh tèt c«ng t¸c phæ cËp gi¸o dôc trung häc c¬ së n¨m 2002. X· cã 3 tr­êng: - THCS cã 19 líp häc gåm 43 gi¸o viªn vµ 704 häc sinh . - TiÓu häc cã 35 líp gåm 49 gi¸o viªn vµ 851 häc sinh. - Tr­êng mÇm non cã 6 líp gåm 17 gi¸o viªn vµ 190 häc sinh. * VÒ y tÕ Toµn x· cã mét tr¹m y tÕ gåm 4 c¸n bé, 1 b¸c sÜ, 4 y sÜ vµ 10 c¸n bé y tÕ th«n b¶n. Theo ®¸nh gi¸ cña c¬ quan chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng trong n¨m qua tr¹m y tÕ ®· ph¸t huy tèt c«ng t¸c chuyªn m«n, tæ chøc th­êng trùc t¹i tr¹m 24/24 giê, ch¨m sãc søc khoÎ vµ kh¸m ch÷a bÖnh kÞp thêi cho nh©n d©n, h¹n chÕ ®­îc bÖnh dÞch, thùc hiÖn tèt ch­¬ng tr×nh y tÕ quèc gia . * VÒ an ninh trËt tù Phèi hîp chÆt chÏ víi c¸c ban, ngµnh, ®oµn thÓ, th«n khu, tæ ®©n ph¸t huy m¹nh mÏ phong trµo an ninh tù qu¶n, qu¶n lý tèt hé tÞch, hé khÈu. Th­êng xuyªn tuÇn tra canh g¸c, ph¸t hiÖn, ng¨n chÆn vµ xö lý kÞp thêi c¸c vô viÖc x¶y ra trªn ®Þa bµn. Chñ ®éng triÓn khai kÕ ho¹ch phßng chèng tÖ n¹n x· héi, kªu gäi toµn d©n cïng tham gia phßng chèng téi ph¹m, bµi trõ c¸c tÖ n¹n x· héi. 2. Sù ph©n c«ng lao ®éng trong gia ®×nh Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ x· héi ®êi sèng cña ng­êi d©n ngµy cµng ®­îc n©ng cao. §ång thêi víi nã vai trß vµ vÞ trÝ cña ng­êi phô n÷ trong gia ®×nh vµ ngoµi x· héi còng ®­îc n©ng lªn. Bëi vËy viÖc ph©n c«ng lao ®éng trong gia ®×nh còng cÇn ph¶i biÕn ®æi ®Ó phï hîp víi xu h­íng Êy. NÕu nh­ tr­íc ®©y hÇu hÕt mäi viÖc lín trong gia ®×nh ®Òu do ng­êi ®µn «ng quyÕt ®Þnh th× hiÖn nay viÖc vî chång cïng bµn b¹c ®Ó ®­a ra nh÷ng quyÕt ®Þnh hîp lý ®èi víi c¸c c«ng viÖc cña gia ®×nh kh«ng cßn lµ ®iÒu míi mÎ. Tuy nhiªn, trªn thùc tÕ qua kh¶o s¸t t¹i x· §¹i Yªn, tØnh Qu¶ng Ninh chóng t«i nhËn thÊy: MÆc dï bé mÆt n«ng th«n ngµy nay ®· thay ®æi rÊt nhiÒu, møc sèng cña ng­êi d©n ngµy cµng ®­îc n©ng cao song sù ph©n c«ng lao ®éng theo giíi trong gia ®×nh vÉn ch­a cã nhiÒu thay ®æi. Nh×n chung, lao ®éng chÝnh trong gia ®×nh vÉn do ng­êi phô n÷ ®¶m nhiÖm. HÇu hÕt trong c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt n«ng nghiÖp hay ho¹t ®éng lao ®éng trong gia ®×nh tØ lÖ ng­êi vî tham gia nhiÒu h¬n so víi chång. Hä ph¶i ch¨m lo phÇn lín c¸c ho¹t ®éng thiÕt yÕu nh»m duy tr× sù tån t¹i cña gia ®×nh: ch¨m sãc chång con, chi tiªu hµng ngµy... Ngay c¶ trong tr­êng hîp vî chång cïng tham gia vµo c«ng viÖc trong gia ®×nh th× g¸nh nÆng chñ yÕu vÉn ®Æt lªn vai ng­êi phô n÷. Ng­êi vî th­êng ®ãng vai trß thùc hiÖn cßn ng­êi chång chØ gióp ®ì phÇn nµo. " Mäi viÖc trong gia ®×nh chÞ ®Òu lµm tÊt khi nµo r¶nh rçi anh Êy còng gióp' (N÷, 32 tuæi, th«n Minh Khai, x· §¹i Yªn). " ThØnh tho¶ng chó còng gióp c« c¬m n­íc nhµ cöa” ( Nam, 40 tuæi, th«n Minh Khai, x· §¹i Yªn). MÆc dï phô n÷ ph¶i lao ®éng vÊt v¶ song lao ®éng gia ®×nh vÉn ch­a ®­îc gia ®×nh vµ x· héi nh×n nhËn ®óng ®¾n. Trong khi nam giíi chñ yÕu ®­îc tiÕp xóc víi con ng­êi, víi x· héi… Hä thay mÆt gia ®×nh ®i häp chÝnh quyÒn, ®i dù héi hÌ ®×nh ®¸m, th¨m hái, th× ng­îc l¹i phô n÷ ®a sè phô n÷ ph¶i quanh quÈn víi c«ng viÖc nhµ, viÖc kh«ng tªn. Tõ ®êi nµy qua ®êi kh¸c nh÷ng thãi quen nµy trë thµnh tËp qu¸n vµ ®i vµo ®êi sèng v¨n ho¸ nh­ mét trë ng¹i tinh thÇn khã ph¸ bá. Bëi vËy viÖc dÇn dÇn ph¸ bá thãi quen cò vµ thiÕt lËp thãi quen míi lµ mét qu¸ tr×nh phøc t¹p vµ l©u dµi chø kh«ng thÓ gi¶i quyÕt mét sím mét chiÒu. Ngoµi ra viÖc h×nh thµnh thãi quen míi kh«ng chØ phô thuéc vµo mét vµi ng­êi mµ cßn cÇn cã sù ñng hé vµ hîp t¸c cña tÊt c¶ c¸c thµnh viªn trong x· héi. Tuy nhiªn ta kh«ng thÓ phñ nhËn s¹ch tr¬n r»ng vÞ trÝ cña ng­êi phô n÷ x­a vµ nay kh«ng cã thay ®æi g×. Qua sù ph©n c«ng lao ®éng trong gia ®×nh chóng t«i nhËn thÊy phô n÷ n«ng th«n kh«ng chØ tr­íc kia mµ ngay c¶ b©y giê cã vai trß rÊt quan träng trong sù ph¸t triÓn cña gia ®×nh. HÇu hÕt mäi c«ng viÖc trong gia ®×nh tõ c¬m n­íc, giÆt giò, ch¨m sãc con c¸i, ®Õn c«ng viÖc ®ång ¸ng vÉn dån lªn ®«i vai cña ng­êi phô n÷. Sù thay ®æi lín lµ ngµy nay phô n÷ ®· cã nhiÒu quyÒn lîi h¬n, ®éc lËp h¬n trong viÖc quyÕt ®Þnh cuéc sèng cña m×nh vµ vÞ trÝ cña hä còng ®­îc ®Ò cao h¬n. VËy víi vai trß quan träng nh­ thÕ th× tiÕng nãi quyÕt ®Þnh cña hä vÒ nh÷ng vÊn ®Ò lín cña gia ®×nh so víi chång liÖu cã thay ®æi nh­ thÕ nµo ? 3. Giíi vµ quyÒn quyÕt ®Þnh trong gia ®×nh ViÖt Nam lµ mét n­íc chÞu nhiÒu ¶nh h­ëng cña t­ t­ëng Nho gi¸o, ®Ò cao vai trß cña nam giíi vµ coi nhÑ vai trß cña n÷ giíi. Trong x· héi truyÒn thèng, ng­êi chång cã vai trß lµ trô cét kinh tÕ, t¹o ra nguån thu nhËp chÝnh trong gia ®×nh cßn ng­êi vî ®ãng vai trß lµm néi trî, ch¨m sãc con c¸i. Trong gia ®×nh, ng­êi chång cã toµn quyÒn quyÕt ®Þnh mäi c«ng viÖc, phô n÷ chØ lµ c¸i bãng mê nh¹t bªn c¹nh nam giíi vµ hoµn toµn phôc tïng nam giíi. QuyÒn h¹n quyÕt ®Þnh cña ng­êi vî kh«ng v­ît qu¸ nh÷ng c«ng viÖc chi tiªu hµng ngµy, ch¨m sãc con c¸i vµ c¸c nhu cÇu c¬ b¶n cña c¸c thµnh viªn. Kh¸c víi x· héi phong kiÕn, hiÖn nay phô n÷ ngµy cµng ®ãng mét vai trß quan träng trong gia ®×nh. §ã lµ mét phÇn thiÕt yÕu ®Ó n©ng cao quyÒn quyÕt ®Þnh cña chÞ em phô n÷ n«ng th«n. §Ó t×m hiÓu râ h¬n vÒ vÊn ®Ò nµy, chóng ta h·y xem xÐt quyÒn quyÕt ®Þnh cña phô n÷ vµ nam giíi trong tõng vÊn ®Ò cô thÓ. 3.1 QuyÒn quyÕt ®Þnh cña phô n÷ vµ nam giíi trong ho¹t ®éng s¶n xuÊ Qua kh¶o s¸t t¹i x· §¹i Yªn, chóng t«i nhËn thÊy ®èi víi c¸c c«ng viÖc trong s¶n xuÊt nh­: sö dông ®Êt, vèn cho s¶n xuÊt,... tØ lÖ ng­êi phô n÷ (ng­êi vî) quyÕt ®Þnh cã sù chªnh lÖch nhau ®¸ng kÓ so víi ng­êi ®µn «ng (ng­êi chång): 26,8% so víi 7,4% vµ 20,7% so víi 8,6% nh­ng tØ lÖ phÇn tr¨m c¶ hai vî chång cïng bµn b¹c, quyÕt ®Þnh l¹i lín h¬n rÊt nhiÒu (65,3% vµ 70,5%). §iÒu ®ã chøng tá r»ng mèi quan hÖ vî chång trong c¸c gia ®×nh n«ng th«n hiÖn nay ®· kh¸ d©n chñ, b×nh ®¼ng kh¸c xa víi x· héi truyÒn thèng. B¶ng 1: QuyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt QuyÒn quyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng céng Sö dông ®Êt 112 26.8% 31 7.4% 273 65.3% 2 0.5% 0 0% 418 100% Vèn cho s¶n xuÊt 82 20.7% 34 8.6% 279 70.5% 1 0.3% 0 0% 396 100% Cã thÓ nãi r»ng, ng­êi chång ®ãng vai trß trô cét trong gia ®×nh nªn tiÕng nãi cña ng­êi chång vÉn quan träng h¬n. Bªn c¹nh ®ã, cïng víi sù ph¸t triÓn cña x· héi th× phô n÷ kh«ng cßn ë ®Þa vÞ phô thuéc n÷a. Hä ®· cã c¬ héi bµn b¹c víi chång nhiÒu h¬n. Chóng ta h·y xem xÐt quyÒn quyÕt ®Þnh chÝnh nh÷ng c«ng viÖc theo c¸c mèi t­¬ng quan. + T­¬ng quan nghÒ nghiÖp víi quyÒn quyÕt ®Þnh B¶ng 2 : T­¬ng quan gi÷a nghÒ nghiÖp vµ quyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt QuyÒn quyÕt ®Þnh sö dông ®Êt Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng N«ng nghiÖp 65 23.4% 17 6.1% 150 6.1% 2 0.7% 44 15.8% 278 100% L©m nghiÖp 11 22.4% 5 10.2% 26 53.1% 0 0% 7 14.3% 49 100% Ng­ nghiÖp 10 28.6% 2 5.7% 22 62.9% 0 0% 1 2.8% 35 100% C¸n bé c«ng nh©n viªn 9 16.7% 3 5.6% 30 55.6% 0 0% 12 22.1% 54 100% Kh¸c 17 20.7% 4 4.9% 45 54.9% 0 0% 16 19.5% 82 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh vèn cho s¶n xuÊt N«ng nghiÖp 49 17.6% 18 6.5% 156 56.1% 1 0.4% 54 19.4% 278 100% L©m nghiÖp 6 12.2% 7 14.2% 26 53.1% 0 0% 10 20.5% 49 100% Ng­ nghiÖp 9 25.8% 4 11.4% 18 51.4% 0 0% 4 11.4% 35 100% C¸n bé c«ng nh©n viªn 7 13% 2 3.7% 31 57.4% 0 0% 14 25.9% 54 100% Kh¸c 11 13.4% 3 3.7% 48 50% 0 0% 20 24.4% 82 100% B¶ng 2 cho thÊy: NÕu so s¸nh gi÷a c¸c nhãm nghÒ nghiÖp víi nhau th× trong c«ng viÖc ruéng ®ång, n¬i mµ chÞ em phô n÷ ph¶i lµm nhiÒu viÖc nhÊt tõ kh©u lµm ®Êt, gieo trång, lµm cá, bá ph©n, cÊy h¸i, thu ho¹ch,…th× vai trß quyÕt ®Þnh cña ng­êi phô n÷ lín h¬n so víi trong c¸c nghÒ kh¸c. * QuyÒn quyÕt ®Þnh sö dông ®Êt cña chÞ em phô n÷ trong n«ng nghiÖp chiÕm tØ lÖ 6.1% so víi 4.9% trong c¸c nghÒ kh¸c vµ quyÕt ®Þnh trong vèn cho s¶n xuÊt lµ 6.5% so víi 3.7% trong c¸c nghÒ kh¸c. * QuyÒn quyÕt ®Þnh vÒ sö dông ®Êt vµ vèn cho s¶n xuÊt cña nam giíi chiÕm tØ lÖ 23.4% so víi 20.7% vµ 17.6% so víi 13.4%trong c¸c nghÒ kh¸c. * Víi c¸c nghÒ nh­ l©m nghiÖp, ng­ nghiÖp, … n¬i mµ chÞ em phô n÷ Ýt tham gia lao ®éng h¬n th× quyÒn quyÕt ®Þnh cña hä còng gi¶m h¬n so víi trong n«ng nghiÖp. HÇu hÕt ë nghµnh nghÒ nµy nam giíi ®ãng vai trß chñ yÕu. Ph¶i ch¨ng quyÒn quyÕt ®Þnh cña ng­êi phô n÷ trong s¶n xuÊt phô thuéc vµo sù tham gia cña hä trong chÝnh c¸c vÊn ®Ò ®ã? * QuyÒn quyÕt ®Þnh cña ng­êi chång trong vÊn ®Ò sö dông ®Êt vµ vèn cho s¶n xuÊt cao h¬n so víi ng­êi phô n÷ ( 23.4% so víi 6.1% vµ 17.6% so víi 6.5%). §èi víi nghÒ kh¸c tØ lÖ quyÕt ®Þnh cña nam giíi còng vÉn cao h¬n so víi ng­êi phô n÷ ( 20.7% so víi 4.9% trong sö dông ®Êt vµ 13.4% so víi 4.7% trong vèn cho s¶n xuÊt). Nh­ vËy ng­êi chång vÉn lµ ng­êi quyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt. Tãm l¹i, xÐt theo nhãm nghÒ nghiÖp chóng ta cã thÓ nhËn thÊy hiÖn nay trong s¶n xuÊt tØ lÖ phô n÷ quyÕt ®Þnh vµ tham gia bµn b¹c víi chång ®Ó cïng ra quyÕt ®Þnh t¨ng lªn theo møc ®ãng gãp c«ng søc lao ®éng cña chÞ em. Nãi c¸ch kh¸c ë lÜnh vùc hä lµm th­êng xuyªn h¬n th× quyÕt ®Þnh cña hä ngµy cµng ®­îc t«n träng h¬n. Tuy nhiªn trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, chÞ em phô n÷ n«ng th«n ®· rÊt tÝch cùc trong c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, dï tham gia nhiÒu hay Ýt th× tØ lÖ chÞ em tham gia cïng bµn b¹c vµ quyÕt ®Þnh víi chång còng kh¸ h¬n. §iÒu ®è chøng minh r»ng quyÒn quyÕt ®Þnh cña phô n÷ ®· ®­îc n©ng lªn ®¸ng kÓ. + XÐt t­¬ng quan gi÷a häc vÊn vµ quyÒn quyÕt ®Þnh B¶ng 3: Häc vÊn cña ®èi t­îng ®iÒu tra Mï ch÷ TiÓu häc THCS THPT Kh¸c Tæng Nam 15 6% 50 20% 120 48% 46 18.4% 19 7.6% 250 100% N÷ 10 4% 76 30.7% 117 47.1% 36 14.5% 9 3.7% 248 100% Tæng 25 10% 126 50.7% 237 95.1% 82 32.9% 28 11.3% 498 100% Qua kh¶o s¸t t¹i x· §¹i Yªn chóng t«i nhËn thÊy nh×n chung tr×nh ®é häc vÊn ë ®©y ch­a cao. Tr×nh ®é häc vÊn cña nam giíi h¬n h¼n tr×nh ®é häc vÊn cña n÷ giíi. Trong sè nam giíi ®­îc hái cã 6% mï ch÷ vµ phô n÷ chiÕm 4%, nam giíi ®¹t tr×nh ®é tiÓu häc chiÕm 20% vµ phô n÷ chiÕm 30.7%. Nh­ng sè nam giíi cã tr×nh ®é THCS trë lªn chiÕm tØ lÖ cao h¬n phô n÷ nhiÒu vµ tr×nh ®é häc vÊn cµng cao nam giíi cµng chiÕm tØ lÖ cao h¬n phô n÷. §iÒu nµy cho thÊy viÖc häc tËp cña phô n÷ ë n«ng th«n ch­a ®­îc chó ý, c¬ héi ®Ó phô n÷ häc hµnh ch­a ®­îc ngang b»ng nh­ cña nam giíi. VËy tr×nh ®é häc vÊn nh­ vËy cã ¶nh h­ëng g× ®Õn quyÒn quyÕt ®Þnh chÝnh trong gia ®×nh cña ng­êi phô n÷ ? Nh×n vµo b¶ng sè liÖu 4: T­¬ng quan gi÷a tr×nh ®é häc vÊn vµ quyÒn quyÕt ®Þnh chóng ta nhËn thÊy tØ lÖ bµn b¹c ®Ó ®i ®Õn quyÕt ®Þnh cña c¶ hai vî chång t­¬ng ®èi cao. Nhãm phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn tiÓu häc, THCS, THPT, tham gia quyÕt ®Þnh sö dông ®Êt vµ vèn cho s¶n xuÊt rÊt Ýt (11.9%, 4.2%, 2.4% trong sö dông ®Êt vµ 12.7%, 5.1%, 3.6% trong vèn cho s¶n xuÊt). §iÒu nµy lµ do tØ lÖ phô n÷ ë 3 nhãm häc vÊn nµy rÊt Ýt trong c¬ cÊu mÉu. B¶ng 4: T­¬ng quan gi÷a tr×nh ®é häc vÊn víi quyÒn quyÕt ®Þnh QuyÒn quyÕt ®Þnh sö dông ®Êt Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng Mï ch÷ 3 12% 3 12% 14 56% 0 0% 5 20% 25 100% TiÓu häc 29 23% 15 11.9% 61 48.4% 0 0% 21 16.7% 126 100% THCS 54 22.9% 10 4.2% 137 58% 1 0.4% 35 14.7% 237 100% THPT 19 23.2% 2 2.4% 47 57.3% 1 1.2% 13 15.9% 82 100% Kh¸c 7 25% 1 3.6% 14 50% 0 0% 6 21.4% 28 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh vèn cho s¶n xuÊt Mï ch÷ 3 12% 3 12% 14 56% 0 0% 5 20% 25 100% TiÓu häc 24 19% 16 12.7% 57 45.2% 0 0% 29 23.1% 126 100% THCS 37 15.6% 12 5.1% 142 60% 1 0.4% 45 19% 237 100% THPT 13 15.8% 3 3.6% 50 61% 0 0% 16 19.6% 820 100% Kh¸c 5 17.8% 0 0% 16 57.1% 0 0% 7 25% 28 100% §èi víi nam giíi, cµng ë cÊp häc cao th× tØ lÖ nam giíi quyÕt ®Þnh c«ng viÖc trong s¶n xuÊt cµng cao. Nam giíi cã tr×nh ®é tiÓu häc chiÕm tØ lÖ quyÕt ®Þnh c«ng viÖc sö dông ®Êt lµ 22.9% trong khi n÷ giíi chØ chiÕm 4.2% vµ ®èi víi quyÒn quyÕt ®Þnh vèn cho s¶n xuÊt lµ 15.6% so víi 5.1%. Cã thÓ lÝ gi¶i ®iÒu nµy nh­ sau: Tr­íc ®æi míi mÆc dï ®· cã nh÷ng tiÕn bé nhÊt ®Þnh trong b×nh ®¼ng giíi, song c¬ héi ®Ó ng­êi phô n÷ häc hµnh ch­a ®­îc ngang b»ng nh­ cña nam giíi. §iÒu ®ã dÉn tíi mét thùc tÕ lµ hiÖn nay tr×nh ®é häc vÊn gi÷a ng­êi chång vµ ng­êi vî cßn chªnh lÖch nhau ®¸ng kÓ. Ng­êi phô n÷ cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp vÉn bÞ lÖ thuéc vµo chång, hä dÔ bÞ ¶nh h­ëng bëi nh÷ng t¸c ®éng bªn ngoµi. T­ t­ëng phong kiÕn gia tr­ëng cßn tån t¹i nÆng nÒ vµ s©u s¾c, hä cho r»ng viÖc nhµ lµ viÖc cña ®µn bµ nh÷ng viÖc to t¸t do ®µn «ng g¸nh v¸c nªn sè phô n÷ tr×nh ®é häc vÊn thÊp tham gia quyÕt ®Þnh c«ng viÖc trong s¶n xuÊt Ýt. Hä bÞ lÖ thuéc vµo chång ®Æc biÖt ng­êi chång häc vÊn cµng cao th× lÖ thuéc cµng nhiÒu. Thùc tr¹ng trªn lµ kÕt qu¶ cña nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau trong ®ã nhËn thøc lµ yÕu tè ¶nh h­ëng rÊt m¹nh ®èi víi quyÒn quyÕt ®Þnh c«ng viÖc trong gia ®×nh. §Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò nµy chóng ta kh«ng thÓ nãng véi, kh«ng thÓ ®ßi hái ngay mét sù b×nh ®¼ng tuyÖt ®èi gi÷a vî vµ chång mµ chóng ta ph¶i nhËn thøc r»ng mäi sù thay ®æi thùc sù bao giê còng lµ mét qu¸ tr×nh t¹o lËp tõng b­íc mét. H¬n n÷a chóng ta cÇn x¸c ®Þnh r»ng ®Ó thay ®æi nhËn thøc con ng­êi lµ mét vÊn ®Ò v« cïng khã kh¨n vµ nan gi¶i nhÊt lµ ®èi víi ng­êi cã tr×nh ®é häc vÊn thÊp. Bëi vËy chóng ta ph¶i kiªn tr× t¹o lËp tõng b­íc mét víi mét hÖ thèng vµ c¸c biÖn ph¸p thÝch hîp trong ®ã biÖn ph¸p quan träng vµ tÝch cùc nhÊt lµ n©ng cao tr×nh ®é cña ng­êi phô n÷. §ã lµ con ®­êng quan träng gióp phô n÷ n©ng cao vai trß cña m×nh trong gia ®×nh. §èi víi phô n÷ vµ nam giíi cã tr×nh ®é THPT tØ lÖ c¶ hai ng­êi cïng quyÕt ®Þnh c«ng viÖc trong s¶n xuÊt cao (58% trong sö dông ®Êt vµ 60% trong vèn cho s¶n xuÊt). Lý do lµ hä dÔ ®i ®Õn thèng nhÊt quan ®iÓm khi c¶ hai vî chång cã tr×nh ®é häc vÊn t­¬ng ®­¬ng. Hä ý thøc ®­îc vai trß cña nhau trong gia ®×nh. Khi phô n÷ cã tr×nh ®é cao, nhËn thøc cña hä kh«ng cßn bÞ bã hÑp hay phô thuéc vµo bªn ngoµi. Hä ý thøc ®­îc m×nh hoµn toµn cã c¬ héi nh­ nam giíi. Chóng ta nhËn thÊy ë mçi tr×nh ®é häc vÊn kh¸c nhau th× quyÒn quyÕt ®Þnh c«ng viÖc cña phô n÷ vµ nam giíi kh¸c nhau. Trªn thùc tÕ, ng­êi phô n÷ n«ng th«n quanh n¨m bËn rén, ®Çu t¾t mÆt tèi víi nh÷ng c«ng viÖc ®ång ruéng, ch¨n nu«i, nhµ cöa ch¨m sãc chång con, c¬m n­íc,... Mäi g¸nh nÆng c«ng viÖc ®Òu dån lªn vai hä. Hä kh«ng cßn thêi gian ®Ó häc tËp n©ng cao tr×nh ®é, hä Ýt cã c¬ héi tiÕp xóc víi ph­¬ng tiÖn truyÒn th«ng ®Ó tiÕp thu tiÕn bé khoa häc kü thuËt míi trong khi ®ã nam giíi cã nhiÒu c¬ héi ®Ó hiÓu biÕt h¬n phô n÷, còng nh­ cã nhiÒu kinh nghiÖm trong lÜnh vùc s¶n xuÊt nhÊt lµ biÕt sö dông vèn ®Çu t­ vµo s¶n xuÊt nh­ thÕ nµo ®Ó cã hiÖu qu¶. MÆc dï lao ®éng chñ yÕu trong gia ®×nh lµ do bµn tay cña, c«ng søc cña ng­êi vî nh­ng ng­êi chång l¹i ®ãng vai trß chØ ®¹o thùc hiÖn ®iÒu hµnh c«ng viÖc ''Anh Êy ®i ra ngoµi nhiÒu tiÕp thu häc hái kinh nghiÖm råi vÒ bµn b¹c víi chÞ ®Ó hai vî chång cïng quyÕt '' ( N÷ 30 tuæi, th«n Quúnh Trung, x· §¹i Yªn). ''Kinh nghiÖm s¶n xuÊt th× chång häc hái, hä lµ ®µn «ng cßn phô n÷ m×nh chØ lµm theo th«i ' (N÷ 32 tuæi, th«n Minh Khai, x· §¹i Yªn). Nh­ vËy cã nhiÒu lý do khiÕn quyÒn quyÕt ®Þnh cña ng­êi phô n÷ ch­a ®­îc n©ng cao nh­ mong muèn trong ®ã tr×nh ®é häc vÊn lµ mét trong nh÷ng lý do quan träng . + XÐt t­¬ng quan quy m« hé gia ®×nh vµ quyÒn quyÕt ®Þnh B¶ng 5: T­¬ng quan gi÷a quy m« hé gia ®×nh vµ quyÒn quyÕt ®Þnh QuyÒn quyÕt ®Þnh sö dông ®Êt Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng 1-2 ng­êi 3 12.5% 5 20.8% 10 41.7% 0 0% 6 25% 24 100% 3-4 ng­êi 47 19.4% 15 6.2% 14 59.5% 2 0.8% 34 14.1% 242 100% 5-6 ng­êi 53 28.6% 8 4.3% 91 49.2% 0 0% 33 17.9% 185 100% Trªn 6 ng­êi 9 19.1% 3 6.4% 28 59.6% 0 0% 7 71.9% 47 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh vèn cho s¶n xuÊt 1-2 ng­êi 2 8.3% 4 16.7% 12 50% 0 0% 6 25% 24 100% 3-4 ng­êi 35 14.5% 16 6.6% 145 60% 1 0.4 % 45 18.6% 242 100% 5-6 ng­êi 37 20% 11 5.9% 95 51.4% 0 0% 42 22.7% 185 100% Trªn 6 ng­êi 8 17% 3 6.4% 27 57.4% 0 0% 9 19.2% 47 100% Qua b¶ng sè liÖu trªn chóng ta nhËn thÊy: TØ lÖ c¶ hai vî chång bµn b¹c ë quy m« hé gia ®×nh tõ 3-4 ng­êi rÊt cao ( 59.5% so víi 41.7%, 49.2%, vµ 56.9%), ( 60% so víi 50%, 51.4%, vµ 57.4%). TØ lÖ phô n÷ vµ nam giíi quyÕt ®Þnh c¸c c«ng viÖc còng kh¸c nhau ë quy m« hé gia ®×nh. Trong hé gia ®×nh tõ 1-2 ng­êi tØ lÖ phô n÷ quyÕt ®Þnh c«ng viÖc cao h¬n h¼n so víi quy m« hé gia ®×nh kh¸c (20.8% so víi 6.2%, 4.3%, vµ 6.4%); (16.7% so víi 6.6%, 5.9% vµ 6.4%). Nguyªn nh©n lµ ë quy m« hé gia ®×nh nµy ng­êi phô n÷ kh«ng ph¶i chÞu ¸p lùc cña cha mÑ chång khi quyÕt ®Þnh c«ng viÖc. §iÒu ®ã cho thÊy quyÒn ®­îc tham gia bµn b¹c vµ quyÕt ®Þnh c«ng viÖc cña ng­êi phô n÷ cã tiÕn bé h¬n. Tuy nhiªn, ë tõng quy m« hé gia ®×nh cã sù kh¸c nhau nhÊt ®Þnh . Quy m« hé gia ®×nh cµng nhiÒu ng­êi th× vai trß quyÕt ®Þnh cña ng­êi phô n÷ cµng gi¶m. Qua pháng vÊn s©u còng thu ®­îc kÕt qu¶ t­¬ng tù ë quy m« hé cµng nhiÒu ng­êi th× tØ lÖ ng­êi vî tham gia bµn b¹c vµ quyÕt ®Þnh cµng thÊp. ë quy m« hé gia ®×nh tõ 5-6 ng­êi tØ lÖ nam giíi quyÕt ®Þnh c«ng viÖc cao h¬n so víi quy m« hé gia ®×nh kh¸c (28.6% so víi 12.5%, 19.4%, vµ 19.1%), (20% so víi 8.3%, 14.5%, vµ 17%). Qua ®©y chóng ta nhËn thÊy sù kh¸c biÖt vÒ quyÒn quyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt ë c¸c quy m« hé gia ®×nh kh¸c nhau. VËy ph¶i ch¨ng ë nh÷ng hé gia ®×nh ®«ng ng­êi l¹i c¶n trë ng­êi phô n÷ trong viÖc kh¼ng ®Þmh vai trß, vÞ trÝ cña m×nh bëi nh÷ng t­ t­ëng cæ hñ lçi thêi ? Ph¶i ch¨ng ë nh÷ng gia ®×nh h¹t nh©n hai thÕ hÖ th× sù bµn b¹c gi÷a hai vî chång cã sù ngang b»ng h¬n. Mét vÊn ®Ò n÷a qua kh¶o s¸t nghiªn cøu t¹i §¹i Yªn chóng t«i nhËn thÊy r»ng ë nh÷ng hé gia ®×nh tõ 1-2 ng­êi vµ 3- 4 ng­êi ph©n c«ng lao ®éng trong gia ®×nh c¨n cø vµo thÕ m¹nh cña mçi giíi, cã lîi cho sù æn ®Þnh vµ bÒn v÷ng cña gia ®×nh. Cïng víi nã lµ quyÒn quyÕt ®Þnh cña phô n÷ còng n©ng lªn hoÆc gi¶m xuèng trong tõng lÜnh vùc mµ m×nh tham gia nhiÒu hay Ýt. + XÐt t­¬ng quan giíi tÝnh vµ quyÒn quyÕt ®Þnh B¶ng 6: T­¬ng quan giíi tÝnh vµ quyÒn quyÕt ®Þnh QuyÒn quyÕt ®Þnh sö dông ®Êt Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng Nam 56 22.4% 6 2.4% 149 59.6% 0 0% 39 15.6% 250 100% N÷ 56 22.6% 25 10.1% 124 50% 2 0.8% 41 16.5% 248 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh vèn cho s¶n xuÊt Nam 40 16% 8 3.2% 156 62.4% 0 0% 46 18.4% 250 100% N÷ 42 16.9% 26 10.5% 123 49.6% 1 0.4% 56 22.6% 248 100% Quan s¸t sè liÖu trªn ta nhËn thÊy : TØ lÖ nam giíi vµ phô n÷ cho r»ng c¶ hai cïng quyÕt ®Þnh trong c«ng viÖc s¶n xuÊt rÊt cao 59% vµ 50% ®èi víi sö dông ®Êt, 62.4%vµ 49.6% trong vèn cho s¶n xuÊt. Sè nam giíi cho r»ng ng­êi chång quyÕt ®Þnh nhiÒu h¬n vî còng chiÕm tØ lÖ cao 22.4% so víi 2.4% trong sö dông ®Êt vµ 16% so víi 3.2% trong vèn cho s¶n xuÊt. Nh­ng ë phô n÷ con sè nµy l¹i kh¸c phô n÷ cho r»ng ng­êi vî còng chiÕm phÇn quyÕt ®Þnh trong s¶n xuÊt ®· cao gÊp 3 lÇn so víi ®¸nh gi¸ cña nam giíi ( 10.1% so víi 2.4%, 10.5% so víi 3.2% ). Nh­ vËy, ng­êi phô n÷ ®· tù ý thøc vÒ vai trß cña m×nh trong gia ®×nh. §©y lµ mét tiÕn bé lín ®Ó ng­êi phô n÷ v­¬n cao h¬n trong gia ®×nh vµ ngoµi x· héi. 3.2 QuyÒn quyÕt ®Þnh cña ng­êi phô n÷ vµ nam giíi n«ng th«n trong c¸c c«ng viÖc chi tiªu trong gia ®×nh Qua kh¶o s¸t t¹i x· §¹i Yªn, m« h×nh kh¸ phæ biÕn hiÖn nay lµ vî chång cïng bµn b¹c, quyÕt ®Þnh nh÷ng kho¶n chi tiªu lín. Cßn ng­êi vî hoµn toµn chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý chi tiªu nhá, c¸c c«ng viÖc néi trî. Qua pháng vÊn, hÇu hÕt c¸c ý kiÕn ®Òu cho thÊy phô n÷ lµ ng­êi quyÕt ®Þnh chÝnh trong viÖc chi tiªu ¨n uèng còng nh­ ch¨m sãc con c¸i, gi¸o dôc con, quan hÖ víi cha mÑ. §iÒu nµy khiÕn cho hä cµng bÞ cét chÆt vµo c«ng viÖc néi trî cña gia ®×nh. B¶ng 7: QuyÒn quyÕt ®Þnh trong chi tiªu lín trong gia ®×nh(%) Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng X©y dùng söa ch÷a nhµ cöa 30.2 6.1 63.2 0.5 0 100 Mua s¾m ®å ®¾t tiÒn 24.3 9.5 65.8 0.2 0.2 100 B¶ng 7 cho thÊy : Kh¸c víi phô n÷, nam giíi l¹i n¾m quyÕt ®Þnh chÝnh trong viÖc mua s¾m ®å ®¾t tiÒn hay nh÷ng c«ng viÖc lín cña gia ®×nh. Trong vÊn ®Ò nµy nÕu ng­êi chång lµ lao ®éng kiÕm tiÒn chÝnh th× tØ lÖ chång quyÕt ®Þnh cao h¬n h¼n so víi ng­êi vî : x©y dùng nhµ cöa chång quyÕt ®Þnh chiÕm 30.2% so víi vî quyÕt ®Þnh lµ 6.1%, trong mua s¾m ®å ®¾t tiÒn lµ 24.3% so víi 9.5%. Khi c¶ hai cïng tham gia lao ®éng t¹o ra thu nhËp th× møc ®é quyÕt ®Þnh cña ng­êi vî cã cao h¬n so víi tr­êng hîp chång lµ lao ®éng kiÕm tiÒn chÝnh song ng­êi chång vÉn tá ra cã quyÒn lùc h¬n. Trong tr­êng hîp c¶ hai vî chång cïng bµn b¹c, quyÕt ®Þnh chiÕm tØ lÖ rÊt cao so víi chØ riªng vî hoÆc chång quyÕt ®Þnh. Ch¼ng h¹n quyÕt ®Þnh vÒ x©y dùng, söa ch÷a nhµ cöa 63.2%, quyÕt ®Þnh vÒ mua s¾m ®å ®¾t tiÒn 65.8%. '' Trong nhµ c¸i g× nhiÒu tiÒn th× anh ®i mua cßn Ýt tiÒn th× chÞ ®i mua' '(N÷ 31 tuæi, th«n Minh Khai, x· §¹i Yªn) '' C« chØ lo c¬m n­íc, chî bóa, mua b¸n g× lín th× ph¶i hái ý kiÕn chó'' (Nam 40 tuæi, th«n Minh Khai, x· §¹i Yªn) '' Th­êng th× anh Êy quyÕt ®Þnh, chØ trõ viÖc g× quan träng th× hai vî chång cïng bµn b¹c víi nhau'' ( N÷ 32 tuæi, th«n Quúnh Trung, x· §¹i Yªn). Qua ph©n tÝch trªn chóng ta nhËn thÊy trong viÖc ®i ®Õn quyÕt ®Þnh cuèi cïng kh«ng thÓ kh«ng tÝnh ®Õn ý kiÕn cña ng­êi vî. §iÒu ®ã cµng kh¼ng ®Þnh vai trß cña ng­êi, ®Þa vÞ phô n÷ ®· ®­îc c¶i thiÖn rÊt nhiÒu so víi tr­íc kia trong x· héi truyÒn thèng. + XÐt t­¬ng quan quyÒn quyÕt ®Þnh víi nghÒ nghiÖp B¶ng 8 : T­¬ng quan nghÒ nghiÖp víi quyÒn quyÕt ®Þnh QuyÒn quyÕt ®Þnh x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng N«ng nghiÖp 75 27% 14 5% 150 54% 2 0.7% 37 13.3% 278 100% L©m nghiÖp 14 28.6% 2 4.1% 25 51% 0 0% 8 16.3% 49 100% Ng­ nghiÖp 10 28.6% 3 8.6% 21 60% 0 0% 1 2.8% 35 100% C¸n bé c«ng nh©n viªn 9 16.7% 3 5.6% 31 57.4% 0 0% 11 20.3% 54 100% Kh¸c 20 24.4% 4 4.9% 41 50% 0 0% 17 20.7% 82 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh mua s¾m ®å ®¾t tiÒn N«ng nghiÖp 59 21.2% 20 7.2% 154 55.4% 1 0.4% 44 15.8% 278 100% L©m nghiÖp 10 20.4% 5 10.2% 25 51% 0 0% 9 18.4% 49 100% Ng­ nghiÖp 10 28.5% 3 8.5% 18 51.4% 0 0% 4 11.6% 35 100% C¸n bé c«ng nh©n viªn 8 14.8% 4 7.4% 30 55.6% 0 0% 12 22.2% 54 100% Kh¸c 13 15.9% 7 8.5% 44 53.7% 0 0% 18 21.9% 82 100% Chóng ta nhËn thÊy ®iÒc ®Æc biÖt quan träng lµ trong c¸c quyÕt ®Þnh lín nªu trªn ë nghÒ l©m nghiÖp tØ lÖ ng­êi chång quyÕt ®Þnh cao h¬n so víi ng­êi vî 26.8% so víi 4.1%, ë nghÒ ng­ nghiÖp lµ 28.6% so víi 8.6% trong viÖc quyÕt ®Þnh x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa. Trong c«ng viÖc mua s¾m ®å ®¾t tiÒn tØ lÖ nµy lµ 20.4% so víi 10.2%, vµ 28.5% so víi 8.5%. §iÒu nµy lµ do phô n÷ th­êng Ýt tham gia vµo nh÷ng nghÒ nghiÖp nµy v× l©m nghiÖp, ng­ nghiÖp lµ nh÷ng c«ng viÖc mµ nam giíi th­êng ®¶m nhËn. + XÐt t­¬ng quan quy m« hé gia ®×nh B¶ng 9 : T­¬ng quan quy m« hé gia ®×nh víi quyÒn quyÕt ®Þnh QuyÒn quyÕt ®Þnh x©y dùngsöa ch÷a nhµ cöa Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng 1-2 ng­êi 2 8.3% 6 25% 13 54.2% 0 0% 3 12.5% 24 100% 3-4 ng­êi 57 23.5% 11 4.5% 136 56.3% 2 0.8% 36 14.9% 242 100% 5-6 ng­êi 58 31.3% 7 3.8% 91 49.2% 0 0% 29 15.7% 185 100% Trªn 6 ng­êi 11 23.4% 2 4.2% 28 59.6% 0 0% 6 12.8% 47 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh mua s¾m ®å ®¾t tiÒn 1-2 ng­êi 1 4.2% 8 33.3% 9 37.5% 0 0% 6 25% 24 100% 3-4 ng­êi 42 17.5% 21 8.7% 133 54.9% 1 0.4% 45 18.5% 242 100% 5-6 ng­êi 45 24.3% 8 4.3% 103 55.7% 0 0% 29 15.7% 185 100% Trªn 6 ng­êi 12 25.5% 2 4.3% 26 55.3% 0 0% 7 14.9% 47 100% Qua thùc tÕ nghiªn cøu th× kÕt qu¶ cho thÊy chi tiªu nh÷ng c«ng viÖc lín th­êng do ng­êi chång quyÕt ®Þnh hoÆc c¶ hai vî chång bµn b¹c. á hé gia ®×nh tõ 5-6 ng­êi quyÕt ®Þnh x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa tØ lÖ ng­êi chång quyÕt ®Þnh chiÕm 31.3% so víi tØ lÖ ng­êi vî lµ 3.8% vµ c¶ hai cïng bµn lµ 49.2%. §èi víi viÖc quyÕt ®Þnh mua s¾m ®å ®¾t tiÒn còng ë quy m« hé gia ®×nh nµy tØ lÖ lµ: chång quyÕt ®Þnh 24.3% so víi 4.3% vµ c¶ hai cïng quyÕt lµ 55.7%. Nguyªn nh©n lµ do ë hé gia ®×nh nhiÒu ng­êi th× sù quyÕt ®Þnh cña vî chång cßn phô thuéc vµo ý kiÕn cña nh÷ng ng­êi kh¸c trong gia ®×nh. Chóng ta nhËn thÊy ý kiÕn kh¸c cã t¸c ®éng rÊt lín ®èi víi quyÒn quyÕt ®Þnh c«ng viÖc.(15,7%). Víi quy m« hé tõ 1-2 vµ 3-4 ng­êi trong c«ng viÖc x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa vµ mua s¾m ®å ®¾t tiÒn tØ lÖ c¶ hai cïng quyÕt ddÞnh rÊt cao. §Æc biÖt ë hé gia ®×nh tõ 1-2 ng­êi ý kiÕn quyÕt ®Þnh cao h¬n h¼n so víi ý kiÕn quyÕt ®Þnh cña chång (25% so víi 8.3% trong x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa vµ 33.3% so víi 4.2% trong mua s¾m ®å ®¾t tiÒn ). Ph¶i ch¨ng ë hé gia ®×nh nµy ng­êi phô n÷ dèng mét vai trß quan träng ®Æc biÖt cã thÓ quyÕt ®Þnh mäi viÖc ? + XÐt t­¬ng quan häc vÊn : TØ lÖ c¶ hai vî chång cïng tham gia quyÕt ®Þnh cao (60%,50%, 52%, 62.2%, vµ 53.6%, trong x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa vµ 56%, 45.2%, 54.4%, 64.6%, vµ 64.3% trong mua s¾m ®å ®¾t tiÒn). ChiÕm tØ lÖ c¶ hai vî chång bµn b¹c cao nhÊt lµ nam giíi vµ phô n÷ ë nhãm tr×nh ®é THPT ®iÒu nµy cho thÊy tr×nh ®é häc vÊn cña phô n÷ cµng cao th× ý kiÕn cña hä cµng ®­îc coi träng khi quyÕt ®Þnh c«ng viÖc chi tiªu lín trong gia ®×nh. Nh­ vËy ng­êi phô n÷ ph¶i kh«ng ngõng häc hái, n©ng cao tr×nh ®é ®Ó tiÕng nãi cña hä thùc sù cã ý nghÜa trong mäi c«ng viÖc ®Ó viÖc qu¶n lý chi tiªu hiÖu qu¶ h¬n. B¶ng 10 : T­¬ng quan häc vÊn víi quyÒn quyÕt ®Þnh + XÐt t­¬ng quan giíi tÝnh: QuyÕt ®Þnh x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng Mï ch÷ 6 24% 2 8% 15 60% 0 0% 2 8% 25 100% TiÓu häc 33 26.2% 12 9.5% 63 50% 1 0.8% 17 13.5% 126 100% THCS 64 27% 9 3.8% 124 52.3% 1 0.4% 39 16.5% 237 100% THPT 18 22% 2 2.4% 51 62.2% 0 0% 11 13.4% 82 100% Kh¸c 7 25% 1 3.6% 15 53.6% 0 0% 5 17.8% 28 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh mua s¾m ®å ®¾t tiÒn Mï ch÷ 4 16% 3 12% 14 56% 0 0% 4 16% 25 100% TiÓu häc 31 24.6% 14 11.1% 57 45.2% 0 0% 24 19.1% 126 100% THCS 49 20.7% 16 6.7% 129 54.4% 1 0.4% 42 17.8% 237 100% THPT 13 15.8% 4 4.9% 53 64.6% 0 0% 12 14.7% 82 100% Kh¸c 3 10.7% 2 7.1% 18 64.3% 0 0% 5 17.9% 28 100% B¶ng 11: T­¬ng quan giíi tÝnh víi quyÒn quyÕt ®Þnh QuyÒn quyÕt ®Þnh x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa Chång Vî C¶ hai Ng­êi kh¸c ý kiÕn kh¸c Tæng Nam 68 7.2% 2 0.8% 145 58% 0 0% 35 14% 250 100% N÷ 60 24.2% 24 9.7% 123 49.6% 2 0.8% 39 15.7% 248 100% QuyÒn quyÕt ®Þnh mua s¾m ®å ®¾t tiÒn Nam 50 0% 8 3.2% 150 60% 0 0% 42 16.8% 250 100% N÷ 50 20.2% 31 12.5% 121 48.8% 1 0.4% 45 18.1% 248 100% Nh×n b¶ng sè liÖu: TØ lÖ nam giíi vµ n÷ giíi cho r»ng c¶ hai vî chång cïng quyÕt ®Þnh rÊt cao ( 58% vµ 49.6% trong x©y dùng söa ch÷a nhµ cöa, 60% vµ 48.8% trong mua s¾m ®å ®¾t tiÒn ). TØ lÖ nµy ë nam giíi cao h¬n h¼n ë n÷ giíi tr¶ lêi. Nh­ vËy, nam giíi ngµy cµng coi träng vai trß cña phô n÷ vµ ng­êi phô n÷ lu«n cã mét vÞ trÝ quan träng ®èi víi gia ®×nh cña m×nh. * Ng­êi ViÖt Nam tõ x­a cã c©u'' Cña chång, c«ng vî'' phÇn nµo ph¶n ¸nh sù ph©n cÊp qu¶n lý trong gia ®×nh. D­êng nh­ tµi s¶n lµ do ng­êi chång n¾m gi÷, ng­êi vî chØ cã quyÒn sö dông vµ lao ®éng ®Ó gãp phÇn lµm t¨ng gi¸ trÞ tµi s¶n. Qua kh¶o s¸t ë §¹i Yªn, m« h×nh kh¸ phæ biÕn hiÖn nay lµ vî chång cïng bµn b¹c quyÕt ®Þnh nh÷ng kho¶n chi tiªu lín. Cßn ng­êi vî lµ ''Tay hßm ch×a kho¸'' trong gia ®×nh. 4. C¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn quyÒn quyÕt ®Þnh trong gia ®×nh Mét trong nh÷ng nguyªn nh©n ¶nh h­ëng ®Õn vai trß giíi trong gia ®×nh lµ x· héi vÉn cßn tån t¹i nh÷ng chuÈn mùc x¸c ®Þnh vÒ vÞ trÝ vµ vai trß cña ng­êi phô n÷ vµ nam giíi trong gia ®×nh. Do ®ã ®· dÉn tíi ¶nh h­ëng vÒ nhËn thøc cña hai giíi. 4.1 NhËn thøc cña hai giíi vÒ vai trß cña m×nh trong gia ®×nh 4.1.1 NhËn thøc cña phô n÷ Qua kh¶o s¸t chóng t«i thÊy ®a sè th¸i ®é cña chÞ em x· §¹i Yªn cho r»ng ''C«ng viÖc néi trî lµ cña phô n÷'', bæn phËn cña phô n÷ lµ ch¨m lo cho gia ®×nh chång con, kh«ng nªn ®Ó chång ph¶i bËn t©m v× nh÷ng c«ng viÖc chî bóa, c¬m n­íc. Tõ bao ®êi nay, phô n÷ vÉn ®¶m nhiÖm c«ng viÖc cña gia ®×nh, ngoµi nh÷ng thiªn chøc lµm vî, lµm mÑ,... ng­êi phô n÷ cßn gi÷ vai trß chÝnh trong lao ®éng gia ®×nh. §Ó lµm tèt vai trß ®ßi hái ng­êi phô n÷ ph¶i g¸nh v¸c nhiÒu h¬n, ph¶i cã ®øc hy sinh vµ sù nhÉn n¹i. Ng­êi phô n÷ lu«n mong muèn cã ®­îc mét cuéc sèng gia ®×nh ªm Êm, h¹nh phóc ®Ó hoµn thµnh nghÜa vô cña mét ng­êi mÑ, ng­êi vî. Do vËy mµ hä s½n sµng cam chÞu hy sinh tÊt c¶ nh÷ng g× cã lîi cho b¶n th©n ®Ó thùc hiÖn mong muèn ®ã. Tr¶i qua bao nhiªu thÕ hÖ phô n÷, nhËn thøc ®· ¨n s©u vµo tiÒm thøc cña ph¸i n÷ vµ t¹o thµnh nh÷ng gi¸ trÞ chuÈn mùc chung ®èi víi ng­êi phô n÷. X· héi ®ßi hái tr«ng mong hä thùc hiÖn c¸c c«ng viÖc ®ã nh­ chøc n¨ng cña m×nh. 4.1.2 NhËn thøc cña nam giíi Nam giíi chÞu ¶nh h­ëng cña nh÷ng chuÈn mùc x· héi vÒ vai trß giíi. Hä cho r»ng ng­êi ®µn «ng ®ãng vai trß trô cét trong gia ®×nh, ph¶i lµm nh÷ng c«ng viÖc nh­ kiÕm tiÒn nu«i vî con, x©y dùng nhµ cöa,... cßn phô n÷ chØ lµm néi trî. Do coi phô n÷ chØ lµ phô nªn c«ng viÖc cña phô n÷ bÞ x¸c ®Þnh lµ kh«ng quan träng b»ng c«ng viÖc cña nam giíi. Nguyªn nh©n cña nhËn thøc nµy còng nh­ viÖc nh×n nhËn vai trß vµ vÞ trÝ cña ng­êi phô n÷ vµ nam giíi lµ do ¶nh h­ëng cña Nho gi¸o mµ ¶nh h­ëng nµy l¹i ®­îc x· héi thõa nhËn vµ tån t¹i bÊy l©u nay. ChÝnh bëi lÏ ®ã ®· t¹o nªn gãc nh×n cña nam giíi lµm cho vai trß lao ®éng cña n÷ giíi bÞ gi¶m xuèng. Tõ ®ã dÉn tíi viÖc nam giíi Ýt cã sù quan t©m chia sÎ nh÷ng c«ng viÖc gia ®×nh cïng phô n÷. 4.2 Quan niÖm truyÒn thèng T­ t­ëng coi th­êng phô n÷ theo quan niÖm truyÒn thèng ch­a ®­îc hoµn toµn lo¹i bá trong x· héi n«ng th«n. Kh¶ n¨ng cña nam giíi ®­îc ®¸nh gia cao nhÊt lµ c«ng viÖc liªn quan ®Õn nhËn thøc, quan hÖ,... §©y lµ mét mèi trë ng¹i vÒ thãi quen, ®Þnh kiÕn trong nhËn thøc cña ng­êi d©n vÒ kh¶ n¨ng tiÕp thu kü thuËt cña phô n÷ khi tr¶ lêi vÒ kh¶ n¨ng thËt cña m×nh. Nam giíi vµ phô n÷ th­êng lµm nh÷ng c«ng viÖc mang tÝnh chÊt ph©n c«ng lao ®éng theo giíi tÝnh. Chång khoÎ h¬n th× lµm c«ng viÖc nÆng nhäc, cßn vî lµm viÖc nhÑ nhµng. Do ®ã nam giíi chØ lµm nh÷ng viÖc mµ hä cho lµ cÇn lµm, lµm xong nh÷ng viÖc ®ã coi nh­ kh«ng cßn tr¸ch nhiÖm vµ hÕt nghÜa vô nªn hä mÆc cho ng­êi vî g¸nh v¸c c«ng viÖc gia ®×nh. 4.3 Tr×nh ®é häc vÊn cña hai giíi Häc vÊn lµ mét yÕu tè rÊt quan träng ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn quyÒn quyÕt ®Þnh cña phô n÷ n«ng th«n, ®Æc biÖt trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt t¹o thu nhËp cho gia ®×nh. Qua ph©n tÝch trªn cho thÊy, viÖc phô n÷ n«ng th«n cµng cã c¬ héi tham gia hoat ®éng s¶n xuÊt th× quyÒn quyÕt ®Þnh cña hä trong gia ®×nh ngµy cµng cao. Qua ®©y ta nhËn thÊy ph¶i n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cho c¶ hai giíi ®Ó cã gãc nh×n ®óng ®¾n h¬n ®èi víi mäi c«ng viÖc trong gia ®×nh. Bªn c¹nh ®ã còng gãp phÇn cñng cè nhËn thøc trong viÖc ®¸nh gi¸ vµ t¹o c¬ héi cho ng­êi phô n÷. PhÇn kÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ 1. kÕt luËn Sù ph©n biÖt giíi tÝnh trong ph©n c«ng lao ®éng trong gia ®×nh ë x· §¹i Yªn vÉn cßn tån t¹i song kh«ng cßn kh¾t khe nh­ tr­íc. Ng­êi phô n÷ n«ng th«n ngµy cµng ®ãng vai trß quan träng trong gia ®×nh. NÕu nh­ tr­íc kia ng­êi phô n÷ ph¶i nhÊt nhÊt tu©n theo chång vµ nh÷ng c«ng viÖc trong gia ®×nh hÇu hÕt ®Òu do ng­êi phô n÷ g¸nh v¸c th× b©y giê hä ®· nhËn ®­îc sù chia sÎ cña chång. Tuy møc ®é tham gia ch­a nhiÒu nh­ng nã phÇn nµo thÊy ®­îc nhËn thøc cña ng­êi d©n vÒ vai trß giíi ®ang dÇn cã sù chuyÓn biÕn. Do nh÷ng ®ãng gãp to lín cña phô n÷ trong gia ®×nh vµ tØ lÖ tham gia quyÕt ®Þnh c¸c vÊn ®Ò trong gia ®×nh cµng lín ®· chøng tá mèi quan hÖ gi÷a vî chång hiÖn nay kh¸ b×nh ®¼ng d©n chñ. Tuy nhiªn, ng­êi phô n÷ v× nhiÒu lý do, hä cßn ph¶i chÞu nhiÒu thiÖt thßi. Trong s¶n xuÊt hä lµ nh÷ng ng­êi ph¶i tham gia nhiÒu nhÊt, ®ãng gãp nhiÒu nhÊt nh­ng ®ång thêi trong c«ng viÖc gia ®×nh (t¸i s¶n xuÊt) hä còng l¹i lµ ng­êi ph¶i ®¶m nhiÖm hÇu hÕt c¸c c«ng viÖc nµy. §iÒu ®ã ®· g©y søc Ðp nÆng nÒ ®èi víi ng­êi phô n÷. Ng­êi phô n÷ bÞ g¾n chÆt víi viÖc nhµ, hä lu«n bËn rén nªn Ýt cã c¬ héi ®Ó häc tËp n©ng cao tr×nh ®é cña m×nh, Ýt cã c¬ héi ®Ó tiÕp xóc víi khoa häc kü thuËt tiªn tiÕn. ChÝnh ®iÒu nµy ®· lµm gi¶m sót vai trß quyÕt ®Þnh cña hä trong nhiÒu vÊn ®Ò. H¬n thÕ n÷a ng­êi phô n÷ ch­a nhËn thøc ®óng vai trß cña m×nh trong gia ®×nh v× vËy hä l¹i tù t¹o nªn rµo c¶n cho sù ph¸t triÓn cña m×nh mµ kh«ng hÒ hay biÕt. khuyÕn nghÞ §Ó gãp phÇn c¶i thiÖn ®êi sèng cña ng­êi phô n÷ n«ng th«n vµ n©ng cao ®Þa vÞ cña hä trong gia ®×nh còng nh­ ngoµi x· héi, t¹o sù b×nh ®¼ng giíi chóng t«i m¹nh d¹n ®­a ra mét sè khuyÕn nghÞ sau: + VÒ phÝa ng­êi phô n÷ B¶n th©n ng­êi phô n÷ ph¶i tù v­¬n lªn, t×m hiÓu kiÕn thøc míi, n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn. CÇn ph¶i coi c«ng viÖc néi trî kh«ng ph¶i lµ chØ riªng cña m×nh mµ ph¶i t×m mäi c¸ch ®Ó nhËn ®­îc sù chia sÎ cña nam giíi. + VÒ phÝa gia ®×nh CÇn t¹o ®iÒu kiÖn cho phô n÷ ph¸t huy, hoµn thµnh tèt vai trß cña m×nh b»ng c¸ch gióp ®ì vµ chia sÎ víi hä viÖc nhµ, viÖc ®ång ¸ng. + VÒ phÝa x· héi - Nhanh chãng ®­a ra khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt, lao ®éng ®Ó gi¶m nhÑ c­êng ®é lao ®éng cho ng­êi phô n÷. Coi ®ã lµ chÝnh s¸ch x· héi chø kh«ng ph¶i chÝnh s¸ch kinh tÕ ®¬n thuÇn. - CÇn ph¶i n©ng cao kiÕn thøc kinh nghiÖm s¶n xuÊt, kinh nghiÖm tæ chøc s¶n xuÊt cho ng­êi phô n÷ n«ng th«n. - ChÝnh quyÒn c¬ së vµ c¸c tæ chøc x· héi ph¶i cã tr¸ch nhiÖm tuyªn truyÒn, phæ biÕn t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó gióp cho hai giíi hiÓu ®­îc vai trß, vÞ trÝ cña m×nh. Ngoµi ra cÇn cã biÖn ph¸p cô thÓ ®Ó h¹n chÕ sù ¶nh h­ëng cña c¸c quan niÖm truyÒn thèng cæ hñ l¹c hËu kh«ng cßn phï hîp víi giai ®o¹n hiÖn nay. môc lôc PhÇn nh÷ng vÊn ®Ò chung 1. Lý do chän ®Ò tµi 1 2. Môc ®Ých nghiªn cøu 2 3. NhiÖm vô nghiªn cøu 2 4. §èi t­îng, kh¸ch thÓ vµ ph¹m vi nghiªn cøu 2 5. Gi¶i thuyÕt nghiªn cøu vµ khung lý thuyÕt 3 6. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 4 7. ý nghÜa cña ®Ò tµi 5 PhÇn néi dung chÝnh Ch­¬ng 1: C¬ së lý luËn vµ ph­¬ng ph¸p luËn 6 1. C¬ së lý luËn 6 2. Ph­¬ng ph¸p luËn 9 3. Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu 9 Ch­¬ng 2. Néi dung nghiªn cøu 12 1. Tæng quan vÒ t×nh h×nh kinh tÕ x· héi §¹i Yªn - TP H¹ Long 12 2. Sù ph©n c«ng lao ®éng trong gia ®×nh 14 3. Giíi vµ quyÒn quyÕt ®Þnh trong gia ®×nh 15 4. C¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn quyÒn quyÕt ®Þnh trong gia ®×nh 35 PhÇn kÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ 1. KÕt luËn 35 2. KhuyÕn nghÞ 35 tµi liÖu tham kh¶o Tµi liÖu tham kh¶o 1. B¸o c¸o vÒ t×nh h×nh kinh tÕ x· héi n¨m 2003 vµ ph­¬ng h­íng nhiÖm vô n¨m 2003 cña UBND x· §¹i Yªn . 2. X· héi häc ®¹i c­¬ng TS Ph¹m TÊt Dong – TS Lª Ngäc Hïng ( §ång chñ biªn) 3. TËp bµi gi¶ng x· héi häc gia ®×nh ThS Lª Th¸i ThÞ B¨ngT©m 4. TËp bµi gi¶ng x· héi häc giíi vµ ph¸t triÓn TS Hoµng B¸ ThÞnh 5. Tõ ®iÓn x· héi häc . Nhµ xuÊt b¶n thÕ giíi Hµ Néi 1994 6. 50 tõ then chèt trong x· héi häc ( Tµi liÖu dÞch cña phßng th«ng tin t­ liÖu, th­ viÖn x· héi häc) 7. C¸c biªn b¶n pháng vÊn s©u trong qu¸ tr×nh thùc tËp thùc tÕ t¹i ®Þa ph­¬ng

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docGiới và quyền quyết định trong gia đình nông thôn ở vùng ven đô - Qua khảo sát tại xã Đại Yên tỉnh quảng Ninh.DOC
Luận văn liên quan