Giải quyết tranh chấp ở nước ta hiện nay – Thực trạng và giải pháp

LỜI NÓI ĐẦU Các hoạt động kinh tế luôn có vị trí vai trò đặc biệt quan trọng, nó quyết định sự tồn tại cũng như phát triển của xã hội. Để thực hiện chức năng kinh tế, ngày nay Nhà nước nào cũng ban hành Hệ thống các qui phạm pháp luật để điều chỉnh các quan hệ kinh tế. Trong hoạt động kinh doanh thường khó tránh khỏi các tranh chấp do nhiều nguyên nhân khác nhau, do vậy, giải quyết các tranh chấp kinh tế cũng là yêu cầu tất yếu. Để bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp của các bên, đảm bảo các quan hệ kinh doanh được ổn định, lành mạnh và phát triển, Nhà nước thông qua các cơ quan chức năng hoặc các tổ chức được pháp luật thừa nhận để giải quyết tranh chấp. Giải quyết tranh chấp kinh tế không phải là vấn đề mới mẻ đối với khoa học pháp lý. Bởi vì, ngày nay các quan hệ kinh tế càng trở nên phong phú và đa dạng thì pháp luật về giải quyết tranh chấp cũng phải từng bước đổi mới về pháp luật nội dung cũng như pháp luật tố tụng để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội. ở Việt Nam, thực tiễn cho thấy các văn bản pháp luật về giải quyết tranh chấp kinh tế ngày càng bộc lộ những hạn chế. Hệ thống văn bản hướng dẫn còn thiếu đồng bộ và chậm được ban hành, chưa phù hợp, chưa thống nhất dẫn đến cách hiểu và vận dụng sai. Đây là vấn đề nổi cộm trong thực tiễn áp dụng pháp luật. Tuy nhiên, việc tìm hiểu nghiên cứu về giải quyết tranh chấp kinh tế trong điều kiện hiện nay vẫn còn mang tính chất thời sự có ý nghĩa về lý luận cũng như thực tiễn. Đề tài "Giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - thực trạng và giải pháp" sẽ góp phần làm rõ thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế của Toà án kinh tế và các Trung tâm trọng tài phi Chính phủ, phân tích rõ những khó khăn, thuận lợi hiện nay của các cơ quan tài phán cũng như những hạn chế của các văn bản pháp luật kinh tế hiện hành, trên cơ sở đố kiến nghị một số vấn đề cần sửa đổi bổ sung trong hệ thống pháp luật kinh tế cho phù hợp với thực tiễn hoạt động của nền kinh tế thị trường. Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về kinh tế xã hội và tư duy. Ngoài ra đề tài cũng vận dụng phương pháp phân tích tổng hợp để làm rõ những vấn đề cần nghiên cứu . Kết cấu của khoá luận gồm 3 Chương - Chương 1: Tổng quan về pháp luật giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay - Chương 2: Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế ở Việt Nam hiện nay - Chương 3: Những giải pháp hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh chấp ở nước ta MỤC LỤC Chương I: Tổng quan về pháp luật giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta hiện nay. I. Khái niệm về tranh chấp kinh tế và tố tụng kinh tế II. Sự cần thiết khách quan của việc ban hành Pháp luật về giải quyết tranh kinh tế III. Các phương pháp giải quyết tranh chấp kinh tế 1. Giải quyết tranh chấp bằng thương lượng: + Khái niệm và đặc điểm + Cách thức thương lượng + Một số bước thương lượng, đàm phán để gỡ rối khi các bên tranh chấp đều bế tắc 2. Giải quyết tranh chấp bằng hoà giải: 3. Giải quyết tranh chấp bằng toà án: + Cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ quyền hạn của toà án kinh tế + Nguyên tắc tố tụng vụ án kinh tế và các nguyên tắc xét xử tranh chấp kinh tế của toà án kinh tế; + Thẩm quyền của toà án các cấp; 4. Giải quyết tranh chấp bằng Trọng tài kinh tế: - Khái niệm và những ưu thế cơ bản của trọng tài kinh tế - Trung tâm trọng tài (Pháp lệnh số 08/ UBTVQH 11) + Khái niệm, đặc điểm, thẩm quyền của Trung tâm trọng tài + Thành lập chấm dứt hoạt động của Trung tâm trọng tài - Giải quyết tranh chấp kinh tế của Trung tâm trọng tài kinh tế Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt nam Chương II: Thực trạng giải quyết tranh chấp kinh tế ở Việt nam hiện nay I. Các loại tranh chấp kinh tế phổ biến ở nước ta hiện nay: 1. Tranh chấp phát sinh do một bên vi phạm nghĩa vụ giao hàng hoặc thực hiện lao vụ 2. Tranh chấp phát sinh do một bên vi phạm nghĩa vụ thanh toán và tiếp nhận hàng hoá công việc 3. Tranh chấp liên quan đến hợp đồng kinh tế vô hiệu II. Giải quyết tranh chấp kinh tế bằng phương pháp tiền khởi kiện III. Giải quyết tranh chấp kinh tế bằng toà án IV. Giải quyết tranh chấp kinh tế bằng trọng tài Chương III: Những giải pháp hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh chấp kinh tế ở nước ta I. Lựa chọn phương pháp giải quyết tranh chấp kinh tế: 1. Ưu điểm và nhược điểm của phương pháp giải quyết tranh chấp trước khi đi kiện 2. Nhược điểm của đi kiện ở toà án so với đi kiện tại trung tâm trọng tài II. Các giải pháp nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp kinh tế 1. Biện pháp phòng ngừa tranh chấp 2. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp III. Kết luận CHÚ THÍCH : TÀI LIỆU TRÊN GỒM 110 TRANG DƯỚI DẠNG FILE WORD

docx106 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2837 | Lượt tải: 10download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Giải quyết tranh chấp ở nước ta hiện nay – Thực trạng và giải pháp, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
vµo quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ (H§KT), mét trong nh÷ng vÊn ®Ò khã kh¨n nhÊt ®èi víi c¸c bªn trong hîp ®ång lµ khi cã tranh chÊp x¶y ra th× ph¶i chän ®­îc c¸ch gi¶i quyÕt tranh chÊp nhanh nhÊt, tiÕt kiÖm chi phÝ vµ ®¸ng tin cËy. Mét ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp (khiÕu n¹i, hoµ gi¶i hay ®i kiÖn ra toµ ¸n hoÆc träng tµi) kh«ng thÓ lu«n lµ ph­¬ng ¸n tèi ­u ®èi víi mäi tranh chÊp mçi ph­¬ng ph¸p ®Òu cã ­u ®iÓm vµ nh­îc ®iÓm riªng. Tuú tõng tr­êng hîp cô thÓ mµ ng­êi ta chän ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp nµy hay ph­¬ng ph¸p kia. 1. ¦u ®iÓm vµ nh­îc ®iÓm cña c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp tr­íc khi ®i kiÖn: Nh­ ®· nªu, c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp tr­íc khi ®i kiÖn gåm cã: khiÕu n¹i vµ hoµ gi¶i. C¸c ph­¬ng ph¸p nµy cã nh÷ng ­u ®iÓm sau: Tr­íc tiªn, chóng tho¶ m·n t©m lý phæ biÕn cña c¸c nhµ kinh doanh lµ kh«ng muèn dùa vµo tµi ph¸n (Toµ ¸n hay Trung t©m träng tµi) ®Ó ph©n xö c¸c tranh chÊp ngay tõ ban ®Çu. Khi tranh chÊp ph¸t sinh, c¸c bªn muèn m×nh hoÆc th«ng qua ng­êi thø 3 ®Ó dµn xÕp tranh chÊp theo con ®­êng h÷u nghÞ. C¸c ph­¬ng ph¸p nµy ®­îc tiÕn hµnh dùa trªn c¬ së ý chÝ tù nguyÖn cña c¸c bªn ®­¬ng sù, kh«ng ai cã thÓ hiÓu râ mäi t×nh tiÕt, nguyªn nh©n tranh chÊp b»ng chÝnh c¸c bªn tranh chÊp, do vËy hä ®­îc quyÒn tù do lùa chän c¸ch gi¶i quyÕt hîp t×nh hîp lý b»ng chÝnh nh÷ng cè g¾ng vµ nç lùc cña b¶n th©n hä. V× lý do nµy, c¸c ph­¬ng ph¸p th­¬ng l­îng trùc tiÕp cã kh¶ n¨ng gi¶i quyÕt tranh chÊp mét c¸ch nhanh chãng. Mét ­u ®iÓm n÷a cña c¸c ph­¬ng ph¸p nµy lµ nh÷ng ng­êi trung gian (c¸c hoµ gi¶i viªn) nÕu ®­îc lùa chän th­êng lµ nh÷ng ng­êi am hiÓu lÜnh vùc kinh tÕ, th­¬ng m¹i. Hä n¾m b¾t ®­îc nguyÖn väng gi¶i quyÕt tranh chÊp nhanh chãng cña c¸c nhµ kinh doanh cïng víi kh¶ n¨ng th«ng th¹o nghiÖp vô kinh doanh, l¹i kh«ng bÞ rµng buéc bëi nh÷ng quy t¾c ph¸p lý cøng nh¾c, v× vËy ng­êi trung gian cã thÓ dµnh toµn bé thêi gian cÇn thiÕt, nhanh chãng t×m ra ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp cã tÝnh thuyÕt phôc vµ cã tÝnh kh¶ thi. BÝ mËt th«ng tin vµ b¶o toµn uy tÝn ®· trë thµnh mét yªu cÇu cã tÝnh chÊt sèng cßn cña c¸c nhµ kinh doanh trªn th­¬ng tr­êng. C¸c ph­¬ng ph¸p th­¬ng l­îng trùc tiÕp víi c¸ch gi¶i quyÕt kÝn ®¸o, kh«ng c«ng khai, kh«ng ån µo, kh«ng nghi thøc r­êm rµ ®· ®¸p øng ®­îc nhu cÇu cña c¸c nhµ kinh doanh. H¬n n÷a, c¸c thµnh viªn tham gia ®ãng vai trß chñ ®éng tÝch cùc trong viÖc xóc tiÕn c¸c b­íc tiÕn hµnh nªn hä cã ®iÒu kiÖn biÕn c¸c cuéc th­¬ng l­îng thµnh nh÷ng cuéc ®µm ph¸n cã ý nghÜa vµ s½n sµng chÊm døt viÖc th­¬ng l­îng v« Ých. Víi tÝnh chÊt linh ho¹t nh­ vËy, khiÕu n¹i vµ hoµ gi¶i gióp c¸c bªn gi¶i quyÕt tranh chÊp mét c¸ch nhanh chãng vµ thùc sù cã hiÖu qu¶. VÒ khÝa c¹nh ph¸p lý, c¸c ph­¬ng ph¸p nµy kh«ng Ðp buéc c¸c bªn tranh chÊp tõ bá hoÆc tr× ho·n viÖc ®i kiÖn ra Toµ ¸n kinh tÕ hay c¸c trung t©m träng tµi. MÆt kh¸c, khiÕu n¹i cßn lµ b­íc b¾t buéc khi ®i kiÖn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt nam vµ trong qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt tranh chÊp ë Toµ ¸n kinh tÕ, trung t©m träng tµi th× viÖc ®¹t ®­îc tho¶ thuËn b»ng con ®­êng th­¬ng l­îng ®­îc c¸c c¬ quan nµy rÊt hoan nghªnh. C¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp tr­íc khi ®i kiÖn gióp c¸c bªn tranh chÊp tù do lùa chän ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt hîp t×nh, hîp lý phï hîp víi thùc tiÔn kinh doanh. Tuy nhiªn, c¸c ph­¬ng ph¸p nµy còng béc lé mét sè nh­îc ®iÓm nh­ c¸c ph­¬ng ph¸p nµy chØ nªn ®­îc ¸p dông vµ cã thÓ mang l¹i kÕt qu¶ tèt khi c¸c bªn tranh chÊp cã th¸i ®é hîp t¸c, t«n träng lÉn nhau ®Ó cïng nhanh chãng gi¶i quyÕt tranh chÊp. NÕu mét bªn thiÕu nhiÖt t×nh, kh«ng cã thiÖn chÝ th× viÖc vËn dông ph­¬ng ph¸p nµy sÏ tèn thêi gian v« Ých. Vai trß cña ng­êi trung gian chØ dõng l¹i ë vai trß cña ng­êi gãp ý kiÕn, kh«ng cã thÈm quyÒn ra quyÕt ®Þnh ph©n xö. Nh­îc ®iÓm lín nhÊt cña c¸c ph­¬ng ph¸p nµy lµ ph­¬ng ¸n gi¶i quyÕt tranh chÊp ®­îc c¸c bªn nhÊt trÝ kh«ng cã gi¸ trÞ rµng buéc c¸c bªn vµ kh«ng ®­îc ph¸p luËt c­ìng chÕ thi hµnh. C¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp mang l¹i cho c¸c nhµ kinh doanh c¬ héi lùa chän ph­¬ng ph¸p theo ®óng tr×nh tù logic, phï hîp víi nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña ho¹t ®éng kinh doanh. §ã lµ khi gÆp ph¶i tranh chÊp, c¸c bªn liªn quan ®Çu tiªn nªn tù gi¶i quyÕt tranh chÊp. NÕu ch­a mang l¹i kÕt qu¶, c¸c bªn cã thÓ nhê mét ng­êi thø 3 ®øng ngoµi cuéc, s¸ng suèt gãp ý kiÕn hoÆc víi nç lùc cña ng­êi thø ba hoµ gi¶i viªn mµ tranh chÊp vÉn ch­a ®­îc gi¶i quyÕt th× c¸c bªn míi giao tranh chÊp cho c¬ quan tµi ph¸n (toµ ¸n hay c¸c trung t©m träng tµi). Phæ biÕn trong kinh doanh hiÖn nay, c¸c nhµ kinh doanh cã xu h­íng lùa chän c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp tr­íc khi ®i kiÖn theo tr×nh tù logic trªn, tuú thuéc vµo mèi quan hÖ kinh doanh gi÷a hai bªn vµ tÝnh chÊt vô ¸n tranh chÊp. Song c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp tr­íc khi ®i kiÖn nµy chØ cã thÓ mang l¹i mét ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp kh«ng cã gi¸ trÞ ph¸p lý, kh«ng ®­îc ph¸p luËt c­ìng chÕ thi hµnh vµ râ rµng viÖc chÊp hµnh ph­¬ng ¸n gi¶i quyÕt ®ã phô thuéc vµo ý chÝ tù nguyÖn cña c¸c bªn. ChÝnh v× vËy, c¸c nhµ kinh doanh vÉn cã nhu cÇu t×m ®Õn c¸c ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp cã kh¶ n¨ng mang l¹i kÕt qu¶ ph©n xö cã hiÖu lùc ph¸p lý, rµng buéc c¸c bªn thi hµnh, vÒ mÆt lý thuyÕt, c¶ toµ ¸n vµ träng tµi ®Òu cã thÓ ®¸p øng ®­îc yªu cÇu ®ã. 2. Nh­îc ®iÓm cña ®i kiÖn ë Toµ ¸n so víi ®i kiÖn ë c¸c Trung t©m träng tµi: Toµ ¸n vµ c¸c Tung t©m träng tµi ®Òu lµ c¸c c¬ quan tµi ph¸n cã thÈm quyÒn xÐt xö c¸c tranh chÊp kinh tÕ, mçi c¬ quan tµi ph¸n cã mét c¸ch thøc tæ chøc héi ®ång xÐt xö, c¸ch thøc gi¶i quyÕt tranh chÊp vµ ph¶i tu©n theo c¸c quy t¾c tè tông kh¸c nhau. VËy toµ ¸n hay c¸c Trung t©m träng tµi sÏ lµ c¬ quan tµi ph¸n cã kh¶ n¨ng ®¸p øng nhu cÇu gi¶i quyÕt tranh chÊp nhanh, tiÕt kiÖm chi phÝ vµ cã ®é tin cËy cao cña c¸c nhµ kinh doanh. Thùc tiÔn gi¶i quyÕt tranh chÊp ë toµ ¸n kinh tÕ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y (tõ 1994 ®Õn nay) ®· chøng tá c¸c nhµ kinh doanh gÆp nhiÒu bÊt lîi khi ®i kiÖn t¹i toµ ¸n kinh tÕ, nh÷ng bÊt lîi ®ã lµ: a. QuyÒn tù do lùa chän cña c¸c bªn ®­¬ng sù bÞ h¹n chÕ: Th«ng th­êng khi kiÖn ra toµ ¸n, nguyªn ®¬n ph¶i tiÕn hµnh kiÖn bÞ ®¬n t¹i toµ ¸n n¬i bÞ ®¬n cã trô së kinh doanh hay c­ tró. Nguyªn ®¬n kh«ng ®­îc tù do chän Toµ ¸n kinh tÕ TØnh nµy hay toµ ¸n kinh tÕ TØnh kia ®Ó gi¶i quyÕt tranh chÊp mµ ph¶i tu©n theo nh÷ng quy ®Þnh vÒ thÈm quyÒn theo l·nh thæ ®èi víi Toµ ¸n c¸c cÊp, ng­îc l¹i, khi c¸c bªn quyÕt ®Þnh giao vô viÖc cho träng tµi gi¶i quyÕt c¸c bªn cã quyÒn quyÕt ®Þnh tæ chøc träng tµi nµo sÏ xö tranh chÊp gi÷a c¸c bªn. Toµ ¸n lµ c¬ quan t­ ph¸p cña nhµ n­íc, c¸c quy ®Þnh vÒ Héi ®ång xÐt xö rÊt phøc t¹p, cè ®Þnh, khã cã thÓ thay ®æi ®­îc, c¸c bªn kh«ng ®­îc quyÒn tù do chän c¸c ThÈm ph¸n, Héi thÈm, KiÓm s¸t viªn, Th­ ký toµ ¸n... theo ý cña m×nh. Nh÷ng ng­êi nµy ®Òu do toµ ¸n chØnh ®Þnh. Trong khi ®ã c¸c trung t©m träng tµi cho phÐp c¸c bªn ®­¬ng sù chän ®Ých danh ng­êi mµ m×nh cho lµ v« t­, cã uy tÝn vµ am hiÓu chuyªn m«n lµm träng tµi viªn. §iÒu nµy kh«ng thÓ t×m thÊy trong tè tông toµ ¸n. Héi ®ång xÐt xö t¹i toµ ¸n cã thÈm quyÒn ph¶i tu©n thñ c¸c thñ tôc cøng nh¾c vµ c¸c bªn ®­¬ng sù kh«ng ®­îc phÐp thay ®æi c¸c thñ tôc ®ã. Ng­îc l¹i, c¸c bªn tham gia tè tông träng tµi cã thÓ lùa chän vµ hoµn toµn cã thÓ lËp nªn mét quy t¾c tè tông träng tµi thÝch hîp cho t×nh tiÕt cña vô viÖc. Ph¶i thõa nhËn r»ng quyÒn tù do trong c«ng viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp mét trong nh÷ng bé phËn cña quyÒn tù do kinh doanh ®­îc ph¸p luËt b¶o ®¶m l¹i bÞ h¹m chÕ khi c¸c bªn giao tranh chÊp cho toµ ¸n xÐt xö. b. Nhu cÇu gi¶i quyÕt tranh chÊp nhanh, tiÕt kiÖm chi phÝ khã ®­îc ®¸p øng: Dùa vµo ph­¬ng ph¸p träng tµi ®Ó ph©n xö tranh chÊp c¸c bªn tranh chÊp ®­îc b¶o ®¶m nguyªn t¾c tù do lùa chän, do vËy hä cã kh¶ n¨ng kiÓm so¸t tr×nh tù tiÕn hµnh cña träng tµi vµ cã thÓ ®Èy nhanh tèc ®é gi¶i quyÕt tranh chÊp cña träng tµi nh»m tho¶ m·n yªu cÇu kinh doanh cña m×nh. Nhu cÇu gi¶i quyÕt tranh chÊp mét c¸ch nhanh chãng khã cã thÓ ®¸p øng ®­îc b»ng h×nh thøc tè tông toµ ¸n vèn lµ lo¹i tè tông ®­îc ®Æc tr­ng bëi nhiÒu cÊp xÐt xö kh¸c nhau tõ s¬ thÈm, phóc thÈm ®Õn gi¸m ®èc thÈm, quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n cã thÈm quyÒn cã thÓ bÞ kh¸ng ¸n lªn Ýt nhÊt mét hoÆc ®«i lÇn khi hai toµ ¸n ë cÊp cao h¬n, do ®ã kÐo dµi thêi gian th­a kiÖn cña c¸c bªn tranh chÊp. Còng do ph¶i qua nhiÒu cÊp xÐt xö trong mét vô kiÖn nªn chi phÝ cho vô tranh chÊp còng t¨ng lªn. VÒ ®iÓm nµy träng tµi víi nguyªn t¾c xÐt xö mét lÇn cã thÓ ®¸p øng tèt h¬n nhu cÇu cña c¸c nhµ kinh doanh. c Nhu cÇu gi¶i quyÕt tranh chÊp bÝ mËt cña doanh nghiÖp kh«ng ®­îc ®¸p øng: Nguyªn t¾c xÐt xö c«ng khai trong tè tông toµ ¸n: Phiªn häp xÐt xö tiÕn hµnh c«ng khai, quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n ®­îc c«ng bè réng r·i lµ ®iÒu mµ c¸c nhµ kinh doanh tèi kþ. Kinh doanh trªn th­¬ng tr­êng kh«ng chØ ®¬n gi¶n lµ viÖc ký kÕt giao dÞch trao ®æi hµng ho¸ nh»m thu lîi nhuËn mµ gÇn nh­ lµ tham gia vµo chiÕn tr­êng th­¬ng m¹i. §èi víi c¸c nhµ kinh doanh, bÝ mËt th«ng tin vµ uy tÝn kinh doanh lµ vÊn ®Ò sèng cßn, nªn hä muèn tranh chÊp ®­îc gi¶i quyÕt mét c¸ch kÝn ®¸o kh«ng c«ng khai. ChØ cã träng tµi víi t­ c¸ch lµ mét c¬ quan xÐt xö kh«ng c«ng khai, ph¸n quyÕt kh«ng ®­îc c«ng khai réng r·i míi ®¸p øng ®­îc nhu cÇu chÝnh ®¸ng nµy cña c¸c nhµ kinh doanh. d. KiÕn thøc chuyªn m«n cña c¸c ThÈm ph¸n cßn h¹n chÕ: ViÖc ph©n xö c¸c tranh chÊp kinh tÕ do tÝnh chÊt phøc t¹p, ®a d¹ng vµ nhiÒu khÝa c¹nh mang tÝnh chÊt nghiÖp vô kinh doanh ®ßi hái ng­êi ph©n xö ph¶i cã tr×nh ®é ph¸p luËt cã kiÕn thøc chuyªn m«n vµ bÒ dµy kinh nghiÖm vÒ lÜnh vùc th­¬ng m¹i vµ c¶ nh÷ng tiªu chuÈn vÒ ®¹o ®øc. Trong tè tông ë toµ ¸n, c¸c thÈm ph¸n ®­îc ®µo t¹o vµ tuyÓn dông theo nh÷ng tiªu chuÈn chÆt chÏ cã hiÓu s©u vÒ ph¸p luËt nh­ng th­êng bÞ h¹n chÕ vÒ kiÕn thøc ®èi víi lÜnh vùc kh¸c, ®Æc biÖt lµ c¸c kiÕn thøc vÒ nghiÖp vô kinh doanh. §iÒu ®ã h¹n chÕ phÇn nµo n¨ng lùc ®¸nh gi¸ cña hä, nh­îc ®iÓm nµy ®­îc kh¾c phôc ë tè tông träng tµi. Träng tµi viªn lµ c¸c chuyªn gia giái vÒ tranh chÊp ®­îc c¸c bªn ®­¬ng sù tÝn nhiÖm, ®Ò cö ra ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vô tranh chÊp cô thÓ. B»ng n¨ng lùc chuyªn m«n cña m×nh nh­: am hiÓu vÒ nghiÖp vô kinh doanh; hiÓu biÕt chuyªn s©u vÒ ph¸p luËt c¸c träng tµi viªn cã kh¶ n¨ng xem xÐt, ®¸nh gi¸ sù viÖc ®óng ®¾n, kh¸ch quan h¬n. Trung t©m träng tµi yªu cÇu träng tµi viªn cña m×nh ph¶i cã phÈm chÊt ®¹o ®øc tèt trung thùc, v« t­ kh¸ch quan cã kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm trong lÜnh vùc ph¸p luËt, kinh tÕ vµ ph¶i ®­îc cÊp thÎ träng tµi viªn theo quy ®Þnh cña Bé tr­ëng Bé T­ ph¸p. Bªn c¹nh nh÷ng nh­îc ®iÓm trªn, gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng toµ ¸n cßn cã nh÷ng ¦u ®iÓm nhÊt ®Þnh. ¦u ®iÓm lín nhÊt cña tranh chÊp b»ng toµ ¸n: Toµ ¸n lµ c¬ quan cña nhµ n­íc nªn c¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n ®­îc b¶o ®¶m thi hµnh b»ng søc m¹nh c­ìng chÕ cña ph¸p luËt. II. C¸c biÖn ph¸p phßng ngõa vµ n©ng cao hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ 1. C¸c biÖn ph¸p phßng ngõa tranh chÊp kinh tÕ: a. X©y dùng mét H§KT hoµn chØnh: Tranh chÊp cã thÓ ph¸t sinh ngay trong qu¸ tr×nh ®µm ph¸n, ký kÕt còng nh­ trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn H§KT. C¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh lµ c¬ së ph¸p lý rµng buéc c¸c bªn tham gia H§KT. C¸c bªn trong H§KT chØ cã thÓ dïng H§KT, quy ®Þnh cña ph¸p luËt cã liªn quan ®Ó b¶o vÖ quyÒn lîi cña m×nh vµ buéc bªn kia thùc hiÖn nghÜa vô quy ®Þnh trong H§KT. §ång thêi, khi cã tranh chÊp ph¸t sinh, c¸c bªn c¨n cø tr­íc hÕt vµo H§KT ®Ó gi¶i quuyÕt tranh chÊp, Râ rµng, H§KT cã vai trß rÊt quan träng trong ho¹t ®éng kinh tÕ. Tranh chÊp ph¸t sinhh trong quan hÖ H§KT lµ mét trong c¸c bªn vi ph¹m nghÜa vô H§KT vµ g©y thiÖt h¹i cho bªn kia. NÕu c¸c nghÜa vô ®· ®­îc quy ®Þnh râ rµng vµ cô thÓ trong H§KT mµ c¸c bªn vÉn vi ph¹m th× viÖc quy tr¸ch nhiÖm kh«ng khã kh¨n. Song tranh chÊp ph¸t sinh sÏ phøc t¹p vµ khã gi¶i quyÕt nÕu H§KT kh«ng quy ®Þnh cô thÓ, râ rµng nh÷ng néi dung liªn quan. Do ®ã biÖn ph¸p phßng ngõa tranh chÊp tèt nhÊt lµ x©y dùng mét H§KT hîp ph¸p, chÆt chÏ ®Çy ®ñ vµ râ rµng. Mét H§KT hoµn h¶o lµ mét H§KT kÕt hîp chÆt chÏ ®­îc c¶ hai yÕu tè, vÒ mÆt nghiÖp vô còng nh­ ph¸p luËt, bao gåm c¸c yÕu tè vÒ h×nh thøc, chñ thÓ, néi dung c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång vµ ch÷ ký, con dÊu cña c¸c bªn. a.1 VÒ h×nh thøc hîp ®ång H§KT chØ cã hiÖu lùc khi nã ®­îc thÓ hiÖn d­íi h×nh thøc v¨n b¶n. Do vËy, viÖc quy ®Þnh h×nh thøc v¨n b¶n cho H§KT lµ c¸ch tèt nhÊt ®Ó tr¸nh ph¸t sinh tranh chÊp. Song cã nh÷ng th­¬ng vô kh«ng cho phÐp so¹n th¶o ®Çy ®ñ mäi tho¶ thuËn gi÷a c¸c bªn b»ng mét v¨n b¶n. Trong tr­êng hîp nµy, ®Ó tr¸nh tranh chÊp c¸c bªn cã thÓ ký kÕt H§KT b»ng c¸c tµi liÖu giao dÞch mang tÝnh v¨n b¶n, cã ch÷ ký cña c¸c bªn x¸c nhËn néi dung trao ®æi, tho¶ thuËn nh­ c«ng v¨n, ®¬n chµo hµng, ®ît ®Æt hµng, giÊy chÊp nhËn.... a.2 VÒ chñ thÓ hîp ®ång Néi dung vÒ chñ thÓ hîp ®ång lµ néi dung kh«ng thÓ thiÕt ®­îc trong H§KT. Chñ thÓ HDKT ph¶i hîp ph¸p, theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt, chØ cã ph¸p nh©n vµ c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh míi ®­îc phÐp ký kÕt H§KT. Tr­íc khi ký kÕt hîp ®ång, c¸c bªn ph¶i t×m hiÓu kü t­ c¸ch chñ thÓ cña nhau. ViÖc kh«ng t×m hiÓu kü t­ c¸ch chñ thÓ cña c¸c bªn cã thÓ dÉn ®Õn hËu qu¶ nghiªm träng. C¸c bªn cã thÓ t×m hiÓu t­ c¸ch chñ thÓ cña nhau mét c¸ch trùc tiÕp hoÆc th«ng qua c¸c c¬ quan qu¶n lý. Th«ng th­êng, c¸c th«ng tin vÒ chñ thÓ ®­îc nªu ngay ë phÇn ®Çu cña H§KT, bao gåm tªn, ®Þa chØ, ®iÖn tÝn cña c¸c bªn. X¸c minh râ nh÷ng th«ng tin nµy, c¸c bªn cã thÓ gi¶m bít kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp. a.3 VÒ c¸c ®iÒu kho¶n hîp ®ång H§KT cã rÊt nhiÒu lo¹i, mçi lo¹i cã nh÷ng nÐt ®Æc ®Æc thï riªng nªn rÊt khã cã thÓ ®­a ra c¸ch phßng ngõa tranh chÊp phï hîp víi tÊt c¶ c¸c lo¹i. Tuy nhiªn, dï lµ lo¹i nµy hay lo¹i kia th× mét H§KT vÉn cã nh÷ng ®iÒu kho¶n b¾t buéc, ®ã lµ c¸c ®iÒu kho¶n chñ yÕu cña H§KT, nh÷ng ®iÒu kho¶n nµy quyÕt ®Þnh gÝa trÞ ph¸p lý cña H§KT. V× vËy, ®Ó tr¸nh tranh chÊp x¶y ra, tr­íc tiªn c¸c bªn ph¶i ký kÕt c¸c ®iÒu kho¶n chñ yÕu mét c¸ch hoµn chØnh. - §iÒu kho¶n vÒ ngµy, th¸ng ký kÕt vµ c¸c chñ thÓ cña H§KT: Ngµy, th¸ng ký kÕt hîp ®ång lµ ®iÒu kho¶n rÊt quan träng vµ nhÊt thiÕt ph¶i cã trong H§KT v× nã th­êng liªn quan ®Õn thêi h¹n hiÖu lùc cña hîp ®ång, cã nhiÒu c¸ch quy ®Þnh thêi h¹n hiÖu lùc cña hîp ®ång kh¸c nhau nh­ng c¸ch tèt nhÊt vµ hay ®­îc ¸p dông nhÊt lµ c¨n cø vµo thêi ®iÓm ký kÕt hîp ®ång. H§KT cã thÓ cã hiÖu lùc tõ khi ký kÕt hoÆc c¸c bªn còng cã thÓ quy ®Þnh nh­ sau: H§KT nµy b¾t ®Çu cã hiÖu lùc ngay sau khi ký kÕt. Do vËy, ®Ó h¹n chÕ kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp, c¸c bªn nªn ghi râ ngµy, th¸ng ký kÕt trong H§KT. - §iÒu kho¶n vÒ ®èi t­îng H§KT ®­îc tÝnh b»ng sè l­îng, khèi l­îng hoÆc gi¸ trÞ quy ­íc. §èi víi ®iÒu kho¶n nµy, tr­íc hÕt c¸c bªn cÇn l­u ý ®Õn tªn ®èi t­îng, cã nhiÒu c¸ch x¸c ®Þnh tªn ®èi t­îng trong hîp ®ång, tuú vµo tõng lo¹i ®èi t­îng cô thÓ mµ trong hîp ®ång cã c¸ch ghi phï hîp. NÕu ®èi t­îng trong hîp ®ång cã nhiÒu c«ng dông, th× c¸c bªn nªn ghi c«ng dông hay môc ®Þch sö dông ®Ýnh kÌm theo tªn cña ®èi t­îng. Nh­ vËy, ®Ó tr¸nh c¸c tranh chÊp vÒ sau, khi quy ®Þnh tªn ®èi t­îng, c¸c bªn ghi tªn ®èi t­îng (cã thÓ lµ tªn khoa häc, tªn th­¬ng m¹i hay tªn th«ng th­êng) kÌm theo mét ®Æc ®iÓm nµo ®ã g¾n víi ®èi t­îng nh­ c«ng dông, nh·n hiÖu, n¬i s¶n xuÊt, nhµ s¶n xuÊt (®èi víi hµng ho¸) ... nh»m x¸c ®Þnh chÝnh x¸c ®èi t­îng mµ c¸c bªn muèn ®Ò cËp tíi trong H§KT. - §iÒu kho¶n vÒ sè l­îng, khèi l­îng hoÆc gi¸ trÞ: C¸c bªn trong quan hÖ H§KT cã thÓ quy ®Þnh mét c¸ch cô thÓ sè l­îng, khèi l­îng hoÆc gi¸ trÞ cña ®èi t­îng hîp ®ång, cã nghÜa lµ, c¸c bªn cã thÓ quy ®Þnh 1000 tÊn than hay 10.000 m¸y b¬m... trong mét H§KT. Tuy nhiªn, quy ®Þnh nh­ vËy th× tranh chÊp sÏ x¶y ra khi mét bªn vi ph¹m tho¶ thuËn nµy vÝ dô: giao thiÕu 0,05 tÊn than. C¸c quy ®Þnh nµy chØ phï hîp khi ®èi t­îng hîp ®ång cã thÓ tÝnh ®­îc theo c¸i, chiÕc... Kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp sÏ gi¶m ®i khi c¸c bªn ¸p dông c¸ch quy ®Þnh pháng chøng vÒ sè l­îng, khèi l­îng vµ gi¸ trÞ cña ®èi t­îng hîp ®ång. C¸c quy ®Þnh cã dung sai nh­ vËy phï hîp víi hµng rêi, trong thùc tiÔn ký kÕt H§KT ë ViÖt Nam, c¸c bªn ¸p dông c¸ch quy ®Þnh cã dung sai ch­a nhiÒu nh­ng nÕu c¸c bªn sö dông ph­¬ng ph¸p nµy, ch¾c ch¾n kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp sÏ gi¶m ®i. - §iÒu kho¶n vÒ chÊt l­îng, chñng lo¹i, quy c¸ch, tÝnh ®ång bé cña hµng ho¸ hoÆc yªu cÇu kü thuËt: VÊn ®Ò chÊt l­îng lµ vÊn ®Ò t­¬ng ®èi phøc t¹p, ng­êi ta cã thÓ quy ®Þnh chÊt l­îng b»ng nhiÒu c¸ch. Trong thùc tÕ, ba ph­¬ng ph¸p quy ®Þnh chÊt l­îng sau ®©y ®­îc ¸p dông phæ biÕn nhÊt, ®ã lµ: ¨ C¨n cø vµo tiªu chuÈn ®Ó tho¶ thuËn chÊt l­îng, cã thÓ lµ tiªu chuÈn nhµ n­íc hoÆc tiªu chuÈn ®Þa ph­¬ng. ¨ Tho¶ thuËn chÊt l­îng b»ng sù m« t¶ tØ mØ; ¨ Tho¶ thuËn chÊt l­îng theo mÉu hµng, th­êng ®­îc ¸p dông ®èi víi hµng ho¸ cã chÊt l­îng æn ®Þnh. Chän ph­¬ng ph¸p quy ®Þnh chÊt l­îng nµo lµ tuú thuéc vµo c¸c bªn vµ lo¹i ®èi t­îng trong quan hÖ H§KT, nh­ng sù quy ®Þnh cña c¸c bªn vÒ chÊt l­îng trong hîp ®ång cµng chi tiÕt bao nhiªu th× kh¶ n¨ng x¶y ra tranh chÊp cµng gi¶m ®i bÊy nhiªu. - §iÒu kho¶n vÒ gi¸ c¶: Khi quy ®Þnh gi¸ c¶ trong hîp ®ång c¸c bªn cÇn ph¶i nªu râ ®¬n vÞ tÝnh gi¸ vµ ph­¬ng ph¸p ®Þnh gi¸, chän ®¬n vÞ tÝnh gi¸ cÇn c¨n cø vµo tÝnh chÊt cña ®èi t­îng vµ th«ng lÖ giao dÞch ®ã trªn thÞ tr­êng. Gi¸ trong hîp ®ång cã thÓ ®­îc quy ®Þnh theo ®¬n vÞ khèi l­îng hay ®¬n vÞ th­êng dïng trong giao dÞch ®èi t­îng ®ã nh­: träng l­îng, ®é dµi, diÖn tÝch, c¸i, chiÕc.. hä¨c nh÷ng ®¬n vÞ kh¸c nh­ tr¨m, t¸, chôc. HoÆc gi¸ còng cã thÓ ®­îc tÝnh theo träng l­îng ®èi víi ®èi t­îng lµ hµng ho¸ nh­ quÆng, tinh dÇu, ho¸ chÊt.. Khi quy ®Þnh gi¸ c¸c bªn cßn cã thÓ quy ®Þnh theo tû lÖ t¹p chÊt trong ®èi t­îng, vÝ dô gi¸ cña g¹o 5% tÊm lµ 2200 ®/Kg. Khi ®· chän mét ®¬n vÞ tÝnh gi¸ nµo ®ã, c¸c bªn còng cÇn qui ®Þnh râ thªm trong hîp ®ång: VÝ dô trong mét hîp ®ång mua b¸n, gi¸ ®­îc tÝnh theo träng l­îng th× ph¶i quy ®Þnh r»ng ®ã lµ träng l­îng c¶ b×, träng l­îng tÞnh hay träng l­îng c¶ b× coi nh­ tÞnh hoÆc ph¶i tho¶ thuËn xem gi¸ bao b× cã ®­îc tÝnh trong gi¸ hµng hay kh«ng. Ph­¬ng ph¸p ®Þnh gi¸ lµ do c¸c bªn lùa chän. §èi víi nh÷ng mÆt hµng mµ nhµ n­íc qu¶n lý th× ph¶i ®Þnh gi¸ phï hîp víi quy ®Þnh cña c¬ quan nhµ n­íc cã thÈm quyÒn, tÊt c¶ c¸c tho¶ thuËn cña c¸c bªn ph¶i ®­îc ghi mét c¸ch chi tiÕt, râ rµng trong hîp ®ång ®Ó h¹n chÕ tranh chÊp x¶y ra. Trªn ®©y lµ mét sè l­u ý khi c¸c bªn ký kÕt c¸c ®iÒu kho¶n chñ yÕu cña H§KT, tuú vµo tõng lo¹i hîp ®ång cô thÓ mµ c¸c bªn ký kÕt thªm c¸c ®iÒu kho¶n kh¸c phï hîp víi ®Æc thï riªng cña lo¹i H§KT ®ã. VÝ dô trong hîp ®ång liªn kÕt kinh tÕ: Do tÝnh chÊt ®Æc thï cña chñng lo¹i hîp ®ång liªn kÕt ®ßi hái c¸c bªn ph¶i quy ®Þnh chÆc chÏ, râ rµng vÒ nghÜa vô vµ quyÒn lîi cña mçi bªn trong liªn kÕt kinh tÕ, nªn trong hîp ®ång ph¶i cã thªm c¸c ®iÒu kho¶n vÒ ph­¬ng thøc ¨n chia hay ph©n phèi lîi nhuËn gi÷a c¸c bªn ... §èi víi tr­êng hîp liªn kÕt kinh tÕ trªn quy m« lín, trong mét thêi gian æn ®Þnh, l©u dµi, cÇn ph¶i thµnh lËp Héi ®ång qu¶n trÞ ®Ó ®iÒu hµnh s¶n xuÊt kinh doanh, th× ph¶i quy ®Þnh râ trong hîp ®ång liªn kÕt (hoÆc quy chÕ ®Ýnh kÌm) vÒ thµnh phÇn Héi ®ång qu¶n trÞ, quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña Héi ®ång qu¶n trÞ, quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm cña Héi ®ång qu¶n trÞ, quan hÖ gi÷a c¸c chñ thÓ víi Héi ®ång qu¶n trÞ ... a.4 VÒ ch÷ ký vµ con dÊu: Toµn bé nh÷ng cè g¾ng cña c¸c bªn nh»m so¹n th¶o mét H§KT chÆt chÏ vµ râ rµng nh­ nªu ë trªn sÏ kh«ng cßn gi¸ trÞ nÕu H§KT kh«ng ®­îc ký vµ ®ãng dÊu hîp ph¸p. V¨n b¶n hîp ®ång ph¶i do hai bªn chñ thÓ ký vµ ®ãng dÊu, ng­êi ký vµo H§KT ph¶i lµ ng­êi cã ®ñ thÈm quyÒn ®èi víi hîp ®ång vµ con dÊu ph¶i lµ con dÊu cã gi¸ trÞ hiÖu lùc. Tuy ®©y lµ kh©u cuèi cïng cña sù h×nh thµnh mét H§KT nh­ng nã l¹i cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh. Do vËy, c¸c bªn ph¶i rÊt l­u ý vÊn ®Ò nµy. Còng nh­ ®èi víi vÊn ®Ò chñ thÓ H§KT, viÖc thÈm ®Þnh t­ c¸ch, thÈm quyÒn cña ng­êi ký tªn vµo hîp ®ång vµ gi¸ trÞ cña con dÊu lµ rÊt cÇn thiÕt b¶o ®¶m an toµn cho c¸c bªn trong giao dÞch. Trªn ®©y lµ mét sè ®iÓm mµ c¸c bªn cÇn l­u ý khi ký kÕt H§KT ®Ó cã ®­îc mét hîp ®ång chÆt chÏ, cã kh¶ n¨ng ng¨n ngõa vµ h¹n chÕ tranh chÊp ë møc cao nhÊt. b. B¶o ®¶m tr×nh ®é cÇn thiÕt cña ng­êi tham gia ®µm ph¸n: Trong mçi giao dÞch kinh tÕ, ng­êi tham gia ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång cã vai trß v« cïng quan träng, quyÕt ®Þnh sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña giao dÞch ®ã. Ng­êi tham gia ®µm ph¸n ký kÕt hîp ®ång kh«ng chØ ph¶i cã ®ñ t­ c¸ch, thÈm quyÒn vÒ mÆt ph¸p lý mµ cßn ph¶i b¶o ®¶m kiÕn thøc vÒ nghiÖp vô vµ ph¸p luËt nhÊt ®Þnh còng nh­ n¾m ®­îc nghÖ thuËt ®µm ph¸n, giao dÞch cÇn thiÕt ®Ó ®i ®Õn mét tho¶ thuËn cã lîi cho m×nh. KiÕn thøc vÒ nghiÖp vô b¶o ®¶m c¸c bªn sÏ kh«ng cã s¬ hë ®¸ng tiÕc vÒ nghiÖp vô khi ký kÕt hîp ®ång nh­: ký kÕt hîp ®ång khi ch­a t×m ®­îc nguån hµng hoÆc nguån tiªu thô dÉn ®Õn ph¶i huû hîp ®«ng hay ký hí vÒ gi¸ ... KiÕn thøc vÒ mÆt nghiÖp vô gãp phÇn b¶o ®¶m tÝnh kh¶ thi cña hîp ®ång ®­îc ký kÕt. HiÓu biÕt vÒ ph¸p luËt còng lµ yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu, nhiÒu khi giao dÞch bÞ ®æ vì hoµn toµn do c¸c bªn kh«ng n¾m ®­îc c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Mét sè nhµ kinh doanh ®· kh«ng ph©n biÖt ®­îc bªn ký kÕt vµ ng­êi ký hîp ®ång dÉn ®Õn ký kÕt víi ng­êi kh«ng cã ®ñ t­ c¸ch, thÈm quyÒn, hoÆc ®· cã H§KT ®­îc ký kÕt ®Ó mua b¸n ®èi t­îng cÊm cña ph¸p luËt... Mäi kiÕn thøc vÒ nghiÖp vô vµ ph¸p luËt sÏ kh«ng mang l¹i kÕt qu¶ ®Ých thùc cña nã nÕu ng­êi tham gia ®µm ph¸n, ký kÕt kh«ng n¾m ®­îc nghÖ thuËt ®µm ph¸n, nghÖ thuËt giao dÞch. Hîp ®ång cã thÓ ®­îc h×nh thµnh tõ viÖc giao dÞch qua th­ tÝn hay gÆp gì trùc tiÕp gi÷a c¸c bªn. Mçi mét h×nh thøc yªu cÇu mét nghÖ thuËt riªng, vÝ dô khi sö dông th­ tÝn, c¸c bªn ph¶i chuyÓn t¶i ®­îc nh÷ng néi dung, th«ng tin cÇn thiÕt, ®ång thêi ph¶i thÓ hiÖn tÝnh lÞch sù, chÝnh x¸c qua ng«n ng÷ diÔn ®¹t vµ h×nh thøc cña l¸ th­. Nh­ vËy, ®Ó cã ®­îc sù thµnh c«ng nhµ kinh doanh cÇn ph¶i héi tô ®­îc nh÷ng yÕu tè nh­ kiÕn thøc vÒ nghiÖp vô, hiÓu biÕt vÒ ph¸p luËt vµ nghÖ thuËt trong ®µm ph¸n, giao dÞch. §Ó ®¹t ®­îc nh­ vËy cÇn cã c¸c ch­ong tr×nh ®µo t¹o nghiÖp vô vµ giíi thiÖu nghÖ thuËt kinh doanh thÝch hîp cho c¸c doanh nghiÖp. Ngoµi ra, còng cÇn ph¶i cã c¸c ch­¬ng tr×nh tuyªn truyÒn, gi¶i thÝch, h­íng dÉn thùc hiÖn ph¸p luËt ®èi víi c¸c c¸n bé kinh doanh, ®Æc biÖt lµ c¸c gi¸m ®èc hoÆc c¸c c¸n bé chñ chèt trong doanh nghiÖp bëi v× hä th­êng lµ nh÷ng ng­êi trùc tiÕp hoÆc ®­îc uû quyÒn ký kÕt H§KT. c. Hoµn thiÖn Ph¸p lÖnh Hîp ®ång kinh tÕ (H§KT): Sù ®èi lËp vÒ quyÒn lîi gi÷a c¸c bªn, sù h¹n chÕ vÒ kiÕn thøc nghiÖp vô vµ ý thøc ph¸p luËt cña c¸c chñ thÓ lu«n lµ c¸c nguyªn nh©n dÉn ®Õn tranh chÊp trong H§KT. Kh«ng chØ cã vËy, nh÷ng quy ®Þnh ch­a râ rµng, ch­a s¸t víi thùc tiÔn cña ph¸p luËt còng lµm gia t¨ng kh¶ n¨ng s¶y ra tranh chÊp. Sau khi ra ®êi vµ ®­îc ¸p dông, Ph¸p lÖnh H§KT còng ®· gãp phÇn quan träng vµo viÖc æn ®Þnh quan hÖ kinh tÕ vµ gi¶i quyÕt tranh chÊp, tuy nhiªn, do sù thay ®æi nhanh chãng cña t×nh h×nh kinh tÕ – x· héi, nÒn kinh tÕ hµng hoµ nhiÒu thµnh phÇn ph¸t triÓn râ nÐt nªn mét sè quy ®Þnh trong Ph¸p lÖnh H§KT kh«ng cßn phï hîp n÷a. §Ó t¹o ra c¬ së ph¸p lý v÷ng ch¾c cho sù ph¸t triÓn æn ®Þnh cña quan hÖ H§KT, thiÕt nghÜ mét sè ®iÒu sau ®©y trong Ph¸p lÖnh H§KT cÇn ph¶i ®­îc söa ®æi, bæ sung. c.1 VÒ chñ thÓ H§KT Theo §iÒu 2 Ph¸p lÖnh H§KT th× H§KT chØ ®­îc h×nh thµnh gi÷a ph¸p nh©n víi ph¸p nh©n hoÆc ph¸p nh©n víi c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh. §iÒu nµy lµ ch­a phï hîp trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, khi mµ sè l­îng c¸c doanh nghiÖp t­ nh©n ngµy cµng nhiÒu vµ nhu cÇu vÒ quyÒn b×nh ®¼ng gi÷a c¸c thµnh phÇn chñ thÓ ngµy cµng cao. V× vËy, ®Ó b¶o ®¶m quyÒn b×nh ®¼ng tr­íc ph¸p luËt gi÷a c¸c thµnh phÇn chñ thÓ H§KT, ®Ó phï hîp víi yªu cÇu n¨ng ®éng cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong c¬ chÕ thÞ tr­êng nªn më réng chñ thÓ H§KT nh­ sau: Chñ thÓ cña H§KT bao gåm ph¸p nh©n vµ c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh, C«ng ty hîp danh. §iÒu nµy cã nghÜa lµ hîp ®ång gi÷a hai c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doµnh nh»m môc ®Ých kinh doanh thu lîi nhuËn ph¶i ®­îc coi lµ H§KT. §ång thêi còng cÇn bæ sung §iÒu 42, 43 mét c¸ch t­¬ng øng. Tøc lµ: c¸c quy ®Þnh cña Ph¸p lÖnh H§KT ®­îc ¸p dông trong viÖc ký kÕt vµ thùc hiÖn H§KT gi÷a ph¸p nh©n, c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh víi ng­êi lµm c«ng t¸c khoa häc kü thuËt, NghÖ nh©n, Hé kinh tÕ gia ®×nh, Tæ hîp t¸c vµ c¸c Tæ chøc c¸ nh©n n­íc ngoµi t¹i ViÖt Nam. c.2 VÒ H§KT v« hiÖu §iÒu 8 Ph¸p lÖnh H§KT quy ®Þnh mét H§KT bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé khi: · Néi dung H§KT vi ph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt; · Mét trong c¸c bªn ký kÕt H§KT kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc ®· tho¶ thuËn trong hîp ®ång; · Ng­êi ký kÕt H§KT kh«ng ®óng thÈm quyÒn hoÆc cã hµnh vi lõa ®¶o; VËy th× th­êng hîp H§KT ®­îc ký sai h×nh thøc hay do bÞ c­ìng Ðp, ®e do¹ th× sao? ®ã cã ph¶i lµ H§KT v« hiÖu kh«ng? Theo chóng t«i nªn söa Kho¶n 1 §iÒu 8 Ph¸p lªnh H§KT nh­ sau ®Ó phï hîp víi thùc tÕ h¬n: ¨ Néi dung hîp ®ång vi ph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt hoÆc tr¸i víi ®¹o ®øc x· héi. ¨ Mét trong c¸c bªn ký kÕt H§KT kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc ®· tho¶ thuËn trong hîp ®ång. ¨ Bªn ký kÕt hoÆc ng­êi ký kÕt hîp ®ång kh«ng ®óng thÈm quyÒn theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. 2 C¸c gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt tranh chÊp: Nh­ ®· ph©n tÝch ë c¸c phÇn trªn, tranh chÊp kinh tÕ x¶y ra lµ ®iÒu khã tr¸nh khái, khi tranh chÊp x¶y ra c¸c bªn tranh chÊp cã thÓ gi¶i quyÕt b»ng c¸ch khiÕu n¹i, hoµ gi¶i hay ®i kiÖn, nh­ng ®iÒu mµ c¸c bªn chó ý h¬n c¶ lµ lµm thÓ nµo ®Ó gi¶i quyÕt tranh chÊp mét c¸ch hiÖu qu¶ nhÊt. Sau ®©y lµ mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt tranh chÊp: a. §Æc biÖt l­u ý ®Õn ®iÒu kho¶n vÒ viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp Khi ký kÕt H§KT kh«ng bªn nµo muèn tranh chÊp ph¸t sinh, do vËy ®iÒu kho¶n vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®­îc coi lµ ®iÒu kho¶n dù phßng. NÕu hîp ®ång ®­îc thùc hiÖn mét c¸ch tèt ®Ñp nhÊt th× c¸c bªn d­êng nh­ cã thÓ bá qua ®iÒu kho¶n vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp ghi trong hîp ®ång, song khi tranh chÊp ph¸t sinh th× ®iÒu kho¶n vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp l¹i ®Æc biÖt cã ý nghÜa vµ cÇn thiÕt. Trªn thùc tÕ, bªn cã quyÒn lîi bÞ vi ph¹m cã quyÒn ®ßi l¹i quyÒn lîi ®· bÞ vi ph¹m b»ng c¸ch th­¬ng l­îng trùc tiÕp víi bªn vi ph¹m hoÆc ®i kiÖn ra toµ ¸n hoÆc träng tµi. Do tranh chÊp lµ vÊn ®Ò liªn quan ®Õn quyÒn lîi nªn kh«ng ph¶i lóc nµo c¸c bªn còng cã thÓ dÔ dµng tho¶ m·n khi gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng c¸ch th­¬ng l­îng trùc tiÕp, mÆc dï ph­¬ng ph¸p th­¬ng l­îng trùc tiÕp th«ng th­êng lµ c¸c gi¶i ph¸p ®Çu tiªn ®­îc ®Ò cËp ®Õn ®Ó gi¶i quyÕt tranh chÊp, khi kh«ng thÓ gi¶i quyÕt ®­îc b»ng con ®­êng th­¬ng l­îng trùc tiÕp th× c¸c bªn ph¶i nhê ®Õn toµ ¸n hoÆc träng tµi vµ gi¶i quyÕt tranh chÊp lµ mét yªu cÇu thùc tÕ. VÊn ®Ò ®Æt ra lµ: cã ph¶i hÔ cã tranh chÊp x¶y ra mµ kh«ng gi¶i quyÕt ®­îc b»ng th­¬ng l­îng th× ®­¬ng nhiªn ®­îc ®­a ra toµ ¸n hoÆc träng tµi kh«ng? Hoµn toµn kh«ng ph¶i nh­ vËy, toµ ¸n vµ c¸c trung t©m träng tµi cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp ph¸t sinh tõ hîp ®ång, nh­ng thÈm quyÒn ®ã kh«ng ph¶i lµ ®­¬ng nhiªn. NghÜa lµ, toµ ¸n hoÆc c¸c trung t©m träng tµi chØ cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt tranh chÊp vÒ hîp ®ång khi gi÷a hai bªn trong hîp ®ång cã tho¶ thuËn giao tranh chÊp ®ã cho toµ ¸n hoÆc träng tµi. Tho¶ thuËn nµy cã thÓ ®­îc lµm thµnh v¨n b¶n riªng hoÆc nªu thµnh mét ®iÒu kho¶n trong hîp ®ång. §iÒu kho¶n vÒ viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp ph¸t sinh cã thÓ ®­îc nªu ra tr­íc hoÆc sau khi tranh chÊp ph¸t sinh, song c¸ch tèt nhÊt mµ c¸c bªn cÇn ¸p dông lµ ®­a ®iÒu kho¶n vÒ viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp thµnh mét ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång ngay tõ khi ký kÕt hîp ®ång. Së dÜ nh­ vËy, lµ do sau khi tranh chÊp ph¸t sinh c¸c bªn th­êng Ýt ®ñ b×nh tÜnh ®Ó suy xÐt vµ lùa chän c¬ quan nµo sÏ gi¶i quyÕt tranh chÊp sù bÊt ®ång vÒ quyÒn lîi sau khi tranh chÊp x¶y ra sÏ khiÕn cho c¸c bªn khã cã thiÖn chÝ tho¶ thuËn lùa chän mét c¬ quan gi¶i quyÕt tranh chÊp phï hîp. V× vËy, c¸c bªn nªn lùa chän vµ quy ®Þnh c¬ quan gi¶i quyÕt tranh chÊp ngay khi ký kÕt hîp ®ång, khi mµ tranh chÊp ch­a ph¸t sinh. Theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam c¸c tranh chÊp vÒ hîp ®ång cã thÓ ®­îc Toµ ¸n, c¸c Trung t©m träng tµi gi¶i quyÕt, khi chän mét trong ba c¬ quan gi¶i quyÕt tranh chÊp trªn, c¸c bªn ph¶i ghi râ tªn cña c¬ quan ®ã cïng víi Quy t¾c tè tông cña nã (trõ toµ ¸n). §iÒu nµy rÊt quan träng v× nÕu kh«ng ghi râ nh­ vËy tranh chÊp sÏ kh«ng ®­îc gi¶i quyÕt. VÝ dô: Khi ký kÕt hîp ®ång c«ng ty A vµ c«ng ty B ®· tho¶ thuËn trong ®iÒu kho¶n gi¶i quyÕt tranh chÊp hîp ®ång nh­ sau: “TÊt c¶ c¸c tranh chÊp ph¸t sinh tõ hîp ®ång tranh chÊp nµy sÏ ®­îc gi¶i quyÕt bëi Trung t©m Träng tµi kinh tÕ Hµ néi theo quy t¾c tè tông cña Trung t©m träng tµi quèc tÕ ViÖt Nam bªn c¹nh Phßng th­¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp ViÖt Nam”. Khi cã tranh chÊp x¶y ra, nÕu hai bªn ®­a tranh chÊp ra Trung t©m träng tµi kinh tÕ Hµ néi th× sÏ bÞ tõ chèi v× Trung t©m träng tµi kinh tÕ Hµ Néi kh«ng ¸p dông Quy t¾c tè tông cña Trung t©m träng tµi quèc tÕ ViÖt Nam. Cuèi cïng, do tho¶ thuËn vÒ c¬ quan gi¶i quyÕt tranh chÊp tr¸i ph¸p luËt mµ tranh chÊp kh«ng ®­îc gi¶i quyÕt. b. Cè g¾ng gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng ph­¬ng ph¸p th­¬ng l­îng trùc tiÕp: MÆc dï c¸c ph­¬ng ph¸p th­¬ng l­îng trùc tiÕp cã thÓ kh«ng tho¶ m·n ®­îc yªu cÇu cña c¸c bªn nh­ng bªn cã quyÒn lîi bÞ vi ph¹m vÉn nªn tiÕn hµnh th­¬ng l­îng tr­íc khi ®i kiÖn. Së dÜ nh­ vËy lµ do bªn ®­¬ng sù lµ nh÷ng ng­êi hiÓu râ tranh chÊp nªn dÔ dµng nh©n nh­îng víi nhau, rót ng¾n thêi gian gi¶i quyÕt tranh chÊp, kh«ng bÞ ®äng vèn vµ lÖ phÝ gi¶i quyÕt tranh chÊp ®ì tèn kÐm. ViÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng con ®­êng th­¬ng l­îng cã ý nghÜa rÊt quan träng trong ho¹t ®éng kinh tÕ, Tr­íc hÕt c¸c ph­¬ng ph¸p th­¬ng l­îng gãp phÇn ®¶m b¶o qu¸ tr×nh kinh doanh cña c¸c bªn tiÕn hµnh ®­îc b×nh th­êng, ViÖc khiÕu n¹i hay hoµ gi¶i kÞp thêi b¶o vÖ ®­îc quyÒn lîi cho bªn bÞ vi ph¹m. Khi bªn vi ph¹m tho¶ m·n toµn bé hay mét phÇn yªu cÇu cña bªn bÞ vi ph¹m th× cã nghÜa lµ quyÒn lîi cña bªn bÞ vi phËm ®· ®­îc phôc håi. NÕu quyÒn lîi kh«ng ®­îc ®¶m b¶o, phôc håi sÏ ¶nh h­ëng ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh cña bªn bÞ vi ph¹m. Thø hai: KhiÕu n¹i lµ c¬ së ®Ó toµ ¸n hoÆc träng tµi chÊp nhËn ®¬n kiÖn Thø ba: Th«ng qua khiÕu n¹i, c¸c bªn cã thÓ hiÓu râ vÒ b¹n hµng, tõ ®ã cã quyÕt ®Þnh tiÕp tôc kinh doanh víi ®èi t¸c ®ã n÷a kh«ng. Ph­¬ng ph¸p gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng con ®­¬ng th­¬ng l­îng cã nhiÒu ®iÓm thuËn lîi cho c¶ hai bªn. Gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng khiÕu n¹i vµ hoµ gi¶i cã thµnh c«ng, cã hiÖu qu¶ hay kh«ng hoµn toµn phô thuéc vµo c¸c bªn chñ thÓ hîp ®ång. Dï lµ víi t­ c¸ch ng­êi vi ph¹m hay ng­êi bÞ vi ph¹m th× c¸c chñ thÓ còng cÇn cã sù hiÓu biÕt vÒ nghiÖp vô còng nh­ luËt ph¸p vµ thiÖn chÝ víi b¹n hµng. Khi tranh chÊp ph¸t sinh c¸c bªn cè g¾ng b»ng mäi c¸ch gi¶i quyÕt tranh chÊp th«ng qua c¸c ph­¬ng ph¸p th­¬ng l­îng, c¸c bªn chØ nªn ®i kiÖn khi ®· cè g¾ng hÕt søc mµ tranh chÊp vÉn kh«ng gi¶i quyÕt ®­îc b»ng con ®­êng th­¬ng l­îng trùc tiÕp. c. N©ng cao hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt tranh chÊp cña tßa ¸n: §Ó cã thÓ n©ng cao hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt tranh chÊp cña toµ ¸n, tr­íc hÕt cÇn ph¶i n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n cña c¸n bé toµ ¸n, ®Æc biÖt lµ ë c¸c toµ ¸n ®Þa ph­¬ng (CÊp TØnh, HuyÖn) Toµ ¸n nh©n d©n c¸c cÊp trong qu¸ tr×nh thô lý vµ gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ trong nh÷ng n¨m võa qua vÒ c¬ b¶n lµ thùc hiÖn ®óng thÈm quyÒn luËt ®Þnh. Tuy nhiªn, còng cã kh«ng Ýt tr­êng hîp toµ ¸n nh©n d©n thô lý sai thÈm quyÒn vµ tiÕn hµnh hoµ gi¶i thµnh vµ ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn sù tho¶ thuËn cña c¸c ®­¬ng sù thiÕu c¨n cø vµ kh«ng phï hîp ph¸p luËt. Sau ®©y lµ mét vµi vÝ dô: Vô ¸n "Tranh chÊp nghÜa vô gãp vèn tr¶ nî" gi÷a Nguyªn ®¬n lµ ¤ng TrÇn V¨n Ng - gi¸m ®èc C«ng ty th­¬ng m¹i Hoµi Nam, Quy Nh¬n vµ BÞ ®¬n lµ c¸c ¤ng Hå §¨ng T, Qu¸ch §×nh N vµ Lª H÷u Ph. Ngµy 29/5/1995 ¤ng TrÇn V¨n Ng ký hîp ®ång liªn doanh s¶n xuÊt thuû s¶n ®«ng l¹nh sè 04 cïng c¸c ¤ng §¨ng T, §×nh N, H÷u Ph lµ c¸c c¸ nh©n kh«ng ph¶i lµ thµnh viªn cña c«ng ty TNHH Hoµi Nam. §Ó thùc hiÖn hîp ®ång liªn doanh, ¤ng TrÇn V¨n Ng ®· lËp 3 khÕ ­íc vay cña chi nh¸nh Ng©n hµng ®Çu t­ vµ ph¸t triÓn B×nh §Þnh 130 triÖu ®ång ®Ó thµnh lËp x­ëng chÕ biÕn thuû, h¶i s¶n. Do lµm ¨n kÐm hiÖu qu¶ nªn kh«ng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n, Ng©n hµng yªu cÇu ¤ng Ng thanh to¸n nî, c¶ vèn vµ l·i. Sau nhiÒu lÇn yªu cÇu c¸c ¤ng T, N, Ph cïng t×m c¸ch tr¶ nî cho ng©n hµng nh­ng kh«ng ®­îc c¸c bªn hîp t¸c thùc hiÖn, ngµy 29/11/1995 ¤ng Ng göi ®¬n kiÖn ®Õn Toµ ¸n kinh tÕ Toµ ¸n Nh©n d©n tØnh B×nh §Þnh yªu cÇu phÝa liªn doanh lµ c¸c ¤ng T, N, Ph cïng c«ng ty cã tr¸ch nhiÖm tr¶ nî cho ng©n hµng. Toµ kinh tÕ Toµ ¸n Nh©n d©n TØnh B×nh §Þnh ®· thô lý vµ gi¶i quyÕt vô ¸n theo thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ. Sau khi tiÕn hµnh hoµ gi¶i thµnh, toµ ¸n kinh tÕ ®· ra quyÕt ®Þnh c«ng nhËn sù tho¶ thuËn cña c¸c ®­¬ng sù sè 211 ngµy 12/2/1995. ViÖn kiÓm s¸t nh©n d©n tèi cao ®· kh¸ng nghÞ gi¸m ®èc thÈm quyÕt ®Þnh trªn. An gi¸m ®èc thÈm sè 05/KT ngµy 15/10/1996 cña Toµ ¸n nh©n d©n tèi cao xö chÊp nhËn kh¸ng nghÞ, huû quyÕt ®Þnh c«ng nhËn sù tho¶ thuËn cña c¸c ®­¬ng sù t¹i toµ ¸n nh©n d©n TØnh B×nh §Þnh, giao hå s¬ vÒ Toµ ¸n nh©n d©n TØnh B×nh §Þnh thô lý gi¶i quyÕt theo thñ tôc c¸c vô ¸n d©n sù. Hîp ®ång gi÷a c¸c bªn kÓ trªn kh«ng ph¶i lµ H§KT mµ lµ hîp ®ång d©n sù bëi v× c¸c c¸ nh©n T, N, Ph lµ c¸c c¸ nh©n kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh, còng kh«ng ph¶i lµ thµnh viªn cña c«ng ty TNHH Hoµi nam, viÖc thô lý gi¶i quyÕt vô tranh chÊp cña Toµ ¸n Nh©n d©n TØnh B×nh §Þnh lµ sai thÈm quyÒn vµ tr¸i ph¸p luËt. Vô tranh chÊp vÒ hîp ®ång tÝn dông gi÷a kho b¹c nhµ n­íc TØnh Thanh Ho¸ víi c«ng ty chÌ - cµ phª Thanh Ho¸: Ngµy 29/12/1992, C«ng ty chÌ - cµ phª Thanh Ho¸ ký hîp ®ång vay cña kho b¹c Thanh Ho¸ 150 triÖu ®ång víi l·i suÊt 0,6%/th¸ng trong 36 th¸ng, thêi h¹n tr¶ nî lµ 30/12/1995. §Õn h¹n tr¶ nî, C«ng ty chÌ - cµ phª Thanh Ho¸ vÉn kh«ng tr¶ ®­îc nî, nªn ngµy 18/6/1996 gi¸m ®èc Kho b¹c göi ®¬n kiÖn ®Õn Toµ ¸n kinh tÕ TØnh Thanh Ho¸ yªu cÇu C«ng ty chÌ - cµ phª Thanh Ho¸ tr¶ nî gèc vµ l·i theo hîp ®ång tÝn dông ®· ký gi÷a hai bªn. Gi¸m ®èc Kho b¹c uû quyÒn cho ¤ng Bïi §×nh Chung tham gia tè tông tr­íc Toµ ¸n nh©n d©n TØnh Thanh Ho¸, Toµ ¸n kinh tÕ TAND TØnh Thanh Ho¸ ®· tiÕn hµnh hoµ gi¶i thµnh vµ lËp biªn b¶n hoµ gi¶i thµnh. Néi dung biªn b¶n hoµ gi¶i thµnh lµ C«ng ty chÌ - cµ phª Thanh Ho¸ tr¶ cho Kho b¹c Thanh Ho¸ 150.000.000 ®ång theo hîp ®ång tÝn dông, kh«ng kÌm theo l·i. Ng­êi ký vµo biªn b¶n hoµ gi¶i thµnh phÝa kho b¹c Nhµ n­íc Thanh Ho¸ lµ ¤ng NguyÔn TÊn Vinh, lµ ng­êi kh«ng ®­îc gi¸m ®èc Kho b¹c uû quyÒn. Ngµy 2/8/1996, TAND TØnh Thanh Ho¸ ra quyÕt ®Þnh sè 2120/TA c«ng nhËn sù tho¶ thuËn gi÷a c¸c ®­¬ng sù. QuyÕt ®Þnh nµy sai c¶ vÒ néi dung lÉn h×nh thøc: - VÒ néi dung: QuyÕt ®Þnh nµy kh«ng ®óng theo yªu cÇu cña gi¸m ®èc Kho b¹c Nhµ n­íc Thanh Ho¸, ®ßi C«ng ty chÌ - cµ phª Thanh Ho¸ tr¶ 150.000.000 ®ång tiÒn gèc kÌm theo l·i tÝnh theo hîp ®ång tÝn dông ®· ký kÕt gi÷a hai bªn. QuyÕt ®Þnh nµy còng kh«ng nªu râ thêi gian, ph­¬ng thøc tr¶ nî ®Ó hai bªn thùc hiÖn. - VÒ h×nh thøc: ¤ng Bïi §×nh Chung lµ ng­êi ®­îc gi¸m ®èc Kho b¹c uû quyÒn tham gia tè tông nh­ng ¤ng Chung kh«ng ký vµo biªn b¶n hoµ gi¶i thµnh mµ biªn b¶n hoµ gi¶i thµnh l¹i do ¤ng Vinh ký. ¤ng Vinh lµ ng­êi kh«ng ®­îc Gi¸m ®èc Kho b¹c uû quyÒn nªn quyÕt ®Þnh nµy vi ph¹m kho¶n 1 §iÒu 22 Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ. Nh­ vËy, trong mét sè tr­êng hîp c¸c C¸n bé cña Toµ ¸n c¸c cÊp, nh÷ng ng­êi ®øng ra b¶o ®¶m ph¸p luËt ®­îc thùc hiÖn l¹i kh«ng n¾m v÷ng ph¸p luËt hoÆc v× lý do nµo ®ã mµ ®· thùc hiÖn tr¸i ph¸p luËt. Muèn n©ng cao hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt tranh chÊp cña Toµ ¸n th× tr­íc hÕt ph¶i gi¶m mét c¸ch tèi ®a nh÷ng tr­êng hîp nh­ vËy. Gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ b»ng toµ ¸n hiÖn nay cßn gÆp nhiÒu trë ng¹i kh¸c. Tæng kÕt hai n¨m ho¹t ®éng cña toµ kinh tÕ c¸c cÊp cho thÊy sè vô viÖc mµ toµ ¸n gi¶i quyÕt gi¶m ®i rÊt nhiÒu so víi sè vô mµ Träng tµi kinh tÕ gi¶i quyÕt tr­íc ®©y. VÝ dô trong n¨m 2001 Toµ ¸n gi¶i quyÕt 684 vô ¸n kinh tÕ (trong ®ã tranh chÊp H§KT chiÕm phÇn lín). Con sè nµy chØ t­¬ng ®­¬ng víi 1/5 sè vô viÖc mµ Träng tµi kinh tÕ gi¶i quyÕt tr­íc ®©y. Sè vô viÖc Toµ ¸n kinh tÕ c¶ n­íc thô lý gi¶i quyÕt hiÖn nay ch­a b»ng sè vô trong mét TØnh, Thµnh phè trung b×nh mµ Träng tµi kinh tÕ gi¶i quyÕt tr­íc ®©y. Nguyªn nh©n chñ yÕu cña thùc tÕ nµy lµ ë ViÖt Nam hiÖn nay, c¸c doanh nghiÖp ch­a quen t¸c phong ®­a c¸c tranh chÊp kinh tÕ ra toµ ¸n gi¶i quyÕt, mµ th­êng coi ®©y lµ vÊn ®Ò rÊt nÆng nÒ, kiÖn nhau ®Õn toµ lµ viÖc bÊt ®¾c dÜ, hÕt t×nh hÕt nghÜa víi nhau. Hä cho r»ng toµ ¸n lµ c¬ quan xÐt xö ®èi víi nh÷ng viÖc lµm ph¹m ph¸p chø kh«ng coi ®ã lµ n¬i gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp hoÆc vi ph¹m vÒ hîp ®ång. Trong thùc tÕ, c¸c bªn tranh chÊp ®· dùa vµo c¸c thÕ lùc kh¸c ®Ó gi¶i quyÕt tranh chÊp nh­ nhê C¬ quan C«ng an, ViÖn kiÓm s¸t kÓ c¶ dïng nh÷ng biÖn ph¸p nh­ khëi tè, truy tè, b¾t giam ®Ó thu håi nî.... cã khi c¸c chi phÝ kh«ng chÝnh thøc mµ c¸c doanh nghiÖp ph¶i tr¶ ®Ó c¸c C¬ quan C«ng an, ViÖn kiÓm s¸t gi¶i quyÕt vô viÖc cho m×nh cßn tèn kÐm h¬n c¶ c¸c chi phÝ ph¶i bá ra khi ®­a vô viÖc ra c¬ quan cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt (toµ ¸n, träng tµi) nh­ng nã cã ­u ®iÓm lµ nhanh, hiÖu qu¶, kh«ng bÞ phiÒn hµ, kh«ng bÞ phª ph¸n vÒ nh÷ng sai sãt vÒ phÝa m×nh, kh«ng cÇn c«ng khai tranh chÊp. MÆt kh¸c, thñ tôc gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ cña toµ kinh tÕ hiÖn nay cßn nhiÒu phiÒn phøc, chËm chÔ, kh«ng g¾n víi hiÖu qu¶. Tõ thñ tôc nép ®¬n, t¹m øng ¸n phÝ, cung cÊp c¸c chøng lý, lµm viÖc, ®èi chÊt, hoµ gi¶i, phiªn toµ s¬ thÈm, phiªn toµ phóc thÈm vµ nhiÒu vô viÖc kh¸c vµ nhiÒu khi Gi¸m ®èc thÈm cã khi kÐo dµi hµng n¨m, cuèi cïng xÐt xö xong l¹i ph¶i chuyÓn sang bé phËn thi hµnh ¸n. Khi ®· chuyÓn sang bé phËn nµy råi, lóc nµo thi hµnh cßn tuú thuéc ë c¬ quan thi hµnh ¸n. Víi thêi gian nh­ vËy, ®èi ph­¬ng cã khi còng kh«ng cßn tµi s¶n ®Ó thu håi mµ thiÖt h¹i ph¸t sinh th× kh«ng biÕt tíi møc nµo. §èi víi c¸c nhµ kinh doanh, viÖc quan t©m ®Çu tiªn khi gi¶i quyÕt tranh chÊp lµ hiÖu qu¶, cô thÓ lµ nhanh, gän, sím thu håi vèn, tr¸nh c¸c thiÖt h¹i ph¸t sinh tiÕp trong thêi gian gi¶i quyÕt ®Ó cã ®iÒu kiÖn tiÕn hµnh th­¬ng vô kh¸c, thËm chÝ kÓ c¶ cã thiÖt h¹i so víi quyÒn lîi ®­îc h­ëng mét phÇn hä vÉn s½n sµng. H¬n n÷a, mÆc dï tranh chÊp quyÕt liÖt víi nhau song c¸c bªn vÉn muèn cã mét c¬ quan uy tÝn gi¶i quyÕt trªn c¬ së cã lý, cã t×nh ®Ó khi gi¶i quyÕt xong hä võa rót ®­îc ra cho m×nh nh÷ng bµi häc nh­ng vÉn c¶m thÊy tho¶i m¸i, thËm chÝ tiÕp tôc lµm ¨n víi nhau. §©y lµ t©m lý chung cña hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp cã x¶y ra tranh chÊp kinh tÕ. §Ó c¶i thiÖn t×nh h×nh vµ n©ng cao hiÖu qu¶ gi¶i quyÕt tranh chÊp cña m×nh, toµ ¸n cÇn ph¶i x©y dùng mét ®éi ngò c¸n bé gi¶i quyÕt tranh chÊp cã kiÕn thøc vÒ ph¸p luËt kinh tÕ, c«ng t©m ®øc ®é, cã thÓ ®¸p øng tèt ®­îc nh÷ng yªu cÇu thùc t¹i cña x· héi. Theo chóng t«i cÇn ph¶i ®µo t¹o mét ®éi ngò thÈm ph¸n, viÖc ®µo t¹o nµy nªn giao cho toµ ¸n tèi cao v×: ¨ Toµ ¸n tèi cao lµ c¬ quan xÐt xö cao nhÊt vµ tËp trung nhiÒu ThÈm ph¸n cã n¨ng lùc, tr×nh ®é, cã qu¸ tr×nh c«ng t¸c l©u n¨m ®óc kÕt ®­îc nhiÒu kinh nghiÖm. ¨ NhiÒu ho¹t ®éng kinh tÕ míi ph¸t sinh trong c¬ chÕ thÞ tr­êng nh­, tranh chÊp vÒ th­¬ng hiÖu, c¸c lo¹i h×nh c«ng ty, thÞ tr­êng chøng kho¸n, ho¹t ®éng ly-x¨ng.. cÇn ®­îc båi d­ìng kiÕn thøc mµ c¸c toµ ¸n ®Þa ph­¬ng khã thùc hiÖn ®­îc. d. Hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ: ë n­íc ta hiÖn t¹i, viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ ®­îc quy ®Þnh trong mét sè v¨n b¶n d­íi luËt nh­: Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ ngµy 16/3/1994; NghÞ ®Þnh 116 - CP cña ChÝnh phñ ngµy 5/9/1994 vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Träng tµi kinh tÕ; quyÕt ®Þnh sè 91/PTM - TT cña Chñ tÞch Phßng Th­¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖp ViÖt Nam ngµy 4/4/1996 phª chuÈn Quy t¾c tè tông träng tµi trong n­íc cña trung t©m Träng tµi Quèc tÕ ViÖt Nam. Ph¸p lÖnh Träng tµi Th­¬ng m¹i sè 08/PL UBTVQH11 ngµy 25/02/2003.. thùc tÕ nghiªn cøu vµ ¸p dông c¸c v¨n b¶n nµy cho thÊy mét sè vÊn ®Ò sau ®©y ch­a phï hîp, cÇn cã sù söa ®æi bæ sung: Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ch­a cã quy ®Þnh vÒ thêi hiÖu khëi kiÖn ®èi víi tranh chÊp ph¸t sinh tõ H§KT. Thêi hiÖu khëi kiÖn chØ ®­îc quy ®Þnh trong §iÒu 31 Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ lµ 06 th¸ng, cã nghÜa lµ vÒ mÆt nguyªn t¾c thêi hiÖu nµy chØ ®­îc ¸p dông khi ®­a tranh chÊp ra gi¶i quyÕt taÞ Toµ ¸n. §iÒu nµy quy ®Þnh kh«ng hîp lý v× cã nh÷ng vô ¸n phøc t¹p cÇn thêi gian ®Ó hai bªn tù gi¶i quyÕt hoÆc thu thËp chøng cø, ®iÒu 21 Ph¸p lÖnh Träng tµi Th­¬ng m¹i sè 08/PL UBTVQH11 quy ®Þnh thêi hiÖu khëi kiÖn gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng träng tµi lµ 02 n¨m kÓ tõ ngµy x¶y ra tranh chÊp. ThiÕt nghÜ, quy ®Þnh nµy nªn ®­îc ®­a sang Ph¸p lÖnh H§KT vµ ®­îc ¸p dông cho c¶ viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp theo tè tông träng tµi. d.1 Tuyªn bè H§KT v« hiÖu ?Xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu Theo kho¶n3, §iÒu 8 Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ th× tuyªn bè H§KT v« hiÖu lµ thuéc thÈm quyÒn cña Träng tµi kinh tÕ Nhµ n­íc. Tõ khi tæ chøc nµy chÊm døt ho¹t ®éng trong n¨m 1994 ®Õn nay, vÊn ®Ò nµy cßn bá trèng, ch­a cã mét v¨n b¶n ph¸p luËt nµo ®Ò cËp tíi, g©y trë ng¹i cho viÖc xö lý H§KT v« hiÖu mçi khi x¶y ra. §Ó viÖc xö lý H§KT v« hiÖu diÔn ra nhanh chãng, hiÖu qu¶, Ph¸p lÖnh H§KT nªn cã quy ®Þnh míi vÒ vÊn ®Ò nµy. Xö lý H§KT v« hiÖu: Kho¶n 2 ®iÒu 39 Ph¸p lÖnh H§KT quy ®Þnh I” C¸c bªn cã nghÜa vô hoµn tr¶ cho nhau tÊt c¶ tµi s¶n ®· nhËn ®­îc tõ viÖc thùc hiÖn H§KT trong tr­êng h¬p kh«ng thÓ tr¶ b»ng hiÖn vËt th× ph¶i tr¶ b»ng tiÒn” nh­ vËy th× gi¸ trÞ tµi s¶n ®­îc tÝnh ra tiÒn t¹i thêi ®iÓm nµo?. Theo quan ®iÓm cña chóng t«i cã thÓ quy ®Þnh nh­ sau: · Trong tr­êng hîp kh«ng cã tµi s¶n ®Ó hoµn tr¶ th× ®­îc tr¶ b»ng tiÒn theo gi¸ ë thêi ®iÓm xö lý tµi s¶n. · Tr­êng hîp mét bªn ®· nhËn tiÒn tr­íc vµ ®· giao ®­îc mét phÇn hµng ®èi trõ tiÒn hµng, phÇn tiÒn cßn l¹i c¸c bªn hoµn tr¶ cho nhau kh«ng tÝnh l·i suÊt ®èi víi sè tiÒn ch­a thanh to¸n víi nguyªn t¾c thiÖt h¹i ph¸t sinh c¸c bªn ph¶i chÞu. d.2 VÒ hoµ gi¶i Theo §iÒu 5 vµ §iÒu 36 Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ th× hoµ gi¶i lµ thñ tôc b¾t buéc cña mäi tranh chÊp H§KT. NÕu ch­a hoµ gi¶i th× kh«ng ®­îc ®­a vô tranh chÊp ra xÐt xö. Trong thùc tÕ kinh doanh, nhiÒu doanh nghiÖp biÕt ®­îc quy ®Þnh nµy ®· cè t×nh tr× ho·n viÖc hoµ gi¶i ®Ó thùc hiÖn xong viÖc hoµ gi¶i ®Ó thùc hiÖn xong viÖc chiÕm dông vèn hoÆc kÐo dµi viÖc chiÕm gi÷ tµi s¶n cña phÝa bªn kia. Sau ®©y lµ mét vÝ dô vÒ vÊn ®Ò nµy: §Çu n¨m 1995, C«ng ty xuÊt nhËnp khÈu (XNK) Hång Bµng, H¶i phßng ký hîp ®ång liªn doanh víi c«ng ty TNHH H¶i ViÖt, theo ®ã Hång Bµng gãp mét cöa hµng ®Ó cho H¶i ViÖt b¸n hµng xuÊt khÈu, viÖc h¹ch to¸n lç l·i diÔn ra hµng th¸ng vµ bªn H¶i ViÖt ®­îc h­ëng 70% cßn phÝa Hång Bµng ®­îc 30%. Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn hîp ®ång bªn H¶i ViÖt liªn tiÕp vi ph¹m hîp ®ång, kh«ng chia tiÒn cho phÝa Hång Bµng. C«ng ty XNK Hång Bµng ®· cã ®¬n kiÖn ®Õn Toµ ¸n Nh©n d©n Thµnh phè H¶i phßng yªu cÇu H¶i ViÖt tr¶ tiÒn vµ ®ßi l¹i nhµ. TAND Thµnh phè H¶i phßng ®· thô lý vô ¸n vµ ®· nhiÒu lÇn triÖu tËp c«ng ty TNHH ®Ó hoµ gi¶i nh­ng phÝa H¶i ViÖt lu«n tr× ho·n b»ng c¸c lý do: gi¸m ®èc ®i c«ng t¸c, gi¸m ®èc ®ang ë n­íc ngoµi... Sau ®ã 3 th¸ng th× gi¸m ®èc c«ng ty TNHH H¶i ViÖt bÞ b¾t v× lµm ¨n ph¹m ph¸p. ThÕ lµ vô ¸n kÐo dµi cho tíi th¸ng 3/1996 mµ phÝa c«ng ty XNK Hång Bµng vÉn ch­a ®ßi ®­îc tiÒn vµ còng ch­a lÊy l¹i ®­îc nhµ, vÉn bÞ H¶i ViÖt chiÕm dông. VÝ dô trªn cho thÊy: Quy ®Þnh vÒ hoµ gi¶i nh­ vËy lµ ch­a kÝn kÏ, vÉn cã chç hë cho c«ng ty H¶i ViÖt lîi dông, lµm ¶nh h­ëng ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty XNK Hång Bµng nãi riªng, ®Õn sù æn ®Þnh kinh tÕ cña toµn x· héi nãi chung. Quy ®Þnh nµy nªn ®­îc thay ®æi nh­ sau: Hoµ gi¶i vÉn lµ thñ tôc quan träng tr­íc khi ®­a tranh chÊp ra xÐt xö. Tuy nhiªn, trong tr­êng hîp mµ hµnh vi vi ph¹m hîp ®ång, vi ph¹m ph¸p luËt qu¸ râ rµng th× Toµ ¸n ph¶i ®­a ra xÐt xö ®Ó ®×nh chØ ngay c¸c hµnh vi vi ph¹m ph¸p luËt. Khi triÖu tËp c¸c bªn ®­¬ng sù ®Õn ®Ó hoµ gi¶i, nÕu bÞ ®¬n ®­îc triÖu tËp ®Õn lÇn thø 2 mµ vÉn v¾ng mÆt kh«ng cã lý do chÝnh ®¸ng, th× Toµ ¸n ®­a vô viÖc ra xÐt xö. e. VÒ viÖc c«ng nhËn vµ thi hµnh quyÕt ®Þnh hay ph¸n quyÕt cña träng tµi: §Ó ®¸p øng nhu cÇu ®a d¹ng ho¸ c¸c c¬ quan gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ, bªn c¹nh Toµ ¸n kinh tÕ, ChÝnh phñ ViÖt nam ®· cho phÐp thµnh lËp Träng tµi kinh tÕ vµ cho phÐp më réng thÈm quyÒn gi¶i quyÕt c¸c vô tranh chÊp kinh tÕ cña Tung t©m träng tµi Quèc tÕ ViÖt Nam. Gi¶i quyÕt tranh chÊp H§KT b»ng con ®­êng träng tµi cã nhiÒu ­u ®iÓm so víi viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp b»ng Toµ ¸n (nh­ ®· ph©n tÝch ë phÇn tr­íc) nh­ng hiÖn nay c¸c nhµ kinh doanh vÉn ch­a yªn t©m khi giao tranh chÊp kinh tÕ cho Träng tµi gi¶i quyÕt. Trë ng¹i lín nhÊt nµy ®· ®­îc Ph¸p lÖnh Träng tµi Th­¬ng m¹i sè 08/PL UBTVQH11 quy ®Þnh t¹i ®iÒu 57 thi hµnh quyÕt ®Þnh träng tµi. Sau 30 ngµy, kÓ tõ ngµy hÕt thêi h¹n thi hµnh quyÕt ®Þnh träng tµi c¸c bªn ph¶i thi hµnh quyÕt ®Þnh träng tµi. Bªn ®­îc thi hµnh quyÕt ®Þnh träng tµi cã quyÒn lµm ®¬n yªu cÇu c¬ quan thi hµnh ¸n cÊp tØnh n¬i cã trô së, n¬i c­ tró hoÆc n¬i cãn tµi s¶n cña bªn ph¶i thi hµnh, thi hµnh quyÕt ®Þnh träng tµi. g. VÒ c¸c biÖn ph¸p khÈn cÊp t¹m thêi ViÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p khÈn cÊp tam thêi nãi chung lµ nªn hÕt søc thËn träng v× nã liªn quan trùc tiÕp ®Õn quyÒn lîi còng nh­ ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c ®­¬ng sù. Nh­ ®· tr×nh bµy ë ch­¬ng 2 theo quan ®iÓm cña chóng t«i nªn ®Ó thÈm ph¸n phô tr¸ch gi¶i quyÕt vô ¸n thùc thi quyÒn nµy. V× b¶n th©n ThÈm ph¸n cã quyÒn thay ®æi, huû bá nã tr­íc khi Toµ ®­îc tiÕn hµnh, nh­ vËy ®¶m b¶o nguyªn t¾c ai cã quyÒn thay ®æi ng­êi ®ã cã quyÒn huû bá c¸c biÖn ph¸p khÈn cÊp t¹m thêi. h. B¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n ®ang ®­îc thi hµnh th× toµ ¸n thô lý gi¶i quyÕt viÖc tuyªn bè ph¸ s¶n doanh nghiÖp: Trong thùc tiÔn viÖc ph¸ s¶n doanh nghiÖp c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cßn nhiÒu m©u thuÉn, kh«ng ®ång nhÊt. Nh­ trong tr­êng hîp b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh kinh tÕ cña toµ ¸n ®ang ®­îc thi hµnh th× toµ ¸n thô lý gi¶i quyÕt viÖc tuyªn bè ph¸ s¶n doanh nghiÖp nh÷ng khã kh¨n v­íng m¾c cña quy ®Þnh nµy ®· ®­îc tr×nh bµy ë Ch­¬ng 2 chóng t«i xin phÐp ®­îc nªu gi¶i ph¸p nh­ sau: § C¸c b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n ®ang ®­îc thi hµnh th× tiÕp tôc thi hµnh kh«ng dõng l¹i ®Ó chê thñ tôc gi¶i quyÕt ph¸ s¶n doanh nghiÖp, kh«ng xem xÐt c¸c kho¶n chi tr¶ cho b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n lµ mét kho¶n nî ®Ó gi¶i quyÕt theo thñ tôc ph¸ s¶n doanh nghiÖp. § C¸c quyÕt ®Þnh cña b¶n ¸n vÒ tr¶ l­¬ng, cÊp d­ìng, båi th­êng tÝnh m¹ng søc khoÎ... tiÕp tôc thi hµnh cßn c¸c kho¶n chi tr¶ kh¸c chê thñ tôc gi¶i quyÕt ph¸ s¶n doanh nghiÖp vµ sÏ thanh to¸n theo tû lÖ víi c¸c kho¶n nî kh¸c. NÕu viÖc ph¸ s¶n ®­îc dõng th× b¶n ¸n tiÕp tôc thi hµnh. § C¸c kho¶n chi tr¶ theo b¶n ¸n, quyÕt ®Þnh cña Toµ ¸n coi nh­ mét kho¶n nî cã ®¶m b¶o trong thñ tôc ph¸ s¶n doanh nghiÖp. KÕt luËn. ë ViÖt Nam, viÖc gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ ®­îc ra tõ khi ®Êt n­íc giµnh ®éc lËp, tuy nhiªn ë giai ®o¹n ®Çu c¸c tranh chÊp kinh tÕ ch­a ®a d¹ng vµ phøc t¹p. Sù ra ®êi c¬ chÕ míi lµ yªu cÇu kh¸ch quan, §iÒu 15 HiÕn ph¸p 1992 ®· kh¼ng ®Þnh : “ Nhµ n­íc ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn theo c¬ chÕ thÞ tr­êng..” Sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®· ph¸t sinh c¸c quan hÖ kinh tÕ míi, song song víi chóng lµ c¸c tranh chÊp míi, c¸c tranh chÊp kinh tÕ nµy rÊt ®a d¹ng vÒ chñ thÓ, phong phó vÒ néi dung, quyÕt liÖt vÒ tÝnh chÊt tranh chÊp mµ tr­íc ®©y ch­a cã. ChÝnh v× vËy c¬ chÕ gi¶i quyÕt tranh chÊp cò kh«ng cßn phï hîp vÒ h×nh thøc còng nh­ c¸ch thøc gi¶i quyÕt. Tr­íc yªu cÇu ®ã nhµ n­íc ®· thµnh lËp toµ kinh tÕ n»m trong hÖ thèng Toµ ¸n Nh©n d©n vµ c¸c trung t©m träng tµi kinh tÕ (Phi ChÝnh phñ), c¸c c¬ quan tµi ph¸n nµy cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp kinh tÕ ph¸t sinh trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng c¸c c¬ quan tµi ph¸n ®· ®¹t ®­îc hiÖu qu¶ nhÊt ®Þnh, gãp phÇn thóc ®Èy kinh tÕ ph¸t triÓn, æn ®Þnh x· héi, tuy nhiªn, trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, néi dung vµ t×nh h×nh tranh chÊp trong kinh tÕ ngµy cµng biÕn ®éng vµ ph¸t triÓn, viÖc gi¶i quyÕt kinh tÕ tranh chÊp kinh tÕ cßn h¹n chÕ c¶ vÒ v¨n b¶n ph¸p luËt kinh tÕ vµ c¬ quan trùc tiÕp gi¶i quyÕt tranh chÊp. Do ®ã, nhu cÇu hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ ®­îc ®Æt ra, lµ cÇn ph¶i söa ®æi bæ sung nh­ng quy ®Þnh kh«ng cßn phï hîp ®· ®­îc ph©n tÝch kü ë Ch­¬ng II. Gåm mét sè vÊn ®Ò sau: - H×nh thøc cña hîp ®ång kinh tÕ; - Chñ thÓ cña hîp ®ång kinh tÕ; - Môc ®Ých ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ; - Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu vµ c¸ch gi¶i quyÕt hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu. - Thêi hiÖn khëi kiÖn... - Thµnh lËp Trung t©m träng tµi th­¬ng m¹i. - QuyÕt ®Þnh träng tµi. - Thi hµnh quyÕt ®Þnh cña träng tµi. - M«i tr­êng ph¸p lý. Tãm l¹i, trªn c¬ së nghiªn cøu thùc tiÔn ng­êi viÕt xin m¹nh d¹n nªu mét sè kiÕn nghÞ vÒ qu¸ tr×nh gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt vÒ kinh tÕ vµ ®¸p øng ngµy cµng cao nhu cÇu gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ ë n­íc ta hiÖn nay. Tµi liÖu tham kh¶o. 1. HiÕn ph¸p 1992. 2. Bé luËt D©n sù 3. Bé luËt Hµng H¶i 4. LuËt doanh nghiÖp t­ nh©n. 5. LuËt c«ng ty 6. LuËt doanh nghiÖp t­ nh©n. 7. luËt tæ chøc toµ ¸n nh©n d©n söa ®æi n¨m 1993. 8. Ph¸p lÖnh thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n kinh tÕ. 9. Ph¸p lÖnh gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n d©n sù . 10. Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ. 11. Ph¸p lÖnh thÈm ph¸n vµ héi thÈm. 12. NghÞ ®Þnh 116/Cp ngµy 5/9/1994 vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña trung t©m träng tµi kinh tÕ . 13. NghÞ ®Þnh 69/CP ngµy 16/10/1993 vÒ thñ tôc thi hµnh ¸n d©n sù . 14. QuyÕt ®Þnh 204/TTG ngµy 28/4/1993 cña Thñ t­íng ChÝnh phñ vÒ tæ chøc trung t©m träng tµi quèc tÕ ViÖt nam. 15. QuyÕt ®Þnh 114/TTG ngµy 26/2/1996 cña Thñ t­íng ChØnh phñ vÒ më réng thÈm quyÒn gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp cña trung t©m träng tµi quèc tÕ ViÖt nam. 16. QuyÕt ®Þnh 305/BTC ngµy 9/8 /1990 cña Bé Tµi chÝnh. 17. Th«ng t­ liªn ngµnh 04/TTLN ngµy 7/1/1995 cña VKSDNTC vµ TANDTC. 18. C«ng v¨n 11/KHXX ngµy 23/1/1996 cña TAND. 19. C«ng v¨n 442/KHXX ngµy 18/1/1994 cña TANDTC. 20. V¨n b¶n sè 16/1999/HKXX ngµy 01-02-1999 cña TANDTC. 21. NghÞ ®Þnh sè 57/1998/N§-CP ngµy 31-07-1999 cña ChÝnh phñ. 22. Ph¸p lÖnh c«ng nhËn vµ thi hµnh t¹i ViÖt nam quyÕt ®Þnh cña träng tµi n­íc ngoµi. 23. Gi¸o tr×nh LuËt kinh tÕ1998 cña §¹i häc luËt Hµ Néi. 24. Gi¸o tr×nh ph¸p luËt trong ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i 1997 cña TiÕn sü NguyÔn ThÞ M¬ vµ TS Hoµng Ngäc ThiÕt. 25. T¹p chÝ kinh doanh vµ ph¸p luËt 2001, 2002 26. C¸c nguån tµi liÖu tham kh¶o kh¸c ®­îc thu thËp tõ Bé T­ Ph¸p vµ Bé Th­¬ng m¹i. 27. Gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp tõ hîp ®ång XNK ¸n lÖ träng tµi vµ kinh nghiªm cña PGS.TS Hoµng ngäc ThiÕt.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docxluanvan 1.doc.docx
  • docloi noi dau 1.doc
  • rtfluanvan 1.doc.rtf
Luận văn liên quan