Thị trường bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam

Thời gian gần đây ,Bảo hiểm nhân thọ đã trở thành một chủ đề được nhắc đến và đã được đem ra bàn luận nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng , khen – chê đều có cả . Mặc dù Bảo hiểm nhân thọ mới được triển khai ở Việt Nam nhưng đã có sức hấp dẫn vì vậy loại hình Bảo hiểm non trẻ này từ khi xuất hiện tới nay không ngừng tăng trưởng với tốc độ chóng mặt . Nó đem lại việc làm cho hàng chục nghìn lao động , là kênh huy động vốn hiệu qủa để đầu tư cho nền kinh tế Việt Nam . Nhưng bên cạnh sự phát triển của thị trường Bảo hiểm nhân thọ này thì cũng còn có rất nhiều điều đòi hỏi chúng ta phải lưu tâm và cần bàn. Và đề hiểu rõ hơn về thị trương Bảo hiểm nhân thọ hiện nay cũng như những cơ hội, khó khăn , thách thức em đã quyết định chọn đề tài “Thị trường Bảo hiểm nhân thọ Việt Nam – cơ hội và thách thức “ . Đây là một chủ đề lớn , nội dung rộng và phong phú cho nên khi thực hiện đề tài này em không tránh khỏi những thiếu sót về nội dung , vì vậy em mong rằng thày sẽ thông cảm cho những thiếu sót của em. Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn PGS – TS Nguyễn Văn Định – Người đã hướng dẫn , chỉ bảo và cung cấp cho em những thônh tin quý báu để em có thể hoàn thành đề tài môn học nay.

doc37 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2297 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Thị trường bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
n cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam . N¨m 1999 , lÇn ®Çu tiªn chóng ta më cöa thÞ tr­êng B¶o hiÓm vµ tr­íc hÕt lµ thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä , vµ ®ã còng lµ b­íc ngoÆt quan träng ®èi víi thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam . Tõ khi më cöa,thÞ tr­ßng B¶o hiÓm nh©n thä cho ®Õn nay ,thÞ tr­ßng ®· cã 5 doanh nghiÖp kinh doanh lÜnh vùc nµy ®ã lµ:B¶o viÖt,B¶o Minh- CMG, Manulife,Prudential vµ AIA. B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam mãi chØ ho¹t ®éng ®­îc 5 n¨m nh­ng còng ®· cã thµnh tùu rÊt to lín . + HiÖn nay B¶o hiÓm nh©n thä ®· cã mÆt trªn 61 tØnh thµnh + ThÞ tr­êng ®¹t tèc ®é t¨ng tr­ëng siªu m· + C¸c s¶n phÈm ngµy c¶ng ®a d¹ng vµ phong phó , ngµy cµng ®­îc hoµn thiÖn ,®¸p øng ngµy mét tèt h¬n nh÷ng nhu cÇu cña ng­êi tiªu dïng. + ChÊt l­îng phôc vô ngµy cµng ®­îc n©ng cao . + ThÞ tr­êng ngµy cµng s«i ®éng MÆc dï ®· cã nh÷ng thµnh tùu nh­ vËy nh­ng nã vÉn cßn rÊt nhiÒu vÊn ®Ò cÇn xÏm xÐt. Vµ ®Ó nghiªn cøu kü h¬n thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ta ®i t×m hiÓu c¸c phÇn sau ®©y. 2.Sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam . Th¸ng8/1996®¸nh dÊu sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ,vµ th¸ng 6/2002 võ qua lµ sinh nhËt lÇn thø 6 cña thÞ tr­êng .Nh×n mét c¸ch tæng thÓ qua nh÷ng n¨m ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam cã nh÷ng nÐt næi bËt sau ®©y 2.1.ThÞ tr­êng s«i ®éng , c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t vµ toµn diÖn. Tõ th¸ng 8/1996 ®Õn gi÷a n¨m 1999 chØ cã B¶o ViÖt “Mét m×nh mét chî “ ,®Õn nay thÞ tr­êng ®· cã 5 doanh nghiÖp : B¶o viÖt,B¶o Minh- CMG, Manulife,Prudential vµ AIA. Tõ khi cã sù gãp mÆt thªm cña 4 doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi – nh÷ng tªn t­æi lín,®· cã kinh nghiÖm ho¹t ®éng ë n­íc ngoµi kÌm theo c¬ chÕ tµi chÝnh ,thï lao linh ho¹t , thÞ tr­êng s«i ®éng c¹nh tranh ngay cµng toµn diÖn vµ ph¸t triÓn víi tèc ®é cao . T×nh h×nh c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t ,cã thÓ thÊy râ ë c¸c thÞ tr­êng lín nh­ Hµ Néi, Thµnh Phè HCM, H¶i Phßng,§µ N½ng.........sù c¹nh tranh thÓ hiÖn trªn tÊt c¶ c¸c mÆt nh­ thu hót kh¸ch hµng , thu hót ®¹i lý (chÝnh s¸ch thï lao) , s¶n phÈm,dÞch vô, ®Þa bµn ho¹t ®éng ,qu¶ng c¸o , khuyÕn m¹i....... NÕu nh­ míi ho¹t ®éng Manulife,Prudential vµ AIA chØ tËp trung triÓn khai á hai ®ia bµn lµ Hµ Néi, Thµnh Phè HCM vµ chñ yÕu h­íng vµo kh¸ch hµng cã thu nhËp trung b×nh kh¸ trë nªn , th× ®Õn nay c¸c c«ng ty nµy ®· tÝch cùc më réng ph¹m vi ho¹t ®éng sang c¸c ®Þa bµn cßn l¹i vµ h­íng tíi c¸c kh¸ch hµng cã thu nhËp trung b×nh , ®Õn thêi ®iÓm nµy c¸c ®Òu lÊy môc tiªu t¨ng tr­ëng , më réng thÞ tr­êng lµ môc tiªu hµng ®Çu. XÐt vÒ mÆt tÝch cùc ,c¹nh tranh thùc sù trë thµnh mét nh©n tè quan träng thóc ®Èy thÞ tr­êng ph¸t triÓn .ChÝnh nhê sù ho¹t ®éng m¹nh mÏ cña c¸c do¹nh nghiÖp, ®· gióp d©n chóng nhËn thøc râ h¬n vÒ B¶o hiÓm nh©n thä, gióp ®­a dÞch vô B¶o hiÓm nh©n thä ®Õn tËn nhµ kh¸ch hµng, còng nhê c¹nh tranh c¸c doanh nghiÖp ®· n©ng cao chÊt l­îng phôc vô kh¸ch hµng, chÊt l­îng khai th¸c, ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm, ®ång thêi thóc ®Èy ®iÒu kho¶n, quy tr×nh nghiÖp vô (nh­ in b¶n m« t¶ quyÒn lîi B¶o hiÓm, ®¸nh gi¸ rñi ro...), bæ xung c¸c dÞch vô t¨ng gi¸ trÞ( cho vay phÝ tù ®éng, cho vay theo hîp ®ång, kh«i phôc hiÖu lùc hîp ®ång...), hoµn thiÖn m« h×nh tæ chøc vµ ho¹t ®éng, trong ®ã ®ang chó träng lµ m« h×nh ®¹i lý, chÕ ®é thï lao cho ®¹i lý theo h­íng hiÖu qu¶ h¬n, phï hîp h¬n víi ®Æc ®iÓm cña kinh doanh B¶o hiÓm nh©n thä. C¹nh tranh còng th«i thóc c¸c doanh nghiÖp t×m c¸c biÖn ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh nh­ øng dông tin häc, ®a d¹ng ho¸ c¸c kªnh ph©n phèi. Thêi gian qua c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä rÊt tÝch cùc øng dông khoa häc c«ng nghÖ th«ng tin vµo hÇu hÕt c¸c c«ng viÖc nh­ ph¸t hµnh, qu¶n lý hîp ®ång, in ho¸ ®¬n, kÕ to¸n, thèng kª qu¶ng c¸o giíi thiÖu s¶n phÈm... Tuy vËy hiÖn t­îng c¹nh tranh thiÕu lµnh m¹nh (nh­ tung tin gi¶), c¹nh tranh theo kiÓu chép giËt ®· xuÊt hiÖn g©y t¸c ®éng xÊu ®Õn thÞ tr­êng lµm ¶nh h­ëng xÊu ®Õn h×nh ¶nh cña ngµnh, mÆc dï c¸c doanh nghiÖp ®· ®¹t ®­îc tho¶ thuËn hîp t¸c chung t¹i b¶n ghi nhí chung ngµy 10 th¸ng 7 n¨m 2000 nh»m thiÕt lËp mét thÞ tr­êng c¹nh tranh lµnh m¹nh H×nh 1: ThÞ phÇn B¶o hiÓm nh©n thä qua c¸c n¨m ( Theo doanh thu phÝ) TÝnh ®Õn cuèi n¨m 2001 , dÉn ®Çu trªn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä vÉn lµ B¶o viÖt – lµ doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ lµ doanh nghiÖp duy nhÊt kh«ng cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi víi thÞ phÇn lµ 54,3% , tèc ®é t¨ng tr­ëng doanh thu phÝ ®¹t 64,8% vµ lµ doanh nghiÖp duy nhÊt cã m¹ng l­íi phñ kh¾p c¸c tØnh thµnh .C¸c doanh nghiÖp kh¸c còng ®¹t ®­îc kÕt qu¶ rÊt tèt ,®Æc biÖt lµ Prudential ®· ®¹t ®­îc kÕt qu¶ kh¸ ngo¹i môc . ChØ trong vßng 2 n¨m Prudential ®· v­¬n nªn vÞ trÝ thø hai víi gÇn 30% thÞ phÇn vµ trë thµnh ®èi träng lín ®èi víi B¶o viÖt trªn thÞ tr­êng .AIA,BM-CMG,Manulife trong n¨m 2001 còng gia t¨ng thÞ phÇn , tuy nhiªn tÝnh tíi thêi ®iÓm nµy th× c¸c doanh nghiÖp nµy còng chØ chiÕm ®­îc thÞ phÇn kh¸ nhá . Víi ®Æc ®iÓm kh¸ch hµnh lµ c¸c c¸ nh©n , sè l­îng doanh nghiÖp ngµy cµng t¨ng , cã thÓ nhËn ®Þnh ®­îc r»ng trong thêi gian tíi thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam sÏ thªm s«i ®éng , c¹nh tranh thªm s©u s¾c c¶ vÒ mäi mÆt theo h­íng cã lîi cho kh¸ch hµng , ®ång thêi chøa ®ùng nhiÒu yÕu tè bÊt ngê . Sù ho¹t ®éng m¹nh mÏ cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam trong thêi gian qua cßn t¹o ra sù c¹nh tranh liªn ngµnh , trong ®ã râ rÖt nhÊt lµ c¹nh tranh gi÷a hÖ thèng ng©n hµng , b­u ®iÖn víi ngµnh B¶o hiÓm nh©n thä trong viÖc thu hót vèn nhµn rçi tõ c«ng chóng . MÆc dï lµ lÜnh vùc kinh doanh chËm cã l·i (cho ®Õn thêi ®iÓm hiÖn nay , c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ®Òu ch­a cã l·i ), nh­ng B¶o hiÓm nh©n thä lµ lÜnh vùc kinh doanh mµu mì vµ bÒn v÷ng , hÊp dÉn c¸c nhµ ®Çu t­ , nhÊt lµ c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi . Cã thÓ nhËn ®Þnh r»ng , cïng víi chÝnh s¸ch héi nhËp cña ViÖt Nam còng nh­ viÖc thùc hiÖn hiÖp ®Þnh ViÖt- Mü , trong thêi gian tíi ch¾c ch¾n sÏ xuÊt hiÖn nhiÒu g­¬ng mÆt míi trªn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam lµm cho thÞ tr­êng thªm s«i ®éng . ViÖc t¨ng vèn cña c¸c doanh nghiÖp ®ang ®ang ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng còng ®· kh¼ng ®Þnh ®iÒu nµy. 2.2.Thµnh c«ng lín , tr­ëng thµnh nhanh. MÆc dï chóng ta míi thùc hiÖn lo¹i h×nh B¶o hiÓm nh©n thä ®­îc vµi n¨m nh­ng thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ®· ®¹t ®­îc kÕt qu¶ rÊt ®¸ng tù hµo trªn nhiÒu mÆt cô thÓ: *Tèc ®é t¨ng tr­ëng cao vÒ doanh thu phÝ vµ sè hîp ®ång. NÕu nh­ n¨m 1996 B¶o ViÖt míi triÓn khai thÝ ®iÓm B¶o hiÓm nh©n thä t¹i mét sè tØnh thµnh vµ ®¹t ®­îc kÕt qu¶ kh¸ khiªm tèn v¬Ý trªn 1200 hîp ®ång vµ doanh thu phÝ ch­a ®Õn 1 tû ®ång th× ®Õn n¨m 2000 doanh thu phÝ B¶o hiÓm nh©n thä toµn thÞ tr­êng ®· ®¹t gÇn 1300 tû ®ång vµ gÇn 1 triÖu hîp ®ång cã hiÖu lùc,n¨m 2001 lµ n¨m ®¸ng ghi nhí nhÊt cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam víi doanh thu phÝ ®¹t 2786 tû ®ång (t­¬ng ®­¬ng víi 0,55% GDP),v­ît kh¸ xa so víi tæng doanh thu phÝ B¶o hiÓm phi nh©n thä cña toµn thÞ tr­êng ,sè hiÖu lùc hîp ®ång tÝnh ®Õn cuèi n¨m 2001 ®¹t kho¶ng 1,6 triÖu hîp ®ång (t­¬ng ®­¬ng víi 1,9% d©n sè ).So víi n¨m 2000,tèc ®é t¨ng doanh thu phÝ cña n¨m 2001 ®¹t 115,6%,trong ®ã tèc ®é t¨ng doanh thu phÝ tõ c¸c hîp ®ång míi ®¹t trªn 89%.NÕu tÝnh tõ khi míi b¾t ®Çu triÓn khai ,tèc ®é t¨ng doanh thu B¶o hiÓm nh©n thä b×nh qu©n trong nh÷ng n¨m qua ®¹t 250%/n¨m,cßn nÕu tÝnh tõ n¨m 1999,n¨m b¾t ®Çu cã sù gia nhËp cña c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä kh¸c ngoµi B¶o ViÖt,tèc ®é doanh thu phÝ b×nh qu©n ®¹t trªn 135%/n¨m . §©y lµ tèc ®é t¨ng tr­ëng rÊt cao ph¶n ¸nh sù tr­ëng thµnh nhanh chãng cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam . N¨m 1997 1998 1999 2000 2001 Tèc ®é t¨ng doanh thu phÝ (so víi n¨m t­íc) 1742,1% 1060,0% 142,4% 162,6% 115,6% Bªn c¹nh tèc ®é t¨ng tr­ëng doanh thu phÝ ,th× chÊt l­îng khai th¸c cò ®­îc n©ng nªn ®¸ng kÓ ,biÓu hiÖn qua sè tiÒn b¶o hiÓm trung b×nh trªn hîp ®ång , sè phÝ b¶o hiÓm b×nh qu©n /hîp ®ång ,sè phÝ b¶o hiÓm b×nh qu©n trªn hîp ®ång ngµy cµng cao , c«ng t¸c ®¸nh gi¸ rñi ro ®­îc chó träng h¬n (th«ng qua viÖc ®¸nh gi¸ rñi ro søc khoÎ ,tµi chÝnh ,môc ®Ých tham gia,quyÒn lîi cã thÓ ®­îc b¶o hiÓm ),tû lÖ huû bá hîp ®ång cña toµn thÞ tr­êng d­íi 6%/n¨m (thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi c¸c thÞ tr­êng kh¸c ). *ThiÕt lËp m¹ng l­íi kinh doanh phñ kh¾p toµn quèc,m« h×nh tæ chøc qu¶n lý kinh doanh ngµy cµng ®­îc hoµn thiÖn : Thêi gian qua ,c¸c doanh nghiÖp vµ ®iÓn h×nh lµ B¶ë ViÖt ®· x©y dùng m¹ng l­íi cung cÊp dÞch vô kh¾p c¶ n­íc , nh»m ®¸p øng nhu cÇu cña mäi tÇng líp nh©n d©n . Víi m¹ng l­íi phñ kh¾p c¸c huyÖn thÞ vµ ®éi ngò ®¹i lý ,c¸n bé khai th¸c ®«ng ®¶ë ,c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä ®· len lái vµo hang cïng ngâ hÎm ,tõ thµnh thÞ tíi n«ng th«n . M« h×nh tæ chøc vµ qu¶n lý cña c¸c doanh nghiÖp ngµy cµng hoµn thiÖn vµ ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ ,®iÓn h×nh lµ chuyªn m«n ho¸ khai th¸c vµ thu phÝ .ViÖc ®µë t¹ë c¸n bé ,®¹i lý ngµy cµng ®­îc chó träng vµ ®­îc x¸c ®Þnh lµ nh©n tè quan träng quyÕt ®Þnh dÞch vô cung cÊp vµ thµnh c«ng cña doanh nghiÖp . *S¶n phÈm phong phó ®a d¹ng,kh¸ch hµng thuéc nhiÒu tÇng líp . Khi B¶o ViÖt triÓn khai thÝ ®iÓm B¶o hiÓm nh©n thä ,chØ cã ba s¶n phÈm ®­îc ®­a ra thÞ tr­êng lµ B¶o hiÓm nh©n thä hçn hîp thêi h¹n 5 n¨m , 10 n¨m,vµ an sinh gi¸ë dôc .Cïng víi sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng ,sè s¶n phÈm ®­a ra thÞ tr­êng ®· t¨ng nªn nhanh trãng,®a d¹ng vµ ngµy cµng ®­îc hoµn thiÖn .§Õn nay thÞ tr­êng ®· cã sù hiÖn diÖn cña tÊt c¶ c¸c chñng lo¹i B¶o hiÓm nh©n thä truyÒn thèng nh­ hçn hîp ,sinh kú ,tö kú ,trän ®êi ,c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä c¸ch t©n, c¸c s¶n phÈm b¶o hiÓm h­u trÝ ,®ång thêi cßn nhiÒu lo¹i s¶n phÈm bæ trî kh¸c . Víi sù ®a d¹ng vÒ chñng lo¹i c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä ®· ®¸p øng ngµy cµng tèt h¬n nhu cÇu ®a d¹ng,phong phó vµ toµn diÖn cña nh©n d©n vÒ B¶o hiÓm nh©n thä .Sè liÖu khai th¸c cho thÊy , s¶n phÈm b¶o hiÓm hçn hîp vµ ®Æc biÖt lµ b¶ë hiÓm trÎ em lµ nh÷ng s¶n phÈm b¶o hiÓm b¸n ch¹y nhÊt ,c¸c s¶n phÈm mang tÝnh b¶ë vÖ th«ng th­êng nh­ b¶o hiÓm tö kú ,b¶o hiÓm sinh kú ,b¶o hiÓm trän ®êi ,b¶o hiÓm tai n¹n ,b¶o hiÓm chi phÝ y tÕ Ýt ®­îc ­a chuéng .§iÒu nµy cho thÊy thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam vÉn ®ang ë trong giai ®o¹n ­a tiÕt kiÖm,®ång thêi còng ph¶n ¸nh truyÒn thèng ­a tiÕt kiÖm ,hiÕu häc ,®øc tÝnh hy sinh vÒ con ch¸u cña ng­êi ViÖt Nam ,tuy nhiªn nã còng cho thÊy B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ch­a thùc sù trë thµnh tËp qu¸n cña ng­êi ViÖt Nam . Thªm vµo ®ã c¸c s¶n phÈm b¶o hiÓm ng¾n h¹n vÉn chiÕm tû träng lín ,ph¶n ¸nh t©m lý lo l¹m ph¸t ,e ng¹i ®Çu t­ dµi h¹n cña c«ng chóng . GÇn ®©y , c¸c doanh nghiÖp lÇn l­ît ®­a ra c¸c s¶n phÈm b¶o hiÓm dµi h¹n h¬n vµ nhiÒu s¶n phÈm bæ trî mang tÝnh b¶o vÖ nh­ b¶o hiÓm bÖnh hiÓm nghÌo,b¶o hiÓm ch¨m sãc phô n÷ toµn diÖn ….,cho thÊy nh÷ng tÝn hiÖu ban ®Çu vÒ sù chuyÓn dÞch s¶n phÈm . Ngoµi B¶o hiÓm nh©n thä ,c¸c doanh nghiÖp cßn cung cÊp thªm c¸c dÞch vô kh¸c cho kh¸ch hµng tham gia B¶o hiÓm nh©n thä nh­ t­ vÊn du häc ,cho kh¸ch hµng vay tiÒn theo hîp ®ång,thÎ gi¶m gi¸ ,phiÕu mua hµng …Víi nh÷ng lç lùc cña c¸c doanh nghiÖp ,chÊt l­îng phôc vô ngµy cµng ®­îc n©ng cao vµ mang tÝnh toµn diÖn . *T¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho nhiÒu ng­êi Thêi gian qua,ngµnh B¶o hiÓm nh©n thä ®· thu hót vµ t¹o c«ng ¨n viÖc lµm cho mét lùc l­îng ®«ng ®¶o lao ®éng d­íi h×nh thøc ®aÞ lý chuyªn nghiÖp , b¸n chuyªn nghiÖp ,vµ céng t¸c viªn. TÝnh ®Õn th¸ng 6 n¨m 2002 tæng sè ®¹i lý chuyªn nghiÖp trªn toµn thÞ tr­êng ®· nªn tíi con sè 25240 ng­êi ,t¨ng 90,57% so víi 6 th¸ng n¨m 2001 vµ nã ®­îc thÓ hiÖn râ ë b¶ng d­íi ®©y: B¶ng 2:tèc ®é t¨ng tr­ëng ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä (ng­êi) Doanh nghiÖp 6 th¸ng 2002 6 th¸ng 2001 % t¨ng gi¶m Tæng 52240 27413 90.57% AIA 5862 3793 54.55% BM-CMG 2664 1257 111,93% B¶o ViÖt 14245 10532 35.25% Manulife 5300 2626 101,83% Prudential 24169 9205 162,56 Nh­ vËy qua b¶ng trªn ta thÊy chØ trong vßng mét n¨m trë l¹i ®©y thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam thùc sù ®· cã bø¬c tiÕn dµi ,sè ®¹i lý chuyªn nghiÖp kh«ng ngõng t¨ng nªn víi tèc ®é chãng mÆt ,vµ ®¸ng chó ý nhÊt ®ã lµ Prudential víi tèc ®é t¨ng 162,56% so víi n¨m 2001 vµ v­¬n nªn ®øng ®Çu trªn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam vÒ sè ®¹i lý víi 24169 ng­êi. Víi nh÷ng ®Æc tr­ng næi bËt :hoµn toµn ®éc lËp,tù chñ vÒ thêi gian ,®ßi hái tÝnh tù gi¸c cao,h­ëng thï lao theo kÕt qu¶ lao ®éng,tù h¹ch to¸n ®éc lËp kh«ng yªu cÇu qu¸ cao vÒ b»ng cÊp,nghÒ ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä ®· thùc sù trë thµnh mét nghÒ cã tÝnh chuyªn nghiÖp ,®­îc x· héi thõa nhËn lµ mét trong nh÷ng nghÒ cã thu nhËp kh¸ cao ë ViÖt Nam hiÖn nay,®ång thêi B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ®· t¹o ra chç lµm cho hµng ngh×n ng­êi víi t­ c¸ch lµ c¸n bé,nh©n viªn cña c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä . Ngoµi ra cßn t¹o viÖc lµm cho c¸c ngµnh cã liªn quan nh­ c«ng nghÖ th«ng tin,ng©n hµng, in Ên,qu¶ng c¸o... *T¹o kªnh huy ®éng vµ cung cÊp vèn lín cho nÒn kinh tÕ ,thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn . Víi chøc n¨ng gom nhÆt vµ huy ®éng nh÷ng kho¶n tiÒn nhá,nhµn rçi l»m r¶i r¸c trong d©n c­ ,B¶o hiÓm nh©n thä ®· h×nh thµnh mét quü ®Çu t­ lín,cung cÊp vèn cho nÒn kinh tÕ ®Æc biÖt lµ nguån vèn cung cÊp dµi h¹n ,phôc vô ®¾c lùc cho c«ng cuéc c«ng nghÖ ho¸ ,hiÖn ®¹i ho¸,gãp phÇn ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi . So víi ngµnh ng©n hµng,B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam tuy míi cã th©m liªn ho¹t ®éng cßn rÊt ng¾n nh­ng ®· thùc sù trë thµnh mét kªnh huy ®éng vµ ph©n phèi vèn h÷u hiÖu cho nÒn kinh tÕ. Víi sè tµi s¶n qu¶n lý ®­îc tÝch luü (d­íi h×nh thøc quü dù phßng) ngµy cµng lín , cho phÐp c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä thùc hiÖn nh÷ng kho¶n ®Çu t­ lín d­íi c¸c h×nh thøc nh­ gãp vèn liªn doanh,mua cæ phiÕu,cho vay,tham gia dù ¸n ®Çu t­,göi tiÕt kiÖm ng©n hµng ...Lêy n¨m 2001 lµm vÝ dô,nh­ ®· nªu trªn,tæng phÝ B¶o hiÓm nh©n thä cña toµn thÞ tr­êng ®¹t 2786 tû ®ång,chiÕm 0,55% GDP vµ nh­ vËy tÝnh ®Õn thêi ®iÓm nµy ,tæng sè vèn mµ c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm cã thÓ cung cÊp cho nÒn kinh tÕ nªn tíi 4000 tû ®ång (chñ yÕu lµ quü dù phßng ®­îc tÝch tô qua c¸c n¨m ).Ho¹t ®éng ®Çu t­ tµi chÝnh còng trë thµnh x­¬ng sèng n©ng ®ì cho ho¹t ®éng kinh doanh B¶o hiÓm nh©n thä,t¹o tiÒn ®Ò vµ ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä tham gia vµo thÞ tr­êng tµi chÝnh,t¹o lËp c¸c quü ®Çu t­ ,trªn thùc tÕ , c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä ®· tham gia vµo rÊt nhiÒu c¸c dù ¸n ®Çu t­ ,lµ cæ ®«ng lín trong nhiÒu c«ng ty phÇn ®ång thêi còng lµ thµnh viªn th­êng xuyªn trong c¸c cuéc ®Êu thÇu tÝn phiÕu,tr¸i phiÕu kho b¹c,vµ còng lµ ng­êi ch¬i lín trªn thÞ tr­êng chøng kho¸n. N¨m 1999,B¶o ViÖt thµnh lËp c«ng ty chøng kho¸n B¶o ViÖt- c«ng ty chøng kho¸n ®Çu tiªn cña ViÖt Nam,t¹o tiÒn ®Ò ®Ó trë thµnh tËp ®oµn B¶o hiÓm – Tµi chÝnh tæng hîp hµng ®Çu ë ViÖt Nam . Tuy nhiªn,cã thÓ thÊy,cho ®Õn nay thÞ tr­êng ®Çu t­ cña ViÖt Nam míi trong giai ®o¹n h×nh thµnh,cßn thiÕu c¸c c«ng cô ®Çu t­,nhÊt lµ c¸c c«ng cô ®Çu t­ dµi h¹n,do vËy h¹n chÕ rÊt nhiÒu hiÖu qu¶ ho¹t ®éng ®Çu t­ cña c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä . 2.3.M«i tr­êng ph¸p lý ngµy cµng hoµn thiÖn . Trong thêi gian qua,m«i tr­êng ph¸p lý cho ho¹t ®éng kinh doanh B¶o hiÓm nh©n thä ngµy cµng ®­îc hoµn thiÖn t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ho¹t ®éng kinh doanh,tõng b­íc thiÕt lËp vµ duy tr× mét thÞ tr­êng c¹nh tranh lµnh m¹nh,n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý nhµ n­íc ®èi víi lÜnh vùc nµy.Tr­íc hÕt lµ sù ra ®êi cña luËt khinh doanh B¶o hiÓm ,b¾t ®Çu cã hiÖu lùc tõ ngµy 1/4/2001,tiÕp ®ã lµ c¸c nghÞ ®Þnh (nghÞ ®Þnh sè 42/2001/N§ -- CP ngµy1/8/2001 quy ®Þnh chi tiÕt mét sè ®iÒu cña luËt kinh doanh B¶o hiÓm , NghÞ ®Þnh sè 43/2001/N§- CP ngµy1/8/2001quy ®Þnh chÕ ®é tµi chÝnh ®èi víi doanh nghiÖp B¶o hiÓm vµ m«i giíi B¶o hiÓm )vµ th«ng t­ h­íng dÉn (Th«ng t­ sè 71/2001/TT- BTC ngµy 28/8/2001 h­íng dÉn thi hµnh nghÞ ®Þnh 42/2001 N§- CP ngµy 1/8/2001 vµ th«ng t­ sè 72/2001/TT- BTC ngµy 28/8/2001 h­ín dÉn thi hµnh nghÞ ®Þnh 43/2001/N§- CP ngµy 1/8/2001cña chÝnh phñ). Tuy vËy ®Õn nay ,hÖ thèng ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng kinh doanh B¶o hiÓm nh©n thä ë ViÖt Nam ch­a thùc sù ®ång bé ,mét sè quy ®Þnh cÇn thiÕt cßn thiÕu ,mét sè quy ®Þnh ch­a râ rµng, ch­a thùc sù phï hîp víi tËp qu¸n B¶o hiÓm nh©n thä , ch­a t¹o ra sù linh ®éng lín nhÊt cã thÓ cho ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp . Ngoµi viÖc x©y dùng vµ hoµn thiÖn m«i tr­êng ph¸p lý ,trong thêi gian qua Nhµ n­íc cßn cã nhiÒu chÝnh s¸ch ­u ®·i , hç trî thóc ®Èy thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä nh­ ­u ®·i vÒ thuÕ(theo luËt thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ,hiÖn nay thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä kh«ng thuéc diÖn chÞu thÕu). 3.C¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä vµ c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä hiÖn ®ang cã mÆt trªn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam. Trªn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam tÝnh ®Õn thêi ®iÓm nµy hiÖn ®ang cã 5 doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä ®ang ho¹t ®éng trong ®ã cã mét c«ng ty trong n­íc vµ mét c«ng ty liªn doanh vµ 3 c«ng ty 100% vèn n­íc ngoµi.Vµ chóng ®­îc thÓ hiÖn râ h¬n ë b¶ng d­íi ®©y. B¶ng 2: C¸c DNBHNT hiÖn ®ang cã mÆt t¹i ViÖt Nam Doanh nghiÖp N¨m b¾t ®Çu triÓn khai XuÊt xø Lo¹i h×nh DN Vèn(®iÒu lÖ) ban ®Çu Vèn hiÖn nay Vèn dù kiÕn xÏ t¨ng 1.B¶o ViÖt 1996 ViÖt Nam Nhµ n­íc 779 tû ®ång (1996) 879 tû ®ång (2000) 2.BM-CMG 1999 VN+ óc Liªn doanh 2 triÖu USD 6 triÖu USD 10 triÖu USD 3.Manulife 1999 Canada 100% vèn n­íc ngoµi 5 triÖu USD 8,5 triÖu USD 10 triÖu USD 4.Prudential 1999 Anh 100% vèn n­íc ngoµi 10 triÖu USD 40 triÖu USD 6/2001 5.AIA 2000 Mü 100% vèn n­íc ngoµi 5 triÖu USD 5 triÖu USD 10 triÖu USD Nguån:T¹p chÝ BH sè 1/2002 ThÞ phÇn cña c¸c doanh nghiÖp qua n¨m 2001 (theo doanh thu phÝ) *C¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä trªn thÞ tr­êng ViÖt Nam. ThÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam nÕu nh­ n¨m 1996 duy nhÊt chØ cã m×nh B¶o ViÖt triÓn khai ë hai lo¹i h×nh chÝnh lµ B¶o hiÓm nh©n thä cã thêi h¹n 5 n¨m,10 n¨m vµ ch­¬ng tr×nh ®¶m b¶o cho trÎ em ®Õn tuæi tr­ëng thµnh (an sinh gi¸o dôc ).Th× cho ®Õn nay ®· cã ®· cã 5 doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä cïng ho¹t ®éng vµ c¹nh tranh .ViÖc tham gia cña ngµy cµng ®«ng c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä trªn thÞ tr­êng còng lµm cho sè l­îng s¶n p¶m B¶o hiÓm nh©n thä trªn thÞ tr­êng t¨ng nªn ®¸ng kÓ . Vµ sau ®ay lµ c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä cña tõng doanh nghiÖp . a.B¶o ViÖt: C¸c s¶n phÈm chÝnh: + B¶o hiÓm vµ tiÕt kiÖm trong thêi h¹n 5 n¨m,10 n¨m. + B¶o hiÓm trän ®êi. + B¶o hiÓm an sinh gi¸o dôc. + Niªm kinh nh©n thä. C¸c s¶n phÈm bæ sung. + §iÒu kho¶n riªng I:B¶o hiÓm th­¬ng tËt bé ph©n,vÜnh viÔn do tai n¹n. + §iÒu kho¶n riªng II:B¶o hiÓm chi phÝ phÉu thuËt . + §iÒu kho¶n riªng III:B¶o hiÓm sinh kú thuÇn tuý. + §iÒu kho¶n riªng IV:B¶o hiÓm tö kú. b.Prudential: C¸c s¶n phÈm chÝnh: + Phó tr­êng an. + Phó tÝch luü an khang. + Phó tÝch luü gi¸o dôc. + Phó tÝch luü ®Þnh kú + Phó hoµ nh©n. C¸c s¶n phÈm bæ trî: + B¶o hiÓm tõ bá thu phÝ . + B¶o hiÓm chÕt do tai n¹n. + B¶o hiÓm chÕt vµ tµn tËt do tai n¹n. C¸c s¶n phÈm trän gãi. + Phó t­¬ng lai:Lµ sù kÕt hîp cña s¶n phÈm chÝnh phó tÝch luü víi s¶n phÈm bæ trî B¶o hiÓm tõ bá thu phÝ. + Phó b¶o gia :Lµ sù kÕt hîp cña s¶n phÈm chÝnh phó tÝch luü an khang vµ s¶n ph¶m kÌm theo B¶o hiÓm nh©n thä cã kú h¹nvµ s¶n phÈm bæ trî B¶o hiÓm chÕt vµ tµn tËt do tai n¹n . + Phó thµnh ®¹t:Lµ sù kÕt hîp cña s¶n phÈm chÝnh pó tÝch luü ®Þnh kú víi s¶n phÈm kÌm theo B¶o hiÓm nh©n thä cã kú h¹n vµ s¶n phÈm bæ trî B¶o hiÓm chÕt vµ tµn tËt do tai n¹n. c.Manulife. C¸c s¶n phÈm chÝnh : + B¶o hiÓm hçn hîp 5 n¨m,10 n¨m,15 n¨m. + B¶o hiÓm gi¸o dôc hçn hîp . C¸c s¶n phÈm bæ sung : + B¶o hiÓm tö vong vµ th­¬ng tËt do tai n¹n . + B¶o hiÓm trî cÊp y tÕ. d. B¶o Minh – CMG. + B¶o hiÓm nh©n thä hçn hîp . + B¶o hiÓm trÎ em. + B¶o hiÓm h­u trÝ . C¸c s¶n phÈm bæ sung. + B¶o hiÓm tö kú. + B¶o hiÓm chÕt vµ th­¬ng tËt do tai n¹n. + B¶o hiÓm miÔn phÝ . + B¶o hiÓm miÔn phÝ trong thêi h¹n th­¬ng tËt. e. AIA: C¸c s¶n phÈm chÝnh : + B¶o hiÓm nh©n thä hçn hîp cã thêi h¹n. + B¶o hiÓm trän ®êi. + B¶o hiÓm gi¸o dôc hçn hîp . C¸c s¶n phÈm bæ sung : + B¶o hiÓm tö kú . + B¶o hiÓm chÕt vµ th­¬ng tËt do tai n¹n. + B¶o hiÓm miÔn phÝ trong thêi h¹n th­¬ng tËt. 4. C¬ héi vµ th¸ch thøc cña thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam hiÖn nay Víi sù thay ®æi vµ ph¸t triÓn nhanh chãng cña m«i tr­êng kinh doanh, thÓ hiÖn ë ¸p lùc c¹nh tranh gia t¨ng, khuynh h­íng toµn cÇu ho¸, biÕn ®æi thãi quen, nhu cÇu kh¸ch hµng, sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c«ng nghÖ ®· ®Æt nhiÒu th¸ch thøc còng nh­ c¸c c¬ héi ph¸t triÓn míi cho c¸c c«ng ty B¶o hiÓm vµ ®Æc biÖt lµ trong lÜnh vùc B¶o hiÓm nh©n thä. §¸p øng nhu cÇu kh¸ch hµng. §èi víi s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä, nhu cÇu kh¸ch hµng ®­îc dù b¸o lµ cã nh÷ng thay ®æi vÒ s¶n phÈm vµ h×nh thøc dÞch vô sau: Xu h­íng d©n sè giµ ®i, thu nhËp ®­îc t¨ng thªm, kh¸ch hµng cã quan t©m nhiÒu h¬n ®Õn vÊn ®Ò tµi chÝnh cña hä trong nh÷ng n¨m h­u trÝ, ch¨m sãc søc khoÎ, dÉn tíi nhu cÇu vÒ s¶n phÈm B¶o hiÓm tÝch luü, tö kú, niªn kim, sÏ cã nhiÒu triÓn väng t¨ng tr­ëng. ViÖc quan t©m h¬n cña kh¸ch hµng tíi nh÷ng lo¹i s¶n phÈm nµy còng thÓ hiÖn xu h­íng quan t©m h¬n tíi phßng chèng rñi ro tµi chÝnh do kh¶ n¨ng biÕn ®æi nhanh chãng cña nÒn kinh tÕ. Bªn c¹nh ®ã, víi sù ph¸t triÓn cña cuéc sèng hiÖn ®¹i, mét sè lo¹i bÖnh tËt dÔ m¾c ph¶i lµ nguyªn nh©n chÝnh g©y tö vong cho con ng­êi còng ®· lµm ph¸t sinh nhu cÇu c¸c lo¹i h×nh B¶o hiÓm cho c¸c lo¹i bÖnh hiÓm nghÌo. Do nhËn thøc ngµy cµng cao vÒ c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä, kh¸ch hµng cã yªu cÇu ®­îc lùa chän nh÷ng s¶n phÈm tinh vi phï hîp víi nhu cÇu cña m×nh. Kh¸ch hµng cã yªu cÇu c¸ nh©n ho¸ dÞch vô- mua s¶n phÈm ®­îc l¾p ghÐp vµ thiÕt kÕ theo nhu cÇu c¸ nh©n cña kh¸ch hµng, ®­îc h­ëng c¸c dÞch vô theo sù lùa chän cña c¸ nh©n. Sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng chøng kho¸n, quü ®Çu t­ vµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn doanh nghiÖp B¶o hiÓm theo h­íng chuyÒn nghiÖp ho¸ trong lÜnh vùc ®Çu t­ cho phÐp c¸c doanh nghiÖp ph¸t triÓn c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm - ®Çu t­. kh¸ch h¸ng còng cã nh÷ng hiÓu biÕt h¬n vÒ ®Çu t­ tµi chÝnh vµ cã nhu cÇu sö dông mét tû lÖ tµi s¶n cña m×nh tham gia vµo ho¹t ®éng ®Çu t­ hÊp dÉn lµm t¨ng gi¸ trÞ cña hîp ®ång B¶o hiÓm. Bªn c¹nh ®ã, khuynh h­íng h¹ thÊp l·i suÊt( do sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­íng tµi chÝnh) lµ th¸ch thøc ®èi víi c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm khi ®­a ra tû lÖ l·i suÊt cè ®Þnh trong c¸c s¶n phÈm truyÒn thèng tr­íc ®©y. §©y còng lµ søc Ðp c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm cung cÊp c¸c s¶n phÈm kÕt hîp §Çu t­ - B¶o hiÓm. Bªn c¹nh ®ã lµ qu¸ tr×nh g¾n kÕt chÆt chÏ cña kh¸ch hµng víi c¸c trung gian tµi chÝnh trong c¸c ho¹t ®éng thanh to¸n, ®Çu t­, B¶o hiÓm, t­ vÊn tµi chÝnh..... dÉn tíi nhu cÇu tõ phÝa kh¸ch hµng lµ ®­îc cung cÊp c¸c dÞch vô tµi chÝnh tæng hîp, chän gãi vµ thuËn tiÖn tõ phÝa tæ chøc, tr¸i víi t×nh tr¹nh hiÖn nay lµ c¸c dÞch vô nµy ®­îc cóng cÊp tõ c¸c tæ chøc tµi chÝnh kh¸c nhau, kh«ng thuËn tiÖn cho kh¸ch h¸ng. Nhu cÇu B¶o hiÓm nh©n thä lµ mét nhu cÇu thô ®éng, kh¸ch h¸ng Ýt khi chñ ®éng t×m ®Õn c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä ®Ó mua c¸c s¶n phÈm mµ chØ mua c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä sau khi ®­îc ng­êi b¸n B¶o hiÓm thuyÕt phôc, vËn ®éng ( th­êng sau rÊt nhiÒu lÇn ). Víi sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña c«ng nghÖ th«ng tin, tin häc ®· gãp phÇn vµo viÖc g©y biÕn ®æi thãi quen tiªu dïng cña kh¸ch hµng, ®©y còng lµ ph­¬ng tiÖn tèt nhÊt ®Ó truyÒn ®¹t th«ng tin tõ phÝa c¸c doanh nghiÖp tíi kh¸ch hµng. Kh¸ch hµng cã nhu cÇu vÒ s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä muèn t×m hiÓu th«ng tin vµ ®ßi hái ®­îc cung cÊp dÞch vô qua c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin hiÖn ®¹i nh­ internet, qua ®iÖn tho¹i, e-mail, ®­îc cung cÊp dÞchvô tµi chÝnh tæng hîp nh­: ®Çu t­ - B¶o hiÓm, thanh to¸n..... do vËy tÊt yÕu lµ c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm ph¶i triÖt ®Ó øng dông thµnh tùu cña c«ng nghÖ th«ng tin ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu míi cña kh¸ch hµng. Kh¸ch hµng cã yªu cÇu cao h¬n vÒ dÞch vô gia t¨ng: do qu¸ tr×nh c¹nh tranh ®· lµm ®ång nhÊt vÒ chÊt l­îng dÞch vô, nªn kh¸ch hµng ®ßi hái c¸c dÞch vô gia t¨ng nh­ dÞch vô cung cÊp th«ng tin qua trung t©m dÞch vô kh¸ch hµng, cung cÊp thÎ th«ng tin hîp ®ång héi chî thanh to¸n, ®Çu t­ vµo c¸c quyÒn lîi kh¸c. 4.2.ChÕ ngù sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ . ViÖc tiÕp nhËn vµ sö dông c«ng nghÖ míi,trong ®ã chñ yÕu lµ th«ng tin mét c¸ch cã hiÖu qu¶ lµ th¸ch thøc lín nhÊt ®èi víi doanh nhiÖp B¶o hiÓm . Doanh nghiÖp B¶o hiÓm ph¶i c©n ®èi gi÷a viÖc ¸p dông c«ng nghÖ cã sù thay ®æi qu¸ nhanh chãng ®Ó n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh víi nh÷ng rñi ro tèn kÐm chi phÝ, n¨ng lùc qu¶n lý kh«ng ®¸p øng,kh«ng phï hîp ví th×nh ®é hiÖn t¹i cña nh©n lùc vµ hiÖn tr¹ng cña c¬ c¬ cÊu tæ chøc . ViÖc øng dông c«ng nghÖ th«ng tin cho phÐp doanh nghiÖp B¶o hiÓm : *Vi tÝnh ho¸ qu¸ tr×nh dÞch vô,gi¶m bít tÝnh cång kÒnh cña c¬ cÊu tæ chøc, tæ chøc doanh nghiÖp B¶o hiÓm theo m« h×nh “doanh nghiÖp th«ng tin”, vµ ®a d¹ng ho¸ kªnh ph©n phèi vµ h×nh thøc dÞch vô t¹o ra c¬ së d÷ liÖu chung phôc vô cho nhu c©ï l­u tr÷, tra cøu vµ ph©n tÝch, cho phÐp thay ®æi m« h×nh tæ chøc theo h­íng gän nhÑ vµ chuyªn nghiÖp ho¸ cao. *Cho phÐp doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä t¨ng c­êng dÞch vô kh¸ch hµng b»ng c¸c dÞch vô bæ trî kü thuËt cao nh­ Calling centre, x©y dùng trang web, email, tr¶ lêi ®iÖn tho¹i, kÕt hîp thanh to¸n vµ c¸c dÞch vô tµi chÝnh kh¸c, cho phÐp doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä phôc vô kh¸ch hµng mét c¸ch nhanh chãng, th­êng xuyªn, rót ng¾n chu kú ho¹t ®éng . *Cho phÐp doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä c¸ nh©n ho¸ c¸c dÞch vô qua nghiªn cøu vµ ®¸p øng nhu cÇu c¸ nh©n. *Víi sù ¸p dông cña c«ng nghÖ th«ng tin ngµy cµng hiÖn ®¹i cho phÐp doanh nghiÖp ®­a c¸c th«ng tin cña m×nh tíi kh¸ch hµng mét c¸ch nhanh nhÊt, còng nh­ thu ®­îc c¸c th«ng tin quan träng cÇn thiÕt tõ phÝa kh¸ch hµng chuyÓn ®Õn ®Ó tõ ®ã doanh nghiÖp cã nh÷ng quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n vµ v¹ch ra nh÷ng kÕ ho¹ch chiÕn l­îc ph¸t triÓn cña doanh nhgiÖp trong t­¬ng lai. *C«ng nghÖ th«ng tin cßn gióp c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä sö lý th«ng tin mét c¸ch nhanh trãng, gióp cho viÖc l¾m b¾t thêi c¬ kÞp thêi , tr¸nh bá nh÷ng c¬ héi lín cña c«ng ty . *HÖ thèng vi tÝnh ho¸ cßn ®­îc ¸p dông réng r·i ë c¸c phßng ban cña doanh nghiÖp, gióp cho viÖc qu¶n lý d÷ liÖu,vµ ®Æc biÖt gióp cho c«ng t¸c kÕ to¸n, thèng kª mét c¸ch chÝnh x¸c vµ nhanh chãng. 4.3.§æi míi vÒ tæ chøc vµ qu¶n lý c«ng ty. Cã mét søc Ðp do t×nh h×nh c¹nh tranh vµ c«ng nghÖ kinh doanh dÉn tíi nh÷ng yªu cÇu vÒ sù thay ®«Ø tæ chøc cña c«ng ty. *Tæ chøc cña doanh nghiÖp B¶o hiÓm theo ®Þnh h­íng kh¸ch hµng trung t©m : VÊn ®Ò ®¸p øng nhanh nhu cÇu kh¸ch hµng lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh trong c¹nh tranh do vËy vÒ tæ chøc, doanh nghiÖp B¶o hiÓm cÇn chó träng ®Çu t­ ph¸t triÓn c¸c bé phËn nghiªn cøu nhu cÇu kh¸ch hµng, ®¸nh gi¸ tho¶ m·n kh¸ch hµng, thiÕt kÕ ph¸t triÓn s¶n phÈm ,qu¶n lý quan hÖ kh¸ch hµng, ph¸t triÓn c¸c dÞch vô hç trî cho kh¸ch hµng. *Yªu cÇu ®a d¹ng ho¸ hÖ thèng ph©n phèi còng lµm thay ®æi tæ chøc cña doanh nghiÖp B¶o hiÓm trong qu¶n lý vµ ph¸t triÓn c¸c kªnh ph©n phèi míi. *Ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ th«ng tin sÏ g©y ¶nh h­ëng tíi tæ chøc doanh nghiÖp B¶o hiÓm vµ c¸ch thøc trao ®æi th«ng tin . Do hÖ thèng th«ng tin hç trî c¸c qu¸ tr×nh trao ®æi th«ng tin ®a chiÒu c¸c bé phËn trong doanh nghiÖp B¶o hiÓm vµ víi kh¸ch hµng qua hÖ thèng m¹ng nªn c¸c kh¸i niÖm vÒ kh«ng gian (VD: nh­ kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c phßng ban), thêi gian trao ®æi th«ng tin bÞ xo¸ nhoµ. §iÒu nµy dÉn tíi sù thay ®æi vÒ c¬ cÊu tæ chøc doanh nghiÖp B¶o hiÓm vµ c¸ch thøc mµ doanh nghiÖp B¶o hiÓm quan hÖ víi kh¸ch hµng. VÝ dô:m« h×nh qu¶n lý th«ng tin theo nguyªn t¾c më vµ tËp trung dù kiÕn cã ¶nh h­ëng tíi tæ chøc, ®Æc biÖt theo h­íng c¸c ho¹t ®éng kÕ to¸n , qu¶n lý hîp ®ång ®­îc tiÕn hµnh tËp trung, ho¹t ®éng khai th¸c dÞch vô kh¸ch hµng ®­îc ph©n t¸n. Nh­ vËy, thay cho viÖc c¸c doanh nghiÖp ph¶i thµnh lËp nhiÒu nhiÒu c«ng ty, chi nh¸nh ®Ó më réng hÖ thèng ph©n qhèi trªn c¸c ®Þa bµn víi c¬ cÊu tæ chøc cång kÒnh , th× víi sù hç trî cña c«ng nghÖ th«ng tin ,c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm chØ cÇn thµnh lËp c¸c bé phËn chuyªn qu¶n lý c¸c ®¹i lý ®Ó b¸n s¶n phÈm phôc vô kh¸ch hµng . C¸c ho¹t ®éng h¹ch to¸n, kÕ to¸n ,qu¶n lý hîp ®ång ....®­îc qu¶n lý tËp trung. M« h×nh trªn sÏ gi¶m thiÓu ho¹t ®éng trïng l¾p, t¨ng c­êng chuyªn m«n ho¸ ,t¨ng c­êng chØ ®¹o theo ®Þnh h­íng chiÕn l­îc ph¸t triÓn vµ n©ng cao ®­îc n¨ng suÊt lao ®éng, gi¶m chi phÝ ho¹t ®éng. Nhê vËy mµ doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä cã thÓ thay ®æi m« h×nh nhiÒu cÊp sang m« h×nh Ýt cÊp hoÆc h×nh sao víi sù trao ®æi th«ng tin ®a chiÒu gi÷a c¸c bé phËn . §iÒu nµy sÏ gãp phÇn gi¶m bít c¸c cÊp qu¶n lý trung gian vèn chØ thùc hiÖn chøc n¨ng tËp hîp, b¸o c¸o th«ng tin tr×nh l·nh ®¹o ra quyÕt ®Þnh . *ViÖc ¸p dông c¸c lý thuyÕt míi vÒ qu¶n lý doanh nghiÖp nh»m ®éng viªn n©ng cao tÝnh chñ ®éng c¶i tiÕn ®æi míi cña c¸n bé, ph¸t huy tÝnh tri thøc cña c¸n bé còng ®ßi hái ®Õn sù biÕn ®æi vÒ c¬ cÊu tæ chøc ®Ó ph¸t huy tÝnh trÝ tuÖ cña c¸n bé ,ph¸t duy ®ãng gãp cña c¸n bé vµo ho¹t ®éng qu¶n lý doanh nghiÖp. 4.4.Ph¸t triÓn hÖ thèng ph©n phèi . Do thay ®æi vÒ nhu cÇu ®­îc phôc vô cña kh¸ch hµng cïng víi sù ph¸t triÓn nhanh chãng cña c«ng nghÖ th«ng tin, hÖ thèng ph©n phèi cã mét sè th¸ch thøc ph¸t triÓn. *Th¸ch thøc trong ®a d¹ng ho¸ hÖ thèng ph©n phèi :Tr­íc sù biÕn ®æi cña nhu cÇu kh¸ch hµng c¶ vÒ s¶n phÈm vµ dÞch vô , víi sù hç trî cña c«ng nghÖ, viÖc ®a d¹ng ho¸ kªnh ph©n phèi lµ tÊt yÕu. C¸c kªnh ph©n phèi chñ yÕu ®­îc ®­a ra vÉn lµ ph©n phèi trùc tiÕp, ph©n phèi qua Internet, ph©n phèi qua ng©n hµng .ViÖc ®a d¹ng ho¸ kªnh ph©n phèi nh»m phôc vô nhu cÇu ®a d¹ng ho¸ dÞch vô kh¸ch hµng . *Song song víi sù ph¸t triÓn vÒ dich vô th× kh¸ch hµng còng cã nhu cÇu t­ vÊn tµi chÝnh , tõ c¸c tæ chøc ®éc lËp ®Ó ®¶m b¶o lùa chän dÞch vô tµi chÝnh phï hîp nhÊt víi b¶n th©n . *Th¸ch thøc trong viÖc n©ng cao n¨ng suÊt cña hÖ thèng ®¹i lý :Sau nhiÒu cuéc th¶o luËn c¸c nhµ qu¶n lý ®Òu ®i ®Õn kÕt luËn lµ trong B¶o hiÓm nh©n thä ,vai trß cña ®¹i lý lµ kh«ng thÓ thay thÕ mÆc dï cã sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ , do ®Æc tr­ng cña s¶n phÈm B¶o hiÓm nh©n thä lµ quan hÖ gi÷a con ng­êi víi con ng­êi .Tuy nhiªn ®Ó ph¸t huy vai trß cña ®¹i lý th× c«ng ty cÇn ph¶i: + Hç trî ho¹t ®éng ®¹i lý b»ng nh÷ng c«ng nghÖ th«ng tin kh¸ch hµng, web, email,.....trong giao dÞch víi kh¸ch hµng, phèi hîp hiÖu qu¶ kªnh phÇn phèi ®¹i lý víi kªnh ph©n phèi kh«ng dïng ®¹i lý. Chó träng ®µo t¹o ®¹i lý b»ng c«ng nghÖ ®µo t¹o míi nh­ sö dông Audio,Tapes,Internet. +T¨ng c­êng qu¶n lý ho¹t ®éng ®¹i lý trong ®ã chuyÓn h­íng chó träng vµo chÊt l­îng qu¸ tr×nh b¸n hµng cña ®¹i lý thay cho c¸ch lµm truyÒn thèng lµ qu¶n lý kÕt qu¶ b¸n hµng cña ®¹i lý . +T¨ng c­êng tæ chøc më c¸c líp ®µo t¹o n©­ng cao nghiÖp vô cho ®¹i lý ,tõ ®ã gióp c¸c ®¹i lý ho¹t ®éng ngµy mét hÖu qu¶ h¬n. *Ph©n phèi qua Internet :ViÖc ph©n phèi qua Internet cã triÓn väng vµ t¨ng vÒ doanh sè, tuy nhiªn ®èi víi c¸c n­íc chËm ph¸t triÓn th× t¨ng c­êng sö dông Internet cho c«ng t¸c giíi thiÖu s¶n phÈm ,gi¶i ®¸p th¾c m¾c vµ th«ng tin giao dÞch cña ®¹i lý vµ c«ng ty ®èi víi kh¸ch hµng cña m×nh . *Ph¸t triÓn c¸c h×nh thøc b¸n B¶o hiÓm qua ng©n hµng :Tuy nhiªn ®Ó thµnh c«ng cÇn chó träng g¾n kÕt dÞch vô B¶o hiÓm víi dÞch vô tµi chÝnh, ®Çu t­ cña ng©n hµng cung cÊp cho kh¸ch hµng(thiÕt kÕ s¶n phÈm ®¬n gi¶n , vÝ dô : thêi h¹n B¶o hiÓm cã thÓ g¾n víi thêi h¹n vay vèn cña kh¸ch hµng, thanh to¸n, tr¶ quyÒn lîi B¶o hiÓm g¾n víi dÞch vô thanh to¸n ,Credit Card cña ng©n hµng, s¶n ohÈm g¾n víi c¸c h×nh thøc ®Çu t­ t¹i ng©n hµng ). Th­êng xuyªn trao ®æi gi÷a l·nh ®¹o hai bªn ®Ó th¶o luËn kh¾c phôc,x¸c ®Þnh ®èi t­îng kh¸ch hµng, ®Æc biÖt cã c¸c kü thuËt hç trî cho c¸c c¸n bé ng©n hµng tÝnh to¸n, t­ vÊn quyÒn lîi B¶o hiÓm . 4.5.Chuyªn m«n ho¸ hÖ thèng ®¹i lý –Mét th¸ch thøc lín ®èi víi c¸c nhµ qu¶n lý B¶o hiÓm nh©n thä. Lîi Ých cña viÖc chuyªn m«n ho¸ lµ rÊt râ nÐt, ®èi ví ®¹i lý chuyªn khai th¸c, nhê kh«ng mÊt c«ng søc, thêi gian thu phÝ B¶o hiÓm ®Þnh kú nªn ®¹i lý cã thÓ t¨ng sè l­îng hîp ®ång míi, kh¸ch hµng míi mét c¸ch nhanh chãng . §©y còng lµ ®iÒu mµ c¸c c«ng ty ®Òu mong muèn .Kh«ng thÓ duy tr× t×nh tr¹ng muèn t¨ng doanh thu phÝ th× ph¶i t¨ng sè l­îng ®¹i lý .VÉn biÕt ®ã lµ mét quy luËt tÊt yÕu kh¸ch quan nh­ng duy tr× ®­îc kh¶ n¨ng võa t¨ng sè l­îng ®¹i lý võa t¨ng chÊt l­îng khai th¸c cña ®¹i lý míi lµ tèi ­u .Nhê cã ®¹i lý chuyªn nghiÖp thu phÝ,c¸c c«ng ty cã thÓ thu ®­îc mét sè phÝ lín, kh«ng nî phÝ hoÆc nî phÝ thÊp .Lóc nµy kh¸ch hµng sÏ lµ ng­êi cã lîi nhÊt, ®­îc nhiÒu ®¹i lý cïng ch¨m sãc,dÞch vô ®­îc thô h­ëng lµ dÞch vô tèt nhÊt cho nªn kh¶ n¨ng huû bá hîp ®ång lµ rÊt hiÕm xÈy ra . Cuèi cïng c¸c c«ng ty trë thµnh ng­êi cã ­u thÕ trong c¹nh tranh . Võa khai th¸c ®­îc nhiÒu hîp ®ång míi , võa b¶o ®¶m tû lÖ nî phÝ, tû lÖ huû bá hîp ®ång thÊp, tÝnh trung thµnh cña khach hµng cao. Chñ tr­¬ng thuyªn m«n ho¸ ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä lµ hoµn toµn ®óng ®¾n, nh­ng muèn thùc hiÖn nã mét c¸ch triÖt ®Ó,l¹i lµ mét c«ng viÖc hÕt søc khã kh¨n vµ ®Ó chuyªn m«n ho¸ hÖ thèng ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä th× nhÊt thiÕt ph¶i gi¶i quyÕt mét sè vÊn ®Ò sau ®©y: *Thø nhÊt-gi¶m sè l­îng ®¹i lý tæng hîp: VÒ tæng thÓ, c¸c c«ng ty ®Òu ®· cã ®¹i lý chyªn khai th¸c vµ ®¹i lý chuyªn thu phÝ , nh­ng sè l­îng ®¹i lý tæng hîp vÉn cßn kh¸ lín .Nguyªn nh©n chÝnh lµ c¸c ®¹i lý tæng hîp tr­íc ®©y vÉn hoµn thµnh mét c¸ch xuÊt s¾c c¶ hai chøc n¨ng cña m×nh lµ khai th¸c hîp ®ång míi vµ thu phÝ B¶o hiÓm ®Þnh kú . Tuy nhiªn sè ®¹i lý tæng hîp nµy th­êng ®­îc ph©n bè ë c¸c vïng ®Æc thï x· héi, hÎo l¸nh, tiÒm n¨ng khai th¸c Ýt kh«ng thÓ ph©n c«ng ®­îc ®¹i lý chuyªn thu phÝ .Trong thêi gian tíi, cÇn gi¶m dÇn sè l­îng ®¹i lý tæng hîp b»ng c¸ch truyÓn ®æi tÊt c¶ c¸c ®¹i lý nµy thµnh ®¹i lý chuyªn khai th¸c vµ ®¹i lý chuyªn thu . *Thø hai-ph©n c«ng ®¹i lý chuyªn thu theo ®Þa bµn vµ ®¹i lý chuyªn khai th¸c : hiÖn t¹i ®¹i lý chuyªn thu phÝ ®­îc giao theo dâi vµ thu phÝ c¸c hîp ®ång cña nhiÒu ®¹i lý chuyªn khai th¸c,®¹i lý tæng hîp kh¸c nhau . ViÖc ph©n c«ng nh­ thÕ nµy khiÕn ®¹i lý chuyªn thu phÝ mÊt nhiÒu thêi gian, c«ng søc ®Ó cã thÓ thu ®ñ phÝ theo yªu cÇu cña c«ng ty. Gi¶i ph¸p tèt nhÊt lµ ph©n c«ng mçi ®Þa bµn mét ®¹i lý chuyªn thu phÝ chuyªn tr¸ch . Ngoµi ra, c¨n cø vµo t×nh h×nh thùc tÕ , khi bµn giao hîp ®ån, ®¹i lý chuyªn khai th¸c,®aÞ lý tæng hîp ®Òu cã xu h­íng chuyÓn cho nh÷ng ®¹i lý chuyªn thu phÝ quen biÕt m×nh. Nªn cã thÓ ph©n c«ng mét ®¹i lý chuyªn thu phÝ nhËn toµn bé hîp ®ång cña tõ1 1 ®Õn 3 ®¹i lý chuyªn khai th¸c , nhÊt lµ c¸c ®¹i lý chuyªn khai th¸c cã mèi quan hÖ tèt víi ®¹i lý chuyªn thu phÝ. *Thø ba- T¨ng c­êng hç trî m¹ng ®¹i lý chuyªn khai th¸c. NhiÖm vô chÝnh cña ®¹i lý chuyªn khai th¸c lµ t×m kiÕm kh¸ch hµng míi, thuyÕt phôc kh¸ch hµng tham giaB¶o hiÓm , thu phÝ B¶o hiÓm ®Çu tiªn. Muèn t¨ng ®­îc doanh thu, t¨ng sè l­îng hîp ®ång th× c¸c ®¹i lý chuyªn khai th¸c ph¶i nhËn ®­îc ph¶i nhËn ®­îc mét sù hç trî ®Æc biÖt tõ phÝa c«ng ty nh­: T×m kiÕm c¸c ®Çu mèi kh¸ch hµng lín lµ tæ chøc, tËp thÓ, hç trî ph­¬ng tiÖn , c¬ së vËt chÊt ®Ó ®¹i lý ®i khai th¸c nh­ cung cÊp tê r¬i , bè chÝ xe ®­a ®ãn ®¹i lý ;tr­êng hîp ®¹i lý tù khai th¸c ®­îc c¸c kh¸ch hµng lín lµ tæ chøc ,tËp thÓ , thËm chÝ lµ c¸c c¸ nh©n nh­ng kh¸ch hµng yªu cÇu c«ng ty ®Õn lµm viÖc, c«ng ty bè trÝ thêi gian lµm viÖc víi kh¸ch hµng , kh«ng kho¸n tr¾ng ®¹i lý ; x©y dùng chÕ ®é hoa hång phï hîp ;t¨ng c­êng thi ®ua khen th­ëng . 4.6. M«i tr­êng ph¸p lý trong ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm nh©n thä ngµy cµng ®­îc hoµn thiÖn. T¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho ho¹t ®éng kinh doanh, tõng b­íc thiÕt lËp vµ duy tr× mét thÞ tr­êng c¹nh tranh lµnh m¹nh, n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý cña nhµ n­íc ®èi víi lÜnh vùc nµy, tr­íc hÕt lµ sù ra ®êi cña luËt kinh doanh b¶o hiÓm, b¾t ®Çu cã hiÖu lùc tõ ngµy 1/4/2001, tiÕp ®ã lµ nghÞ ®Þnh vµ th­¬ng t­ h­íng dÉn. Ngoµi viÖc x©y dùng vµ hoµn thiÖn m«i tr­êng ph¸p lý, trong thêi gian qua, nhµ n­íc còng cã nh÷ng chÝnh s¸ch ­u ®·i, hç chî, thóc ®Èy thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä nh­ ­u ®·i vÒ thuÕ (theo luËt thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng, b¶o hiÓm nh©n thä kh«ng thuéc diÖn chÞu thuÕ). §©y còng lµ mét nh©n tè quan träng thóc ®Èy thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ph¸t triÓn. Víi chÝnh s¸ch héi nhËp kinh tÕ, nÒn kinh tÕ n­íc ta ®· vµ ®ang b­íc vµo giai ®o¹n håi phôc, æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn víi tèc ®é cao, l¹m ph¸t ®­îc ®Èy lïi, thu nhËp cña ng­êi d©n ngaú cµng ®­îc c¶i thiÖn, t¹o ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò thóc ®Èy thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ph¸t triÓn. §Õn nay b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam míi b¾t ®Çu ®­îc khai th¸c, doanh thu phÝ chiÕm 0,55% GDP (rÊt nhá so víi 2%-4% GDP cña c¸c n­íc trong khu vùc vµ 10-12% cña c¸c n­íc ph¸t triÓn) vµ kho¶ng 2% d©n sè cã hîp ®ång b¶o hiÓm nh©n thä (tû lÖ nµy ë Trung Quèc lµ 22%, NhËt B¶n gÇn 100%) nh­ vËy tiÒm n¨ng cña thÞ tr­êng cßn rÊt lín. Cïng víi sù hoµn thiÖn cña m«i tr­êng ph¸p lý, c¸c chÝnh s¸ch hç tr¬, khuyÕn khÝch cña nhµ n­íc, sù ph¸t triÓn cña khoa häc c«ng nghÖ víi sù ho¹t ®éng m¹nh mÏ cña c¸c doanh nghiÖp, cã thÓ dù ®o¸n r»ng , thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam sÏ cßn ph¸t triÓn cao trong nh÷ng n¨m tiÕp theo. 4.6. Nh÷ng h¹n chÕ cña thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam. ThÞ tr­êng míi chñ yÕu ®¹t ®­îc sù t¨ng tr­ëng cao, yÕu tè hiÖu qu¶ vµ bÒn v÷ng ch­a cao. §Õn nay, c¸c doanh nghiÖp vÉn ®Æt träng t©m vµ môc tiªu t¨ng tr­ëng, më réng thÞ tr­êng. TÝnh kh«ng bÒn v÷ng cßn thÓ hiÖn ë chç hiÖn nay cã rÊt nhiÒu s¶n phÈm (phÇn lín lµ mang tÝnh tiÕt kiÖm cao) ®­îc tÝnh phÝ víi l·i xuÊt kü thuËt kh¸ cao ®iÒu nµy cã thÓ dÉn ®Õn viÖc l·i xuÊt ®Çu t­ cã thÓ thùc hiÖn ®­îc trªn thùc tÕ nhë h¬n so víi l·i xuÊt ®· ®­a vµo tÝnh phÝ, kh«ng ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n ®Çy ®ñ quyÒn lîi b¶o hiÓm ®· cam kÕt. ThÞ tr­êng ®Çu t­ cña ViÖt Nam míi trong giai ®o¹n h×nh thµnh, cßn thiÕu c¸c c«ng cô ®Çu t­, nhÊt lµ c¸c c«ng cô ®Çu t­ dµi h¹n, do vËy h¹n chÕ rÊt lín hiÖu qña ho¹t ®éng ®Çu t­ cña c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm nh©n thä nhÊt lµ trong giai ®o¹n hiÖn nay khi mµ c¸c s¶n phÈm tiÕt kiÖm chiÕm phÇn lín. HÖ thèng ph¸p luËt ®iÒu chØnh ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm nh©n thä ë ViÖt Nam ch­a thùc sù ®ång bé, mét sè quy ®Þnh cÇn thiÕt cßn thiÕu, mét sè quy ®inh ch­a râ rµng, ch­a thùc sù phï hîp víi tËp qu¸n b¶o hiÓm nh©n thä, chua t¹o ra sù linh ®éng lín nhÊt cã thÓ cho ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp; hiÖu lùc thùc thi c¸c quy ®Þnh còng nh­ viÖc kiÓm tra gi¸m s¸t cña c¸c c¬ quan trøc n¨ng trªn thùc tÕ ch­a cao. Nh÷ng hiÖn t­îng c¹nh tranh thiÕu lµnh m¹nh (nh­ tung tin gi¶), trôc lîi b¶o hiÓm, kinh doanh theo kiÓu "chép giËt", ®¹i lý chiÕm ®o¹t, chiÕm dông phÝ b¶o hiÓm cña kh¸ch hµng, ®¹i lý v× lîi Ých cña b¶n th©n mµ t­ vÊn bÊt lîi cho kh¸ch hµng ®· xuÊt hiÖn, g©y t¸c ®éng xÊu ®Õn thÞ tr­êng, lµm tæn h¹i ®Õn h×nh ¶nh vµ uy tÝn cña ngµnh. TËp qu¸n tham gia b¶o hiÓm nh©n thä, phÇn ®«ng d©n chóng tr­a hiÓu râ vÒ b¶o hiÓm nh©n thä, cßn e dÌ, ng¹i ngÇn tham gia c¸c hîp ®ång dµi h¹n; c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng ®«i khi cßn g©y hiÓu sai lÖch vÒ b¶o hiÓm nh©n thä. Tr×nh ®é c¸n bé, ®¹i lý lµm b¶o hiÓm nh©n thä cßn bÊt cËp; ngµnh b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam cßn thiÕu nh÷ng chuyªng gia giái. §©y còng lµ mét th¸ch thøc ®èi víi b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m tíi. 5.Mét sè kiÕn nghÞ ®Ó ph¸t triÓn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä trong thêi gian tíi: ChØ trong vßng 5 n¨m thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ®· ®¹t ®­îc nh÷ng thµnh c«ng rÊt lín .Tuy vËy, thÞ tr­êng vÉn cßn rÊt nhiÒu ®iÒu h¹n chÕ cÇn kh¾c phôc nh­ c¹nh tanh ch­a lµnh m¹nh ®· xuÊt hiÖn, thÞ tr­êng míi ®¹t ®­îc sù t¨ng tr­ëng cao, yÕu tè hiÖu qu¶ vµ bÒn v÷ng ch­a cao,tËp qu¸n tham gia B¶o hiÓm nh©n thä míi b¾t ®Çu ®­îc h×nh thµnh ,phÇn ®ång d©n chóng ch­a hÓu râ vÒ B¶o hiÓm nh©n thä,b¸o chÝ ®«i khi ®­a ra nh÷ng th«ng tin sai lÖch ,c«ng cô ®Çu t­ cßn nghÌo lµn ,khung ph¸p lý ch­a hoµn thiÖn tr×nh ®éc¸n bé, ®¹i lý lµm B¶o hiÓm nh©n thä cßn bÊt cËp, ®Ó thóc ®Èy thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ph¸t triÓn bÒn v÷ng,t¨ng c­êng vai trß cña nã trong c«ng cuéc c«ng nghiÖp ho¸ ,hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc cÇn ph¸t huy nh÷ng ®iÓm m¹nh, kh¾c phôc nh÷ng ®iÓm yÕu tån t¹i hiÖn thêi ®ång thêi ph¶i chuÈn bÞ tèt ®Ó ®èi phã víi nh÷ng khã kh¨n th¸ch thøc vµ s¾p tíi lµ th¸ch thøc héi nhËp vµ toµn cÇu ho¸ kinh tÕ §Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô trªn cÇn cã nh÷ng chiÕn l­îc vµ gi¶i ph¸p mang tÝnh ®ång bé, c¶ trªn ph­¬ng diÖn vÜ m« vµ vi m«. d­íi ®©y lµ mét sè kiÕn nghÞ: Thø nhÊt, nhµ n­íc cÇn hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt ®iÒu chØnh nh»m t¹o khung ph¸p lý thuËn lîi cho ho¹t ®éng kinh doanh B¶o hiÓm nh©n thä. T¹o sù b×nh ®¼ng gi÷a c¸c doanh nghiÖp b¶o vÖ quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña ng­êi tham gia còng nh­ c¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm , n©ng cao hiÖu lùc qu¶n lý cña nhµ n­íc víi ho¹t ®«ng kinh doanh B¶o hiÓm nh©n thä, ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý vµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. ViÖc hoµn thiÖn m«i tr­êng ph¸p lý , tr­íc hÕt lµ hoµn thiÖn vµ bæ sung c¸c quy ®Þnh phï hîp víi tËp qu¸n kinh doanh B¶o hiÓm nh©n thä, ®iÒu kiÖn thùc tiÔn ViÖt nam , môc tiªu vµ ®Þnh h­íng ph¸t triÓn thÞ tr­êng. Song song víi viÖc x©y dùng vµ hoµn thiÖn khung ph¸p lý, cÇn x©y dùng mét c¬ chÕ kiÓm tra gi¸m s¸t h÷u hiÖu viÖc thùc hiÖn trªn thùc tÕ nhÆm x¸c lËp vµ duy tr× mét m«i tr­êng c¹nh tranh lµnh m¹nh, t¹o tiÒn ®Ò cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Thø hai: nhµ n­íc cÇn cã chiÕn l­îc, ®Þnh h­íng phï hîp trong ph¸t triÓn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä, tr­íc hÕt lµ chiÕn l­îc , chÝnh s¸ch héi nhËp. §ã lµ cÇn x¸c ®Þnh lé tr×nh héi nhËp vµ më cöa thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä. TiÕp ®Õn, nhµ n­íc cÇn cã chÝnh s¸ch phï hîp ®Ó khuyÕn khÝch ph¸t triÓn thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä, cô thÓ: +V× B¶o hiÓm nh©n thä lµ ngµnh kinh doanh mang ý nghÜa x· héi sÊu s¾c, do vËy nhµ n­íc còng cÇn cã nh÷ng chÝnh s¸ch hç trî, thóc ®Èy ngµnh B¶o hiÓm nh©n thä ph¸t triÓn nh­ chÝnh s¸ch vÒ ®Çu t­ (­u tiªn c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä ®­îc ®Çu t­ vµo c¸c c«ng tr×nh, dù ¸n an toµn vèn, lîi tøc ®Çu t­ cao), chÝnh s¸ch thuÕ thu nhËp ®èi víi nh÷ng ng­íi tham gia B¶o hiÓm nh©n thä (gièng nh­ ë c¸c n­íc kh¸c )...Víi chÝnh s¸ch ­u ®·i vÒ thuÕ ®èi víi ng­êi tham gia B¶o hiÓm nh©n thä, nhµ n­íc cã thÓ thùc hiÖn chÝnh s¸ch khÊu trõ mét phÇn phÝ B¶o hiÓm nh©n thä mµ c¸ nh©n ®ãng phÝ B¶o hiÓm nh©n thä khái thu nhËp chÞu thuÕ, miÔn thuÕ ®èi víi (mét phÇn hoÆc toµn bé )sè tiÒn b¶o hiÓm mµ ng­ßi tham gia B¶o hiÓm ®­îc nhËn, cho phÐp tÝnh mét phÇn hoÆc toµn bé sè phÝ b¶o hiÓm mµ doanh nghiÖp ®ãng B¶o hiÓm nh©n thä vµo chi phÝ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. + §èi víi vÊn ®Ò ®¹i lý, do ho¹t ®éng ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä cã nh÷ng ®iÓm kh¸c biÖt so víi c¸c ®¹i lý th­¬ng m¹i nãi chung nªn nhµ n­íc cÇn cã nh÷ng quy ®Þnh chÆt chÏ vµ cô thÓ h¬n vÒ tiªu chuÈn, ®iÒu kiÖn, ®µo t¹o, s¸t h¹ch, cÊp chøng chØ hµnh nghÒ B¶o hiÓm nh©n thä. §Æc biÖt ®Ó tiªu chuÈn ho¸ ®­îc ®«Þ ngò ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam ngang tÇm víi tiªu chuÈn khu vùc vµ thÕ giíi. Nhµ n­íc cÇn quy ®Þnh râ néi dung ®µo t¹o, ®ång thêi tiÕn hµnh tæ chøc thi s¸t h¹ch, cÊp chøng chØ hµnh nghÒ ®¹i lý, kh«ng nªn giao hoÆc uû quyÒn viÖc kiÓm tra s¸t h¹ch vµ cÊp chøng chØ hµnh nghÒ ®¹i lý cho c¸c doanh nghiÖp. Thªm vµo ®ã ®Ó ®¹t ®­îc hîp ®ång ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä ph¶i bá ra kh¸ nhiÒu chi phÝ nh­ chi phÝ ®i l¹i, tiÕp thÞ,..(mçi ®¹i lý cã thÓ ®­îc coi lµ mét doanh nghiÖp), do vËy khi x¸c ®Þnh thuÕ thu nhËp cho ®¹i lý còng cÇn cã c¸ch tÝnh phï hîp. Ngoµi ra ®Ó cã thÓ ph¸t triÓn nghÒ ®¹i lý B¶o hiÓm nh©n thä nh­ lµ mét nghÒ chuyªn nghiÖp, cÇn bæ sung chÝnh s¸ch B¶o hiÓm x· héi ®Ó ®¹i lý yªn t©m c«ng t¸c l©u dµi, cã nguån tµi chÝnh ®¶m b¶o khi hÕt kh¶ n¨ng lao ®éng(nh­ d­íi h×nh thøc B¶o hiÓm x· héi tù nguyÖn). +Trong B¶o hiÓm nh©n thä, chÝnh s¸ch hoa hång ®ãng mét vai trß rÊt quan träng. Do vËy, khi quy ®Þnh ®Þnh møc hoa hång tèi ®a ¸p dông cho toµn thÞ tr­êng, cÇn x¸c ®Þnh ®Þnh møc hoa hång cña c¸c nghiÖp vô sao cho ®¶m b¶o tÝnh hîp lý t­¬ng quan gi÷ c¸c s¶n phÈm B¶o hiÓm , c¸c ph­¬ng thøc ®ãng phÝ , thêi gian B¶o hiÓm b¶o ®¶m sù linh ho¹t cho c¸c doanh nghiÖp vµ cã thÓ ph¸t triÓn ®­îc ®éi ngò chuyªn nghiÖp trong B¶o hiÓm nh©n thä. MÆt kh¸c còng cÇn thiÕt lËp mét c¬ chÕ kiÓm tra gi¸m s¸t chÆt chÏ ®èi víi viÖc sö dông hoa hång cña c¸c doanh nghiÖp trªn thùc tÕ. Trong giai ®äan hiÖn nay, ®Þnh møc hoa hång cã thÓ quy ®Þnh theo tû lÖ tèi ®a cña tæng hoa hång trªn tæng phÝ cña hîp ®ång (ch¼ng h¹n víi B¶o hiÓm hçn hîp , thêi h¹n B¶o hiÓm 10 n¨m, tû lÖ hoa hång tèi ®a lµ 7%) nh¨m t¹o sù linh ho¹t tèi ®a cho c¸c doanh nghiÖp trong viÖc tr¶ hoa hång v× víi cïng thêi h¹n B¶o hiÓm mçi s¶n phÈm l¹i cã c¸ch thøc nép phÝ kh¸c nhau(thêi h¹n nép phÝ cã thÓ nhá h¬n hoÆc b»ng thêi h¹n B¶o hiÓm )vµ mçi doanh nghiÖp l¹i cã c¸ch thøc tr¶ hoa hång kh¸c nhau (mét sè n­íc kh«ng quy ®Þnh tû lÖ hoa hång mµ quy ®Þnh tû lÖ chi phÝ ho¹t ®éng tèi ®a trªn tæng phÝ ). Tuy nhiªn ®Ó ®iÒu tiÕt c¹nh tranh khi thÞ tr­êng míi h×nh thµnh, cã thÓ quy ®Þnh thªm tû lÖ hoa hång tèi ®a trong n¨m hîp ®ång th­ nhÊt. Trong giai ®o¹n tiÕp theo, khi thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä thiÕt lËp ®­îc sù c¹nh tranh t­¬ng ®èi lµnh m¹nh vµ ®¹t ®Õn mét tr×nh ®é ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh, nhµ n­íc cã thÓ thùc hiÖn tù do ho¸ hoa hång ®Ó t¨ng c­êng hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng. + Mét vÊn ®Ò n÷a còng cÇn ®­îc nhµ n­íc quan t©m lµ l·i suÊt kü thuËt. §­îc gi¶ ®Þnh cho mét thêi gian rÊt dµi, l·i suÊt kü thuËt ®­îc ¸p dông trong tÝnh phÝ B¶o hiÓm nh©n thä lµ mét yÕu tè ®Çu vµo v« cïng quan träng, quyÕt ®Þnh sù an toµn kinh doanh cña mçi doanh nghiÖp vµ viÖc ®¶m b¶o quyÒn lîi cña kh¸ch hµng. Thùc tiÔn võa qua cho thÊy , sù sôp ®æ cña hµng lo¹t c«ng ty B¶o hiÓm nh©n thä NhËt B¶n nh­ NISSAN,KYOEI, DAICHI,TOHO...chñ yÕu lµ do l·i suÊt kü thuËt ®­a vµo qu¸ cao. Do vËy, nhµ n­íc còng cÇn cã sù quan t©m thÝch ®¸ng vÒ vÊn ®Ò nµy (nh­ ®­a ra møc l·i suÊt kü thuËt tham kh¶o )®Ó gióp c¸c doanh nghiÖp x¸c ®Þnh ®­îc møc l·i suÊt thÝch hîp ®¶m b¶o cho kh¶ n¨mg thanh to¸n cña doanh nghiÖp trong t­¬ng lai. + Cuèi cïng, nhµ n­íc cÇn cã c¸c chÝnh s¸ch t¹o ra sù b×nh ®¼ng t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc cã thÓ ®øng trªn cïng mÆt b»ng khi c¹nh tranh víi c¸c doanh nghiÖp thuéc lo¹i h×nh kh¸c trªn c¸c mÆt nh­: tiÒn l­¬ng, chi phÝ qu¶n lý ... Thø ba, c¸c doanh nghiÖp B¶o hiÓm nh©n thä cÇn n©ng cao h¬n n÷a chÊt l­îng dÞch vô, ph¸t triÓn vµ cung cÊp c¸c dÞch vô theo h­íng cung cÊp “dÞch vô tæng hîp”, ®ã lµ dÞch vô B¶o hiÓm kÕt hîp víi c¸c dÞch vô tµi chÝnh hoÆc c¸c dÞch vô kh¸c nh­ t­ vÊn ®Çu t­, t­ vÊn tiªu dïng, t­ vÊn luËt, t­ vÊn y tÕ... Cïng víi viÖc ®a d¹ng ho¸ c¸c s¶n phÈm dÞch vô, c¸c doanh nghiÖp cÇn thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ kªnh ph©n phèi nh­ ph©n phèi qua ng©n hµng , c¸c tæ chøc tµi chÝnh ®Ó b¸n s¶n phÈm, b¸n hµng qua Internet, qua th­ trùc tiÕp,.. Thø t­, c¸c doanh nghiÖp cÇn t¨ng c­êng ®µo t¹o, båi d­ìng nghiÖp vô, phong c¸ch nghiÖp vô, ®¹o ®øc nghÒ nghiÖp (nh»m xo¸ bá hoµn toµn c¸c hiÖn t­îng tiªu cùc nh­ ¨n chÆn tiÒn B¶o hiÓm cña kh¸ch hµng, ®ång lo· víi kh¸ch hµng ®Ó trôc lîi B¶o hiÓm, v× lîi Ých cña b¶n th©n mµ t­ vÊn bÊt lîi cho kh¸ch hµng...), thùc hiÖn tiªu chuÈn ho¸ ®éi ngò c¸n bé, ®¹i lý, kiÖn toµn bé m¸y tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®Ó cã thÓ cung c©p cho thÞ tr­êng B¶o hiÓm nh©n thä víi chÊt l­îng tèt nhÊt, ®ång thêi n©ng cao uy tÝn cña ngµnh trong c«ng chóng. Th­ n¨m, c¸c doanh nghiÖp cÇn nhanh chãng n¾m b¾t vµ øng dông c¸c thµnh tùu cña khoa häc c«ng nghÖ ®Æc biÖt lµ khoa häc c«ng nghÖ th«ng tin vµo qu¸ tr×nh khai th¸c vµ qu¶n lý ho¹t ®éng kinh doanh, nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh gi¶m chi phÝ qu¶n lý, h¹ thÊp phÝ B¶o hiÓm t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh, chuÈn bÞ tèt c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó thÝch øng víi nh÷ng thay ®æi nhanh chãng cña méi tr­êng kinh doanh míi, héi nhËp vµo tiÕn tr×nh toµn cÇu ho¸ cña nÒn kinh tÕ tri thøc. Thø s¸u, t¨ng c­êng hîp t¸c gi÷a c¸c doanh nghiÖp ®Ó cïng ph¸t triÓn vµ khai th¸c thÞ tr­êng. Sù hîp t¸c nµy cã thÓ thùc hiÖn trªn c¸c mÆt nh­: ®µo t¹o thÞ tr­êng, phßng chèng trôc lîi B¶o hiÓm, t¹o nguån c¸n bé, ®¹i lý x©y dùng vµ t¨ng c­êng uy tÝn, h×nh ¶nh tèt ®Ñp cña ngµnh, t¹o lËp vµ duy tr× sù c¹nh tranh lµnh m¹nh trªn thÞ tr­êng, thu thËp vµ sö dông sè liÖu thèng kª liªn quan. §ång thêi cÇn t¨ng c­êng vai trß cña hiÖp héi B¶o hiÓm trong c¸c lÜnh vùc hîp t¸c nªu trªn. c. KÕt luËn Tãm l¹i qua nghiªn cøu ta thÊy thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam lµ mét thÞ tr­êng trÎ, cã rÊt nhiÒu tiÒn n¨ng ph¸t triÓn chong t­¬ng lai. Nh­ng bªn c¹nh ®ã còng cßn rÊt nhiÒu nh÷ng khã kh¨n vµ th¸ch thøc mµ ®ßi hái nh÷ng n¨m tíi chóng ta ph¶i x©y dùng hoµn thµnh. Nh­ vËy ®Ó thÞ tr­êng ngµy mét ph¸t triÓn, th× nhµ n­íc ta ph¶i kh«ng ngõng cã nh÷ng chÝnh s¸ch hç trî, x©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ®Ó t¹o ra mét thÞ tr­êng kinh doanh lµnh m¹nh, thu hót c¸c nhµ b¶o hiÓm nh©n thä n­íc ngoµi ®Çu t­ vµo thÞ tr­êng . Bªn c¹nh ®ã còng ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn ®óng nh÷ng chÝnh s¸ch mµ nhµ n­íc ®Æt ra, còng nh­ cã c¸c ch­¬ng tr×nh tuyÓn dông, ®µo t¹o c¸n bé, ®¹i lý lµm b¶o hiÓm nh©n thä. Tµi liÖu tham kh¶o Bµi gi¶ng kinh tÕ b¶o hiÓm. Gi¸o tr×nh kinh tÕ bo¶ hiÓm. LuËt kinh doanh b¶o hiÎm. T¹p chÝ b¶o hiÓm sè 4/99; sè 1,2,3,4/2000; sè 1,2,3,4/2001; sè 1,2,3/2002 5. Thêi bo¸ kinh tÕ sè 99/2002 6. T¹p chÝ tµi chÝnh th¸ng 4/2002 Môc lôc Trang A. Lêi nãi ®Çu 2 B. Néi dung 3 I. Kh¸i qu¸t chung vÒ b¶o hiÓm nh©n thä 3 1. Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn b¶o hiÓm nh©n thä 3 2. Nh÷ng ®Æc ®iÓm c¬ b¶n cña b¶o hiÓm nh©n thä 4 3. C¸c lo¹i h×nh b¶o hiÓm nh©n thä 7 II. ThÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä 11 1. Kh¸i niÖm 11 2. C¸c bªn tham gia thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä 12 3. C¸c nh©n tè ¶nh h­ëng ®Õn thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä 13 III. ThÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam - C¬ héi vµ th¸ch thøc 14 1. Vµi nÐt vÒ thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam 14 2. Sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam 15 2.1. ThÞ tr­êng s«i ®éng c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t vµ toµn diÖn 15 2.2. Thµnh c«ng lín - tr­ëng thµnh nhanh 17 2.3. M«i tr­êng ph¸p lý ngµy cµng hoµn thiÖn 21 3. C¸c doanh nghiÖp b¶o hiÓm nh©n thä vµ c¸c s¶n phÈm hiÖn ®ang cã mÆt ë thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam 22 4. C¬ héi vµ th¸ch thøc cña thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam hiÖn nay 24 4.1. §¸p øng nhu cÇu kh¸ch hµng 24 4.2. ChÕ ngù sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ 26 4.3. Sù ®æi míi vÒ tæ chøc vµ qu¶n lý c«ng ty 26 4.4. Ph¸t triÓn hÖ thèng ph©n phèi 27 4.5. Chuyªn m«n ho¸ hÖ thèng ®¹i lý - mét th¸ch thøc lín ®èi víi c¸c nhµ qu¶n lý i b¶o hiÓm nh©n thä 28 4.6. M«i tr­êng ph¸p lý trong ho¹t ®éng kinh doanh b¶o hiÓm nh©n thä ngµy cµng ®­îc hoµn thiÖn 30 4.7. Nh÷ng h¹n chÕ cña thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä ViÖt Nam 30 5. Mét sè kiÕn nghÞ ®Ó ph¸t triÓn thÞ tr­êng b¶o hiÓm nh©n thä 31 KÕt luËn 35 Tµi liÖu tham kh¶o 36

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc040. Th7883 tr4327901ng b7843o hi7875m nhn th7885 t7841i Vi7879t N.doc
Luận văn liên quan