Bảo hiểm hưu trí ở Trung Quốc

Lời mở đầu Trong hệ thống BHXH, chế độ hưu trí đóng một vai trò rất quan trọng. Đây là chế độ bảo hiểm dài hạn, bảo hiểm tuổi già cho người tham gia. Nó chiếm phần quan trọng nhất cả về qui mô thực hiện, nội dung chuyên môn và nhu cầu tham gia của người lao động trong xã hội. ở hầu hết các Quốc gia trên thế giới đều coi trọng chế độ này và coi đó là một trong lĩnh vực có ảnh hưởng tác động nhiều mặt đến đời sống kinh tế, xã hội của đất nước. Chính vì thế, nó luôn được quan tâm để làm sao cho việc tổ chức, quản lý, thực hiện có hiệu quả nhất. Qua bốn mươi năm thực hiện, chế độ hưu trí ở Việt Nam luôn có vị trí đặc biệt quan trọng đối với người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH). Nhờ có chế độ này mà người lao động sau khi hết tuổi lao động hoặc sau một số năm công tác nhất định đã được nghỉ hưu và được nhận tiền hưu để ổn định cuộc sống. Khi nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường, nhu cầu về BHXH đa dạng ngày càng tăng, số lượng người về hưu cũng ngày càng tăng thì đời sống của họ luôn là mối quan tâm lớn của Đảng và Nhà nước ta. Từ đó đặt ra yêu cầu là thực hiện BHXH đối với người về hưu như thế nào để đạt được hiệu quả cao nhất, đồng thời phù hợp với hoàn cảnh đất nước trong thời kì đổi mới. Để đáp ứng được yêu cầu này thì việc xây dựng và hoàn thiện chế độ hưu trí cho phù hợp với cơ chế quản lí là hết sức cần thiết. Nhận thức được tầm quan trọng và tính cấp thiết của vấn đề này, với mục tiêu tìm hiểu về chế độ hưu trí ở Trung Quốc, từ đó so sánh và vạn dụng vào Việt Nam, em xin chọn đề tài “Bảo hiểm hưu trí ở Trung Quốc”. Đề tài gồm ba chương sau: Chương I- Khái niệm chung và đặc điểm của chế độ hưu trí ở Trung Quốc Chương II- So sánh với chế độ bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam Chương III- Giải pháp để phát triển và hoàn thiện bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam.

doc7 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 02/04/2013 | Lượt xem: 2222 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Bảo hiểm hưu trí ở Trung Quốc, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lời mở đầu Trong hệ thống BHXH, chế độ hưu trí đóng một vai trò rất quan trọng. Đây là chế độ bảo hiểm dài hạn, bảo hiểm tuổi già cho người tham gia. Nó chiếm phần quan trọng nhất cả về qui mô thực hiện, nội dung chuyên môn và nhu cầu tham gia của người lao động trong xã hội. ở hầu hết các Quốc gia trên thế giới đều coi trọng chế độ này và coi đó là một trong lĩnh vực có ảnh hưởng tác động nhiều mặt đến đời sống kinh tế, xã hội của đất nước. Chính vì thế, nó luôn được quan tâm để làm sao cho việc tổ chức, quản lý, thực hiện có hiệu quả nhất. Qua bốn mươi năm thực hiện, chế độ hưu trí ở Việt Nam luôn có vị trí đặc biệt quan trọng đối với người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH). Nhờ có chế độ này mà người lao động sau khi hết tuổi lao động hoặc sau một số năm công tác nhất định đã được nghỉ hưu và được nhận tiền hưu để ổn định cuộc sống. Khi nền kinh tế chuyển sang cơ chế thị trường, nhu cầu về BHXH đa dạng ngày càng tăng, số lượng người về hưu cũng ngày càng tăng thì đời sống của họ luôn là mối quan tâm lớn của Đảng và Nhà nước ta. Từ đó đặt ra yêu cầu là thực hiện BHXH đối với người về hưu như thế nào để đạt được hiệu quả cao nhất, đồng thời phù hợp với hoàn cảnh đất nước trong thời kì đổi mới. Để đáp ứng được yêu cầu này thì việc xây dựng và hoàn thiện chế độ hưu trí cho phù hợp với cơ chế quản lí là hết sức cần thiết. Nhận thức được tầm quan trọng và tính cấp thiết của vấn đề này, với mục tiêu tìm hiểu về chế độ hưu trí ở Trung Quốc, từ đó so sánh và vạn dụng vào Việt Nam, em xin chọn đề tài “Bảo hiểm hưu trí ở Trung Quốc”. Đề tài gồm ba chương sau: Chương I- Khái niệm chung và đặc điểm của chế độ hưu trí ở Trung Quốc Chương II- So sánh với chế độ bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam Chương III- Giải pháp để phát triển và hoàn thiện bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam. Nội dung Lý luận chung về chế độ bảo hiểm hưu trí 1- Khái niệm bảo hiểm hưu trí Chế độ hưu trí là chế độ bảo hiểm xã hội đảm thu nhập cho người hết tuổi lao động hoặc không còn tham gia quan hệ lao động nữa. Dưới góc độ pháp luật, chế độ bảo hiểm hưu trí là tổng hợp những quy phạm pháp luật quy định về các điều kiện và mức trợ cấp cho những người tham gia bảo hiểm xã hội khi đã hết tuổi lao động hoặc không còn tham gia quan hệ lao động nữa. 2- Chế độ bảo hiểm hưu trí ở Trung Quốc Chế độ bảo hiểm hưu trí hiện hành bao gồm bảo hiểm hưu trí bắt buộc và bảo hiểm hưu trí tự nguyện. Trong đó bảo hiểm hưu trí bắt buộc đối với người làm công ăn lương thuộc doanh nghiệp quốc doanh, sở hữu doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. - Điều kiện hưởng lương hưu + Tuổi hưu: nam 60 tuổi có công tác liên tục 25 năm. + Nữ 50 tuổi (làm nghề chân tay) có 20 năm công tác liên tục hoặc 55 tuổi (làm nghề trí óc) có 20 năm công tác liên tục. - Thời gian đóng phí bảo hiểm hưu trí Nam 25 năm, nữ 20 năm. Nếu đóng hơn 10 năm so với quy định thì được hưởng trợ cấp hưu bổ sung. - Cơ cấu đóng + Người lao động: 4% tiền lương. + Người sử dụng lao động : 20% so với quỹ lương - Mức trợ cấp tối đa + Khu vực nông thôn trả bằng 200% lương bình quân/năm + Khu vực thành thị trả bằng 35% lương bình quân/năm. - Cơ quan quản lý: + Hội đồng Nhà nước; công đoàn trung ương (ACFTU) + Bộ Y tế quốc gia Điểm nổi bật của Trung Quốc trong chính sách bảo hiểm xã hội, trong đó có chế độ hưu trí là có sự phân biệt rõ ràng giữa khu vực thành thị và nông thôn. Sự khác biệt này là do mức sống khác biệt giữa nông thôn và thành thị chi phối. Các chế độ hưu trí khác nhau được áp dụng đối với người lao động thuộc các doanh nghiệp, nông dân và công chức, viên chức thuộc các cơ quan, tổ chức của Chính phủ: - Chế độ hưu trí đối với người lao động thuộc các doanh nghiệp được giới thiệu vào những năm đầu 1950 và được cải cách từ năm 1984. Năm 1997, chế độ bảo hiểm hưu trí cơ bản trong toàn quốc đối với những người lao động thuộc các doanh nghiệp đã được ban hành và đang được mở rộng tới người làm tư và lao động tự do. Đến cuối năm 2003, đã có trên 154,9 triệu người tham gia chế độ này và đã có 38,5 triệu người được hưởng chế độ. Chế độ hưu trí này dựa trên sự kết hợp giữa cộng đồng xã hội (thông qua việc thiết lập quỹ cộng đồng để chia sẻ rủi ro) và các tài khoản cá nhân. Mức đóng hiện tại đối với cá nhân là khoảng 8% tiền lương, tiền công và của người sử dụng lao động là 20% của tổng quỹ tiền lương. Ngoài ra, chính quyền các cấp có thể cung cấp trợ cấp tài chính trong trường hợp quỹ này thiếu hụt. Cơ quan BHXH tạo ra các tài khoản cá nhân về hưu trí cho mỗi người lao động với mức là 11% tiền lương, tiền công trong đó phần 8% đóng góp của người lao động được chuyển trực tiếp vào tài khoản và phần 3% được trích từ phần đóng góp của người sử dụng lao động. Phần đóng góp của người sử dụng lao động sau khi trích chuyển một phần vào tài khoản cá nhân được chuyển vào quỹ cộng đồng. Người lao động khi đến tuổi nghỉ hưu theo quy định và tham gia ít nhất 15 năm sẽ được nhận trợ cấp hưu trí hàng tháng. Trợ cấp hưu trí cơ bản bao gồm 2 phần chính: phần từ quỹ cộng đồng bằng 20% mức tiền lương trung bình chung năm trước của người lao động; phần từ tài khoản cá nhân bằng 1/120 của tổng số tiền tích lũy được. Những người làm việc trước thời gian ban hành chính sách hưu trí nói trên thì sẽ áp dụng chế độ hưu trí quá độ khi nghỉ hưu và Nhà nước sẽ điều chỉnh mức độ trợ cấp hưu trí theo sự phát triển kinh tế (từ năm 1998 đến 2002, lương hưu đã tăng khoảng 50%). Ngoài ra, để đối phó với khó khăn tài chính cho vấn đề già hóa dân số trong tương lai, năm 2000 quỹ bảo đảm xã hội quốc gia không dựa vào sự đóng góp đã được thành lập và số tiền dự phòng tích luỹ đến 2003 khoảng 130 tỷ nhân dân tệ. Chính phủ cũng hỗ trợ và khuyến khích các doanh nghiệp tạo ra các chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung nhưng hiện tại mới bao phủ được 7 triệu người lao động.  - Chế độ hưu trí đối với công chức, viên chức: kinh phí thực hiện được bảo đảm bởi Nhà nước và cá nhân không phải đóng góp. Mức trợ cấp hưu trí được xác định trên cơ sở mức lương cơ bản và số năm phục vụ. Hiện tại, chế độ này bao phủ 30 triệu công chức, viên chức. Đối với quân nhân cũng có chế độ hưu trí tương tự nhưng là hệ thống hưu trí độc lập với chế độ hưu trí đối với công chức, viên chức. - Trợ cấp tuổi già ở khu vực nông thôn: Năm 1991 Chương trình thí điểm về chế độ hưu trí sử dụng tài khoản cá nhân đang được triển khai ở một số khu vực nông thôn dựa trên sự đóng góp của cá nhân, hỗ trợ của chính quyền địa phương và khuyến khích bằng cơ chế của Nhà nước. Hiện tại, khoảng 55 triệu người hiện đang tham gia chương trình thí điểm này. II- So sánh với chế độ bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam Ở Việt Nam cũng thực hiện hai chế độ bảo hiểm hưu trí bắt buộc và tự nguyện. Trong đó người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bắt buộc là công dân Việt Nam, bao gồm: cán bộ, công chức, viên chức; người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn từ đủ ba tháng trở lên; người lao động là công nhân quốc phòng, công nhân công an làm việc trong các doanh nghiệp thuộc lực lượng công an làm việc trong các doanh nghiệp thuộc lực lượng vũ trang; người lao động đã tham gia BHXH bắt buộc mà chưa nhận BHXH một lần trước khi đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài. Do điều kiện kinh tế - xã hội điều kiện lịch sử của các nước khác nhau nên tuổi thọ của dân cư khác nhau, đồng thời do khả năng tài chính BHXH và trình độ tổ chức của các nước khác nhau, vì vậy tuổi nghỉ hưu của các nước được quy định khác nhau. Theo nghiên cứu của Viện khoa học Lao động và xã hội (ILSSA) và Ngân hàng Thế giới (WB), đến nay, khoảng 80% các nước quy định tuổi nghỉ hưu của hai giới bằng nhau. Tại châu Á, chỉ có bốn nước quy định tuổi nghỉ hưu giữa hai giới. Cụ thể là Trung Quốc: 60 cho nam, 50-60 cho nữ; Đài Loan: 60 cho nam và 55 tuổi cho nữ; Nhật Bản: 60 đối với nam và 55 tuổi đối với nữ… Ở Việt Nam, tuổi nghỉ hưu ở nam là 60 tuổi, nữ là 55 tuổi. Hiện nay, nước ta đang có những điều chỉnh theo định hướng giảm tuổi nghỉ hưu đối với đối với lao động nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; quy định tuổi nghỉ hưu “mềm” đối với một số loại lao động như lao động đặc thù như lao động nữ hoặc lao động trí óc. Về cơ cấu đóng (mức đóng), hàng tháng người sử dụng lao động đóng 11% trên quỹ tiền lương để đóng vào quỹ hưu trí, tử tuất. Từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm một lần, đóng thêm 1% cho đến khi đạt mức đóng là 14%. Người lao động đóng bằng 5% trên mức tiền lương tiền công . Từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm môt lần, đóng thêm 1% cho đến khi đạt mức đóng là 8%. Ngoài lương hưu hàng tháng, người lao động có thời gian đóng BHXH trên 25 năm (nữ) và trên 30 năm (nam) sẽ được nhận trợ cấp một lần. Lương hưu hàng tháng được điều chỉnh khi chỉ số giá sinh hoạt và mức tăng trưởng kinh tế thay đổi. Người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu hàng tháng sẽ được giải quyết chế độ BHXH một lần hoặc bảo lưu thời gian đóng BHXH. Ngoài những nguyên tắc chung của bảo hiểm xã hội bắt buộc, chế độ hưu trí còn có một số nguyên tắc riêng: + nguyên tắc phân biệt hợp lý chế độ hưởng BHHT giữa lao động nam và lao động nữ. Một mặt xuất phát từ truyền thống ưu đãi phụ nữ tồn tại từ lâu trong cộng đồng và được Nhà nước thừa nhận. Đây cũng là điểm tương đồng với bảo hiểm hưu trí ở Trung Quốc. + nguyên tắc giảm độ tuổi nghỉ hưu đối với một số ngành nghề, lĩnh vực nhất định. Nguyên tắc này quy định người lao động làm những công việc nặng nhọc độc hại, làm việc ở những vùng sâu vùng xa hoặc làm việc trong lực lượng vũ trang sẽ được nghỉ hưu sớm hơn nhưng không phải trừ tỷ lệ lương hưu. + khi tuổi thọ của người lao động và mức sống được nâng cao tuổi hưởng chế độ hưu trí có thể được nâng lên. III- Giải pháp để phát triển và hoàn thiện chế độ bảo hiểm hưu trí ở Việt Nam. 1-Giải pháp về cơ chế chính sách - Về tuổi nghỉ hưu của người lao động: Khi điều kiện làm việc mức sống xã hội được nâng cao, tuổi thọ con người tăng lên thì cần thiết phải điều chỉnh tăng độ tuổi nghỉ hưu. Dự kiến đến năm 2010 tuổi thọ bình quân là 71 tuổi, đến năm 2020 tuổi thọ bình quân là 73 tuổi sẽ nâng tuổi nghỉ hưu của nữ lên 57 tuổi và của nam là 62 tuổi năm 2010; tương ứng là 58 tuổi và 63 tuổi vào năm 2015; 60 tuổi và 65 tuổi vào năm 2020. - Từng bước điều chỉnh mức thu phí bảo hiểm theo luật định và phối hợp với tiến trình cải cách chế độ tiền lương. - Đa dạng hoá quỹ BHHT tự nguyện dưới nhiều hình thức để tạo môi trường cạnh tranh, chống độc quyền. - Nhà nước có chính sách ưu đãi về thuế, vốn, và môi trường hoạt động bình đẳng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ BHHT theo yêu cầu của người lao động. 2- Giải pháp về tổ chức, thực hiện. - Tổ chức cấp sổ BHXH cho người lao động để ghi chép toàn bộ quá trình tham gia BHXH và mức đóng góp của họ vào quỹ BHXH. Quản lí bằng công nghệ thông tin, theo dõi cập nhật kịp thời, đầy đủ sự biến động về lao động của từng đơn vị, thời gian đóng và mức đóng BHXH của từng người trong đơn vị. - Phối hợp chặt chẽ

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docBảo hiểm hưu trí ở Trung Quốc.doc
Luận văn liên quan