Đề tài Thực trạng tạo vốn và sử dụng vốn trong các doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam hiện nay

Đánh giá và đánh giá lại tài sản cố định: Trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển như hiện nay, tài sản cố định thường xuyên phải đối mặt với nguy cơ hao mòn vô hình. Do đó, để có cơ sở cho việc tính toán khấu hao vốn đầy đủ, doanh nghiệp cần phải giảm thiểu sự chênh lệch giữa giá trị thực tế và giá trị trên sổ sách của tài sản. Muốn vậy, doanh nghiệp phải có kế hoạch và biện pháp đánh giá và đánh giá lại tài sản một cách thường xuyên, chính xác. Nhờ vậy mà doanh nghiệp xác định được giá trị thực của tài sản cố định, từ đó xác định mức khấu hao hợp lý để thu hồi vốn hoặc kịp thời xử lý những tài sản cố định bị mất giá để chống lại sự thất thoát vốn. - Nâng cao hiệu suất sử dụng tài sản cố định: các doanh nghiệp cần tận dụng tối đa công suất của máy móc thiết bị, giảm thời gian tác nghiệp, hợp lý hoá dây chuyền công nghệ, đảm bảo nghiêm ngặt chế độ bảo dưỡng máy móc thiết bị, áp dụng chế độ khuyến khích vật chất và trách nhiệm đối với quản trị và sử dụng tài sản cố định. - Kiểm tra tài chính đối với hiệu quả sử dụng vốn cố định của doanh nghiệp: Sau mỗi kỳ kế hoạch, nhà quản trị phải tiến hành phân tích, đánh giá tình hình sử dụng tài sản cố định thông qua các chỉ tiêu phân tích hiệu quả sử dụng vốn. Từ đó, doanh nghiệp có thể đưa ra những quyết định đầu tư, điều chỉnh lại quy mô, cơ cấu sản xuất cho phù hợp, khai thác được những tiềm năng sẵn có và khắc phục những tồn tại trong quản trị.

doc11 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 18/05/2013 | Lượt xem: 1711 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Thực trạng tạo vốn và sử dụng vốn trong các doanh nghiệp nhà nước ở Việt Nam hiện nay, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Lêi nãi ®Çu Chóng ta ®Òu biÕt doanh nghiÖp nhµ n­íc (DNNN) lµ bé phËn quan träng nhÊt cña nÒn kinh tÕ quèc gia, cã thÓ coi lµ “x­¬ng sèng” cña nÒn kinh tÕ n­íc nhµ, nã cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc vµ trong qu¸ tr×nh héi nhËp. ChÝnh v× vai trß to lín cña c¸c DNNN ®èi víi sù ph¸t triÓn cña ®Êt n­íc nªn §¶ng vµ Nhµ n­íc ta rÊt chó träng ®Õn viÖc thóc ®Èy sù lín m¹nh cña c¸c doanh nghiÖp nµy. §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VI ®¸nh dÊu mét b­íc ngoÆt trong viÖc ®æi míi chÝnh s¸ch vµ c¬ chÕ thÞ tr­êng nãi chung, thÞ tr­êng vµ s¶n xuÊt kinh doanh nãi riªng. Nh­ng cïng víi nã, c¸c doanh nghiÖp ph¶i ®èi mÆt víi sù c¹nh tranh gay g¾t trªn thÞ tr­êng. Trong cuéc c¹nh tranh nµy, c¸c DNNN ®ang ë vÞ thÕ cã nhiÒu bÊt lîi. Mét trong nh÷ng bÊt lîi rÊt lín ®ang ®­îc nhµ n­íc còng nh­ c¸c doanh nghiÖp rÊt quan t©m lµ vÊn ®Ò t¹o vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c doanh nghiÖp nµy. Cã thÓ nãi vÊn ®Ò vèn ®ang thùc sù lµ mét bµi to¸n khã, ®ßi hái khèi DNNN ph¶i nhanh chãng t×m ra lêi gi¶i nÕu kh«ng c¸c doanh nghiÖp nµy khã cã thÓ ®øng v÷ng trong mét nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Çy tÝnh c¹nh tranh nh­ hiÖn nay. Nh­ng ®Ó gi¶i ®­îc bµi to¸n hãc bóa vÒ vèn cho c¸c DNNN tr­íc hÕt chóng ta cÇn ph¶i t×m hiÓu vµ ph©n tÝch t×nh h×nh thùc tÕ cña viÖc huy ®éng vèn vµ sö dông vèn trong c¸c DNNN. ChÝnh v× tÝnh cÊp b¸ch, thiÕt thùc còng nh­ tÇm quan träng cña vÊn ®Ò vèn ®èi víi c¸c DNNN mµ em ®· chän ®Ò tµi “Thùc tr¹ng t¹o vèn vµ sö dông vèn trong c¸c DNNN ë ViÖt Nam hiÖn nay”. Do thêi gian cã h¹n nªn bµi viÕt cña em kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. Em rÊt mong nhËn ®­îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®Ó bµi viÕt cña em ®­îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Néi dung chÝnh I, Vai trß cña vèn ®èi víi DNNN trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng 1, Kh¸i qu¸t chung vÒ vèn Tõ tr­íc ®Õn nay cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau vÒ vèn, mçi mét quan ®iÓm ®Òu cã c¸ch tiÕp cËn riªng. Nh­ng cã thÓ nãi vèn thùc chÊt chÝnh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn, lµ gi¸ trÞ cña tµi s¶n mµ doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, vèn ®­îc quan niÖm lµ toµn bé gi¸ trÞ øng ra ban ®Çu vµ trong c¸c qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕp theo cña doanh nghiÖp. Nh­ vËy vèn lµ yÕu tè sè mét cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh. 2, Ph©n lo¹i vèn HiÖn nay, chóng ta cã rÊt nhiÒu c¸ch ph©n lo¹i vèn kh¸c nhau tuú theo gi¸c ®é tiÕp cËn, nh­ng nãi chung ®a phÇn lµ theo ph­¬ng thøc chu chuyÓn cña vèn. Theo c¸ch tiÕp cËn nµy ng­êi ta chia vèn thµnh vèn cè ®Þnh (VC§) vµ vèn l­u ®éng (VL§). VC§ lµ mét bé phËn cña vèn ®Çu t­ øng tr­íc vÒ tµi s¶n cè ®Þnh. Nã lu©n chuyÓn dÇn dÇn, tõng phÇn trong nhiÒu chu kú s¶n xuÊt kinh doanh. VC§ ®ãng vai trß quan träng trong s¶n xuÊt kinh doanh, ®Æc biÖt lµ víi c¸c DNNN ho¹t ®éng trong lÜnh vùc s¶n xuÊt. VL§ cña doanh nghiÖp lµ sè tiÒn øng tr­íc vÒ tµi s¶n l­u ®éng nh»m ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh t¸i s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®­îc thùc hiÖn th­êng xuyªn, liªn tôc. 3, Vai trß cña vèn ®èi víi c¸c DNNN Nh­ chóng ta ®· biÕt, bÊt kú ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh dï ë quy m« nµo còng cÇn ph¶i cã mét l­îng vèn nhÊt ®Þnh, nã lµ tiÒn ®Ò cho sù ra ®êi, tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp. VÒ mÆt ph¸p lý: DNNN khi muèn thµnh lËp th× ®iÒu kiÖn ®Çu tiªn vµ b¾t buéc lµ doanh nghiÖp cÇn ph¶i cã mét l­îng vèn nhÊt ®Þnh, l­îng vèn ®ã tèi thiÓu ph¶i b»ng l­îng vèn ph¸p ®Þnh (l­îng vèn tèi thiÓu mµ ph¸p luËt quy ®Þnh cho tõng lo¹i DNNN). Khi ®ã ®Þa vÞ ph¸p lý cña doanh nghiÖp míi ®­îc x¸c lËp cã nghÜa lµ doanh nghiÖp ®­îc c«ng nhËn lµ cã tån t¹i. Nh­ vËy vèn cã thÓ ®­îc xem nh­ lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt ®¶m b¶o sù tån t¹i t­ c¸ch ph¸p nh©n cña doanh nghiÖp tr­íc ph¸p luËt. VÒ mÆt kinh tÕ: Trong mäi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, vèn lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña mçi doanh nghiÖp. Vèn kh«ng nh÷ng ®¶m b¶o kh¶ n¨ng mua s¾m m¸y mãc, thiÕt bÞ, d©y chuyÒn c«ng nghÖ ®Ó phôc vô s¶n xuÊt mµ cßn ®¶m b¶o cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh ®­îc diÔn ra th­êng xuyªn vµ liªn tôc. Vèn cßn lµ yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh n¨ng lùc s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp vµ vÞ thÕ cña doanh nghiÖp trªn thÞ tr­êng. Ngoµi ra, vèn còng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn viÖc më réng ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp. Cã vèn th× c¸c doanh nghiÖp míi c¬ thÓ më réng s¶n xuÊt, th©m nhËp vµo thÞ tr­êng míi, tõ ®ã më réng thÞ tr­êng tiªu thô, n©ng cao uy tÝn cña doanh nghiÖp trªn th­¬ng tr­êng. Víi tÇm quan träng v« cïng to lín cña vèn nh­ vËy, c¸c DNNN cÇn ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó cã thÓ lµm sao huy ®éng ®ñ vèn cho doanh nghiÖp m×nh ho¹t ®éng mét c¸ch hiÖu qu¶ nhÊt. II, Thùc tr¹ng t¹o vèn vµ sö dông vèn trong c¸c DNNN ë ViÖt Nam hiÖn nay 1, §¸nh gi¸ chung 1.1, Thêi kú tr­íc ®æi míi kinh tÕ Trong c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung bao cÊp, DNNN tån t¹i d­íi h×nh thøc c¸c xÝ nghiÖp thuéc së h÷u nhµ n­íc. C¸c DNNN trong nÒn kinh tÕ chØ huy kh«ng cã quyÒn tù quyÕt mµ ph¶i s¶n xuÊt, kinh doanh theo c¸c chØ tiªu, ®Þnh møc mµ nhµ n­íc ®­a xuèng. ThÝch øng víi c¬ chÕ nµy, vèn cña c¸c xÝ nghiÖp ®Òu do ng©n s¸ch nhµ n­íc cÊp. Thùc hiÖn nguyªn t¾c cÊp ph¸t, giao nép ng©n s¸ch, c¸c xÝ nghiÖp kh«ng tù khai th¸c vµ huy ®éng vèn ®Ó ®¶m b¶o vèn kinh doanh, dÉn ®Õn t×nh tr¹ng c¸c xÝ nghiÖp kh«ng quan t©m ®Õn viÖc b¶o toµn vµ ph¸t triÓn vèn. Vèn cña xÝ nghiÖp thÊt tho¸t nghiªm träng, nhiÒu xÝ nghiÖp l·i gi¶, lç thËt vµ b¸o c¸o sai lÖch trong h¹ch to¸n kinh doanh. 1.2 Thêi kú ®æi míi kinh tÕ tõ 1986 ®Õn nay Trong c¬ chÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung, nÒn kinh tÕ n­íc ta ho¹t ®éng hÕt søc tr× trÖ, kÐm hiÖu qu¶. ChÝnh v× lý do ®ã, §¹i héi §¶ng lÇn thø VI ®· quyÕt ®Þnh chuyÓn nÒn kinh tÕ n­íc ta tõ nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù ®iÒu tiÕt cña nhµ n­íc. D­íi c¬ chÕ kinh tÕ míi, c¸c DNNN ®­îc tù chñ h¬n trong s¶n xuÊt. Tõ ®©y vèn trë thµnh vÊn ®Ò sèng cßn cña mçi DNNN. Trong thêi kú tõ 1986 ®Õn 1990, c¸c DNNN ®­îc h×nh thµnh trªn quy m« réng lín c¶ ë cÊp quËn huyÖn. TÝnh ®Õn n¨m 1990, c¶ n­íc cã 12080 DNNN. C¸c doanh nghiÖp trong thêi kú nµy cã quy m« nhá, vèn Ýt, c«ng nghÖ l¹c hËu. Sù dµn tr¶i cña c¸c DNNN lµm cho nguån vèn ®Çu t­ cña nhµ n­íc kh«ng thÓ tËp trung cho c¸c ngµnh träng ®iÓm dÉn ®Õn sù thiÕu hôt vèn th­êng xuyªn, hiÖu qu¶ sö dông vèn rÊt thÊp. §øng tr­íc thùc tr¹ng trªn, tõ n¨m 1990 chÝnh phñ ®· ban hµnh nhiÒu chÝnh s¸ch nh­ NghÞ ®Þnh 338/H§BT, QuyÕt ®Þnh 315/H§BT, ChØ thÞ 500/Ttg... nh»m s¾p xÕp vµ tæ chøc l¹i c¸c DNNN. Qua nhiÒu lÇn s¾p xÕp, s¸t nhËp vµ gi¶i thÓ, ®Õn nay cßn kho¶ng 4.800 DNNN. C¸c DNNN ®· n©ng cao h¬n tr×nh ®é tÝch tô vµ tËp trung vèn, t¨ng quy m« vµ kinh doanh cã hiÖu qu¶ h¬n. Tuy nhiªn hiÖn nay DNNN ®ang ®øng tr­íc thùc tr¹ng yÕu kÐm vÒ nhiÒu mÆt: søc c¹nh tranh cßn qu¸ yÕu kÐm, quy m« qu¸ nhá, thiÕu vèn nghiªm träng, l·i suÊt kinh doanh b×nh qu©n thÊp h¬n l·i suÊt ng©n hµng, hiÖu qu¶ sót kÐm. HÇu hÕt c¸c DNNN ®ang trong t×nh tr¹ng “®ãi vèn” trÇm träng. Theo b¸o c¸o tæng kÕt cña Bé Th­¬ng m¹i hiÖn nay cã tíi 60% sè DNNN kh«ng ®ñ vèn ph¸p ®Þnh theo quy ®Þnh t¹i NghÞ ®Þnh 50/CP. 2, Thùc tr¹ng t¹o vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn trong c¸c DNNN ë ViÖt Nam hiÖn nay 2.1, Thùc tr¹ng t¹o vèn vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn trong c¸c DNNN ë ViÖt Nam hiÖn nay Tr­íc hÕt, chóng ta ®i t×m hiÓu vÒ t×nh h×nh huy ®éng vèn ë c¸c DNNN. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vèn cña c¸c DNNN ®ang cã xu h­íng t¨ng lªn. Tæng nguån vèn kinh doanh cña khu vùc DNNN n¨m 1996 lµ kho¶ng 67.100 tû ®ång, ®Õn n¨m 1998 lµ kho¶ng gÇn 100.000 tû ®ång vµ hiÖn nay t¨ng lªn kho¶ng 189.293 tû ®ång. Tuy nhiªn, tèc ®é t¨ng vèn b×nh qu©n chØ ®¹t xÊp xØ 15%, thÊp h¬n nhiÒu so víi con sè 29% cña giai ®o¹n 1991-1994. H¬n thÕ n÷a quy m« vèn cßn nhá bÐ vµ dµn tr¶i. N¨m 1994 vèn b×nh qu©n cho mét doanh nghiÖp chØ ®¹t kho¶ng 3.3 tû ®ång, n¨m 1996 t¨ng lªn kho¶ng 11 tû ®ång, n¨m 1998 t¨ng lªn kho¶ng 18 tû ®ång vµ hiÖn nay lµ kho¶ng 22 tû ®ång. Nh­ vËy, tèc ®é t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m tõ n¨m 1996 ®Õn nay lµ kho¶ng 19%, gi¶m m¹nh so víi tèc ®é t¨ng b×nh qu©n lµ 52,8% cña giai ®o¹n 1994-1998. Cã thÓ nãi tæng vèn trong c¸c DNNN hiÖn nay cßn qu¸ nhá bÐ kh«ng t­¬ng xøng víi tÇm vãc cña nã. Quy m« vèn cña c¸c DNNN nhá bÐ lµ vËy nh­ng sè vèn l¹i kh«ng tËp trung mµ dµn tr¶i, manh món. L­îng vèn ph©n bæ trong tõng doanh nghiÖp rÊt nhá bÐ vµ kh«ng ®Òu, cã nhiÒu doanh nghiÖp vèn ch­a ®Õn 1 tû ®ång. PhÇn lín c¸c DNNN cã vèn tõ 3-10 tû ®ång, chØ cã mét sè doanh nghiÖp cã vèn t­¬ng ®èi kh¸ nh­ Tæng c«ng ty x¨ng dÇu ViÖt Nam, Tæng c«ng ty B­u chÝnh ViÔn th«ng... Quy m« vèn ®· nhá bÐ dµn tr¶i, c¬ cÊu vèn kinh doanh l¹i cã nhiÒu bÊt cËp. C¸c DNNN ph¶i ®èi mÆt víi viÖc thiÕu VL§. §¸ng buån h¬n lµ gÇn mét nöa VL§ lµ vËt t­ ø ®äng, kÐm phÈm chÊt, c«ng nî khã ®ßi... VC§ l¹i chiÕm tû lÖ qu¸ lín trong tæng sè vèn lµm cho ®ång vèn bÞ ø ®äng vµ quay vßng chËm. Thªm vµo ®ã VC§ cña c¸c DNNN phÇn lín lµ tµi s¶n cè ®Þnh cò kü, l¹c hËu, n¨ng suÊt thÊp... HiÖn nay vèn thùc tÕ ho¹t ®éng cña khu vùc DNNN chØ ®¹t kho¶ng 80%, riªng VL§ chØ cã 50% ®­îc huy ®éng vµo kinh doanh. Thùc tÕ hiÖn nay vèn ng©n s¸ch vµ vèn tù cã cña DNNN ch­a ®­îc mét nöa møc VL§ cÇn thiÕt. §Ó duy tr× s¶n xuÊt kinh doanh, doanh nghiÖp ph¶i huy ®éng vèn tõ bªn ngoµi. Tuy nhiªn, viÖc thùc hiÖn huy ®éng vèn tõ bªn ngoµi ë c¸c DNNN ch­a ®­îc hiÖu qu¶, mét sè doanh nghiÖp vÉn tr«ng chê û l¹i vµo vèn ng©n s¸ch nhµ n­íc. T×nh h×nh huy ®éng vèn cña c¸c DNNN lµ mét thùc tÕ ®¸ng buån. VËy cßn viÖc sö dông vèn cña c¸c doanh nghiÖp nµy ra sao? Cã thÓ nãi thùc tr¹ng vÒ hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c DNNN còng kh«ng s¸ng sña h¬n. Nh×n chung tõ sau khi ®æi míi nÒn kinh tÕ ®Õn nay, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh nãi chung, hiÖu qu¶ sö dông vèn nãi riªng cña c¸c DNNN ®· t¨ng lªn. §iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn qua viÖc nÕu nh­ n¨m 1998 sè DNNN thùc sù cã hiÖu qu¶ chØ chiÕm kho¶ng 40%, sè bÞ thua lç chiÕm tíi 20% vµ sè cßn l¹i ë trong t×nh tr¹ng bÊp bªnh th× ®Õn n¨m 2003 trong 4.800 DNNN cã tíi 77,2% doanh nghiÖp kinh doanh cã l·i, sè doanh nghiÖp bÞ thua lç gi¶m xuèng cßn 13,5%. Tuy nhiªn, hiÖu qu¶ sö dông vèn trong c¸c doanh nghiÖp nµy t¨ng vÉn cßn ë møc thÊp. NhiÒu doanh nghiÖp ch­a b¶o toµn ®­îc vèn, t×nh tr¹ng thua lç x¶y ra trong nhiÒu doanh nghiÖp. DNNN lµ trô cét cña nÒn kinh tÕ, vËy nh­ng hä hiÖn t¹i l¹i lµ nh÷ng con nî lín nhÊt. Theo thèng kª cña Bé Tµi chÝnh, tÝnh ®Õn 2003, sè nî ph¶i thu cña khèi doanh nghiÖp nµy ®· tíi 96.775 tû ®ång, b»ng 51% tæng sè vèn vµ 23% tæng doanh thu. §a phÇn cña tæng sè nî nÇn nµy lµ nî ph¶i thu qu¸ h¹n vµ nî khã ®ßi. Cßn tæng sè nî ph¶i tr¶ tÝnh ®Õn n¨m 2003 cña khu vùc DNNN lµ 207.789 tû ®ång. C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ chñ yÕu lµ vay ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông (chiÕm kho¶ng 76% nî ph¶i tr¶), c¸c kho¶n cßn l¹i lµ chiÕm dông tõ c¸c kho¶n ph¶i nép ng©n s¸ch, chiÕm dông vèn cña c¸c doanh nghiÖp kh¸c, vay c¸n bé c«ng nh©n viªn trong doanh nghiÖp. Ngoµi viÖc nî nhiÒu, thèng kª cña Bé Tµi chÝnh cßn cho thÊy, nhiÒu DNNN lµm ¨n yÕu kÐm, dÉn ®Õn m¾c nî nÆng nh­ XÝ nghiÖp ®¶m b¶o an toµn giao th«ng ®­êng s«ng H¶i Phßng bÞ lç 11,9 tû ®ång; Nhµ m¸y VËt liÖu chÞu löa kiÒm tÝnh (thuéc Tæng c«ng ty Thuû tinh vµ Gèm x©y dùng) lç 107 tû ®ång, nî ph¶i tr¶ 328 tû ®ång; C«ng ty xi m¨ng H¶i V©n lç 78 tû ®ång, nî ph¶i tr¶ 426 tû ®ång; C«ng ty xi m¨ng Hoµng Mai lç 423 tû ®ång, nî ph¶i tr¶ 467 tû ®ång... Theo ®¸nh gi¸ cña Bé Tµi chÝnh, nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng nµy chñ yÕu lµ do sö dông vèn kÐm hiÖu qu¶ khiÕn t×nh tr¹ng thiÕu vèn cµng trë nªn trÇm träng. ThiÕu vèn ®Çu t­ nªn m¸y mãc thiÕt bÞ l¹c hËu cña c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®­îc c¶i tiÕn, n©ng cÊp dÉn ®Õn n¨ng suÊt lao ®éng thÊp, chÊt l­îng, mÉu m· s¶n phÈm kh«ng cao. Vèn thiÕu cßn khiÕn c«ng t¸c nghiªn cøu, triÓn khai còng bÞ h¹n chÕ. Mét sè doanh nghiÖp tuy ®· m¹nh d¹n vay vèn ®Çu t­ nh­ng l¹i kh«ng biÕt c¸ch ®Çu t­ sao cho cã hiÖu qu¶. HiÖu qu¶ sö dông vèn kÐm cßn cã nguyªn nh©n do nhiÒu ngµnh, ®Þa ph­¬ng ®Çu t­ theo phong trµo, duy ý chÝ...Bªn c¹nh ®ã cßn cã c¸c nguyªn nh©n kh¸c nh­ ®Çu t­ thiÕu quy ho¹ch, lao ®éng d«i d­ nhiÒu, chi phÝ tiªu hao nguyªn vËt liÖu cao, chi phÝ tiÒn l­¬ng vµ qu¶n lý cao trong khi tr×nh ®é qu¶n lý, tr×nh ®é thµnh th¹o cña ng­êi lao ®éng cßn h¹n chÕ. HiÖu qu¶ sö dông vèn cña khèi DNNN kÐm cßn thÓ hiÖn ë chç khu vùc nµy chØ ®ãng gãp cã 38% GDP trong khi khu vùc kinh tÕ d©n doanh, kÓ c¶ hé gia ®×nh ®ãng gãp 42% GDP) phÇn cßn l¹i lµ cña khu vùc cã vèn ®Çu t­ n­íc ngoµi). Nh÷ng con sè ®­a ra ë trªn ®· chøng tá hiÖu qu¶ cña c¸c DNNN hoµn toµn ch­a t­¬ng xøng víi vai trß lùc l­îng chñ lùc, tiªn tiÕn nhÊt cña nÒn kinh tÕ. 2.2, Nh÷ng kÕt qu¶ vµ tån t¹i 2.2.1, Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc Tõ khi ®æi míi nÒn kinh tÕ ®Õn nay t×nh h×nh huy ®éng vµ sö dông vèn trong c¸c DNNN ®· ®¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh nh­ sau: Mét lµ, gi¶m kho¶ng 70% sè DNNN, tõ 12.080 DNNN vµo ®Çu n¨m 1990 xuèng cßn 4.296 doanh nghiÖp hiÖn nay. HÇu hÕt c¸c DNNN cÊp huyÖn víi quy m« qu¸ nhá bÐ, kh«ng cã ®iÒu kiÖn tån t¹i trong c¬ chÕ thÞ tr­êng ®Òu bÞ gi¶i thÓ. §iÒu nµy gãp phÇn t¨ng sù tÝch tô tËp trung vèn, t¨ng quy m« doanh nghiÖp. Hai lµ, hÖ thèng DNNN ®· ph¸t triÓn æn ®Þnh, dÇn thÝch nghi víi c¬ chÕ thÞ tr­êng, gãp phÇn quan träng trong viÖc ph¸t huy vai trß chñ ®¹o trong nÒn kinh tÕ. Tû träng trong tæng s¶n phÈm quèc néi (GDP) do c¸c DNNN t¹o ra ®· t¨ng tõ 36.5% n¨m 1991 lªn 38% n¨m 2003. Ba lµ, tõ n¨m 1998 ®Õn n¨m 2002 c¶ n­íc ta ®· cæ phÇn ho¸ ®­îc h¬n 800 doanh nghiÖp. HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp sau khi cæ phÇn ho¸ ®Òu ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶. Mét vÝ dô ®iÓn h×nh lµ C«ng ty cæ phÇn c¬ ®iÖn l¹nh t¹i Thµnh phè Hå ChÝ Minh. Víi sè vèn ban ®Çu 15 tû ®ång, sau 5 n¨m cæ phÇn ho¸, vèn cña doanh nghiÖp ®· t¨ng lªn 167 tû ®ång, doanh thu t¨ng tõ 78,44 tû ®ång lªn 353 tû ®ång vµ lîi nhuËn t¨ng gÊp 4 lÇn. Bèn lµ, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh nãi chung, hiÖu qu¶ sö dông vèn nãi riªng t¨ng lªn râ rÖt. Tû suÊt lîi nhuËn trªn vèn nhµ n­íc n¨m 1993 lµ 6.8% ®· t¨ng lªn 14% n¨m 1998. Trªn ®©y lµ nh÷ng kÕt qu¶ kh¶ quan mµ c¸c DNNN ®· ®¹t ®­îc kÓ tõ khi ®æi míi nÒn kinh tÕ ®Õn nay. Bªn c¹nh nh÷ng kÕt qu¶ ®¸ng mõng nµy vÉn cßn nh÷ng tån t¹i nhÊt ®Þnh trong hÖ thèng c¸c DNNN. 2.2.2, Nh÷ng tån t¹i Thø nhÊt, quy m« vèn cña c¸c DNNN cßn nhá bÐ vµ dµn tr¶i. §Õn nay vèn b×nh qu©n cña c¸c DNNN chØ kho¶ng 22 tû ®ång (t­¬ng ®­¬ng 1.5 triÖu USD). §©y lµ sè vèn qu¸ nhá bÐ so víi vai trß cña DNNN vµ so víi c¸c DNNN cña c¸c n­íc trong khu vùc. Sè DNNN cã vèn d­íi 5 tû ®ång trë xuèng chiÕm tíi gÇn 70%, sè doanh nghiÖp cã vèn trªn 10 tû ®ång chØ chiÕm gÇn 21%. Thø hai, do thiÕu vèn vµ sö dông vèn kÐm hiÖu qu¶ nªn tr×nh ®é kü thuËt, c«ng nghÖ cña c¸c DNNN l¹c hËu, n¨ng lùc c¹nh tranh kÐm. HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp ®­îc trang bÞ m¸y mãc, thiÕt bÞ tõ nhiÒu n­íc kh¸c nhau, thuéc nhiÒu thÕ hÖ, chñng lo¹i vµ l¹c hËu so víi thÕ giíi tõ 10-20 n¨m. §iÒu nµy ®· ¶nh h­ëng lín ®Õn chÊt l­îng, gi¸ c¶ vµ h¹n chÕ n¨ng lùc c¹nh tranh cña s¶n phÈm ®­îc t¹o ra. Thø ba, nî cña c¸c DNNN lµ qu¸ lín. Theo thèng kª cña Bé Tµi chÝnh, tÝnh ®Õn n¨m 2003, tæng sè nî ph¶i thu vµ ph¶i tr¶ cña khèi DNNN ®· lªn tíi 300.000 tû ®ång. §a phÇn lµ nî qu¸ h¹n vµ nî khã ®ßi. Nh÷ng kho¶n nî nµy ®ang lµ g¸nh nÆng lín cho c¸c DNNN. Thø t­, hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh nãi chung vµ hiÖu qu¶ sö dông vèn nãi riªng cña khu vùc DNNN lµ rÊt thÊp. Nh­ ®· nãi ë trªn, n¨m 2003 cã tíi 13,5% doanh nghiÖp kinh doanh thua lç vµ khu vùc DNNN chØ ®ãng gãp cã 38% GDP trong khi khu vùc kinh tÕ d©n doanh ®ãng gãp ®Õn 42%. Tãm l¹i, kÓ tõ khi ®æi míi nÒn kinh tÕ c¸c DNNN ®· thu ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh, ®ãng gãp kh«ng nhá cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n­íc. Tuy nhiªn, song song víi nh÷ng kÕt qu¶ nµy, vÉn cßn kh¸ nhiÒu tån t¹i trong c¸c DNNN khiÕn cho hÖ thèng nµy ch­a thùc sù ®ñ m¹nh ®Ó t­¬ng xøng víi vai trß lµ ®Çu tµu cña nÒn kinh tÕ. III, Mét sè gi¶i ph¸p t¹o vèn vµ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cho c¸c DNNN ë ViÖt Nam hiÖn nay 1, Nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m t¹o vèn cho c¸c DNNN Mét lµ, DNNN ph¶i lËp kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh nãi chung, kÕ ho¹ch huy ®éng vµ sö dông vèn nãi riªng ngay tõ ®Çu vµ ph¶i cô thÓ râ rµng. Cã nh­ vËy c¸c doanh nghiÖp míi cã thÓ chñ ®éng trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, t¹o ra hiÖu qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cao vµ kh¶ n¨ng tµi chÝnh v÷ng m¹nh. §©y lµ c¬ së ®Ó c¸c chñ nguån vèn xem xÐt tr­íc khi ra quyÕt ®Þnh cho vay. Hai lµ, DNNN nªn huy ®éng vèn tõ chÝnh b¶n th©n doanh nghiÖp. HiÖn nay, hÇu hÕt c¸c doanh nghiÖp chØ chó träng huy ®éng vèn tõ bªn ngoµi mµ quªn ®i viÖc huy ®éng vèn tõ ngay c¸n bé c«ng nh©n viªn cña doanh nghiÖp m×nh thay cho viÖc vay ng¾n h¹n ng©n hµng. Ba lµ, c¸c DNNN nªn nhanh chãng triÓn khai h×nh thøc tÝn dông thuª mua. HiÖn nay c¸c doanh nghiÖp nµy gÆp khã kh¨n trong viÖc vay vèn ®Ó ®æi míi c«ng nghÖ bëi v× mét mÆt nguån vèn trung vµ dµi h¹n cña c¸c ng©n hµng cã h¹n, mÆt kh¸c c¸c DNNN thiÕu nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh vÒ tµi s¶n thÕ chÊp, cÇm cè vµ b¶o l·nh. V× vËy, quan ®iÓm thuª m¸y mãc thiÕt bÞ ®· trë thµnh xu h­íng cña nhiÒu doanh nghiÖp. §©y lµ h×nh thøc kh¸ míi mÎ ë n­íc ta. Bèn lµ, c¸c DNNN lµm ¨n cã hiÖu qu¶ cã thÓ ph¸t hµnh cæ phiÕu, tr¸i phiÕu. Nhê ®ã, c¸c doanh nghiÖp sÏ huy ®éng ®­îc c¸c nguån vèn nhµn rçi trong x· héi mét c¸ch nhanh chãng ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh. 2, Nh÷ng gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cho c¸c DNNN §èi víi VC§ - §¸nh gi¸ vµ ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n cè ®Þnh: Trong thêi ®¹i khoa häc kü thuËt ph¸t triÓn nh­ hiÖn nay, tµi s¶n cè ®Þnh th­êng xuyªn ph¶i ®èi mÆt víi nguy c¬ hao mßn v« h×nh. Do ®ã, ®Ó cã c¬ së cho viÖc tÝnh to¸n khÊu hao vèn ®Çy ®ñ, doanh nghiÖp cÇn ph¶i gi¶m thiÓu sù chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ thùc tÕ vµ gi¸ trÞ trªn sæ s¸ch cña tµi s¶n. Muèn vËy, doanh nghiÖp ph¶i cã kÕ ho¹ch vµ biÖn ph¸p ®¸nh gi¸ vµ ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n mét c¸ch th­êng xuyªn, chÝnh x¸c. Nhê vËy mµ doanh nghiÖp x¸c ®Þnh ®­îc gi¸ trÞ thùc cña tµi s¶n cè ®Þnh, tõ ®ã x¸c ®Þnh møc khÊu hao hîp lý ®Ó thu håi vèn hoÆc kÞp thêi xö lý nh÷ng tµi s¶n cè ®Þnh bÞ mÊt gi¸ ®Ó chèng l¹i sù thÊt tho¸t vèn. - N©ng cao hiÖu suÊt sö dông tµi s¶n cè ®Þnh: c¸c doanh nghiÖp cÇn tËn dông tèi ®a c«ng suÊt cña m¸y mãc thiÕt bÞ, gi¶m thêi gian t¸c nghiÖp, hîp lý ho¸ d©y chuyÒn c«ng nghÖ, ®¶m b¶o nghiªm ngÆt chÕ ®é b¶o d­ìng m¸y mãc thiÕt bÞ, ¸p dông chÕ ®é khuyÕn khÝch vËt chÊt vµ tr¸ch nhiÖm ®èi víi qu¶n trÞ vµ sö dông tµi s¶n cè ®Þnh. - KiÓm tra tµi chÝnh ®èi víi hiÖu qu¶ sö dông vèn cè ®Þnh cña doanh nghiÖp: Sau mçi kú kÕ ho¹ch, nhµ qu¶n trÞ ph¶i tiÕn hµnh ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ t×nh h×nh sö dông tµi s¶n cè ®Þnh th«ng qua c¸c chØ tiªu ph©n tÝch hiÖu qu¶ sö dông vèn. Tõ ®ã, doanh nghiÖp cã thÓ ®­a ra nh÷ng quyÕt ®Þnh ®Çu t­, ®iÒu chØnh l¹i quy m«, c¬ cÊu s¶n xuÊt cho phï hîp, khai th¸c ®­îc nh÷ng tiÒm n¨ng s½n cã vµ kh¾c phôc nh÷ng tån t¹i trong qu¶n trÞ. §èi víi VL§ - X¸c ®Þnh chÝnh x¸c VL§ ë tõng kh©u lu©n chuyÓn: §©y lµ mét trong nh÷ng nhiÖm vô träng t©m trong c«ng t¸c qu¶n trÞ VL§ nh»m tiÕt kiÖm VL§ sö dông trong s¶n xuÊt kinh doanh. Ngoµi ra, th«ng qua viÖc x¸c ®Þnh VL§ ë tõng kh©u ®Ó n¾m ®­îc l­îng VL§ cÇn ph¶i ®i vay, tr¸nh ø ®äng. - Tæ chøc khai th¸c tèt nguån VL§ phôc vô cho s¶n xuÊt kinh doanh: Tr­íc hÕt doanh nghiÖp cÇn ph¶i khai th¸c triÖt ®Ó c¸c nguån vèn néi bé vµ c¸c nguån vèn cã thÓ chiÕm dông mét c¸ch th­êng xuyªn, sö dông tiÕt kiÖm vµ cã hiÖu qu¶ nhÊt nguån vèn nµy. NÕu cßn thiÕu c¸c DNNN ph¶i t×m ®Õn c¸c nguån vèn kh¸c tõ bªn ngoµi nh­ng cÇn ph¶i c©n nh¾c, tÝnh to¸n lùa chän ph­¬ng thøc huy ®éng sao cho chi phÝ lµ thÊp nhÊt. - Th­êng xuyªn ph©n tÝch t×nh h×nh sö dông VL§: T¨ng c­êng viÖc kiÓm tra tµi chÝnh ®èi víi viÖc sö dông VL§, thùc hiÖn c«ng viÖc nµy th«ng qua ph©n tÝch mét sè chØ tiªu nh­: Vßng quay VL§, søc sinh lîi cña VL§... Trªn c¬ së ®ã biÕt ®­îc râ t×nh h×nh sö dông VL§ trong doanh nghiÖp, ph¸t hiÖn nh÷ng v­íng m¾c vµ söa ®æi kÞp thêi, n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông VL§. KÕt luËn Qua nghiªn cøu t×nh h×nh huy ®éng vµ sö dông vèn t¹i c¸c DNNN cho thÊy viÖc huy ®éng vµ sö dông vèn ë c¸c doanh nghiÖp nµy mÆc dï ®· ®­îc chó träng h¬n vµ ®· ®¹t ®­îc mét sè kÕt qu¶ kh¶ quan nhÊt ®Þnh, song vÉn cßn rÊt nhiÒu tån t¹i vµ khã kh¨n. Ngµy nay khi mµ c¬ chÕ thÞ tr­êng céng víi qu¸ tr×nh toµn cÇu ho¸, khu vùc ho¸ ®ang t¹o ra mét m«i tr­êng c¹nh tranh hÕt søc kh¾c nghiÖt th× mçi doanh nghiÖp ph¶i tù quyÕt ®Þnh con ®­êng ph¸t triÓn cho riªng m×nh, hoÆc tiÕn lªn hoÆc lµ tôt hËu dÉn ®Õn thÊt b¹i, ph¸ s¶n. DNNN còng kh«ng tr¸nh khái sù lùa chän nµy. V× thÕ, c¸c DNNN nÕu muèn ®øng v÷ng vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ ®Ó t­¬ng xøng víi vai trß lµ “x­¬ng sèng” cña nÒn kinh tÕ ®Êt n­íc th× cÇn ph¶i nhanh chãng gi¶i quyÕt triÖt ®Ó nh÷ng khã kh¨n, tån t¹i trong viÖc t¹o vèn vµ sö dông vèn ®Ó sao cho cã thÓ huy ®éng ®ñ vèn vµ sö dông nh÷ng ®ång vèn nµy cho cã hiÖu qu¶ nhÊt. §ã ph¶i lµ môc tiªu c¬ b¶n cña tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp chø kh«ng riªng g× c¸c DNNN.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThực trạng tạo vốn và sử dụng vốn trong các DNNN ở Việt Nam hiện nay.doc
Luận văn liên quan