Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5 - 6 tuổi

1.Lý do chọn đề tài: Văn học là một hình thức văn hoá nghệ thuật không thể thiếu trong đời sống của trẻ thơ. Văn học chứa đựng những tri thức về cuộc sống, đưa trẻ đến những chân trời mới. Đó chính là thế giới của cuộc sống thực tại bao gồm thiên nhiên, xã hội, con người được diễn tả, biểu đạt trong những hình thức đa dạng, phong phú. Có thể nói, văn học như những bộ sách giáo khoa về cuộc sống, bởi nó đem đến cho trẻ những tri thức, góp phần củng cố, mở rộng kiến thức, vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung quanh, giúp trẻ khám phá ra những điều bí ẩn trong cuộc sống. Bên cạnh đó, qua văn học trẻ em cũng bắt đầu nhận ra có một xã hội ràng buộc con người với nhau trong lịch sử và đấu tranh cách mạng, trong tình làng nghĩa xóm, tình cảm gia đình, tình bạn .Chính vì lẽ đó, văn học là một trong những phương tiện hữu hiệu để phát triển toàn diện nhân cách và làm giàu có tâm hồn trẻ, là hành trang cho các em trên những chặng đường đời. Nói tới văn học thiếu nhi không thể không kể đến mảng truyện đồng thoại. Đó là một loại hình văn học rất phù hợp với trẻ mầm non. Với đặc trưng là sự tung hoành của trí tưởng tượng, truyện đồng thoại đã thực sự lôi cuốn trẻ. Ở đó các em tìm thấy những nét quen thuộc, thấy sự thân thương bầu bạn với thế giới vạn vật sinh động trong truyện đồng thời củng cố và mở rộng những hiểu biết của trẻ. Những câu chuyện ngộ nghĩnh ấy đã mang đến cho các em những ước mơ bay bổng, gợi cho các em những xúc động trong tâm hồn, gợi thức ở các em trí tưởng tượng phong phú, tạo dựng cho các em thái độ đúng đắn trong cuộc sống. Trong trường mầm non, truyện đồng thoại đã được đưa vào chương trình làm quen trẻ với tác phẩm văn học với tỷ lệ đáng kể nhưng hầu hết giáo viên chưa chú ý đến tên gọi cũng như những đặc trưng của thể loại truyện này cộng với khả năng lĩnh hội truyện đồng thoại ở trẻ còn rất nhiều hạn chế. Một mặt do giáo viên chưa tìm ra được các biện pháp, các cách thức đọc, kể phù hợp để truyện đồng thoại thực sự trở thành một phương tiện giáo dục hữu hiệu với trẻ, giúp trẻ lĩnh hội đầy đủ các giá trị của truyện đồng thoại. Chính vì lý do trên và với mong muốn đưa các ý nghĩa của truyện đồng thoại đến với trẻ một cách hữu hiệu mà tôi đã mạnh dạn nghiên cứu đề tài : “ Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5- 6 tuổi”.

doc18 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 1593 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5 - 6 tuổi, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Céng hoµ x· héi chñ nghÜa ViÖt Nam ®éc lËp- tù do- h¹nh phóc ..............***................ B¶n cam kÕt I.T¸c gi¶ - Hä vµ tªn: NguyÔn ThÞ M¬ - Ngµy, th¸ng, n¨m sinh: 25- 10- 1984. - chøc vô: gi¸o viªn. - ®¬n vÞ: Tr­êng mÇm non L­u KiÕm. - ®iÖn tho¹i: 01213062812 II.S¶n phÈm “ Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao chÊt l­îng ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ 5- 6 tuæi”. III.Cam kÕt T«i xin cam kÕt s¸ng kiÕn kinh nghiÖm nµy lµ s¶n phÈm cña c¸ nh©n t«i. NÕu cã x¶y ra tranh chÊp vÒ quyÒn së h÷u ®èi víi mét phÇn hay toµn bé s¸ng kiÕn kinh nghÞªm, t«i xin hoµn toµn chÞu tr¸ch nhiÖm tr­íc l·nh ®¹o ®¬n vÞ, l·nh ®¹o së gi¸o dôc vµ ®µo t¹o vÒ tÝnh trung thùc cña b¶n cam kÕt nµy. Thuû Nguyªn, ngµy 25 th¸ng 2 n¨m 2010 Ng­êi viÕt cam kÕt NguyÔn ThÞ M¬ I. ®Æt vÊn ®Ò. 1.Lý do chän ®Ò tµi: V¨n häc lµ mét h×nh thøc v¨n ho¸ nghÖ thuËt kh«ng thÓ thiÕu trong ®êi sèng cña trÎ th¬. V¨n häc chøa ®ùng nh÷ng tri thøc vÒ cuéc sèng, ®­a trÎ ®Õn nh÷ng ch©n trêi míi. ®ã chÝnh lµ thÕ giíi cña cuéc sèng thùc t¹i bao gåm thiªn nhiªn, x· héi, con ng­êi ®­îc diÔn t¶, biÓu ®¹t trong nh÷ng h×nh thøc ®a d¹ng, phong phó. Cã thÓ nãi, v¨n häc nh­ nh÷ng bé s¸ch gi¸o khoa vÒ cuéc sèng, bëi nã ®em ®Õn cho trÎ nh÷ng tri thøc, gãp phÇn cñng cè, më réng kiÕn thøc, vèn hiÓu biÕt cña trÎ vÒ thÕ giíi xung quanh, gióp trÎ kh¸m ph¸ ra nh÷ng ®iÒu bÝ Èn trong cuéc sèng. Bªn c¹nh ®ã, qua v¨n häc trÎ em còng b¾t ®Çu nhËn ra cã mét x· héi rµng buéc con ng­êi víi nhau trong lÞch sö vµ ®Êu tranh c¸ch m¹ng, trong t×nh lµng nghÜa xãm, t×nh c¶m gia ®×nh, t×nh b¹n...ChÝnh v× lÏ ®ã, v¨n häc lµ mét trong nh÷ng ph­¬ng tiÖn h÷u hiÖu ®Ó ph¸t triÓn toµn diÖn nh©n c¸ch vµ lµm giµu cã t©m hån trÎ, lµ hµnh trang cho c¸c em trªn nh÷ng chÆng ®­êng ®êi. Nãi tíi v¨n häc thiÕu nhi kh«ng thÓ kh«ng kÓ ®Õn m¶ng truyÖn ®ång tho¹i. ®ã lµ mét lo¹i h×nh v¨n häc rÊt phï hîp víi trÎ mÇm non. Víi ®Æc tr­ng lµ sù tung hoµnh cña trÝ t­ëng t­îng, truyÖn ®ång tho¹i ®· thùc sù l«i cuèn trÎ. ë ®ã c¸c em t×m thÊy nh÷ng nÐt quen thuéc, thÊy sù th©n th­¬ng bÇu b¹n víi thÕ giíi v¹n vËt sinh ®éng trong truyÖn ®ång thêi cñng cè vµ më réng nh÷ng hiÓu biÕt cña trÎ. Nh÷ng c©u chuyÖn ngé nghÜnh Êy ®· mang ®Õn cho c¸c em nh÷ng ­íc m¬ bay bæng, gîi cho c¸c em nh÷ng xóc ®éng trong t©m hån, gîi thøc ë c¸c em trÝ t­ëng t­îng phong phó, t¹o dùng cho c¸c em th¸i ®é ®óng ®¾n trong cuéc sèng. Trong tr­êng mÇm non, truyÖn ®ång tho¹i ®· ®­îc ®­a vµo ch­¬ng tr×nh lµm quen trÎ víi t¸c phÈm v¨n häc víi tû lÖ ®¸ng kÓ nh­ng hÇu hÕt gi¸o viªn ch­a chó ý ®Õn tªn gäi còng nh­ nh÷ng ®Æc tr­ng cña thÓ lo¹i truyÖn nµy céng víi kh¶ n¨ng lÜnh héi truyÖn ®ång tho¹i ë trÎ cßn rÊt nhiÒu h¹n chÕ. Mét mÆt do gi¸o viªn ch­a t×m ra ®­îc c¸c biÖn ph¸p, c¸c c¸ch thøc ®äc, kÓ phï hîp ®Ó truyÖn ®ång tho¹i thùc sù trë thµnh mét ph­¬ng tiÖn gi¸o dôc h÷u hiÖu víi trÎ, gióp trÎ lÜnh héi ®Çy ®ñ c¸c gi¸ trÞ cña truyÖn ®ång tho¹i. ChÝnh v× lý do trªn vµ víi mong muèn ®­a c¸c ý nghÜa cña truyÖn ®ång tho¹i ®Õn víi trÎ mét c¸ch h÷u hiÖu mµ t«i ®· m¹nh d¹n nghiªn cøu ®Ò tµi : “ Mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao chÊt l­îng ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ 5- 6 tuæi”. 2.Môc ®Ých nghiªn cøu: - dùa trªn c¬ së lý luËn cña c¸c khoa häc liªn ngµnh vµ thùc tiÔn, ®Ò tµi nh»m x©y dùng mét sè biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao n©ng cao chÊt l­îng ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cña trÎ 5- 6 tuæi. - Mét sè kÕt qu¶ ®¹t ®­îc. - Mét sè bµi häc kinh nghiÖm. 3. NhiÖm vô nghiªn cøu: - Ph©n tÝch, tæng hîp c¸c tµi liÖu vÒ truyÖn ®ång tho¹i - Quan s¸t ho¹t ®éng lµm quen trÎ víi truyÖn ®ång tho¹i cña trÎ 5- 6 tuæi ë tr­êng mÇm non L­u KiÕm. - §­a ra mét sè biÖn ph¸p n©ng cao chÊt l­îng cña ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ 5- 6 tuæi. - Tæng hîp mét sè kÕt qu¶ ®¹t ®­îc. - §­a ra mét sè bµi häc kinh nghiÖm trong viÖc tæ chøc vµ n©ng cao chÊt l­îng cña ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i. II. Néi dung. 1. C¬ së lý luËn cña ®Ò tµi: 1.1.TruyÖn ®ång tho¹i víi trÎ mÇm non: “ ®ång tho¹i lµ thÓ truyÖn cho trÎ em trong ®ã c¸c loµi vËt vµ c¸c vËt v« tri ®­îc nh©n c¸ch ho¸ ®Ó t¹o nªn mét thÕ giíi thÇn kú, thÝch hîp víi trÝ t­ëng t­îng cña c¸c em” ( theo tõ ®iÓn TiÕng ViÖt- NXB ®µ n½ng) TruyÖn ®ång tho¹i ®­îc coi lµ mét thÓ lo¹i ®Æc biÖt cña v¨n häc thiÕu nhi, ®ã lµ sù kÕt hîp nhuÇn nhuyÔn gi÷a yÕu tè hiÖn thùc vµ t­ëng t­îng. Nh©n vËt chÝnh trong truyÖn th­êng lµ c¸c loµi vËt, thùc vËt, vµ c¸c vËt v« tri, v« gi¸c ®­îc nh©n c¸ch ho¸ ®Ó t¹o nªn mét thÕ giíi võa h­ võa thùc. Qua c¸i thÕ giíi võa h­ võa thùc ®ã, truyÖn ®ång tho¹i nh»m biÓu hiÖn cuéc sèng sinh ho¹t cña con ng­êi. TruyÖn ®ång tho¹i cã ý nghÜa rÊt lín trong viÖc gi¸o dôc trÎ mÉu gi¸o. Tr­íc hÕt, truyÖn cung cÊp cho trÎ nh÷ng hiÓu biÕt vÒ thÕ giíi tù nhiªn xung quanh. TrÎ ®­îc tiÕp xóc víi v« vµn c¸c loµi ®éng vËt, c¸c loµi thùc vËt trong thÕ giíi tù nhiªn víi nh÷ng ®Æc ®iÓm, tËp tÝnh vµ m«i tr­êng sèng cña chóng. H¬n thÕ n÷a trÎ cßn hiÓu mét sè hiÖn t­îng trong tù nhiªn hÕt søc thó vÞ: mùc phun ra chÊt cã mµu ®en ®Ó lÈn tr¸nh kÎ thï “ Mùc con t×m mÑ” hay hiÖn t­îng Nßng näc ®øt ®u«i thµnh nh¸i bÐn trong truyÖn “ Trong mét hå n­íc”. TÊt c¶ c¸c kiÕn thøc nµy cµng th«i thóc trÝ tß mß, lßng ham hiÓu biÕt cña trÎ, kÝch thÝch nhu cÇu muèn kh¸m ph¸ thÕ giíi tù nhiªn xung quanh. Kh«ng nh÷ng cung cÊp cho trÎ c¸c kiÕn thøc vÒ thÕ giíi tù nhiªn, truyÖn ®ång tho¹i cßn gióp trÎ nhËn ra x· héi loµi ng­êi víi nh÷ng mèi quan hÖ rµng buéc lÉn nhau, nhËn ra tÝnh ng­êi th«ng qua c¸c h×nh t­îng nghÖ thuËt. ®ã lµ t×nh c¶m yªu th­¬ng cña nh÷ng ng­êi th©n trong gia ®×nh trong truyÖn “ m¾t giÕc ®á hoe”, “ Bå N«ng cã hiÕu”..., hay t×nh b¹n bÌ th¾m thiÕt keo s¬n, gióp ®ì nhau trong ho¹n n¹n, nh÷ng lóc khã kh¨n ( TruyÖn “ ®«i b¹n tèt”, “ thá con t×m b¹n”, “ trong mét hå n­íc”...). TruyÖn ®ång tho¹i cßn gióp trÎ nhËn ra c¸ch c­ xö tÕ nhÞ, nh©n hËu gi÷a ®ång lo¹i ( truyÖn “ B¸c gÊu ®en vµ hai chó thá”, “ cã mét bÇy h­¬u”...). TÊt c¶ nh÷ng t×nh c¶m nµy nh­ nh÷ng c¬n giã m¸t lµnh thæi vµo t©m hån trÎ lµm nªn nh÷ng tÊm lßng hån hËu kh«ng thê ¬ víi sè phËn con ng­êi, lµm ch¸y bõng lªn ngän löa yªu th­¬ng trong t©m hån trÎ th¬. TruyÖn ®ång tho¹i lµ t¸c phÈm nghÖ thuËt ®­îc x©y cÊt tõ nghÖ thuËt ng«n tõ nªn rÊt giµu tÝnh thÈm mü vµ gi¸ trÞ ng«n ng÷ cao. TrÎ bÞ l«i cuèn vµo vÎ ®Ñp trong c¸ch øng xö mang tÝnh ng­êi thÓ hiÖn qua c¸c h×nh t­îng nh©n vËt còng nh­ ®­îc hoµ m×nh vµo khung c¶nh thiªn nhiªn t­¬i ®Ñp vµ ®Çy mµu s¾c ®­îc miªu t¶ trong truyÖn. chÝnh nh÷ng xóc c¶m nµy g©y cho trÎ nh÷ng xóc ®éng trong t©m hån, h×nh thµnh ë trÎ nh÷ng xóc c¶m, t×nh c¶m thÈm mü, lµm t¨ng kh¶ n¨ng nh¹y c¶m víi c¸i ®Ñp, yªu c¸i ®Ñp, båi d­ìng ë trÎ n¨ng lùc c¶m thô v¨n häc, t¹o sù say mª v¨n häc ngay tõ thña nhá. H¬n n÷a, ng«n ng÷ trong truyÖn ®ång tho¹i th­êng ng¾n gän, trong s¸ng nªn nã gióp trÎ trau dåi lêi ¨n tiÕng nãi hµng ngµy. ChÝnh nh÷ng gi¸ trÞ phong phó nµy ®· lµm cho truyÖn ®ång tho¹i cã søc hÊp dÉn trÎ th¬ vµ trë thµnh mét trong nh÷ng ph­¬ng tiÖn gi¸o dôc toµn diÖn nh©n c¸ch trÎ. 1.2.®Æc ®iÓm lÜnh héi truyÖn ®ång tho¹i ë trÎ 5- 6 tuæi. TrÎ mÉu gi¸o, ®Æc biÖt lµ trÎ 5- 6 tuæi rÊt yªu thÝch truyÖn ®ång tho¹i. ®©y lµ giai ®o¹n c¸c hÖ c¬ quan trong c¬ thÓ trÎ ®· b¾t ®Çu hoµn thiÖn c¶ vÒ cÊu t¹o lÉn chøc n¨ng. Theo Mukhina “ trÎ ®· cã thÓ ph©n biÖt ®­îc ng«n ng÷ cña ng­êi kÓ vµ ng«n ng÷ cña c¸c nh©n vËt trong truyÖn, nh­ vËy c¶m xóc vÒ ng«n ng÷ vµ n¨ng lùc biÓu c¶m b»ng ng«n ng÷ cña trÎ ®· ph¸t triÓn kh¸”. Vµ t­ duy cña trÎ ®· cã mét b­íc ngoÆt c¬ b¶n ®ã lµ sù chuyÓn t­ duy tõ b×nh diÖn bªn ngoµi vµo b×nh diÖn bªn trong, trÎ ®· biÕt sö dông ng«n ng÷ ®Ó suy nghÜ víi t­ c¸ch lµ néi dung vµ c«ng cô t­ duy. TrÎ ®· biÕt ph©n tÝch, tæng hîp kh«ng chØ dõng l¹i ë viÖc nhËn biÕt ®å vËt, h×nh ¶nh mµ ngay c¶ tõ ng÷. ®iÒu ®ã cã nghÜa lµ trÎ kh«ng chØ nhËn biÕt c¸c sù vËt, hiÖn t­îng nghÖ thuËt, thÝch m« pháng lêi nãi, hµnh ®éng cña c¸c nh©n vËt mµ trÎ b¾t ®Çu biÕt so s¸nh, ph©n tÝch c¸c nh©n vËt trong t¸c phÈm vµ c¸c t¸c phÈm kh¸c, tõ ®ã nhËn thøc vÒ nh©n vËt mét c¸ch s©u s¾c. Tuy nhiªn c¸c biÓu t­îng vµ h×nh t­îng trong ®Çu trÎ vÉn cßn g¾n liÒn víi hµnh ®éng vµ chi phèi m¹nh mÏ bëi c¶m xóc, t×nh c¶m. TrÎ 5- 6 tuæi rÊt giµu xóc c¶m cïng víi c¸i nh×n v« t­, hån hËu tr­íc cuéc sèng cµng gióp trÎ dÔ dµng th©m nhËp vµo c¸c t×nh tiÕt trong c©u chuyÖn, ho¸ th©n vµo c¸c nh©n vËt. ChÝnh v× thÕ trÎ 5-6 tuæi hoµn toµn cã thÓ lÜnh héi truyÖn ®ång tho¹i qua viÖc ®äc, kÓ cña c« gi¸o. Tuy nhiªn c¸ch lÜnh héi truyÖn ®ång tho¹i ë trÎ cã mét sè ®Æc ®iÓm sau: TrÎ tiÕp nhËn truyÖn ®ång tho¹i mang tÝnh gi¸n tiÕp do trÎ ch­a biÕt ®äc, biÕt viÕt nªn trÎ biÕt ®Õn truyÖn ®ång tho¹i hoµn toµn phô thuéc vµo viÖc ®äc, kÓ cña c« gi¸o. do ®ã kh«ng ph¸t huy ®­îc kh¶ n¨ng tri gi¸c gi÷a ch÷ viÕt vµ ©m thanh, gi÷a kÝ hiÖu vµ nghÜa, phÇn nµo gi¶m n¨ng lùc ghi nhí vµ liªn t­ëng cña trÎ. Cho nªn gi¸o viªn cÇn ph¸t triÓn tÝnh tËp trung nghe cña trÎ, gióp trÎ biÕt nghe ®Õn cïng mét c©u chuyÖn mµ kh«ng bÞ ph©n t¸n. Bªn c¹nh ®ã, sù tiÕp nhËn T®t ë trÎ mang ®Ëm mµu s¾c xóc c¶m. ChÝnh ®iÒu nµy gióp trÎ nhanh chãng biÓu lé c¶m xóc cña m×nh khi nghe c« kÓ truyÖn ®ång tho¹i. do truyÖn ®ång tho¹i viÕt vÒ nh÷ng sù vËt gÇn gòi xung quanh trÎ, mang ®Ëm chÊt m¬ t­ëng, khiÕn cho trÎ tõ nh÷ng thÝnh gi¶ thô ®éng thµnh ng­êi tham gia tÝch cùc vµo c¸c sù kiÖn. TrÎ cã thÓ hoµ m×nh vµo c©u chuyÖn, trÎ thÊy m×nh lµ mét nh©n vËt trong truyÖn, dâi theo tõng t×nh tiÕt trong truyÖn. TrÎ cã thÓ thªm th¾t vµo c©u chuyÖn, ®­a ra c¸c ý kiÕn cña m×nh, biÓu lé sù tøc giËn hoÆc xóc ®éng... TrÎ 5-6 tuæi cßn tiÕp nhËn truyÖn ®ång tho¹i víi trÝ t­ëng t­îng phong phó. ë trÎ t­ëng t­îng hoang ®­êng chiÕm ­u thÕ, tuy nhiªn nã hoµ quyÖn víi t­ëng t­îng vÒ c¸i thùc. ThÕ giíi t­ëng t­îng vµ thÕ giíi thùc hoµ quyÖn trong t­ duy trÎ vµ chÝnh t­ëng t­îng lµ cÇu nèi gi÷a hai thÕ giíi ®ã. TrÎ th­êng bÞ cuèn hót bëi nh÷ng h×nh t­îng ngé nghÜnh, ®¸ng yªu cña c¸c nh©n vËt ®ång tho¹i, thÊy ®­îc sù th©n th­¬ng bÇu b¹n trong cuéc sèng hµng ngµy vµ h×nh dung ra h×nh ¶nh cña cuéc sèng. Theo PGS. TS Hµ NguyÔn Kim Giang “ trÝ t­ëng t­îng ®­îc trÎ vËn dông trong tiÕp nhËn v¨n häc lµ ®Ó ®i s©u, më réng vµ thanh läc ®êi sèng c¶m xóc cña m×nh vµ nhËn ra c¸c mèi quan hÖ trong c¸c quan hÖ t­ëng chõng khã g¾n chóng l¹i víi nhau. Tõ ®ã lµm n¶y sinh kh¸t väng vµ kü n¨ng s¸ng t¹o cho trΔ. V× vËy khi kÓ truyÖn ®ång tho¹i, gi¸o viªn cÇn h­íng trÎ vµo chÊt m¬ t­ëng cña ®ång tho¹i, lµm rung ®éng ë trÎ nh÷ng t×nh c¶m thùc, t¹o cho trÎ mét Ên t­îng m¹nh mÏ víi t¸c phÈm, ch¾p c¸nh cho nh÷ng ­íc m¬ hån nhiªn cña chóng cµng thªm bay bæng. TrÎ 5-6 tuæi tiÕp nhËn truyÖn ®ång tho¹i rÊt ng©y th¬ vµ triÖt ®Ó. TrÎ lu«n khao kh¸t biÕt nh÷ng g× x¶y ra trong m«i tr­êng xung quanh còng nh­ trong truyÖn bëi nhu cÇu nhËn thøc cña trÎ rÊt lín. V× vËy khi nghe truyÖn ®ång tho¹i trÎ th­êng ®Æt ra rÊt nhiÒu c©u hái “ v× sao?” “t¹i sao?” “chøng tá c¸c em muèn ®i ®Õn tËn cïng vµ th­êng dån ng­êi ®èi tho¹i ®Õn ch©n t­êng”( PGS.TS Hµ NguyÔn Kim Giang). Nh­ng t©m hån cña trÎ cßn qu¸ ng©y th¬, kinh nghiÖm sèng cña trÎ cßn qu¸ Ýt ái nªn trÎ vÉn chÊp nhËn c¸ch gi¶i thÝch kh«ng ®Çy ®ñ khoa häc cña ng­êi lín, miÔn lµ sù gi¶i thÝch ®ã ph¶i hîp lý trong khu«n khæ hiÓu biÕt h¹n hÑp cña trÎ. Nh­ng sù gi¶i thÝch cho trÎ cÇn ph¶i nhÊt qu¸n ®Ó t¹o niÒm tin, tho¶ m·n kh¸t väng t×m ra ch©n lý cña trÎ. Thùc tr¹ng: Trong ch­¬ng tr×nh lµm quen trÎ víi t¸c phÈm v¨n häc ë tr­êng mÇm non cã rÊt nhiÒu truyÖn ®ång ®· lùa chän ®Ó d¹y trÎ nh­: “ B¸c gÊu ®en vµ hai chó thá”, “ Chó dª ®en”,“ Thá x¸m t×m b¹n”, “ Trong mét hå n­íc”, “ Õch xanh vµ cãc vµng”, “Mùc con t×m mÑ”, “ Qu¶ t¸o cña ai”,...Tuy nhiªn qua qu¸ tr×nh trao ®æi víi c¸c gi¸o viªn trong vµ ngoµi tr­êng, t«i nhËn thÊy c¸c gi¸o viªn ®Òu kh«ng biÕt tªn gäi cña thÓ lo¹i truyÖn nµy. ViÖc nµy ®· lµm ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn viÖc tæ chøc c¸c giê häc. Bëi v× chØ cã n¾m ®­îc ®Æc tr­ng cña c¸c thÓ lo¹i truyÖn míi gióp gi¸o viªn t×m ra c¸c biÖn ph¸p ®äc kÓ phï hîp. Qua qu¸ tr×nh chñ nhiÖm líp, t«i còng nhËn thÊy trÎ líp t«i rÊt thÝch nghe kÓ truyÖn ®ång tho¹i. Trong qu¸ tr×nh tiÕp xóc víi truyÖn trÎ tá ra rÊt thÝch thó vµ thÓ hiÖn ngay c¸c c¶m xóc cña m×nh víi tõng nh©n vËt, c¸c t×nh tiÕt trong truyÖn. Tuy nhiªn sau ®ã nhiÒu trÎ kh«ng nhí ®­îc hÕt c¸c t×nh tiÕt chÝnh trong truyÖn, tr¶ lêi c©u hái ch­a m¹ch l¹c vµ nhiÒu trÎ kh«ng kÓ l¹i ®­îc truyÖn mµ trÎ ®· ®­îc nghe nhiÒu lÇn. Khi nghiªn cøu ®Ò tµi nµy, t«i ®· gÆp mét sè thuËn lîi vµ khã kh¨n sau: ThuËn lîi: - TrÎ mÉu gi¸o rÊt thÝch nghe kÓ truyÖn ®ång tho¹i. - B¶n th©n t«i còng rÊt yªu thÝch m¶ng truyÖn ®ång tho¹i vµ cã mong muèn t×m tßi c¸c biÖn ph¸p ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ cña viÖc kÓ m¶ng truyÖn nµy. - T«i ®­îc tiÕp xóc víi nhiÒu s¸ch b¸o viÕt vÒ truyÖn ®ång tho¹i cña nhµ v¨n Vâ Qu¶ng, T« Hoµi, TS L· ThÞ B¾c Lý... - T«i lu«n ®­îc sù ñng hé, quan t©m cña Ban gi¸m hiÖu nhµ tr­êng cïng víi c¸c b¹n ®ång nghiÖp. Khã kh¨n: - HiÖn nay ch­a cã tµi liÖu nµo nãi vÒ ph­¬ng ph¸p kÓ truyÖn ®ång tho¹i vµ nhiÒu gi¸o viªn kh«ng biÕt ®Õn tªn gäi cña thÓ lo¹i truyÖn nµy nªn ch­a ®i s©u vµo t×m hiÓu ®Æc tr­ng cña thÓ lo¹i truyÖn ®ång tho¹i. - T«i lµ mét gi¸o viªn trÎ ch­a cã nhiÒu kinh nghiÖm trong gi¶ng d¹y vµ nghÖ thuËt lªn líp cßn nhiÒu h¹n chÕ. - C¬ së vËt chÊt cßn h¹n chÕ céng víi kh¶ n¨ng lµm ®å dïng trùc quan cña t«i cßn ch­a cao nªn rÊt khã kh¨n trong viÖc lµm ®å dïng kÓ truyÖn. - Qua kh¶o s¸t chÊt l­îng ®Çu vµo t«i nhËn thÊy kh¶ n¨ng lÜnh héi truyÖn ®ång tho¹i cña trÎ líp t«i ch­a cao, cô thÓ: + 80- 85% trÎ rÊt yªu thÝch truyÖn ®ång tho¹i, tuy nhiªn cßn mét sè ch¸u thê ¬, kh«ng thÝch thó víi giê kÓ truyÖn ®ång tho¹i vÝ dô nh­ ch¸u Nguyªn, Hoµng HiÕu, TuÊn Minh... + Kho¶ng 60% trÎ tr¶ lêi ®­îc c¸c c©u hái cña c« gi¸o. + 50- 55 % trÎ nhí ®­îc c¸c t×nh tiÕt chÝnh trong nh÷ng c©u chuyÖn ®· ®­îc häc. + 10- 15 % trÎ kÓ l¹i ®­îc truyÖn ®· tiÕp xóc nhiÒu lÇn ( ch¸u B¶o, ®×nh Ph­¬ng, Träng Kh¸nh, Thuû Ngäc, Hång Nhung...) + 10% trÎ thu nhËn ®­îc c¸c kiÕn thøc kh¸c qua giê kÓ truyÖn ®ång tho¹i. §øng tr­íc thùc tr¹ng ®ã, t«i ®· suy nghÜ, t×m tßi, x©y dùng vµ ¸p dông mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña c¸c giê kÓ truyÖn ®ång tho¹i ®Ó gióp trÎ lÜnh héi tèt h¬n nh÷ng gi¸ trÞ cña m¶ng truyÖn nµy. 3.C¸c biÖn ph¸p. 3.1.Lùa chän nh÷ng t¸c phÈm phï hîp víi trÎ. Kho tµng truyÖn ®ång tho¹i rÊt phong phó vµ ®a d¹ng víi nhiÒu c©u chuyÖn kh¸c nhau, phï hîp víi tõng løa tuæi, cÊp häc. Cã rÊt nhiÒu truyÖn ®ång tho¹i hay nh­ng truyÖn qu¸ dµi nªn kh«ng phï hîp víi kh¶ n¨ng chó ý, ghi nhí cña trÎ vÝ dô nh­ truyÖn ®ång tho¹i “ dÕ mÌn ph­u liªu kÝ” cña nhµ v¨n T« Hoµi, “ Nh÷ng chiÕc ¸o Êm”... V× vËy khi ®­a ®ång tho¹i ®Õn víi trÎ, t«i lu«n chän lùa nh÷ng t¸c phÈm ®ång tho¹i víi dung l­îng ng¾n gän, ý nghÜa, t­ t­ëng dÔ hiÓu, phï hîp nhËn thøc cña trÎ. Bªn c¹nh ®ã truyÖn ®ång tho¹i viÕt vÒ nh÷ng loµi ®éng vËt, thùc vËt vµ c¸c vËt xung quanh trÎ nªn rÊt phï hîp víi nh÷ng chñ ®Ò, chñ ®iÓm mµ trÎ ®ang häc. Nªn tuú tõng chñ ®iÓm t«i chän lùa nh÷ng c©u chuyÖn phï hîp ®Ó kÓ cho trÎ nghe. VÝ dô nh­ trong chñ ®iÓm “Tr­êng mÇm non” t«i cã thÓ chän truyÖn “ MÌo hoa ®i häc”, “ Häc trß cña c« gi¸o chim Kh¸ch”, “ Gµ t¬ ®i häc”... Hay trong chñ ®iÓm “ Gia ®×nh”, t«i chän truyÖn : “ Mùc con t×m mÑ”, “ Bå N«ng cã hiÕu”, “ KÓ chuyÖn mÑ”... HoÆc trong chñ ®iÓm “ NghÒ nghiÖp” t«i chän truyÖn “ B¸c sÜ chim”, “ Lîn vµ Cõu”, “ Nhµ rïa ë ®©u”... 3.2. BiÖn ph¸p t¹o m«i tr­êng ®ång tho¹i. Theo t«i, muèn thu hót ngay trÎ vµo c©u chuyÖn m×nh muèn kÓ c¸i nªn lµm ®Çu tiªn lµ t¹o m«i tr­êng ®ång tho¹i. V× vËy khi tiÕn hµnh kÓ mét c©u chuyÖn ®ång tho¹i nµo ®ã, t«i bè trÝ, t¹o dùng kh«ng gian thu nhá cña c©u chuyÖn. T«i cã thÓ x©y dùng m« h×nh hoÆc tranh ¶nh vÒ c¸c nh©n vËt trong truyÖn t¹i n¬i t«i sÏ kÓ cho trÎ nghe. BiÖn ph¸p nµy sÏ lµm t¨ng c­êng “ søc nghe” vµ “ tr­êng l¾ng nghe” cho trÎ, gãp phÇn n©ng cao n¨ng lùc c¶m thô truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ. BiÖn ph¸p nµy nh»m cuèn hót trÎ vµo m«i tr­êng nghÖ thuËt cña c©u chuyÖn, kÝch thÝch trÝ t­ëng t­îng bay bæng k× diÖu cña trÎ. Ch¼ng h¹n nh­ khi kÓ c©u chuyÖn “ Chó dª ®en” t«i t¹o dùng khung c¶nh cña mét khu rõng b»ng ph«ng ¶nh to cã kÌm theo tiÕng giã thæi vµ suèi ch¶y rãc r¸ch trong ®µn Organ. Qua quan s¸t t«i nhËn thÊy trÎ líp t«i rÊt thÝch thó vµ h¨ng say nghe t«i kÓ chuyÖn. TrÎ còng c¶m thÊy m×nh nh­ ®ang ®ù¬c gÆp gì c¸c nh©n vËt vµ chøng kiÕn c¸c t×nh tiÕt diÔn ra trong truyÖn. Còng nh­ khi kÓ truyÖn “ Mùc con t×m mÑ” t«i còng t¹o mét khung c¶nh d­íi lßng ®¹i d­¬ng víi nh÷ng nh©n vËt trong truyÖn b»ng m« h×nh vµ tranh ¶nh, con rèi. KÕt qu¶ nhËn thÊy trÎ líp t«i rÊt thÝch nghe kÓ c©u chuyÖn nµy vµ ghi nhí rÊt tèt c¸c t×nh tiÕt trong c©u chuyÖn. 3.3. Sö dông phèi hîp nhiÒu biÖn ph¸p, h×nh thøc kÓ chuyÖn. do trÎ ch­a biÕt ®äc nªn viÖc tiÕp xóc víi truyÖn ®ång tho¹i hoµn toµn phô thuéc vµo viÖc kÓ chuyÖn cña c« gi¸o. V× vËy muèn truyÒn t¶i ®­îc néi dung, ý nghÜa cña c©u chuyÖn tíi trÎ, gi¸o viªn cÇn ph¶i kÓ chuyÖn diÔn c¶m. ®©y lµ biÖn ph¸p chñ ®¹o trong giê kÓ chuyÖn. Khi kÓ truyÖn ®ång tho¹i, gi¸o viªn cÇn ph¶i thÓ hiÖn ®óng giäng ®iÖu, ng÷ ®iÖu cña tõng nh©n vËt, kÓ ph¶i râ rµng, khóc triÕt, sinh ®éng, cÇn ph¶i chó ý vµo nh÷ng c©u v¨n hay, nh÷ng tõ ng÷ ®Ñp, giµu h×nh ¶nh, giµu nh¹c ®iÖu. KÓ diÔn c¶m gióp trÎ nhËn ra tÝnh c¸ch cña tõng nh©n vËt, hiÓu ®­îc tÝnh liªn tôc cña cèt truyÖn, hiÓu ®­îc t­ t­ëng cña t¸c phÈm, häc ®­îc lèi diÔn ®¹t cña ng«n ng÷ ®êi sèng sinh ®éng. Khi kÓ t«i còng lu«n chó ý kÕt hîp víi nÐt mÆt, cö chØ, ®iÖu bé, ¸nh m¾t ... ®Ó gióp trÎ dÔ dµng h×nh dung th¸i ®é cña nh©n vËt trong c¸c t×nh tiÕt truyÖn, tõ ®ã gióp trÎ th©m nhËp s©u h¬n, hiÓu h¬n c¸c t×nh tiÕt, ý nghÜa cña truyÖn. Ngoµi ra t«i cßn phèi hîp kÓ diÔn c¶m víi ©m nh¹c, ©m thanh. tøc lµ t«i chän nÒn nh¹c phï hîp víi c©u chuyÖn ®Ó kÓ lµm cho giäng kÓ næi lªn. Khi kÓ ®Õn nh©n vËt cã t©m tr¹ng vui vÎ hoÆc nh÷ng t×nh tiÕt vui nhén th× chÊt nh¹c còng ph¶i vui vÎ, r¹o rùc cßn khi thÓ hiÖn t©m tr¹ng u buån th× ©m nh¹c còng ph¶i trÇm l¾ng. Trong nh÷ng ®o¹n nµy ®«i khi t«i dõng kÓ ®Ó cho ©m nh¹c vang lªn. BiÖn ph¸p nµy t¹o nªn c¶m xóc cho trÎ, lµm t¨ng sù håi hép, hÊp dÉn trÎ. Ngoµi ra còng cã thÓ sö dông c¸c ©m thanh nh­ tiÕng suèi ch¶y, tiÕng chim hãt, tiÕng m­a r¬i, tiÕng giã thæi... kÕt hîp vµo nh÷ng ®o¹n kÓ thÝch hîp ®Ó t¹o sù phong phó, sinh ®éng cho t¸c phÈm, cuèn hót trÎ vµo m«i tr­êng nghÖ thuËt, mang l¹i sù thÝch thó, say mª, lµm thøc dËy ë trÎ nh÷ng biÓu t­îng vÒ c¸i ®Ñp, c¸i thiÖn, lµm cho chÊt th¬, chÊt m¬ cña trÎ thªm s©u s¾c. Ch¼ng h¹n nh­ khi kÓ truyÖn “ B¸c gÊu ®en vµ hai chó thá” t«i chän ®o¹n nh¹c nhÑ nhµng, khi kÓ ®o¹n b¸c gÊu ®i ch¬i t«i cã thÓ kÕt hîp thªm nh÷ng lêi h¸t vui vÎ “ lµ l¸ la la...” ®Ó diÔn t¶ t©m tr¹ng vui t­¬i cña nh©n vËt hoÆc khi kÓ ®Õn ®o¹n b¸c gÊu gÆp trêi m­a t«i kÕt hîp víi ©m thanh cña tiÕng m­a r¬i, giã thæi m¹nh... lµm cho ®o¹n kÓ thªm sinh ®éng, gîi më nh÷ng t­ëng t­îng bay bæng cña trÎ. HoÆc khi kÓ ®Õn ®o¹n thá n©u kh«ng cho b¸c GÊu vµo nhµ, b¸c rÊt buån t«i dõng l¹i mét chót ®Ó cho nh¹c nÒn næi lªn thÓ hiÖn râ t©m tr¹ng buån b·, thÊt väng cña b¸c GÊu. Bªn c¹nh ®ã t«i cßn kÓ diÔn c¶m kÕt hîp víi sö dông c¸c h×nh t­îng trùc quan nh­ tranh ¶nh, con rèi, m« h×nh hoÆc d¹ng phim ho¹t h×nh ®­îc thiÕt kÕ trªn c¸c phÇn mÒm tin häc. BiÖn ph¸p nµy lµm chÝnh x¸c ho¸ c¸c biÓu t­îng trÎ ®· tiÕp thu ®­îc qua ng«n ng÷ biÓu c¶m cña c«, lµm t¨ng sù gÇn gòi gi÷a trÎ víi c¸c nh©n vËt trong truyÖn. Tuy nhiªn khi sö dông ®å dïng trùc quan t«i ph¶i sö dông thËt khÐo lÐo vµ kÕt hîp hµi hoµ víi lêi kÓ ®Ó kh«ng lµm gi¸n ®o¹n qu¸ tr×nh tiÕp xóc t¸c phÈm cña trÎ vµ kh«ng lµm trÎ bÞ ph©n t¸n. ®èi víi t¸c phÈm hay cã nhiÒu ®o¹n miªu t¶ sinh ®éng, cã nh÷ng c©u v¨n hay, ng«n ng÷ dÝ dám t«i cßn kÕt hîp gi÷a kÓ diÔn c¶m vµ ®äc ®o¹n trÝch. BiÖn ph¸p nµy gióp trÎ ®­îc tri gi¸c ng«n ng÷ v¨n häc viÕt sóc tÝch, chuÈn x¸c, trÎ nhËn thÊy sù hoµn h¶o cña c©u, tõ trong tiÕng ViÖt. Nh­ vËy cã rÊt nhiÒu h×nh thøc, nhiÒu c¸ch thøc kÓ truyÖn ®ång tho¹i. Tuú tõng c©u chuyÖn mµ t«i chän nh÷ng h×nh thøc, biÖn ph¸p phï hîp ®Ó kÕt hîp trong giê kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ nghe, tuy nhiªn biÖn ph¸p chñ ®¹o vÉn lµ biÖn ph¸p kÓ chuyÖn diÔn c¶m. do ®ã t«i lu«n cã ý thøc tù luyÖn tËp, trau chuèt giäng kÓ, ng÷ ®iÖu kÓ cho b¶n th©n vµ t×m hiÓu kü vÒ t¸c phÈm ®Ó t×m ra c¸ch kÓ phï hîp víi tõng c©u chuyÖn, tÝnh c¸ch cña c¸c nh©n vËt m×nh thÓ hiÖn. 3.4. Sö dông hÖ thèng c©u hái gîi më khi trß chuyÖn trao ®æi víi trÎ vÒ néi dung t¸c phÈm. ViÖc ®Æt c¸c c©u hái trong giê kÓ chuyÖn gióp trÎ ghi nhí néi dung truyÖn. Nh÷ng c©u hái ®Æt ra víi trÎ kh«ng t¸ch rêi khái néi dung c©u chuyÖn, buéc trÎ ph¶i suy nghÜ, håi t­ëng vÒ nh÷ng sù kiÖn ®· m« t¶ dùa trªn sù tiÕp thu nh¹y c¶m h×nh t­îng nghÖ thuËt. Th«ng qua nh÷ng c©u hái cña c« gi¸o trÎ nhí l¹i nh÷ng g× m×nh ®· ®­îc nghe kÓ, gióp trÎ n¾m râ h¬n c¸c t×nh tiÕt, diÔn biÕn cña c©u chuyÖn vµ ®­îc thÓ hiÖn nh÷ng suy nghÜ, nh÷ng ®¸nh gi¸ cña m×nh vÒ c¸c nh©n vËt, c¸c sù kiÖn trong truyÖn. ®Ó hiÓu ®­îc t­ t­ëng cña t¸c phÈm, trong qu¸ tr×nh trao ®æi víi trÎ, c« gi¸o ®­a ra nh÷ng c©u hái gióp trÎ suy nghÜ vÒ néi dung cña truyÖn b»ng c¸ch h­íng trÎ vµo nh©n vËt chÝnh víi nhòng hµnh ®éng nh©n vËt, ®­a ra c¸c nhËn xÐt vÒ c¸c h×nh t­îng nh©n vËt, x¸c ®Þnh th¸i ®é cña m×nh víi c¸c nh©n vËt. Tuy nhiªn khi ®Æt ra c©u hái ®Ó trÎ tr¶ lêi, t«i lu«n chó ý ®Æt c©u hái tõ dÔ ®Õn khã, tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p, tõ nh÷ng c©u hái nhËn biÕt ®Õn nh÷ng c©u hái gi¶i thÝch, pháng ®o¸n, suy luËn, ®¸nh gi¸. Ch¼ng h¹n khi kÓ cho trÎ nghe c©u chuyÖn “ Mùc con t×m mÑ” t«i ®Æt nh÷ng c©u hái sau: + C« kÓ cho c¸c con nghe truyÖn g×? + Trong truyÖn cã nh÷ng nh©n vËt nµo? + Mùc con sèng ë ®©u? + Mùc con sinh ra vµ lín lªn trong hoµn c¶nh nµo? + Trªn ®­êng ®i t×m mÑ mùc con ®· gÆp ai? Nh÷ng c©u hái ®¬n gi¶n nµy gióp trÎ nhí ®­îc tªn truyÖn, tªn nh©n vËt, hoµn c¶nh cña nh©n vËt, ghi nhí mét c¸ch cã hÖ thèng diÔn biÕn cña c©u chuyÖn. T«i cßn ®Æt nh÷ng c©u hái khã h¬n ®Ó trÎ gi¶i thÝch theo ý hiÓu cña m×nh: + T¹i sao mùc con l¹i quyÕt ®Þnh ®i t×m mÑ? + T¹i sao c« c¸ xinh ®Ñp, c« B¹ch Tuéc vµ c« Rïa ®Òu kh«ng ph¶i lµ mÑ cña mùc con? Víi c©u hái nµy trÎ kh«ng nh÷ng ph¶i nhí c¸c t×nh tiÕt trong truyÖn mµ cßn biÕt vËn dông nh÷ng kinh nghiÖm cña b¶n th©n ®Ó tr¶ lêi c©u hái. Khi gi¶i thÝch v× sao c« c¸, c« B¹ch Tuéc, c« Rïa kh«ng ph¶i lµ mÑ cña Mùc con chÝnh lµ trÎ ®· hiÓu ®­îc mét sè ®iÓm kh¸c biÖt gi÷a nh÷ng sinh vËt nµy th«ng qua c©u chuyÖn hoÆc nhê nh÷ng hiÓu biÕt cña trÎ trong qu¸ tr×nh t×m hiÓu m«i tr­êng xung quanh. Ngoµi ra t«i cßn ®Æt mét sè c©u hái gióp trÎ ®Æt m×nh vµo t×nh huèng cña nh©n vËt ®Ó tr¶i nghiÖm hoÆc béc b¹ch nh÷ng c¶m nhËn cña trÎ vÒ t¸c phÈm. VÝ dô nh­ “ NÕu con lµ Mùc con khi gÆp ®­îc mÑ, con sÏ c¶m thÊy nh­ thÕ nµo? v× sao?” hoÆc “ Qua c©u chuyÖn nµy con cã nh÷ng suy nghÜ g×?” . Khi tr¶ lêi nh÷ng c©u hái nµy còng chÝnh lµ gióp cho ng«n ng÷ cña trÎ m¹ch l¹c h¬n, trau chuèt h¬n vµ thÓ hiÖn nh÷ng c¶m xóc, c¶m nhËn cña trÎ vÒ c©u chuyÖn. Ngoµi ra trao ®æi víi trÎ vÒ t¸c phÈm, c« gi¸o kh«ng chØ gióp trÎ ®éc lËp nãi lªn nh÷ng suy nghÜ, ®¸nh gi¸ cña m×nh vÒ nh÷ng sù kiÖn hµnh ®éng m« t¶ trong c©u chuyÖn mµ cßn gióp trÎ tranh luËn, th¶o luËn vÒ mét t×nh huèng hoÆc mét Ên t­îng mµ chóng thu ®­îc khi nghe kÓ. Ch¼ng h¹n nh­ khi trao ®æi víi trÎ vÒ néi dung truyÖn “ B¸c GÊu ®en vµ hai chó thá”, t«i cã thÓ ®Æt c©u hái “ Con cã yªu b¹n Thá N©u kh«ng? V× sao?”. Trong c©u hái nµy sÏ cã hai c¸ch ®¸nh gi¸ hµnh ®éng nh©n vËt, hai c¸ch tr¶ lêi kh¸c nhau. Nh­ ë líp t«i, cã trÎ th× tr¶ lêi trÎ kh«ng yªu b¹n Thá N©u v× b¹n kh«ng cho b¸c GÊu vµo nhµ tró m­a, cßn nh÷ng trÎ cßn l¹i th× cho r»ng b¹n Thá N©u ®· biÕt xin lçi b¸c gÊu vµ hèi hËn vÒ nh÷ng hµnh ®éng cña m×nh nªn vÉn ®¸ng yªu. Sau ®ã, t«i gióp trÎ tho¶ thuËn vµ thèng nhÊt ý kiÕn gióp trÎ: B¹n Thá N©u tuy lóc ®Çu kh«ng cho b¸c GÊu vµo nhµ tró m­a nh­ng sau ®ã b¹n ®· rÊt hèi hËn vµ biÕt xin lçi b¸c GÊu, b¸c GÊu còng ®· tha lçi cho b¹n Thá N©u nªn b¹n Thá N©u vÉn xøng ®¸ng ®­îc c¸c bÐ yªu mÕn. Nh­ vËy hÖ thèng c©u hái gîi më trong giê kÓ chuyÖn gióp trÎ hiÓu râ h¬n néi dung, t­ t­ëng, nh÷ng bµi häc ®¹o ®øc ®­îc thÓ hiÖn trong t¸c phÈm, kÝch thÝch, ph¸t triÓn c¸c thao t¸c t­ duy cho trÎ, trau dåi thªm lêi ¨n tiÕng nãi cho trÎ, gióp trÎ häc ®­îc c¸ch ®Æt c©u hái cÇn thiÕt vµ ®¬n gi¶n. 3.5. Sö dông biÖn ph¸p mang tÝnh vui ch¬i. Vui ch¬i lµ mét con ®­êng ®Ó trÎ lÜnh héi kiÕn thøc, t¹o ®éng c¬ cho trÎ tham gia c¸c ho¹t ®éng. Sö dông vui ch¬i trong giê kÓ chuyÖn ®ång tho¹i chÝnh lµ thùc hiÖn theo ph­¬ng ch©m “ häc mµ ch¬i” trong gi¸o dôc mÇm non. Nh÷ng trß ch¬i hoÆc nh÷ng t×nh huèng ch¬i trong giê kÓ truyÖn ®ång tho¹i cã thÓ gióp trÎ cñng cè l¹i c©u chuyÖn hoÆc t¹o tr¹ng th¸i vui vÎ, thÝch thó trong ho¹t ®éng. H¬n n÷a, truyÖn ®ång tho¹i th­êng viÕt vÒ v¹n vËt gÇn gòi ®­îc nh©n c¸ch ho¸ nªn cã nh÷ng t×nh tiÕt rÊt vui t­¬i, dÝ dám nªn rÊt thÝch hîp ®Ó lång ghÐp nh÷ng trß ch¬i hoÆc nh÷ng t×nh huèng ch¬i trong qu¸ tr×nh kÓ chuyÖn. Ch¼ng h¹n, sau khi kÓ cho trÎ nghe truyÖn d­íi c¸c h×nh thøc kÓ hÊp dÉn, c« cã thÓ cho trÎ ch¬i trß ch¬i “ ai nhí giái”: C« kÓ l¹i c©u chuyÖn ®ã víi mét sè t×nh tiÕt sai hoÆc sai ë ng÷ ®iÖu, giäng ®iÖu cña nh©n vËt, nhiÖm vô cña trÎ lµ ph¸t hiÖn nhanh nh÷ng lçi sai ®ã vµ söa l¹i. T«i ®· sö dông trß ch¬i nµy trong qu¸ tr×nh kÓ truyÖn “ Chó dª ®en” vµ trÎ líp t«i rÊt thÝch thó tham gia. Qua ®ã gióp trÎ ghi nhí s©u h¬n c¶ c¸c t×nh tiÕt lÉn giäng ®iÖu cña nh©n vËt. HoÆc cã thÓ cho trÎ thùc hiÖn l¹i mét sè lêi tho¹i hay trong truyÖn hoÆc t¸i t¹o l¹i vËn ®éng cña mét sè nh©n vËt. BiÖn ph¸p nµy sÏ gióp cho giê häc thªm sinh ®éng, t¨ng c­êng høng thó cña trÎ trong qu¸ tr×nh nghe kÓ truyÖn, gióp cho qu¸ tr×nh ghi nhí truyÖn cña trÎ l©u h¬n. 3.6. BiÖn ph¸p kÕt hîp víi c¸c kiÕn thøc cña c¸c lÜnh vùc kh¸c. C¸c kiÕn thøc cña nhiÒu lÜnh vùc ®­îc kÕt hîp h­íng vµo néi dung cña c©u chuyÖn gióp trÎ më mang thªm nh÷ng tri thøc míi hoÆc vËn dông nh÷ng kinh nghiÖm cña m×nh ®Ó gi¶i quyÕt t×nh huèng ®Æt ra trong t¸c phÈm. ®ã chÝnh lµ nh÷ng kiÕn thøc vÒ to¸n häc, m«i tr­êng xung quanh, ©m nh¹c, t¹o h×nh, vËn ®éng...Cã thÓ sö dông ©m nh¹c hoÆc nh÷ng trao ®æi vÒ m«i tr­êng xung quanh vµo ®Çu giê häc, kh«ng nh÷ng ®Ó t¹o høng thó cho trÎ mµ cßn ®Þnh h­íng trÎ vµo néi dung cña c©u chuyÖn. VÝ dô nh­ khi kÓ truyÖn “ Ai ®¸ng khen nhiÒu h¬n” cã thÓ cho trÎ h¸t vËn ®éng theo bµi h¸t “ Trêi n¾ng trêi m­a” vµ trß chuyÖn víi trÎ vÒ c¸c chó thá. Tõ ®ã dÉn d¾t trÎ vµo c©u chuyÖn vÒ hai anh em nhµ thá muèn ®­îc mÑ khen m×nh nhiÒu h¬n trong truyÖn “ Ai ®¸ng khen nhiÒu h¬n”. Vµ trong c¸c c©u truyÖn ®ång tho¹i trÎ sÏ ®­îc tiÕp xóc víi rÊt nhiÒu kiÕn thøc vÒ m«i tr­êng xung quanh trong ®ã cã c¶ nh÷ng c¸i trÎ ®· biÕt vµ ch­a biÕt. Tuú theo tõng chñ ®iÓm mµ gi¸o viªn cã thÓ lùa chän c¸c c©u chuyÖn phï hîp vµ tr­íc khi kÓ cho trÎ nghe mét c©u chuyÖn nµo ®ã gi¸o viªn cã thÓ cung cÊp cho trÎ biÕt mét sè kiÕn thøc vÒ nh÷ng nh©n vËt trong truyÖn. Ch¼ng h¹n nh­ tr­íc khi kÓ cho trÎ nghe truyÖn “ Thá x¸m t×m b¹n” gi¸o viªn cã thÓ trß chuyÖn víi trÎ vÒ mét sè ®Æc ®iÓm cña loµi thá vµ nhÝm trong giê ho¹t ®éng chiÒu. ®ã lµ nh÷ng kiÕn thøc vÒ n¬i sèng, ®Æc ®iÓm, tËp tÝnh cña chóng. VÝ dô nh­ tËp tÝnh ngñ ®«ng cña loµi nhÝm...ChÝnh nhê nh÷ng kiÕn thøc mµ trÎ thu nhËn ®­îc trong qu¸ tr×nh trao ®æi tr­íc sÏ gióp trÎ dÔ dµng hiÓu ®­îc nh÷ng t×nh huèng trong truyÖn. HoÆc trÎ cã thÓ vËn dông nh÷ng kinh nghiÖm cña m×nh ®Ó dÔ dµng th©m nhËp vµo c¸c t×nh huèng trong c©u chuyÖn. Ch¼ng h¹n nh­ “ V× sao Mùc con khi khãc l¹i lµm tèi ®en mét vïng n­íc”. NÕu trÎ ®· ®­îc cung cÊp kiÕn thøc vÒ tËp tÝnh cña loµi mùc, trÎ sÏ dÔ dµng lý gi¶i ®­îc c©u hái nµy. Cßn nh÷ng trÎ ch­a biÕt th× qua c©u chuyÖn nµy,trÎ sÏ biÕt ®­îc mét ®Æc thï cña loµi mùc ®ã lµ phun ra chÊt cã mµu ®en gièng nh­ mùc ®Ó lÈn trèn nh÷ng nguy hiÓm xung quanh m×nh. Hay nh­ khi gi¶i thÝch v× sao b¹n nhÝm l¹i rêi xa b¹n thá x¸m suèt mïa ®«ng trÎ sÏ vËn dông nh÷ng hiÓu biÕt cña m×nh vÒ tËp tÝnh ngñ ®«ng cña loµi nhÝm ®Ó tr¶ lêi cho c©u hái. Bªn c¹nh ®ã, t«i cßn sö dông t¹o h×nh vµo cuèi tiÕt häc nh­ cho trÎ vÏ l¹i nh÷ng Ên t­îng cña m×nh vÒ c¸c nh©n vËt, t×nh tiÕt trong c©u chuyÖn. Ngoµi ra cßn cã thÓ sö dông nh÷ng c©u thµnh ng÷, tôc ng÷ ®Ó kh¸i qu¸t l¹i néi dung c©u chuyÖn cµng gióp trÎ kh¾c s©u c¸c Ên t­îng vÒ t¸c phÈm, bëi v× mçi mét c©u chuyÖn ®ång tho¹i ®Òu Èn chøa mét bµi häc ®¹o ®øc s©u s¾c. Ch¼ng h¹n cã thÓ kh¸i qu¸t néi dung truyÖn “ Cã mét bÇy h­¬u” b»ng c©u tôc ng÷ “ Th­¬ng ng­êi nh­ thÓ th­¬ng th©n”. HoÆc sau khi ®µm tho¹i víi trÎ vÒ néi dung truyÖn “ Bå n«ng cã hiÕu” c« cã thÓ kh¸i qu¸t l¹i ý nghÜa cña truyÖn b»ng c©u ca dao: “ C«ng cha nh­ nói Th¸i S¬n. NghÜa mÑ nh­ n­íc trong nguån ch¶y ra Mét lßng thê mÑ kÝnh cha Cho trßn ch÷ hiÕu míi lµ ®¹o con” Cã nhiÒu lóc khi nh¾c ®Õn c©u tôc ng÷, ca dao nµy trÎ l¹i liªn hÖ ®Õn c©u chuyÖn th©n quen mµ trÎ ®· ®­îc nghe. Tõ ®ã gióp trÎ lµm quen vµ hiÓu lêi ¨n tiÕng nãi hµng ngµy, còng nh­ kh¾c s©u bµi häc ®¹o ®øc trong c©u chuyÖn. Bªn c¹nh ®ã, víi nhiÒu c©u chuyÖn t«i cßn sö dông nh÷ng bµi h¸t ý nghÜa phï hîp víi néi dung truyÖn vµo cuèi tiÕt häc ®Ó cñng cè l¹i nh÷ng Ên t­îng cña trÎ ®ång thêi thay ®æi tr¹ng th¸i, t©m thÕ cho trÎ. Trªn ®©y lµ mét sè kinh nghiÖm cña t«i trong qu¸ tr×nh tæ chøc ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ. 4.KÕt qu¶ ®¹t ®­îc. Qua viÖc vËn dông c¸c biÖn ph¸p trªn vµo viÖc tæ chøc ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ nghe, t«i ®· thu ®­îc mét sè kÕt qu¶ sau: - 100% trÎ thÝch nghe vµ høng thó víi c¸c giê kÓ truyÖn ®ång tho¹i. - 80- 85 % trÎ nhí c¸c t×nh tiÕt trong truyÖn vµ tr¶ lêi tèt c¸c c©u hái ®µm tho¹i trong giê häc. - 50- 55 % trÎ kÓ l¹i ®­îc c¸c truyÖn ®ång tho¹i ®· ®­îc nghe. - 50- 60 % trÎ thu nhËn ®­îc c¸c kiÕn thøc vÒ m«i tr­êng xung quanh qua c¸c c©u chuyÖn trÎ ®­îc tiÕp xóc. Nh­ vËy kh¶ n¨ng lÜnh héi truyÖn ®ång tho¹i cña trÎ vµ chÊt l­îng cña c¸c giê kÓ truyÖn ®ång tho¹i ë líp t«i ®· ®­îc n©ng lªn ®¸ng kÓ. B¶n th©n t«i qua qu¸ tr×nh tæ chøc ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ nghe còng ®· tÝch luü thªm nhiÒu kinh nghiÖm cho m×nh vµ trau dåi thªm kh¶ n¨ng kÓ chuyÖn cña b¶n th©n. Tõ ®ã cµng t¨ng sù yªu thÝch cña t«i víi m¶ng truyÖn nµy. Bµi häc kinh nghiÖm. Sau khi thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p trªn, t«i rót ra bµi häc kinh nghiÖm : 5.1. Gi¸o viªn nªn t×m hiÓu vÒ ®Æc tr­ng cña thÓ lo¹i truyÖn ®ång tho¹i ®Ó t×m tßi vµ x©y dùng c¸c biÖn ph¸p ®äc kÓ phï hîp ®ång thêi cÇn chän lùa nh÷ng t¸c phÈm ®ång tho¹i phï hîp víi trÎ. 5.2. Tr­íc khi kÓ cho trÎ nghe truyÖn ®ång tho¹i, gi¸o viªn cÇn x©y dùng m«i tr­êng ®ång tho¹i ®Ó cuèn hót trÎ vµo néi dung c©u chuyÖn. 5.3.Gi¸o viªn cÇn sö dông phèi hîp hîp lý c¸c biÖn ph¸p, h×nh thøc kÓ chuyÖn, tuy nhiªn biÖn ph¸p chñ ®¹o lµ kÓ chuyÖn diÔn c¶m. 5.4.®Ó gióp trÎ hiÓu râ vµ ghi nhí t¸c phÈm, gi¸o viªn cÇn x©y dùng hÖ thèng c©u hái gîi më tõ dÔ ®Õn khã, tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p nh»m ph¸t huy tÝnh tÝch cùc cho trÎ trong ho¹t ®éng. 5.5.Nªn sö dông c¸c biÖn ph¸p cã tÝnh vui ch¬i trong giê kÓ chuyÖn ®ång tho¹i ®Ó thay ®æi tr¹ng th¸i ho¹t ®éng, t¨ng c¶m xóc cho trÎ vµ gióp cñng cè c¸c kiÕn thøc trong truyÖn. 5.6.Khi kÓ vµ t×m hiÓu truyÖn ®ång tho¹i cÇn kÕt hîp víi c¸c kiÕn thøc cña mét sè lÜnh vùc kh¸c cã liªn quan ®Õn c©u chuyÖn ®Ó khai th¸c c¸c gi¸ trÞ cña truyÖn. Trªn ®©y lµ mét sè kinh nghiÖm cña t«i trong viÖc n©ng cao chÊt l­îng cña ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i cho trÎ 5- 6 tuæi. RÊt mong ®­îc sù tham gia, gãp ý cña ban thi ®ua xÐt duyÖt nhµ tr­êng, ban thi ®ua phßng gi¸o dôc- ®µo t¹o huyÖn Thuû Nguyªn vµ së gi¸o dôc - ®µo t¹o H¶i Phßng ®Ó t«i cã thªm nhiÒu kinh nghiÖm hay h¬n n÷a, gãp phÇn n©ng cao chÊt l­îng cña ho¹t ®éng kÓ truyÖn ®ång tho¹i nãi riªng vµ n©ng cao chÊt l­îng cña ho¹t ®éng lµm quen trÎ víi t¸c phÈm v¨n häc trong tr­êng mÇm non. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n. L­u KiÕm, ngµy 25 th¸ng 2 n¨m 2010 Ng­êi viÕt NguyÔn ThÞ M¬ Tµi liÖu tham kh¶o 1. TruyÖn viÕt cho thiÕu nhi- Vâ Qu¶ng. 2. V¨n häc thiÕu nhi- TS. L· ThÞ B¾c Lý Ph­¬ng ph¸p lµm quen víi t¸c phÈm v¨n häc- PGS. TS Hµ NguyÔn Kim Giang. T©m lý häc trÎ em- NXB ®hsphn. H­íng dÉn thùc hiÖn ch­¬ng tr×nh ch¨m sãc gi¸o dôc trÎ mÉu gi¸o 5-6 tuæi. TuyÓn tËp truyÖn, th¬ dµnh cho trÎ mÉu gi¸o. ............................. i.NhËn xÐt cña Ban gi¸m hiÖu ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................ II. NhËn xÐt cña phßng gi¸o dôc .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docMột số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động kể truyện đồng thoại cho trẻ 5- 6 tuổi.doc