Thiết kế một số trò chơi đóng vai ở tiết 2 môn đạo đức lớp 4

PHẦN I: MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Thực tiển của công tác đổi mới phương pháp dạy học ở tiểu học đã và đang đặt ra vấn đề cần quan tâm đối với các môn học nói chung và môn đạo đức nói riêng. Làm thế nào để học sinh tiếp thu bài một cách có hứng thú, chủ động, sáng tạo mang lại hiệu quả cao vì vậy bản thân tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Thiết kế một số trò chơi đóng vai ở tiết 2 môn đạo đức lớp 4” 2. Kế hoạch thực hiện: Thờigian nghiên cứu đề tài sáng kiên từ tháng 9 năm 2004-> tháng 4 năm 2005. PHẦN II: NỘI DUNG ĐỀ TÀI. A. NHẬN THỨC CŨ- GIẢI PHÁP CŨ. 1. Nhận thức cũ. Đạo đức là phép tắc thông thường do xã hội đặt ra, quy định cách cư xử giữa người này với người khác và giữa từng người với xã hội. Trước đây việc giáo dục đạo đức đơn thuần là giáo dục con người có đủ đức đủ tài để đáp ứng với nhu cầu xã hội hiện tại. Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Dạy cũng như học phải chú trọng cả đức lẫn tài. Đức là đạo đức cách mạng, đó là cái gốc quan trọng” Định hướng để giáo dục đạt mục tiêu đó. Do vậy việc dạy đạo đức cho học sinh trong trường Tiểu Học trước đây tiến hành theo một cách bắt đầu từ kể chuyện - Đàm thoại - khái quát hóa thành bài học đạo đức- luyện tập rèn luyện thói quen hành vi đạo đức làm cho chúng trở thành bản tính tự nhiên của cá nhân và duy trì lâu bền các thói quen đó để ứng xử đúng đắn mọi mọi hoàn cảnh. Những thói quen hành vi đạo đức là những hành động ứng xữ có được do được lặp đi lặp lại bằng luyện tập trong nhiều tình huống quen thuộc và được giáo viên xem đây như là đường mòn trong quá trình giảng dạy môn đạo đức. Nhất là ở tiết 2, tiết luyện tập cũng cố. Giáo viên đưa ra nhiều tình huống, hànhvi, mẫu chuyện kể để học sinh hiểu và nhận ra mẫu hành vi đạo đức. Giáo viên cho rằng việc đưa trò chơi học tập vào tiết dạy là quá khó hoặc không thể thực hiện được ở tiểu học nói chung và lớp 4 nói riêng. Với nhận thức đó của giáo viên thì học sinh rèn luyện kỷ năng, mẫu hành vi một cách rập khuôn, máy móc.

doc28 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Ngày: 06/02/2013 | Lượt xem: 3954 | Lượt tải: 8download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Thiết kế một số trò chơi đóng vai ở tiết 2 môn đạo đức lớp 4, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm thiÕt kÕ mét sè trß ch¬i ®ãng vai ë tiÕt 2 m«n ®¹o ®øc líp 4 PhÇn I: Më §Çu Lý do chän ®Ò tµi. Thùc tiÓn cña c«ng t¸c ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc ë tiÓu häc ®· vµ ®ang ®Æt ra vÊn ®Ò cÇn quan t©m ®èi víi c¸c m«n häc nãi chung vµ m«n ®¹o ®øc nãi riªng. Lµm thÕ nµo ®Ó häc sinh tiÕp thu bµi mét c¸ch cã høng thó, chñ ®éng, s¸ng t¹o mang l¹i hiÖu qu¶ cao v× vËy b¶n th©n t«i ®· chän ®Ò tµi s¸ng kiÕn kinh nghiÖm: “ThiÕt kÕ mét sè trß ch¬i ®ãng vai ë tiÕt 2 m«n ®¹o ®øc líp 4” KÕ ho¹ch thùc hiÖn: Thêigian nghiªn cøu ®Ò tµi s¸ng kiªn tõ th¸ng 9 n¨m 2004-> th¸ng 4 n¨m 2005. PhÇn II: Néi dung ®Ò tµi. NhËn thøc cò- gi¶i ph¸p cò. NhËn thøc cò. §¹o ®øc lµ phÐp t¾c th«ng th­êng do x· héi ®Æt ra, quy ®Þnh c¸ch c­ xö gi÷a ng­êi nµy víi ng­êi kh¸c vµ gi÷a tõng ng­êi víi x· héi. Tr­íc ®©y viÖc gi¸o dôc ®¹o ®øc ®¬n thuÇn lµ gi¸o dôc con ng­êi cã ®ñ ®øc ®ñ tµi ®Ó ®¸p øng víi nhu cÇu x· héi hiÖn t¹i. Chñ TÞch Hå ChÝ Minh ®· d¹y “D¹y còng nh­ häc ph¶i chó träng c¶ ®øc lÉn tµi. §øc lµ ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, ®ã lµ c¸i gèc quan träng” §Þnh h­íng ®Ó gi¸o dôc ®¹t môc tiªu ®ã. Do vËy viÖc d¹y ®¹o ®øc cho häc sinh trong tr­êng TiÓu Häc tr­íc ®©y tiÕn hµnh theo mét c¸ch b¾t ®Çu tõ kÓ chuyÖn - §µm tho¹i - kh¸i qu¸t hãa thµnh bµi häc ®¹o ®øc- luyÖn tËp rÌn luyÖn thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc lµm cho chóng trë thµnh b¶n tÝnh tù nhiªn cña c¸ nh©n vµ duy tr× l©u bÒn c¸c thãi quen ®ã ®Ó øng xö ®óng ®¾n mäi mäi hoµn c¶nh. Nh÷ng thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc lµ nh÷ng hµnh ®éng øng x÷ cã ®­îc do ®­îc lÆp ®i lÆp l¹i b»ng luyÖn tËp trong nhiÒu t×nh huèng quen thuéc vµ ®­îc gi¸o viªn xem ®©y nh­ lµ ®­êng mßn trong qu¸ tr×nh gi¶ng d¹y m«n ®¹o ®øc. NhÊt lµ ë tiÕt 2, tiÕt luyÖn tËp còng cè. Gi¸o viªn ®­a ra nhiÒu t×nh huèng, hµnhvi, mÉu chuyÖn kÓ ®Ó häc sinh hiÓu vµ nhËn ra mÉu hµnh vi ®¹o ®øc. Gi¸o viªn cho r»ng viÖc ®­a trß ch¬i häc tËp vµo tiÕt d¹y lµ qu¸ khã hoÆc kh«ng thÓ thùc hiÖn ®­îc ë tiÓu häc nãi chung vµ líp 4 nãi riªng. Víi nhËn thøc ®ã cña gi¸o viªn th× häc sinh rÌn luyÖn kû n¨ng, mÉu hµnh vi mét c¸ch rËp khu«n, m¸y mãc. Gi¶i ph¸p cò. Tõ khi ngµnh gi¸o dôc thùc hiÖn luËt phæ cËp gi¸o dôc (Th¸ng 9 n¨m 1991) gi¸o dôc TiÓu Häc ®· cã nh÷ng khëi s¾c, ®¹t ®­îc nhiÒu thµnh tùu to lín gi¸o dôc toµn diÖn, d¹y ®ñ c¸c m«n häc, t¨ng c­êng gi¸o dôc thÓ chÊt, thÈm mü.... Tuy nhiªn hiÖu qu¶ cña viÖc d¹y häc m«n ®¹o ®øc trong tr­êng TiÓu Häc vÉn ch­a ®¸p øng ®­îc nhu cÇu nhÊt lµ viÖc d¹y ®¹o ®øc tiÕt2. Mçi bµi ®¹o ®øc ë TiÓu Häc ®­îc thùc hiÖn trong 2 tiÕt: tiÕt 1 lµ tiÕt kÓ chuyÖn. TiÕt2 tiÕt thùc hµnh. Nhê tiÕt kÓ chuyÖn häc sinh nhËn ra ®­îc c¸c mÉu hµnh vi vµ c¬ së ®¹o ®øc s¬ ®¼ng cña chóng. Cßn nhê tiÕt thùc hµnh c¸c em ®­îc xem gi¸o viªn biÓu diÔn mÉu hµnh vi råi tõ ®ã c¸c em tËp luyÖn hoÆc cã thÓ tù tËp luyÖn d­íi sù h­íng dÉn cña gi¸o viªn. §èi víi viÖc d¹y ®¹o ®øc tiÕt 2 ë TiÓu Häc nãi chung (líp 4 nãi riªng sö dông kªnh ch÷ lµ chñ yÕu) gi¸o viªn th­êng ®­a ra c¸c t×nh huèng, nh÷ng sù viÖc, nh÷ng mÉu chuyÖn cã liªn quan ®Õn néi dung bµi häc ®Ó häc sinh nghe vµ gi¸o viªn cã thÓ biÓu diÔn mét sè mÉu hµnh vi ®¹o ®øc cho c¸c em xem. Qua ®ã c¸c em suy nghÜ, gi¶i quyÕt vÊn ®Ò b»ng c¸ch tr· lêi c©u hái mµ gi¸o viªn ®­a ra ®Ó ®Þnh h×nh chuÈn mùc ®¹o ®øc theo dông ý cña gi¸o viªn qua bµi d¹y. VÝ dô: Khi d¹y bµi “kh«ng nãi dèi” cña líp 4. gi¸o viªn ®­a ra hµnh vi sau: T×nh huèng 1: Mét h«m, Nam vµ Minh m·i ch¬i trß chuyÖn ®iÖn tö nªn ®Õn giê vµo líp míi nhí ra. Nam bµn víi Minh ch¬i nèt buæi, kh«ng vµo líp häc n÷a, cßn ngµy mai ®Õn líp b¸o víi c« lµ em bÞ èm ®ét ngét nªn kh«ng kÞp xin phÐp. Minh kh«ng nghe, tù ®Õn xin lçi c« gi¸o cßn Nam th× tiÕp tôc ch¬i. Hái: Theo em, trong hai b¹n th× b¹n nµo ®óng, b¹n nµo sai, v× sao?. T×nh huèng 2: B¹n Hµng thÊy ë hiÖu s¸ch b¸n mét quyÓn truyÖn tranh rÊt hay nªn vÒ xin tiªn ®Ó mua. Khi cã tiÒn H»ng kh«ng mua s¸ch mµ l¹i mua quµ ¨n cïng c¸c b¹n. Khi mÑ hái s¸ch H»ng thµnh thËt thó nhËn víi mÑ vµ xin mÑ tha lçi. Hái: ViÖc lµm cña H»ng ®óng sai chç nµo? ViÖc H»ng thó nhËn víi mÑ vµ kh«ng nãi dèi cã lîi g×?...v.v. Víi c¸ch d¹y nµy ë m«n ®¹o ®øc tiÕt 2 tr­íc ®©y cã nh÷ng ­u ®iÓm ®ã lµ gi¸o viªn nghiªn cøu, t×m tßi ®­îc nhiÒu sù viÖc, t×nh huèng, nhiÒu mÉu chuyÖn, nhiÒu mÉu hµnh vi ®¹o ®øc liªn quan ®Õn néi dung bµi häc tr­íc giê lªn líp. Häc sinh biÕt ®­îc nhiÒu t×nh huèng, mÉu hµnh vi ®¹o ®øc còng nh­ nhËn biªt ®óng sai qua nhiÒu t×nh huèng quen thuéc, khai th¸c tèi ®a cã hiÖu qu¶ ®­îc nhiÒu hµnh vi ®¹o ®øc, n¾m b¾t gi¶i quyÕt nhiÒu t×nh huèng theo ®Þnh h­íng ®óng cña gi¸o viªn. Song h¹n chÕ cña c¸ch d¹y nµy ë m«n ®¹o ®øc tiÕt 2 lµ: Mét tiÕt häc cã c¸i g× ®ã kh«ng tho¶i m¸i, mang tÝnh ¸p ®Æt, gß Ðp, kh« khan. Gi¸o viªn lµm viÖc nhiÒu, häc sinh kh«ng mÊy h­íng thó, thËm chÝ thÊy nhµm ch¸n. §èi t­îng häc chØ lÜnh héi ®­îc c¸c t×nh huèng, sù viÖc tõ ng­êi d¹y, kh«ng cã c¬ héi ®Ó tù m×nh thö nghiÖm chÝnh m×nh trong vµi t×nh hu«ng ®ã ®Ó dÔ dµng nhËn ra vÊn ®Ò. B. NhËn thøc míi – Gi¶i ph¸p míi. I) NhËn thøc míi. Nh­ ta ®· biÕt môc tiªu gi¸o dôc tronh thêi kú ®æi míi lµ ®µo t¹o con ng­êi ViÖt Nam ph¸t triÓn toµn diÖn, cã ®¹o ®øc, tri thøc, cã søc khoÎ thÈm mÜ vµ nghÒ nghiÖp tr­ëng thµnh víi lý t­ëng ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi phï hîp víi nhu cÇu n©ng cao gi¸o dôc trong giai ®o¹n míi. §µo t¹o con ng­êi míi, héi nhËp céng ®ång thÕ giíi, g×n gi÷ vµ ph¸t huy b¶n s¾c d©n téc. Ngµy nay trªn thÕ giíi, bªn c¹nh viÖc tæ chøc thùc hiÖn c¸c qu¸ tr×nh gi¸o dôc ®¹o ®øc theo truyÒn thèng, ng­êi ta ®· chó ý ph¸t triÓn, lµm phong phó thªm néi dung nh©n c¸ch ®¹o ®øc cho con ng­êi ë mét b×nh diÖn réng vµ bao qu¸t h¬n. Cïng víi sù ph¸t triÓn tiÕn bé cña x· héi, ®¹o ®øc cã sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn. Chóng ta kh«ng “bÞa” ra c¸c quan niÖm ®¹o ®øc “®éc ®¸o” riªng cña m×nh mµ chän läc, kÕ thõa c¸c quan niÖm ®¹o ®øc cña c¸c thêi ®¹i tr­íc kia, c¶i biÕn nã, lo¹i bá nh÷ng yÕu tè cò kû, lçi thêi. G×n gi÷ vµ ph¸t triÓn nh÷ng g× phï hîp víi c¸c quan hÖ kinh tÕ míi, phï hîp víi vÞ trÝ cña giai cÊp, cña nh©n d©n trong mét giai ®o¹n lÞch sö cô thÓ. Gi¸o dôc ®¹o ®øc lµ mét mÆt gi¸o dôc cÇn ph¶i ®Æc biÖt coi träng. NghÞ quyÕt trung ­¬ng II- kho¸ 8 ®· nªu râ nhiÖm vô, môc tiªu c¬ b¶n cña gi¸o dôc trong thêi kú c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n­íc. §ã lµ nh»m x©y dùng nh÷ng con ng­êi lý t­ëng g¾n bã víi ®Êt n­íc, víi chñ nghÜa x· héi , gi÷ v÷ng môc tiªu x· héi chñ nghÜa. Muèn ®¹t ®­îc nhiÖm vô, môc tiªu c¬ b¶n nµy ngoµi viÖc n©ng cao kiÕn thøc cho häc sinh th× viÖc n©ng cao chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ gi¸o dôc ®¹o ®øc cho häc sinh lµ ®ßi hái th­êng xuyªn cña c«ng t¸c gi¸o dôc, ®ång thêi ®ßi hái cÊp thiÕt viÖc n©ng cao chÊt l­îng gi¸o dôc hiÖn nay. NhÊt lµ hiÖn nay vÊn ®Ò ®¹o ®øc cña thÕ hÖ trÎ kh«ng chØ lµ mét vÊn ®Ò cña mét ®Êt n­íc mµ lµ vÊn ®Ò mang tÝnh toµn cÇu cña thêi ®¹i, lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó b¶o vÖ sù sèng cßn vµ t­¬ng lai cña loµi ng­êi (Au re llo peccei- Mét tr¨m trang viÕt vÒ t­¬ng lai – suy nghÜ cña chñ tÞch c©u l¹c bé Roma- paris 1981). Chóng ta ®Òu biÕt häc sinh tiÓu häc cßn ng©y th¬, hån nhiªn nh­ tê giÊy tr¾ng. Nh÷ng dÊu Ên ë tr­êng TiÓu Häc cã ¶nh h­ìng s©u s¾c ®Õn c¶ cuéc ®êi cña häc sinh chÝnh v× vËy mµ viÖc gi¸o dôc ®¹o ®øc ë TiÓu Häc rÊt ®­îc coi träng. Môc tiªu gi¸o dôc ®¹o ®øc ë tr­êng TiÓu Häc lµ båi d­ìng cho häc sinh c¬ së vÒ ®¹o ®øc. §ã lµ c¬ së h×nh thµnh con ng­êi lu«n lu«n t«n träng ng­êi kh¸c (ë nhµ, ë tr­êng, ë n¬i c«ng céng, trong x· héi) con ng­êi lu«n lu«n phÊn ®Êu, b¶o vÖ, x©y dùng mét nÒn v¨n ho¸ giµu tÝnh con ng­êi, mét x· héi vµ mét ®Êt n­íc d©n chñ, giµu m¹nh h¹nh phóc. Lµm cho häc sinh hiÓu vµ nhËn thÊy r»ng cÇn lµm cho c¸c hµnh vi øng xö cña m×nh phï hîp víi lîi Ých x· héi. biÕn kiÕn thøc ®¹o ®øc thµnh niÒm tin ®¹o ®øc. Båi d­ìng t×nh c¶m ®¹o ®øc tÝch cùc vµ bÒn v÷ng, cã phÈm chÊt, ý chÝ ...vv. ®Ó ®¶m b¶o cho hµnh vi ®¹o ®øc lu«n lu«n nhÊt qu¸n víi yªu cÇu ®¹o ®øc. RÌn luyÖn thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc lµ mét vÊn ®Ò quan träng lµm cho chóng trë thµnh b¶n tÝnh tù nhiªn cña c¸ nh©n vµ duy tr× l©u dµi c¸c thãi quen ®ã ®Ó øng xö ®óng ®¾n trong mäi hoµn c¶nh. Trong thùc tÕ cuéc sèng hiÖn nay vÊn ®Ò ®¸ng lo ng¹i vµ ®ang lµ mèi quan t©m cña toµn x· héi lµ häc sinh ch­a nhËn biÕt ®­îc chuÈn mùc ®¹o ®øc. Qua mét sè sù viÖc, vô viÖc ®­îc nªu trªn b¸o chÝ nh­ häc sinh hµnh hung thÇy c« gi¸o, hµnh hung nh÷ng ng­êi lín tuæi , cã nh÷ng hµnh vi c­ xö kh«ng ®Ñp víi b¹n bÌ, víi ng­êi th©n trong gia ®×nh. Ta thÊy r»ng vÉn cã mét sè em cã nh÷ng hµnh vi ®¹o ®øc suy tho¸i mµ chóng ta kh«ng thÓ chÊp nhËn ®­îc. Ngay c¶ trong líp 4 do t«i chñ nhiÖm vÉn cßn mét sè Ýt häc sinh ch­a biÕt chµo hái lÔ phÐp, th­a g÷i khi gÆp thÇy c« gi¸o, ch­a biÕt c¶m ¬n khi ®­îc ng­êi kh¸c gióp ®ë, ch­a biÕt c­ xö ®óng mùc víi anh em, cha mÑ, b¹n bÌ, víi ng­êi xung quanh. Cã em cßn nãi tôc víi nhau khi tranh luËn mÆc dï nh÷ng c©u nãi ®ã chØ tranh luËn b×nh th­êng th«i, nh­ng nh÷ng lêi ®ã ta kh«ng kÞp thêi gi¸o dôc ®Þnh h­íng ®óng cho c¸c em th× nã sÎ ®i theo ®­êng mßn, ¨n s©u vµo c¸c em khi lín rÊt khã s÷a. Nh­ «ng cha ta th­êng nãi “Lêi nãi ch¼ng mÊt tiÒn mua lùa lêi mµ nãi cho võa lßng nhau”. Nh÷ng lêi nãi ®ã khã nghe mµ cho ng­êi bùc tøc ®«i khi kh«ng chÞu ®ùng ®­îc g©y xÝch mÝch chØ v× nh÷ng c©u nãi thiÕu lÞch sù, tÕ nhÞ th× thËt lµ ®¸ng tiÕc. §ã lµ mét phÇn do c¸c em quen miÖng mét phÇn ch­a nhËn thøc rá ®­îc c¸i nghu hiÓm, c¸i ®óng c¸i sai qua c¸ch nãi n¨ng, qua viÖc lµm cña m×nh. C¸c em ch­a tËp thµnh thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc. Mét thùc tÕ n÷a lµ c¸c em ch­a cã høng thó trong giê häc. C¸c em thÊy giõo häc ®¹o ®øc cßn gß Ðp, nÆng nÒ vµ nhµm ch¸n v× thÕ c¸c em tiÕp thu kiÕn thøc mét c¸ch thô ®éng qua c¸c mÉu hµnh vi ®­îc nªu trong s¸ch gi¸o khoa, qua mét sè t×nh huèng, mÉu chuyÖn cña gi¸o viªn ®­a ra. Do vËy c¸c em n¾m bµi mét c¸ch hêi hît, kh«ng ch¾c ch¾n, cã em häc ®ã råi bá ®ã kh«ng nhí g×. Cô thÓ häc sinh biÓu hiÖn trong giê nh­ sau. Tæng sè häc sinh Cã høng thó B×nh Th­êng Kh«ng høng thó 35 8 7 20 §Ó ®¹t ®­îc môc tiªu ®ã vµ ®ång thêi ®Ó kh¾c phôc ®­îc thùc tÕ d¹y ®¹o ®øc hiÖn nay ë tr­êng vÊn ®Ò ®Æt ra ®èi víi chóng ta - nh÷ng ng­êi gi¸o viªn lµ lµm sao ®Ó c¸c em nhËn thøc ®­îc nh÷ng tri thøc vÒ chuÈn mùc ®¹o ®øc ®Ó h×nh thµnh ë c¸c em ý thøc ®¹o ®øc, båi d­ìng t­ t­ëng t×nh c¶m ®¹o ®øc, rÌn luyÖn thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc cho häc sinh. §©y lµ mèi quan t©m, lo l¾ng hµng ®Çu cña tÊt c¶ gi¸o viªn TiÓu Häc còng nh­ c¸ nh©n t«i. §Æc biÖt lµ viÖc rÌn luyÖn thãi quen hµnh vi ®¹o ®øc cña häc sinh. ChÝnh sù quan t©m, lo l¾ng nµy ®· thóc ®Èy t«i suy nghÜ: CÇn ph¶i lµm g× ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ d¹y häc m«n ®¹o ®øc, gióp c¸c em ph¸t triÓn nh©n c¸ch, trë thµnh c«ng d©n tèt cña ®Êt n­íc. T«i thÊy r»ng víi ®Æc ®iÓm t©m sinh lý cña häc sinh TiÓu Häc c¸c em rÊt thÝch ho¹t ®éng vui ch¬i v× vËy qua viÖc “Ch¬i mµ häc” C¸c em sÎ nhËn thøc ®­îc hµnh vi chuÈn mùc ®¹o ®øc mét c¸ch cã hiÖu qu¶, nhÊt lµ th«ng qua c¸c trß ch¬i. §Æc biÖt lµ trß ch¬i ®ãng vai, c¸c em võa ph¸t triÓn ®­îc tÝnh s¸ng t¹o cña m×nh võa tiÕp thu vµ h×nh thµnh thãi quen ®¹o ®øc mét c¸ch tù nhiªn nh­ lµ ®iÒu ph¶i cã. NhÊt lµ häc sinh líp 4 rÊt thÝch ®­îc thö vai trong trß ch¬i. Lµ mét gi¸o viªn TiÓu Häc t«i rÊt t©m ®¾c víi viÖc ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc hiÖn nay mµ ®Æc biÖt lµ d¹y häc d­íi h×nh thøc tæ chøc c¸c trß ch¬i. T«i lu«n tr¨n trë suy nghÜ lµm thÕ nµo ®Ó d¹y häc theo ph­¬ng ph¸p nµy nh­ng nh÷ng trß ch¬i ph¶i dÔ chuÈn bÞ, dÔ thùc hiÖn mµ mang l¹i hiÖu qu¶ cao ®ã lµ ®iÒu t«i h»ng mong muèn. II/ Gi¶i ph¸p míi N¨m häc 2004-2005 t«i lµ gi¸o viªn tr­îc tiÕp gi¶ng d¹y líp 4 – líp ch­a thay s¸ch. Nhê sù gióp ®ì, chØ ®¹o s¸t ®óng cña ban l·nh ®¹o, phô tr¸ch chuyªn m«n cña tr­êng tõng b­íc ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc theo ®Þnh h­íng, c«ng cuéc ®æi míi gi¸o dôc mµ ®¶ng vµ nhµ n­íc ta hiÖn nay ®ang triÓn khai vµ thùc hiÖn. ¸p dông ph­¬ng ph¸p d¹y häc míi t«i m¹nh d¹n ®­a ra gi¶i ph¸p trong viÖc d¹y ®¹o ®øc tiÕt 2 líp 4. Nh­ chóng ta ®· biÕt mçi bµi ®¹o ®øc ®­îc thùc hiÖn trong hai tiÕt. TiÕt 1 cung cÊp cho häc sinh nh÷ng tri thøc vµ chuÈn mùc hµnh vi ®¹o ®øc cô thÓ, x©y dùng biÓu t­îng, khai th¸c ý nghÜa, x©y dùng ®éng c¬ h­íng dÉn hµnh vi ®¹o ®øc cho häc sinh. TiÕt hai lµ tiÕt thùc hµnh gióp häc sinh luyÖn tËp còng cè c¸c kiÕn thøc ®· häc ë tiÕt 1 vµ rÌn luyÖn kû n¨ng øng xö theo chuÈn mùc hµnh vi ®¹o ®øc. TiÕt 2 cã ý nghÜa quan träng v× ë tiÕt nµy häc sinh ph¶i ®­îc luyÖn tËp th­êng xuyªn, liªn tôc cã hÖ th«ng ®Ó kiÕn thøc ®¹o ®øc trë thµnh kû n¨ng kû x¶o. Muèn häc sinh cã thÓ luyÖn tËp kû n¨ng øng xö mét c¸ch tù nhiªn c¸c hµnh vi chuÈn mùc, n¾m ch¾c kiÕn thøc, t«i ®· dùa vµo ®Æc ®iÓm t©m sinh lý cña häc sinh lµ thÝch ho¹t ®éng vui ch¬i ®Ó thiÕt kÕ trß ch¬i ®ãng vai phï hîp víi néi dung tõng bµi. C¸c trß ch¬i nµy chñ yÕu lµ ®­îc thùc hiªn trong tÕt 2- Thùc hµnh còng cè. Trong thêi gian d¹y tõ ®Çu n¨m ®Õn nay ë mçi bµi d¹y t«i ®Òu thiÕt kÕ trß ch¬i ®ãng vai. C¸ch tiÕn hµnh nh­ sau: Gi¸o viªn nªu rá tªn trß ch¬i, néi dung vµ c¸ch thøc ch¬i, yªu cÇu ®èi víi tõng vai (thÓ hiÖn hµnh ®éng th¸i ®é phï hîp) quy t¾c ch¬i, luËt ch¬i, thêi gian ch¬i. Gi¸o viªn ph©n vai cho häc sinh- Häc sinh n¾m ®­îc yªu cÇu ch¬i vµ nhËp vai. Häc sinh thùc hiÖn trß ch¬i- Gi¸o viªn theo dâi (nh¾c nhë nÕu thÊy cÇn thiÕt). Chó ý: §Ó c¸c em ph¸t huy tÝnh tÝch cùc chñ ®éng s¸ng t¹o cña m×nh. §¸nh gi¸ sau khi ch¬i. + Häc sinh nhËn xÐt qua trß ch¬i cho häc sinh th¶o luËn nhËn ra ý nghÜa gi¸o dôc trß ch¬i (Gi¸o viªn nªu mét sè c©u hái ®Þnh h­íng gîi ý nÕu cÇn). + Gi¸o viªn nhËn xÐt - ®¸nh gi¸. ** Cã mét sè t×nh huèng gi¸o viªn chØ nªu ra, häc sinh tù t×m ra lêi tho¹i cña tõng vai ®Ó nhËp vai. Tr­êng hîp nµy gióp häc sinh ph¸t triÓn tÝnh s¸ng t¹o say mª nghÖ thuËt, cã vèn sèng thùc tÕ. Sau ®©y lµ mét sè trß ch¬i do t«i thiÕt kÕ Bµi 1: Kiªn tr× bÒn bØ trong häc tËp. Tªn trß ch¬i: QuyÕt t©m häc tèt. C¸c vai: An,B×nh. An: Ngåi (lµm bµi tËp) ë gãc häc tËp . B×nh: (VÏ mÆt hín hë) xuÊt hiÖn. Chµo cËu! An nµy tèi nay, ë s©n vËn ®éng cã ®éi v¨n nghÖ cña x· biÓu diÔn v¨n nghÖ ®Êy, chóng m×nh ®i xem nhÐ. An: Chµ thÝch nhÜ! Nh­ng tí gi¶i ch­a xong mÊy bµi tËp. Bµi tËp c« gi¸o ra lÇp nµy khã qu¸. B×nh: Cø ®i xem, tý n÷a vÒ cËu l¹i lµm tiÕp. Bá xem buæi v¨n nghÖ nµy th× tiÕc l¾m, l©u l¾m råi míi cã. An: Tí sî ®i xem vÒ muén th× kh«ng lµm bµi kÞp. B×nh: Hay lµ thÕ nµy, bµi nµy tí lµm xong lóc chiÒu, chèc n÷a vÒ qua nhµ tí lÊy bµi vÒ mµ chÐp xong ngay Êy mµ. An: (L­ìng lù råi quyÕt ®Þnh) Th«i cËu chÞu khã ®i xem mét m×nh nhÐ c¶m ¬n ®· rò tí tí xin lçi tí kh«ng thÓ ®i xem v¨n nghÖ khi ch­a lµm xong bµi c« ra. B×nh: (vÏ mÆt tiu nghÜu) nãi: §µnh vËy th«i - chµo cËu. + C©u hái nhËn xÐt. Qua trß ch¬i em th©y trong häc tËp b¹n An lµ ng­êi nh­ thÕ nµo? V× sau em biÕt. Hµnh ®éng ®ã cña An nãi lªn ®iÒu g×? Em cÇn häc tËp b¹n nµo? V× sao?. Bµi 2: TÝch cùc tham gia c«ng viÖc chung. Tªn trß ch¬i “BÝ quyÕt sai lÇm”. C¸c vai c¶nh (Líp tr­ëng) D­¬ng, §«ng, Hoa C¶nh: (B­íc vµo líp) Chµo c¸c b¹n m×nh muèn trao ®æi víi c¸c b¹n viÖc nµy. Nh­ chóng ta ®· biÕt ®éi ®· ph¸t ®éng phong trµo “s¹ch t­êng ®Ñp líp” ngµy mai tæ chøc h¼n mét bu«Ø cho c¸c líp lµm vÖ sinh s©n tr­êng líp häc. Líp nµo lµm tèt cã th­ëng chóng ta bµn kÕ ho¹ch cho ngµy mai nhÐ. D­¬ng: (Cã ý kiÕn) chóng ta tËp trung lµm sao ®Ó líp m×nh ®Ñp s¹ch sÎ lµ ®­îc võa ®­îc khen th­ëng l¹i khoÎ mäi ng­êi. §«ng: (gi¬ tay lªn) ®¾c chÝ nãi: §óng ®Êy chØ cÇn lµm cho phßng häc cho chóng ta s¹ch sÎ ®Ñp m¾t lµ ®­îc. Trªn s©n tr­êng mÆc kÖ c¸c líp hä lµm lÊy. §«ng thÕ nay lµm sao biÕt líp nµo lµm, líp nµo kh«ng mµ sî. Hoa: C¸c cËu nghÜ thÕ lµ kh«ng ®óng ®©u, ai còng nh­ c¸c cËu th× ai lµm vÖ sinh trªn s©n tr­êng ®©y. VÖ sinh s©n tr­êng lµ viÖc chung, mang l¹i vÎ ®Ñp, n¬i ch¬i tho¸ng m¸t, s¹ch sÎ cho mçi chóng ta. V× vËy mçi chung ta, ai còng ph¶i tham gia c«ng viÖc chung nµy mét c¸ch tÝch cùc. C¶nh: Hoa nãi ®óng ®Êy c¸c b¹n ¹! Chóng m×nh sÎ cïng nhau lµm thËt tèt nhÐ. + C©u hái nhËn xÐt. Trong ba b¹n b¹n nµo cã suy nghÜ vÒ tham gia c«ng viÖc chung ch­a ®óng?. NÕu lµ em em cã suy nghÜ gièng b¹n nµo? V× sao?. Bµi 3: §óng giê trong sinh ho¹t chung. Tªn trß ch¬i: Ng­êi ®óng giê. C¸c vai: Bè H»ng: §i c«ng t¸c xa vÒ. H»ng: Phô tr¸ch chung buæi lao ®éng. H»ng: §ang chuÈn bÞ ®ãng c÷a ®Ó ®i lao ®éng. Bè H»ng: (Tay x¸ch cÆp) b­íc gÇn bªn H»ng: “H»ng ¬i bè ®· vÒ råi”. H»ng: (NÐt mÆt mõng rì) A bè ®· vÒ con chµo bè. Bè ®i c«ng t¸c vÒ cã khoÎ kh«ng ¹? Bè cã mua quµ cho con kh«ng?. Bè: Bè vÉn khoÎ lµm sao quªn quµ cña con ®­îc. Con chuÈn bÞ ®i ®©u mµ ®ãng cöa thÕ. H»ng: Th­a bè chiÒu nay líp con lao ®éng. MÑ th× ®i lµm ch­a vÒ (H»ng l­ìng lù hay lµ con ë nhµ ch¬i víi bè nh¸) . Bè: Con cø ®i lao ®éng víi c¸c b¹n cho ®óng giê tèi vÒ bè con m×nh sÎ nãi chuyÖn. H»ng: Con xin v©ng lêi bè (Tay cÇm xÎng) Con chµo bè, con ®i lao ®éng kÎo muén, c¸c b¹n chê. Tèi vÒ con nhËn quµ cña bè nhÐ (Råi H»ng b­íc nhan ra khái nhµ). Bè: (c­êi tñm tØm) õ, con ®i nhÐ!. + C©u hái nhËn xÐt: Qua trß ch¬i em thÊy viÖc lµm cña H»ng chøng tá ®iÒu g×? Em cã nªn häc tËp H»ng kh«ng? V× sao? Bµi 4: Kh«ng nãi dèi. Tªn trß ch¬i. §iÒu b¹n nªn lµm. C¸c vai Thanh , Thuý, MÑ Thanh. Hai b¹n Thanh vµ Thuý trªn ®­êng ®i häc vÒ ®ang trß chuyÖn víi nhau. Thanh: H«m nay m×nh bÞ ®iÓm 2 vµ c« gi¸o ghi sæ liªn l¹c b¸ovÒ cho gia ®×nh. Thuý: CËu ph¶i tr×nh sæ víi bè mÑ vµ s÷ ch÷a, cè g¾ng häc tèt ®Ó kh«ng bÞ ®iÓm kÐm n÷a. Thanh: Nh­ng nh­ vËy mÑ m×nh sÎ buån l¾m, bè m×nh l¹i hay ®¸nh n÷a minh sî l¾m. Thuý: C« gi¸o ®· d¹y chóng ta lµ kh«ng ®­îc nãi dèi c¬ mµ. NhÊt ®Þnh cËu ph¶i nãi thËt víi bè mÑ. §ã lµ ®iÒu nªn lµm. Thanh: (VÏ mÆt buån) õ minh sÎ lµm theo lêi khuyªn cña b¹n. Hai ban cïng vÒ nhµ Thanh, gÆp mÑ Thanh. Thanh: Con chµo mÑ ¹. Thuý: Ch¸u chµo b¸c ¹!. MÑ thanh: MÑ chµo con, B¸c chµo ch¸u. Hai ®­a h«m nay häc cã giái kh«ng?. Thanh: (VÏ hèi lçi) con xin lçi mÑ v× kh«ng lµm bµi tËp vÒ nhµ nª con nhËn ®iÓm 2 vµ c« gi¸o g÷i sæ liªn l¹c vÒ cho bè mÑ ®©y ¹ Thanh ®­a sæ b»ng hai tay cho mÑ. MÑ Thanh: (D¬ tay cÇm sæ ra xem) con thµnh thËt kh«ng nãi dèi lµ tèt. ChØ cã thËt thµ nhËn lçi míi thµnhc«ng ®­îc mÑ tha lçi cho con nh­ng tõ nay ph¶i ch¨m chØ häc tËp ®Êy nhÐ. Thanh: Con c¶m ¬n mÑ, con høa sÎ häc tèt ®Ó bè mÑ vui lßng. + C©u hái nhËn xÐt: Qua trß ch¬i em thÊy b¹n thanh lµ ng­êi nh­ thÕ nµo?. B¹n thanh cã ®¸ng khen ngîi kh«ng? V× sao?. Em ®· cã lÇn bÞ ®iÓm kÐm nh­ b¹n Thanh ch­a? Khi bÞ ®iÓm kÐm em ®· lµm g×? Em thÊy viÖc lµm cña m×nh nh­ thÕ ®óng hay sai? V× sao? Bµi 5: Bªnh vùc b¹n yÕu. Tªn trß ch¬i: Ng­êi b¹n míi. C¸c vai: Nhung, Th¾ng, HiÕu vµ mét tèp 3 ®Õn 5 b¹n. Trªn ®­êng ®i häc vÒ, Th¾ng võa ®i võa suy nghÜvÒ bµi to¸n khã h«m nay (lÈm bÈm) – (Tuæi mÑ ba phÇn tuæi con....) bæng nghe phÝa tr­íc cã tiÕng c¶i nhau vµ cã mÊy b¹n xung quanh. Th¨ng: §i nhanh tíi võa nghe tiÕng nãi tôc cña mét b¹n trai (B¹n hiÕu), Th¸i ®é hung h¨ng muèn ®¸nh 1 b¹n g¸i (B¹n nhung). Th¾ng: (Nghiªm dong) dõng tay, chuyÖn g× mµ lín tiÕng thÕ? HiÕu: Nã ra vÏ ta ®ay lµ giái, h«m lµm bµi kiÓm tra tao xem nã kh«ng cho, b©y giê tao bÞ ®iÓm 2, tao cho mét trËn cho mÊt tÝnh tù hµo ®i. C¶ tèp: §¸nh cho mÊt kiªu ®i. Nhung: kh«ng ph¶i ®©u, m×nh kh«ng sai, b×nh th­êng h»ng ngµy m×nh ®· bµy cho b¹n Êy häc, nhiÒu lóc b¹n Êy chØ thÝch ch¬i. C« gi¸o b¶o khi lµm bµi kiÓm tra tuyÖt ®èi kh«ng ®­îc cho b¹n nh×n bµi. Minh kh«ng cho b¹n chÐp bµi kiÓm tra thÕ lµ b¹n g©y sù ®ßi ®¸nh. Th¾ng: (Nghiªm mÆt nh×n th¼ng vµo hiÕu vµ tôi b¹n) CËu lµm nh­ thÕ cã ®¸ng mÆt con trai kh«ng? ®õng cËy m×nh tîn mµ b¾t n¹t b¹n g¸i. Tõ nay bá c¸i lèi b¾t n¹t ng­êi kh¸c mét c¸ch v« lý ®i. Muèn ®¹t ®iÓm cao ph¶i chÞu khã mµ häc. HiÕu vµ tèp b¹n: (Cói mÆt) ®i nhanh vÒ phÝa tr­íc. Nhung: M×nh c¶m ¬n b¹n. Th¾ng vµ Nhung cïng r¶o b­íc ®i vÒ. + C©u hái nhËn xÐt: Ai lµ ng­êi ®¸ng bÞ chª tr¸ch ? v× sao?. Em häc tËp ai? V× sao? NÕu em lµ hiªu em sÎ lµm g×? Bµi 6: GÇn gòi gióp ®ì thÇy c« gi¸o. Tªn trß ch¬i: C« gi¸o èm. C¸c vai: Trang trong vai c« gi¸o èm- ngåi cói mÆt ë bµn . Häc sinh c¶ líp. Gi¸o viªn ®­a ra t×nh huèng. Trong suèt tiÕt häc to¸n c« gi¸o g¾ng gi¶ng bµi thËt ®Çy ®ñ ®Õn víi c¸c em song c« rÊt mÖt. Trèng b¸o hiÖu giê ra ch¬i, nh­ mäi h«m c« gi¸o chµo c¶ líp, dÆn c¸c em ch¬i ngoan r«i ®i lªn v¨n phßng tr­êng. Nh­ng h«m nay th× kh«ng, c« cho c¸c em ra ch¬ivµ im lÆng cói mÆt xuèng bµn tr«ng mÖt l¾m. Gi¸o viªn: Lóc ®ã em sÎ lµm g× ®Ó gióp ®ë, ®éng viªn c« gi¸o. Häc sinh xung phong nhËp vai gióp ®ë, s¨n sãc c« gi¸o. (Cho nhiÒu em ®­îc thùc hiÖn viÖc gióp ®ë s¨n sãc c« bÞ èm, lÇn l­ît tõng em hoÆc vµi ba em cïng lóc). * CÇn ChÈn bÞ dông cô ch¬i nh­: Cèc n­íc, dÇu phËt linh, qu¹t..vv. + C©u hái nhËn xÐt. Em thÊy c¸c b¹n ®· ch¨m sãc c« gi¸o èm nh­ thÕ nµo? ViÖc lµm ®ã cña c¸c b¹n chóng tá ®iÒu g×? Em cã lµm ®­îc nh­ c¸c b¹n kh«ng?. Bµi 7: Gi÷ lêi høa. Tªn trß ch¬i: QuyÓn truyÖn hay. C¸c vai: Minh (Ng­êi cã quyÓn Sæ). Nam: B¹n c©u c¸ cña Minh. Tr­êng: ng­êi cã quyÓn truyÖn hay. Mét ngµy chñ nhËt, minh vµ Nam ®i c©u c¸. Trªn ®­êng ®i (Hai b¹n trªn vai v¸c hai cÇn c©u) Nam nãi víi Minh: H«m nay cè g¾ng c©u ®­îc nhiÒu c¸ ®­a vÒ, mét Ýt mÑ nÊu cßn l¹i m×nh sÎ b¸n mua mét quyÓ sæ dµy ®Ó lµm bµi tËp to¸n cho l©u hÕt. Minh: §­îc chung ta sÎ cè g¾ng c©u thËt nhiÒu c¸. Cßn quyÓ sæ dµy cËu cÇn m×nh sÎ tÆng, víi ®iÒu kiÖn cËu ph¶i dµnh ®ù¬c nhiÒu ®iÓm 10 ®Êy!. Nam: (nÐt mÆt vui mõng) m×nh c¶m ¬n cËu, m×nh sÏ cè g¾ng khi c©u ®­îc c¸ vÒ, ®Õn ®­êng rÏ hai b¹n chia tay nhau vÒ hai ng·. Minh gÆp Tr­êng trªn tay cÇm quyÓn truyÖn. Minh: (gi¬ tay cÇm quyÓn truyÖn cña Tr­êng vÏ bÊt ngê) cËu cã quyÓn truyÖn hay thËt, m×nh còng ®ang t×m mua. Tr­êng: C©u cã quyÓn sæ dµy rÊt ®Ñp, ®óng kh«ng? CËu thÝch m×nh ®æi cho ®Êy. Minh: (VÎ mÆt hín hë toan ®ång ý, liÒn chît nghÜ ®Õn m×nh ®· høa tÆng Nam vµ nãi) §óng, m×nh rÊt thÝch quyÓn truyÖn nµy nh­ng lÊy quyÓn sæ cña m×nh ®æi th×o kh«ng ®­îc, m×nh ®· høa cho Nam råi. Tr­êng: CËu thËt lµ, m×nh nãi cho nh­ng b©y giê m×nh ®æi ®Ó lÊy quyÓn truyÖn mµ m×nh ®ang t×m mua ch­a ®­îc, Nam kh«ng tr¸ch cËu ®©u. Minh: B¹n Êy tr¸ch hay kh«ng m×nh kh«ng quan t©m. M×nh ®· høa råi nhÊt ®Þnh m×nh sÏ tÆng cËu Êy. C©u hái nhËn xÐt: C¸c em thÊy c¸c b¹n biÓu diÔn nh­ thÕ nµo? Trong 3 b¹n ai lµ ng­êi ®¸ng khen? V× sao?. NÕu em lµ Minh em sÏ lµm g×?. Bµi 8: TiÕt kiÖm tiÒn cña. Tªn trß ch¬i : Phãng viªn pháng vÊn. C¸c vai: Minh Trang: phãng viªn. C¶ líp häc sinh: kh¸n gi¶ (®Òu ®­îc pháng vÊn). Minh Trang: (B­íc tõ c÷a líp vµo tay d¬ lªn chµo kh¸n gi·) Xin chµo c¸c b¹n t«i lµ phãng viªn nhµ b¸o nhi ®ång ®­îc biÕt líp c¸c b¹n cã nhiÒu thµnh tÝch trong viÖc tiÕt kiÖm tiÒn cña t«i ®Õn ®ay xin ®­îc pháng vÊn c¸c b¹n. Minh Trang: (CÇm MIC) ®Õn gÇn mét häc sinh chµo b¹n tªn b¹n lµ g×? Häc sinh: (kh¸n gi¶) tr¶ lêi. Minh Trang: Lµ mét häc sinh b¹n ®· lµm g× ®Ó tiÕt kiÖm tiÒn cu¶?. Häc sinh: ( ®­îc pháng vÊn) T«i gi÷ g×n s¸ch vë cÈn thËn kh«ng bÞ mÊt s¸ch hay ®Ó s¸ch bÞ r¸ch. Minh trang: (§Õn chæ mét häc sinh kh¸c) thÕ cßn cËu, cËu ®· lµm g× ®Ó tiÕt kiÖm tiÒn cña. Häc sinh: (Kh¸n gi¶) t«i gi÷ bót th­íc cÈn thËn kh«ng ®Ó mÊt hay g¶y.... Minh trang: (§Õn chæ mét häc sinh kh¸c) ë líp b¹n ®· lµm g× ®Ó tiÕt kiÖm tiÒn cña?. Häc sinh: T«i cã thãi quen khi mäi ng­êi ra ch¬i lµ t«i t¾t qu¹t ®iÖn hÓ cã b¹n nµo trÌo lªn bµn ghÕ lµ t«i nh¾c nhë. Minh Trang: Chµo b¹n, b¹n tªn lµ g×? Häc sinh: (kh¸n gi¶) tr¶ lêi: Minh trang: ë gia ®×nh b¹n lµm g× ®Ó tiÕt kiÖm tiÒn cña? Häc sinh: Ra khái nhµ lµ t«i t¾t bãng ®Ìn, t«i kh«ng xin bè mÑ tiÒn ®Ó mua nh÷ng thø kh«ng cÇn thiÕt l¾m mµ chØ mua nh÷ng g× cÇn thiÕt nhÊt. Minh trang: (§Õn chæ häc sinh kh¸c) cßn b¹n b¹n ®· lµm g× ®Ó tiÕt kiÖm tiÒn cña. Häc sinh: T«i mÆc quÇn ¸o rÊt gi÷ g×n, kh«ng trÌo c©y, nghÞch ngîm ®Ó quÇn ¸o lu«n ®­îc bÒn ®Ñp. QuÇn ¸o bÞ ®øt chØ t«i may l¹i (nh­ c« gi¸o ®· bµy) ®Ó mÆc. Kh«ng ®ßi bè mÑ mua quÇn ¸o míi. C©u hái nhËn xÐt. §Ó tiÕt kiÖm ®­îc tiÒn cña mét c¸ch phï hîp c¸c b¹n ®· nãi lªn viÖc lµm cña m×nh nh­ thÕ ®óng ch­a? Ngoµi ra em cã c¸ch nµo ®Ó tiÕt kiÖm tiÒn cña n÷a kh«ng? H·y nãi râ c¸ch cña m×nh?. Bµi 9: TiÕt kiÖm thêi giê. Tªn trß ch¬i: C« bÐ ham ch¬i. C¸c vai: MÑ, Mai (ChÞ), §µo (em). §Çu giê chiÒu ®i lµm mÑ dÆn hai chÞ em ë nhµ häc bµi råi chÞ nÊu c¬m, em quÐt dän nhµ cöa. MÑ ®i råi hai chi em v©ng lêi vµo bµn häc mét lóc sau §µo häc bµi xong vµ em nãi v¬Ý chÞ. §µo: (Tay gÊp s¸ch) ChÞ ¬i em häc bµi xong råi em ®i ch¬i tý råi vÒ. ChÞ: Em cßn viÖc quÐt dän nhµ cöa n÷a c¬ mµ. §µo: Em biÕt råi, chÞ yªn t©m, giê cßn sím,em ®i ch¬i tý råi quÐt còng ch­a muén, MÑ ch­a vÒ ®©u, nãi råi §µo ch¹y ngay ra khái nhµ. Mai: Lµm bµi tËp xong vµo nÊu c¬m ngay kÎo mÑ vÒ ch­a cã c¬m ¨n, c¬m n­íc s¾p xong vÉn ch­a thÊy em vÒ. Võa lóc ®ã MÑ ®i lµm vÒ. MÑ: (Nhµ cöa ch­a quÐt) hái em ®©u con vµ mÑ tay cÇm chæi quÐt nhµ. §µo: (Võa lóc ®ã) hít h¶i ch¹y vÒ nhµ em ®øng s÷ng ng­êi nh×n mÑ quÐt nhµ (vÎ hèi hËn) Con xin lçi mÑ, con m·i ch¬i quªn mÊt. MÑ: Tõ nay con ph¶i nhí, xong viÖc råi míi ®­îc ch¬i. Thêi gian kh«ng ®îi chê ai, con ph¶i biÕt tiÕt kiÖm thêi giê ®Ó lµm nh÷ng viÖc cã Ých. §µo: V©ng th­a mÑ tõ nay con sÏ lµm ®óng lêi mÑ d¹y. Qua trß ch¬i em thÊy ai lµ ng­êi ®¸ng khen? V× sao?. §µo ®· biÕt tiÕt kiÖm thêi giê ch­a? V× sao?. NÕn em lµ §µo em sÎ lµm g× ®Ó mÑ vui lßng? Bµi 10: Ch¨m sãc «ng bµ cha mÑ. Tªn trß ch¬i: Ng­êi con ngoan. C¸c vai: Na (trong vai mÑ): MÑ: Hai tay x¸ch hai tói cång kÒnh nhiÒu thø, d¸ng vÏ mÖt nhäc thë hæn hÓn. Gi¸o viªn nªu néi dung: Mét häc sinh ®ang ngåi häc bµi ë nhµ th× mÑ ®i chî vÒ tr«ng gi¸ng vÎ rÊt mÖt nhäc, víi nhiÒu thø cô thÓ nh­ b¹n Na ë ®©y (Gi¸o viªn chØ Na trong vai MÑ). H·y ®ãng vai c¸c con ®Ó ch¨m sãc mÑ lóc ®ã. Häc sinh xung phong lªn ®ãng vai: thÓ hiÖn b»ng lêi noi, viÖc lµm, hµnh ®éng cö chØ cña m×nh ®èi víi mÑ lóc nµy. Häc sinh thÓ hiÖn vai con, ng­êi (vai mÑ) MÑ cïng nhËp vai. + cÇn chÈn bÞ cho trß ch¬i: Dông cô: Qu¹t giÊy, cèc n­íc, kh¨n mÆt, chËu n­íc, ghÕ, nãn.... cho häc sinh nhËp vai. Bµi 12: lÔ phÐp víi ng­êi lín. Tªn trß ch¬i: Ng­êi lÔ phÐp. C¸c vai: Hoµng, Hµ (Hai anh em sinh ®«i) B¸c H¶i. Hoµng vµ Hµ (Vai mang cÆp) vui vÎ r¶o b­íc vÒ nhµ th× gÆp b¸c H¶i tõ trong nhµ ®i ra. Hoµng: (dõng l¹i, khoanh tay, cói ®Çu) ch¸u chµo b¸c ¹. Hµ ®øng nh×n d÷ng d­ng . B¸c H¶i: (MØm c­êi vµ xoa ®Çu Hoµng) b¸c chµo hai ch¸u. Hµ: (®Ó b¸c H¶i ®i råi liÒn quay l¹i nãi víi Hoµng) B¸c Êy cã biÕt m×nh lµ ai ®©u mµ anh chµo. Hoµng: B¸c Êy tõ nhµ m×nh ®i ra biÕt ®©u lµ b¹n cña bè, mÑ th× sao. H¬n n÷a dï kh«ng biÕt b¸c Êy lµ ai th× chóng ta còng nªn chµo hái. C« gi¸o d¹y: “GÆp ng­êi lín tuæi h¬n ta C­ xö lÔ phÐp míi lµ trß ngoan”. Em ph¶i nhí ®Êy. Hµ: V©ng, em hiÓu råi ¹! C©u hái nhËn xÐt: Qua trß ch¬i nµy em thÊy b¹n Hµ ®· biÕt lÔ phÐp víi ng­êi lín ch­a? V× sao?. Ai lµ ng­êi ®¸ng khen? V× sao?. Em häc tËp b¹n nµo v× sao? C/ KÕt qu¶ ¸p dông Qua thêi gian thùc hiÖn tõ th¸ng 9 n¨m 2004 ®Õn nay nh÷ng trß ch¬i trªn ®· ®­îc t«i ®­a vµo phï häp víi tiÕt d¹y phï hîp víi néi dung tõng bµi. Ngoµi nh÷ng trß ch¬i giíi thiÖu ë trªn t«i cßn t×m tßi, s¸ng t¸c mét sè trß ch¬i phôc vô cho mét sè m«n häc kh¸c. ViÖc s¸ng t¸c vµ tæ chøc trß ch¬i tuy vÊt v· nh­ng t«i t×m thÊy niÒm vui ë c«ng viÖc vµ c¶m thÊy yªu nghÒ h¬n. Bëi th«ng qua trß ch¬i, quan hÖ c«- trß kh«ng cßn kho¶ng c¸ch(v× nhiÒu lóc c« còng tham gia ch¬i víi trß) T×nh c¶m b¹n bÌ gi÷a häc sinh víi häc sinh ngµy cµng gÇn gñi g¾n bã h¬n. T«i thÊy c¸c giê häc s«i næi h¼n lªn. §Ó cã thÓ tham gia vµo trß ch¬i ®ãng vai, b¾t buéc c¸c em ph¶ichó ý ®Õn bµi häc. V× thÕ c¸c em tiÕp thu bµi chñ ®éng kiÕn thøc còng th©m nhËp vµo c¸c em dÔ dµng h¬n,. Tõ khi ®­a trß ch¬i ®ãng vai vµo c¸c tiÕt d¹y ®¹o ®øc c¸c em cã høng thó rá nÐt trong c¸c giê häc. C¸c em lu«n mang ®Õn tiÕt häc ®¹o ®øc. Sè häc sinh høng thó víi m«n ®¹o ®øc lµ 100% khiÕn giê häc kh«ng cßn nhµm ch¸n, thô ®éng, ghß Ðp n÷a. Trß ch¬i ®ãng vai cã søc hÊp dÉn lín, em nµo còng xung phong ®ãng vai vµ muèn ®­îc thÓ hiÖn m×nh. Do ®ã c¸c em còng bá dÇn tÝnh tù ty tù ®¹i, nãi n¨ng l­u lo¸t h¬n b¹o d¹n h¬n. Mét sè em cßn mì réng thªm cho vèn tõ ng÷, biÕt nhËp vai mét c¸ch thµnh th¹o, c¸c em ph¸t huy ®­îc tÝnh s¸ng t¹o, trÝ t­ëng t­îng cña m×nh. Qua trß ch¬i ®ãng vai trong tiÕt d¹y ®¹o ®øc c¸c em ®· nhËn thøc ®óng ®¾n hµnh vi ®óng sai (mét c¸ch tù nhiªn)®Ó ®iÒu chØnh c¸ch øng xö cña m×nh cha mÑ, «ng bµ, anh chÞ em, b¹n bÌ. §Æc biÖt cña líp t«i thÊy c¸c em ®· cã nh÷ng cö chØ lêi nãi rÊt lÔ phÐp lÞch sù, v¨n minh khi giao tiÕp víi ng­êi kh¸c, biÕt xin ghi nhËn, biÕt c¶m ¬n khi ®­îc gióp ®ì, biÕt xin lçi khi thÊy m×nh sai...v.v. C¸c em thËt sù ®oµn kÕt, yªu mÕn nhau h¬n. ChÝnh v× vËy mµ m«n ®¹o ®øc ®­îc n©ng lªn râ rÖt, thÓ hiÖn ë b¶ng so s¸nh sau: §Çu n¨m Gi÷a kú 1 Gi÷a kú 2 Kh¸ giái TB YÕu Kh¸ giái TB YÕu Kh¸ giái TB YÕu 12 18 5 20 12 3 32 3 0 Nh­ vËy trß ch¬i ®ãng vai ®­îc ®­a vµo c¸c tiÕt d¹y cã hiÖu qu¶ cao gióp c¸c em n¾m ch¾c vµ n©ng cao nhËn thøc vÒ ®¹o ®øc vµ gióp c¸c em rÌn luyÖn, h×nh thµnh c¸c thãi quen ®¹o ®øc ®Ó trë thµnh ng­êi cã phÈm chÊt ®¹o ®øc tèt. D. Bµi häc kinh nghiÖm Trong thêi gian qua b¶n th©n t«i ®· thiÕt kÕ mét sè trß ch¬i vµ ®­a vµo trùc tiÖp trong bµi d¹y ph¶i nãi r»ng viÖc còng cè rÌn luyÖn, kû n¨ng øng xö cho häc sinh d­íi h×nh thøc trß ch¬i lµ rÊt cÇn thiÕt vµ phï hîp víi ®Æc ®iÓm l­a tuæi. Thùc tÕ ®· cho thÊy d¹y häc theo h×nh thøc tæchøc trß ch¬i ®­îc häc sinh h­ëng øng vµ tham gia. D¹y häc theo h×nh thøc nµy rÊt ®óng víi tinh thÇn ®æi míi ph­¬ng ph¸p d¹y häc cña ngµnh gi¸o dôc hiÖn nay. Tuú môc tiªu, néi dung bµi häc, tr×nh ®é häc sinh ®Ó d¹y theo nhiÒu c¸ch. Song ë mçi bµi d¹y ®¹o ®øc tiÕt 2 ë tiÓu häcnãi chung vµ ë líp4 nãi riªng ®­a trß ch¬i vµo tiÕt häc sÎ lµm cho c¸c em tiÕp thu bµi tù nhiªn, say mª, høngthó h¬n. ThÕ nh­ng viÖc d¹y häc theo ph­¬ng ph¸p nµy ngoµi viÖc s­u tÇm trß ch¬i ng­êi gi¸o viªncßn ph¶i tù nghiªn cøu, t×m tßi s¸ng t¸c ra trß ch¬i nh÷ng míi. §Ó s¸ng t¸c ra c¸c trß ch¬i míi ®¬n gi¶n dÔ chuÈn bÞ, dÔ tæ chøc mµ mang l¹i hiÖu qu¶ cao cÇn chó ý mÊy ®iÓm sau: §iÒu quan träng ng­êi gi¸o viªn ph¶i cã lßng yªu nghÒ, tËn t©m víi häc sinh, say s­a víi c«ng viÖc. Gi¸o viªn ph¶i chÞu khã tham kh¶o, t×m tßi nghiªn cøu, s¸ng t¹o, cã nh­ thÕ gi¸o viªn míi cã thÓ biÕn nh÷ng lÖnh lµm viÖc, nh÷ng bµi tËp, nh÷ng c©u hái thµnh nh÷ng trß ch¬i hÊp dÉn lý thó. S¸ng t¸c trß ch¬i ph¶i x¸c ®Þnh ®­îc râ môc ®Ých häc tËp cña trß ch¬i míi mang l¹i hiÖu qu¶ ®Ých thùc. S¸ng t¸c trß ch¬i ph¶i c¨n cø vµo néi dung kiÕn thøc tr×nh ®é häc sinh líp mµ m×nh phô tr¸ch. S¸ng t¸c trß ch¬i cÇn dùa vµo ®iÒu kiÖn hiÖn cã vÒ c¬ së vËt chÊt, thiÕt bÞ cña tr­êng, ®Þa ph­¬ng th× míi dÔ chuÈn bÞ c¸c dung cô, ph­¬ng tiÖn cÇn thiÕt phôc vô trß ch¬i. ViÖc ®­a trß ch¬i vµo bµi häc ph¶i cã nhiÒu ­u thÕ trong viÖc gióp häc sinh h×nh thµnh vµ còng cèkiÕn thøc kû n¨ng. C¸c trß ch¬i ®­a ra ph¶i ®¬n gi¶n, kh«ng cÇu k×, kh«ng tèn kÐn l¹i dÔ. Häc sinh kh«ng mÊt thêi gian ®ãng vai. LuËt ch¬i ph¶i râ rµng, phÇn th­ëng lµ g×, h×nh ph¹t ra sao míi kÝch thÝch ®­îc sù høng thó cña häc sinh. §Ó trß ch¬i ®­a vµo tiÕt d¹y cã hiÖu qu¶ t«i ®· ®i theo tr×nh tù sau: Gi¸o viªn nªu tªn trß ch¬i, yªu cÇu ch¬i, luËt ch¬i. Häc sinh theo giái vµ n¾m râ luËt ch¬i – häc sinh xung phong ch¬i (nhËp vai). KÕt thóc trß ch¬i mét vµi häc sinh nhËn xÐt trß ch¬i (vÒ hµnh ®éng cö chØ, th¸i ®é...) Gi¸o viªn nhËn xÐt qua (cö chØ , th¸i ®é) viÖc nhËp vai cña häc sinh mét c¸ch c«ng b»ng ®Ó khuyÕn khÝch. Nh÷ng em lµm tèt vµ nh÷ng em nhËp vai ch­a ®­îc tèt còng lÊy ®ã ®Ó rótkinh nghiÖm cho b¶n th©n tõ ®ã gióp c¸c em tù tin khi ch¬i trß ch¬i. Tr¸nh chª bai, chñyªó lµ khen ngîi ®éng viªnc¸c em ®Ó t¹o h­ng phÊn trong häc tËp v× ®©y lµ “®ãng vai” ®¹t hay kh«ng cßn phô thuéc vµo nhiÒu yÕu tè. §iÒu quan träng ë ®©y lµ c¸c em ®· thÓ hiÖn ®­îc th«ng qua trß ch¬i nh÷ng hµnh vi ®¹o ®øc cÇn chuyÓn t¶i trong bµi häc. Tuú bµi mµ gi¸o viªn cã thÓ ®­a ra t×nh huèng ®ãng, t×nh huèng më cña trß ch¬i. Cã thÓ cã trß ch¬i gi¸o viªn chØ ®­a t×nh huèng, c¸c em tù nhËp vai ®Ó ph¸t huy tÝnh s¸ng t¹o chñ ®éng cña häc sinh nh­ t«i ®· ®­a ra ë mét sè trß ch¬i trªn. Ngoµi ra, ®Ó viÖc ®­a trß ch¬i vµo tiÕt d¹y cã hiÖu qu¶ cao th× ng­êi gi¸o viªn ph¶i biÕt nªn tæ chøc trß ch¬i vµo lóc nµo ®¸nh gi¸ ra sao, cÇn dõng l¹i lóc nµo...vv. th× trß ch¬i míi hÊp dÉn, sinh ®éng, kÝch thÝch l«i cuèn ®­îc tÊt c¶ c¸c em trong líp chó ý, tham gia, g©y ®­îc sù h­ng phÊn häc tËp cña häc sinh. Trªn ®©y t«i ®· giíi thiÖu mét sè trß ch¬i mµ b¶n th©n t«i tù thiÕt kÕ vµ ®· tæ chøc thùc hiÖn cho häc sinh ch¬i trong qu¸ tr×nh d¹y m«n ®¹o ®øc – tiÕt 2 cña m×nh. Ngoµi trß ch¬i ®¹o ®øc t«i cßn s¸ng t¸c mét sè trß ch¬i cho c¸c m«n häc kh¸c nh­ m«n: søc kháe, lÞch sö, ®Þa lý, khoa häc, to¸n, tiÕng viÖt... MÆc dï ch­a thËt phong phó, ch­a ®¸p øng ®­îc nhu cÇu d¹y häc hiÖn nay, song t«i còng thÊy vui vui khi tù m×nh ®· gãpphÇn nhá bÐ mang l¹i niÒm vui trong häc tËp cho c¸c em. DÉu sao còng chØ lµ suy nghÜ, viÖc lµm cña b¶n th©n t«i. RÊt mong sù gãp ý cña ®ång nghiÖn vµ héi ®ång khoa häc c¸c cÊp. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n!

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThiết kế một số trò chơi đóng vai ở tiết 2 môn đạo đức lớp 4.doc