Đề tài Một số vấn đề kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình

MỤC LỤC Trang Lời mở đầu 2 Kết cấu đề tài 4 Chương I: Cơ sở lý luậnTDNH và kế toán cho vay trong hệ thống ngân hàng 5 1.1. TDNH và vai trò của TDNH trong nền kinh tế quốc dân 5 1.2. Sự cần thiết của TDNH đối với sự phát triển của KT ngoài QD 8 1.3. Vai trò nhiệm vụ của kế toán ngân hàng 12 1.4. Các phương thức cho vay chứng từ tài khoản kế toán nghiệp vụ cho vay ngoài quốc doanh 15 1.5. Quy trình kế toán cho vay ngoài quốc doanh 24 Chương II: Thực trạng công tác kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại NHNo & PTNT Quảng Bình 30 2.1. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh tại NHNo & PTNT Quảng Bình 30 2.2. Tình hình thực hiện kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại NHNo & PTNT Quảng Bình 41 Chương III: Một số kiến nghị nhằm nâng cao công tác kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại NHNo & PTNT Quảng Bình 56 3.1. Thực hiệ đôn đốc thu hồi nợ và lãi phù hợp với thực trạng từng khoản vay 56 3.2. Phương pháp cho vay 57 3.3. Khuyến khích khách hàng vay chuyển khoản qua ngân hàng 57 3.4. Phương pháp xử lý nợ, nợ quá hạn 58 3.5. Phạt chậm trả đối với khoản "Lãi chưa thu" 58 3.6. áp dụng tin học trong kế toán cho vay 60 3.7. Nâng cao trình độ đội ngũ nhân viên ngân hàng để đáp ứng yêu cầu kinh doanh trong cơ chế thị trường 61 Kết luận 62

doc63 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2132 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Một số vấn đề kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
, gióp viÖc cho Gi¸m ®èc theo m« h×nh cña NHNo ViÖt Nam. S¸u Ng©n hµng huyÖn trùc thuéc Ng©n hµng tØnh, mçi NH huyÖn cã 2 phßng nghiÖp vô lµ kÕ to¸n - ng©n quü, kinh doanh vµ 1 tæ hµnh chÝnh nh©n sù. 12 chi nh¸nh Ng©n hµng lo¹i 4 nhËn kho¸n theo c¬ chÕ 946, trong ®ã cã 4 chi nh¸nh trùc thuéc héi së NHNo tØnh, 8 chi nh¸nh trùc thuéc NHNo huyÖn. VÒ c¬ cÊu chÊt l­îng c¸n bé: C¬ cÊu c¸n bé: NHNo Qu¶ng B×nh víi biªn chÕ 294 c¸n bé ®­îc ph©n bæ c¸c nghiÖp vô chñ yÕu lµ: TÝn dông trùc tiÕp cho vay 117 ng­êi, chiÕm 40% KÕ to¸n 44 ng­êi, chiÕm 15% Ng©n quü 35 ng­êi, chiÕm 12% Qu¶n lý doanh nghiÖp gåm Gi¸m ®èc, Phã Gi¸m ®èc NHNo tØnh 4 ng­êi, chiÕm 1,36% L·nh ®¹o gåm tr­ëng, phã phßng NHNo tØnh, ch¸nh phã gi¸m ®èc, tr­ëng phã phßng NHNo huyÖn, gi¸m ®èc NH lo¹i 4 : 50 ng­êi, chiÕm 17,6% Vi tÝnh 10 ng­êi, chiÕm 3,4% Gi¸m ®Þnh viªn 11 ng­êi, chiÕm 3,74% VÒ chÊt l­îng: Tr×nh ®é chuyªn m«n: Trªn §¹i häc: 2 ng­êi, chiÕm 0,68% §¹i häc: 70 ng­êi, chiÕm 23,8% Cao ®¼ng: 2 ng­êi, chiÕm 0,68% Cao cÊp nghiÖp vô bæ tóc sau trung häc: 16 ng­êi, chiÕm 5,44% Trung cÊp: 153 ng­êi, chiÕm 52% trong ®ã ®ang häc §¹i häc 23 ng­êi. §éi ngò c¸n bé qu¶n lý vµ l·nh ®¹o ®· ®­îc th­êng xuyªn xem xÐt kiÖn toµn nªn hÇu hÕt cã phÈm chÊt ®¹o ®øc, cã n¨ng lùc tæ chøc thùc hiÖn tèt nghiÖp vô. 2.1.2.2 C«ng t¸c huy ®éng vèn: HiÓu râ tÇm quan träng sèng cßn cña vèn ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh Ng©n hµng ®Ó ®¸p øng kÞp thêi nhu cÇu tÝn dông cho nÒn kinh tÕ Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh rÊt coi träng nghiÖp vô nguån vèn mµ chñ yÕu lµ c«ng t¸c huy ®éng vèn. Thùc hiÖn c¸c quy chÕ dù tr÷ b¾t buéc, quy chÕ ®¶m b¶o an toµn trong ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng th­¬ng m¹i) §ång thêi th­êng xuyªn x©y dùng kÕ ho¹ch vµ qu¶n lý ®iÒu hµnh vèn kinh doanh cña m×nh (hµng th¸ng , quý, n¨m) uy tÝn cña Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ngµy cµng t¨ng. Chi nh¸nh NH n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh trªn ®µ ®æi míi vµ ph¸t triÓn cïng víi qu¸ tr×nh ®æi míi cu¶ ®Êt n­íc. Cô thÓ: B¶ng 1:C«ng t¸c huy ®éng tõ n¨m 1998 ®Õn 1999 §vt: Tû ®ång TT ChØ tiªu 1998 1999 + + % I Tæng nguån vèn ho¹t ®éng 139,357 181,810 42,453 30,46 1 Ho¹t ®éng tõ c¸c CTKT 33,019 38,745 5,726 17,34 2 Huy ®éng tõ d©n c­ 94,715 105,226 10,511 9,01 3 Ho¹t ®éng tiÒn göi kh¸c 11,623 37,839 26,216 225,5 Nguån sè liÖu lÊy tõ b¸o c¸o tæng kÕt 1998-1999 NhËn xÐt qua biÓu trªn ta thÊy. Vèn ho¹t ®éng 1999 t¨ng lªn nhiÒu so víi 1998. B»ng c¸c nghiÖp vô huy ®éng vèn nh­: Huy ®éng vèn trªn TKTG c¸c ®¬n vÞ vµ tæ chøc kinh tÕ th«ng qua më réng ph¸t triÓn h×nh thøc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt, ®­a ra c¸c h×nh thøc huy ®éng tiÒn göi tiÕt kiÖm, linh ho¹t, hÊp dÉn cïng víi viÖc ph¸t hµnh kú phiÕu VN§ khi cÇn thiÕt theo yªu cÇu ®¸p øng nhu cÇu vèn cho nÒn kinh tÕ nh»m thu hót tiÒn nhµn rçi t¹m thêi tõ c¸c doanh nghiÖp, tõ trong d©n c­... Do vËy trong hai n¨m ( 1998- 1999) c«ng t¸c ho¹t ®éng vèn cña chi nh¸nh Ng©n hµng t¨ng tr­ëng ®¸ng kÓ. * KÕt cÊu huy ®éng vèn t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh. KÕt cÊu nguån vèn huy ®éng t¹i chi nh¸nh cã sù biÕn ®éng t¨ng, gi¶m do nhiÒu nguyªn nh©n kh¸c nhau. Trong nguån vèn huy ®éng kú phiÕu chiÕm tû träng bÐ vµ ngµy cµng gi¶m, t¨ng nhanh vµ chiÕm tû träng lín lµ tiÒn göi tiÕt kiÖm thÓ hiÖn ë b¶ng sau: B¶ng 2: KÕt cÊu nguån vèn huy ®éng §VT: Tû ®ång Nguån vèn 31/12/1998 31/12/1999 Sè L­îng % Sè l­îng % * Tæng nguån huy ®éng vèn 139,357 100 181,810 100 1- TiÒn göi cña c¸c TCKT 33,019 32,69 38,745 21,31 2- TiÒn göi tiÕt kiÖm 38,069 59,61 103,602 56,98 3- TiÒn göi KP- TD 11,646 8,35 1,624 0,89 4- TiÒn göi kh¸c 11,623 8,35 37,839 20,81 Nguån lÊy tõ b¸o c¸o tæng kÕt n¨m 1998-1999 + Nguån vèn tiÒn göi tiÕt kiÖm lu«n chiÕm tû träng chñ yÕu trong tæng nguån vèn huy ®éng víi 59,61% (1998) gi¶m tû träng 56,98% nh­ng t¨ng sè tuyÖt ®èi 20,533 tû chøng tá r»ng Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· trë thµnh ng­êi b¹n ®¸ng tin cËy vµ phôc vô tËn t×nh chu ®¸o, gi÷ ®­îc uy tÝn víi kh¸ch hµng. + Nguån tiÒn göi kú phiÕu - tr¸i phiÕu cã sù gi¶m râ rÖt n¨m 1998 ®¹t 11,646 tû, n¨m 1999: 1,624 tû chÕm tû träng kh«ng ®¸ng kÓ trong tæng nguån vèn huy ®éng. KÕt qu¶ ®¹t ®­îc vµ mét sè tån t¹i trong c«ng t¸c huy ®éng vèn t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng b×nh. KÕt qu¶ ®¹t ®­îc: Tr¶i qua 2 n¨m chi nh¸nh ®· thu ®­îc nhiÒu thµnh qu¶ to lín vµ nhiÒu bµi häc kinh nghiÖm quý b¸u trªn tÊt c¶ mäi mÆt, chi nh¸nh ®· kh¬i t¨ng nguån vèn ®a d¹ng ho¸ c¸c nghÜa vô kinh doanh vµ dÞch vô Ng©n hµng, t¨ng tr­ëng tÝn dông ®Ó ®¶m b¶o an toµn vèn trong kinh doanh, cã l·i, lµm trßn nghÜa vô ng©n s¸ch cu¶ nhµ n­íc vµ thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn. Víi nh÷ng tiÕn bé v­ît bËc Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· tõng b­íc kh¼ng ®Þnh vai trß cña m×nh vµ chi nh¸nh ®· trë thµnh ng­êi b¹n tin cËy cña mäi tæ chøc kinh tÕ, mäi tÇng líp d©n c­ trong tØnh Qu¶ng B×nh vµ c¸c tØnh b¹n. Trong thêi gian qua, thùc hiÖn ph­¬ng ch©m " Vay ®Ó cho vay" chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· chñ ®éng linh ho¹t c¸c møc l·i suÊt huy ®éng. §ång thêi tÝch cùc thu håi c¸c kho¶n nî ®Õn h¹n, qu¸ h¹n nh»m t¸i t¹o nguån vèn, t¨ng nhanh vßng quay vèn, ®¸p øng nhu cÇu vÒ vèn cho mäi thµnh phÇn trong nÒn kinh tÕ. §Æc biÖt chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh lµ mét trong nh÷ng ®¬n vÞ ¸p dông c«ng nghÖ hiÖn ®¹i trong thanh to¸n, n©ng cao kh¶ n¨ng thanh to¸n nhanh gän, chÝnh x¸c ®¶m b¶o an toµn, mÆc dï trong nh÷ng n¨m qua l·i suÊt tiÒn göi cã lóc h¹ nh­ng nhê tÝch cùc chñ ®éng ®iÒu hµnh lu©n chuyÓn c¸c h×nh thøc vµ biÖn ph¸p huy ®éng Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· t¨ng 26,8 tû, tèc ®é t¨ng 140% so víi n¨m 1998. Mét sè tån t¹i trong c«ng t¸c huy ®éng vèn vµ nguyªn nh©n cña nã: - VÒ nguån vèn ®Çu t­ trung vµ dµi h¹n cã sù chuyÓn biÕn tÝch cùc nh­ng cßn chiÕm tû lÖ thÊp, vèn huy ®éng cña Ng©n hµng chñ yÕu lµ vèn ng¾n h¹n. §iÒu nµy chøng tá chÝnh s¸ch huy ®éng vèn trung vµ dµi h¹n ch­a ®­îc hÊp dÉn, gi¸ c¶ cßn biÕn ®éng nªn ng­êi d©n ch­a thùc sù tin t­ëng vµo sù æn ®Þnh cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Lµ mét Ng©n hµng th­¬ng m¹i n»m trªn ®Þa bµn thÞ x· §ång Híi - trung t©m kinh tÕ cña tØnh nh­ng nguån vèn ®¸p øng chñ yÕu lµ ng¾n h¹n cßn nguån vèn trung vµ dµi h¹n cßn rÊt Ýt. Muèn cã vèn cho vay trung vµ dµi h¹n chñ ®éng th× th­êng ph¶i ph¸t hµnh kú phiÕu víi l·i suÊt cao. §iÒu nµy ®ang lµ vÊn ®Ò khã kh¨n ®èi víi chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh. - ChÝnh s¸ch, biÖn ph¸p, h×nh thøc huy ®éng vèn cßn mang tÝnh "Cæ truyÒn" chñ yÕu c¸c h×nh thøc huy ®éng th«ng th­êng nh­ tiÒn göi tiÕt kiÖm, kú phiÕu... c¸c h×nh thøc göi tiÒn kh¸c nh­ më TK tiÒn göi t­ nh©n, göi mét n¬i lÊy nhiÒu n¬i, h×nh thøc thanh to¸n hiÖn ®¹i nh­ thÎ tÝn dông ch­a ®­îc sö dông réng r·i vµ phæ biÕn. - Khung l·i suÊt cña c¸c Ng©n hµng th­¬ng m¹i cßn ®ang bÞ khèng chÕ bëi l·i suÊt cho vay cña Ng©n hµng nhµ n­íc, do ®ã ch­a t¹o ®­îc m«i tr­êng c¹nh tranh gi÷a c¸c Ng©n hµng trªn ®Þa bµn. - Trong hoµn c¶nh c¬ chÕ thÞ tr­êng, mét tØnh nghÌo, thiªn tai th­êng xuyªn x¶y ra dÉn ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh Ng©n hµng lu«n bÞ ®e do¹ "rñi ro", nh­ng hiÖn nay n­íc ta ch­a cã quy chÕ h×nh thµnh quü b¶o hiÓm tiÒn göi. Nh÷ng tån t¹i trªn ¶nh h­ëng lín ®Õn c«ng t¸c huy ®éng vèn vµ sö dông cña Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh. 2.1.2.3 C«ng t¸c sö dông vèn Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh thùc hiÖn ph­¬ng ch©m "§i vay ®Ó cho vay" víi môc ®Ých ®­a ®ång vèn ®Õn kh¸ch hµng ®Ó hä ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh, æn ®Þnh ®êi sèng gãp phÇn thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ trªn ®Þa bµn. Trªn c¬ së thùc hiÖn cã hiÖu qu¶ chiÕn l­îc huy ®éng nguån lùc t¹i chç, Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· ®Çu t­ më réng cho vay nhiÒu thµnh phÇn kinh tÕ më réng vay tiªu dïng vµ hé s¶n xuÊt kinh doanh ®¹t hiÖu qu¶ cao. B¶ng 3: Tæng d­ nî ®­îc thay ®æi qua c¸c n¨m nh­ sau: §¬n vÞ: Tû ®ång N¨m ChØ tiªu 1998 1999 - Tæng d­ nî cho vay 126,5 212,5 - Tèc ®é t¨ng so víi n¨m tr­íc (%) 168% Trong ®ã: - Kinh tÕ quèc doanh 10,8 19,1 Tû lÖ (%) trong tæng doanh nghiÖp 8,54% 9% - Kinh tÕ ngoµi quèc doanh 115,7 193,5 Tû lÖ (%) trong tæng doanh nghiÖp 91,46% 91% Nguån lÊy tõ b¸o c¸co tæng kÕt n¨m 1998-1999 Qua b¶ng sè liÖu cho ta thÊy: Tæng d­ nî cho vay n¨m 1999 t¨ng h¬n so víi n¨m tr­íc. Bªn c¹nh viÖc cho vay kinh tÕ quèc doanh chiÕm tû träng nhá 13,9% (Trong ®ã cã 14,2 tû cho vay ®Æt cäc nhµ m¸y mÝa ®­êng), ®Çu t­ trùc tiÕp ®Õn hé s¶n xuÊt, cho vay tiªu dïng chiÕm tû träng cao (86,1%). Võa cñng cè n©ng cao chÊt l­îng tÝn dông, võa më réng tÝn dông, võa më réng ®èi t­îng ®Çu t­ - Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· tËp trung ®Çu t­ phôc vô tèt c¸c dù ¸n lín cña tØnh, vèn uû th¸c cña trung ­¬ng, vèn kh¾c phôc thiªn tai n©ng tû lÖ ®Çu t­ trung, dµi h¹n nh­ vèn IFAD cña tØnh, vèn KFW " Xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo", vèn "Ph¸t triÓn n«ng th«n", vèn kh¾c phôc thiªn tai. Tû lÖ cho vay trung vµ dµi h¹n cuèi n¨m 1999 ®¹t 71,6%, diÔn biÕn qua c¸c n¨m nh­ sau: B¶ng 4: c«ng t¸c cho vay qua c¸c n¨m (§¬n vÞ: Tû ®ång) N¨m ChØ tiªu 1998 1999 D.sè % D.sè % -Cho vay ng¾n h¹n 43,4 34,3 40,1 28,4 -Cho vay trung vµ dµi h¹n 83,1 65,7 101 71,6 Tæng 126,5 100 212 100 Nguån lÊy tõ b¸o c¸o tæng kÕt n¨m 1998-1999 §èi víi hé s¶n xuÊt, viÖc cho vay ®­îc Ng©n hµng më réng xuèng c¸c vïng néi ngo¹i thÞ x· cho hµng ngµn hé vay vèn ®Ó ph¸t triÓn ch¨n nu«i, trång trät vµ kinh tÕ phô gia ®×nh. Th«ng qua c«ng t¸c cho vay, hé s¶n xuÊt ë c¸c ph­êng x· g¾n bã h¬n trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô kinh doanh còng nh­ nhiÖm vô chÝnh trÞ cña tØnh. N¨m 1999 Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· gi¶i quyÕt cho vay 10.800 hé víi sè tiÒn 93,9 tû ®ång gãp phÇn gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm vµ n©ng cao ®êi sèng cho nh©n d©n. Nh×n chung vÒ c«ng t¸c tÝn dông, mÆc dÇu nÒn kinh tÕ t¨ng tr­ëng chËm nhê cã chÝnh s¸ch hç trî 1 phÇn l·i suÊt tiÒn vay cho ng­êi n«ng d©n cïng víi quyÕt ®Þnh 67/919 cña Thñ t­íng chÝnh phñ " vÒ mét sè chÝnh s¸ch tÝn dông ng¾n h¹n phôc vô ph¸t triÓn n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n" vµ c¸c v¨n b¶n chØ ®¹o, h­íng dÉn thùc hiÖn cña Thèng ®èc Ng©n hµng Nhµ n­íc vµ Tæng gi¸m ®èc Ng©n hµng n«ng nghiÖp ViÖt Nam, Ng©n hµng n«ng nghÖp tØnh vÒ nh÷ng biÖn ph¸p th¸o gì v­íng m¾c, nhê ®ã Ng©n hµng ®· t¹o ®­îc chuyÓn biÕn nhËn thøc ®Ó më réng ®Çu t­ tÝn dông. §¹t ®­îc nh­ vËy lµ do nç lùc phÊn ®Êu cña c¸n bé ®­îc giao nhiÖm vô b¸m s¸t c¬ së cña ban l·nh ®¹o ®iÒu hµnh. * ChÊt l­îng tÝn dông: B¶ng 5: T×nh h×nh c«ng t¸c sö dông vèn cña chi nh¸nh. §VT: Tû ®ång ChØ tiªu 1998 1999 + + % - Tæng doanh sè cho vay 66,410 93,914 +26,8 +40 % - Tæng doanh sè thu nî 90,239 85,162 -5,1 -5,6 - Tæng d­ nî cho vay 126,487 137,064 +10,6 +8,3 Nguån lÊy tõ c©n ®èi n¨m 1998-1999 - Tæng doanh sè cho vay t¨ng 26,8 tû so víi n¨m 1998 t¨ng 40% - Tæng doanh sè thu nî gi¶m 5,1 tû ®ång so víi n¨m 1998 gi¶m 5,6% - Tæng d­ nî t¨ng 10,6 tû so víi n¨m 1998 t¨ng 8,3% Tæng d­ nî qu¸ h¹n ®Õn n¨m 1999 lµ 10,4 tû chiÕm 7,6% trong tæng d­ nî cho vay, nî qu¸ h¹n gi¶m dÇn so víi n¨m 1998 lµ 4,2 tû ( gi¶m 28,7%) so víi n¨m 1998. B¶ng 6: DiÔn biÕn nî qu¸ h¹n tõ n¨m 1998- 1999 §¬n vÞ tû ®ång. N¨m ChØ tiªu 1988 1999 Sè tiÒn % Sè tiÒn % - Nî qu¸ h¹n 14,6 10,5 10,4 7,6 Nguån lÊy tõ b¸o c¸o tæng kÕt n¨m 1998-1999 Nh×n vµo b¶ng sè liÖu ta thÊy tû lÖ nî qu¸ h¹n ngµy cµng gi¶m. Nh÷ng n¨m tr­íc ®©y do ch¹y theo phÊn ®Êu t¨ng D­ nî. Mét sè hé sö dông sai môc ®Ých lµm cho nî qu¸ h¹n t¨ng lªn ®Õn n¨m 1999 Ng©n hµng chØ cßn 7,6% trong tæng d­ nî, gi¶m so víi n¨m 1998 lµ 3,9% ( Sè tiÒn = 4,2 tû)...MÆc dï cã sù cè g¾ng rÊt nhiÒu nh­ng ®©y lµ vÊn ®Ò tån ®äng mµ Ng©n hµng ®ang t×m h­íng gi¶i quyÕt. §¸p øng nhu cÇu ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ trªn c¬ së nguån vèn ®· huy ®éng ®­îc chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh thùc hiÖn cho c¸c ph¸p nh©n vµ c¸ nh©n ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh theo ph¸p luËt ViÖt Nam, ®­îc vay vèn khi cã nhu cÇu theo ®óng c¸c thÓ lÖ tÝn dông ng¾n h¹n ®· ban hµnh theo quyÕt ®Þnh 198 Q§-NH1 ngµy 16/9/1994 cña Thèng ®èc Ng©n hµng nhµ n­íc, thÓ lÖ tÝn dông trung vµ dµi h¹n ban hµnh sè 367- NH ngµy 21/12/1995 cña Thèng ®èc Ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam. C¸c quy chÕ vÒ thÕ chÊp, cÊm cè, b¶o l·nh vay vèn Ng©n hµng. Do chó träng ®Õn chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ tÝn dông, coi ®ã lµ ®iÒu c¬ b¶n quan träng nhÊt, lÊy hiÖu qu¶ cña kh¸ch hµng lµm môc ®Ých kinh doanh cña m×nh, tõ n¨m 1998 ®Õn nay huy ®éng cho vay ®· quyÕt ®Þnh mét phÇn lín kÕt qu¶ kinh doanh cña chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh, cô thÓ b¶ng sau: Tæng doanh sè thu nî cã sù t¨ng râ rÖt, tæng d­ nî cho vay n¨m 1999 t¨ng 8,3% so víi n¨m 1998. Ho¹t ®éng cho vay cña chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh trong 2 n¨m nh×n chung cã sù t¨ng tr­ëng c¶ vÒ cho vay vµ thu nî thÓ hiÖn næ lùc cña Ban Gi¸m ®èc vµ CBCNV trong chi nh¸nh. Tæng doanh sè cho vay n¨m 1998 so víi n¨m 1999 t¨ng 26,8 t¨ng (40%). So víi tæng doanh sè cho vay ta thÊy sù tÝch cùc ®Èy m¹nh thu håi nî cña chi nh¸nh Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh. 2.1.2.4 C¸c ho¹t ®éng kh¸c: Ngoµi ra cßn cho vay theo nguån vèn uû th¸c ®Çu t­: a, Dù ¸n IFAD d­ nî 5,74 tû/chØ tiªu th«ng b¸o 6,9 tû ®¹t 82,2% kÕ ho¹ch. b, Cho vay xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo d­ nî 6,675 triÖu/KH 12,1 tû ®¹t 55% kÕ ho¹ch. c, Dù ¸n vÒ PTTDNT d­ nî 7,4 tû ®¹t 93% kÕ ho¹ch. d, Dù ¸n ADB: 6,2 tû ®¹t 88% kÕ ho¹ch. Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· thùc hiÖn theo quy ®Þnh 180Q§/H§QT Ng©n hµng n«ng nghiÖp ViÖt Nam cã quy ®Þnh. §iÒu kiÖn vay vèn: 1, Cã n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù, n¨ng lùc hµnh vi d©n sù vµ chÞu tr¸ch nhiÖm d©n sù theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Cô thÓ: a, Ph¸p nh©n ph¶i cã n¨ng lùc ph¸p luËt d©n sù. b, C¸ nh©n vµ chñ DN t­ nh©n ph¶i cã n¨ng lùc ph¸p luËt vµ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. c, §¹i diÖn cña hé gia ®×nh ph¶i cã n¨ng lùc ph¸p luËt vµ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. d, §¹i diÖn cña tæ hîp t¸c ph¶i cã n¨ng lùc ph¸p luËt vµ n¨ng lùc hµnh vi d©n sù. 2. Cã kh¶ n¨ng tµi chÝnh ®¶m b¶o tr¶ nî trong thêi h¹n cam kÕt. 3. Môc ®Ých sö dông vèn hîp ph¸p. 4. Cã dù ¸n ®Çu t­ hoÆc ph­¬ng ¸n s¶n xuÊt kinh doanh kh¶ thi cã hiÖu qu¶. 5. Thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ b¶o ®¶m tiÒn vay theo quy ®Þnh cña chÝnh phñ. Nguyªn t¾c cho vay: 1. Sö dông vèn vay ®óng môc ®Ých ®· tho¶ thuËn trong hîp ®ång TD. 2. Ph¶i hoµn tr¶ gèc vµ l·i tiÒn vay ®óng h¹n ®· tho¶ thuËn trong H§TD 3. ViÖc ®¶m b¶o tiÒn vay ph¶i thùc hiÖn ®óng quy ®Þnh Cña chÝnh phñ. 2.2 T×nh h×nh thùc hiÖn kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh t¹i NHNo & PTNT Qu¶ng B×nh 2.2.1 V¨n b¶n thùc hiÖn cho vay t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh: Thùc hiÖn nghÞ ®Þnh 14/CP cña chÝnh phñ vÒ viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp n«ng th«n ngµy 2/9/1993, Tæng gi¸m ®èc Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam ban hµnh quy ®Þnh 499A/NHNo Qu¶ng B×nh "VÒ cho vay ®èi víi hé s¶n xuÊt n«ng - L©m- Ng­ nghiÖp". §èi víi cho vay DN nhµ n­íc th× ¸p dông v¨n b¶n 198 cña thèng ®èc Ng©n hµng nhµ n­íc. Tõ ho¹t ®éng ®ã cho vay cña hÖ thèng Ng©n hµng nãi chung vµ Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh nãi riªng thùc hiÖn theo quy ®Þnh nµy g¾n víi thêi kú ho¹t ®éng kinh doanh cña Ng©n hµng ®ang ph¶i tu©n thñ theo ph¸p lÖnh Ng©n hµng. Sau khi luËt Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ luËt TCTD ra ®êi cã hiÖu lùc thi hµnh tõ 1/10/1998 ®· më ra mét b­íc ngoÆt míi cho ho¹t ®éng Ng©n hµng. §©y lµ m«i tr­êng ph¸p lý cho ho¹t ®éng Ng©n hµng ®¶m b¶o an toµn. Ngµy 30/9/1998 thèng ®èc Ng©n hµng nhµ n­íc ban hµnh quy chÕ cho vay cña TCTD ®èi víi kh¸ch hµng kÌm theo quyÕt ®Þnh sè 324/1998/Q§NH ®Ó thay thÕ c¸c quy ®Þnh ®· ban hµnh tr­íc ®ã 15/10/1998 vÒ lÜnh vùc nµy. §Ó cô thÓ ho¸ ho¹t ®éng viÖc ®Çu t­ vèn kinh tÕ nãi chung vµ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp, ngµy 15/12/1998, chñ tÞch héi ®ång qu¶n trÞ Ng©n hµng n«ng nghiÖp ViÖt Nam ®· ban hµnh quyÕt ®Þnh sè 180/Q§ H§QT kÌm quy chÕ cho vay ®èi víi kh¸ch hµng. §©y lµ v¨n b¶n ph¸p lý ®Çu tiªn thùc hiÖn luËt TCTD. Tõ khi ¸p dông quy chÕ cho vay míi, Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh triÓn khai kÞp thêi vµ ngiªm tóc, ®· thùc hiÖn viÖc më réng ®èi t­îng cho vay. Cã thÓ nãi kh«ng mét tæ chøc hay c¸ nh©n nµo trªn ®Þa bµn mµ Ng©n hµng n«ng nghiÖp kh«ng tham gia ®Çu t­ vèn nÕu hä cã nhu cÇu vay, ®ñ ®iÒu kiÖn vay theo quy ®Þnh vµ biÕt lµm ¨n cã hiÖu qu¶ tr¶ ®­îc gèc vµ l·i cho Ng©n hµng. Tæng d­ nî cho vay ®Õn 31/12/1999: 212,5 tû, trong ®ã: - D­ nî trung h¹n: 101 tû chiÕm 71,6%. - Ng¾n h¹n: 40 tû chiÕm 28,4%. - Cho vay Doanh nghiÖp Nhµ n­íc 19 tû gi¶m so víi ®Çu n¨m 6,1 tû. - TÝn dông hé s¶n xuÊt d­ nî 121,2 tû t¨ng so víi ®Çu n¨m 15,2 tû (T¨ng 14,1%). - TÝn dông HTX d­ nî 200 triÖu. - Thêi h¹n vay vèn 2 lo¹i: * Cho vay ng¾n h¹n ®­îc x¸c ®Þnh phï hîp víi chu kú s¶n xuÊt nh­ng tèi ®a ®Õn 12 th¸ng. * Cho vay trung vµ dµi h¹n: Thêi h¹n cho vay ®­îc x¸c ®Þnh phï hîp víi thêi gian thu håi vèn cña dù ¸n ®Çu t­, kh¶ n¨ng tr¶ nî cña kh¸ch hµng vµ tÝnh chÊt nguån vèn cho vay cña Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n. + Thêi h¹n cho vay trung h¹n tõ 12 th¸ng ®Õn 60 th¸ng. + Thêi h¹n cho vay dµi h¹n trªn 60 th¸ng nh­ng kh«ng qu¸ thêi h¹n huy ®éng cßn l¹i theo quyÕt ®Þnh thµnh lËp nh­ng kh«ng qu¸ 15 n¨m. - Bé hå s¬ cho vay: Tïy theo tõng lo¹i h×nh kh¸ch hµng, ph­¬ng thøc cho vay, bé hå s¬ vay bao gåm: + Hå s¬ ng©n hµng lËp, hå s¬ do kh¸ch hµng vµ ng©n hµng cïng lËp, hå s¬ kh¸ch hµng lËp cung cÊp. - §èi víi ph¸p nh©n vµ doanh nghiÖp t­ nh©n: + Hå s¬ ph¸p lý (khi thiÕt lËp quan hÖ vay vèn) + Hå s¬ kinh tÕ + Hå s¬ vay vèn (cho mçi lÇn vay hoÆc hîp ®ång tÝn dông) - §èi víi hé gia ®×nh, c¸ nh©n, tæ hîp t¸c. + Hå s¬ ph¸p lý + Hå s¬ vay vèn 2.2.2 VÊn ®Ò l­u tr÷ hå s¬: Hå s¬ kÕ to¸n l­u gi÷ gåm: Hå s¬ ph¸p lý; hå s¬ vay vèn do kh¸ch hµng lËp vµ hîp ®ång tÝn dông kiªm khÕ ­íc nhËn tiÒn. Bé phËn kÕ to¸n cho vay t¹i ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n Qu¶ng B×nh ®· l­u tr÷ hå s¬ vay vèn an toµn, c¸c hå s¬ l­u tr÷ xÕp theo tõng lo¹i riªng, lo¹i vay hé tiªu dïng, hé vay tµi s¶n thÕ chÊp, vay doanh nghiÖp t­ nh©n ... 2.2.3 ViÖc t«n träng tÝnh ph¸p lý cña chøng tõ kÕ to¸n cho vay: Bé chøng tõ ®Ó rót vèn vay gåm cã chøng tõ gèc, chøng tõ ghi sæ vµ c¸c chøng tõ liªn quan kh¸c. - VÒ phÝa ®¬n vÞ vay: ch÷ ký thñ tr­ëng ®¬n vÞ vay hoÆc ng­êi ®­îc ñy quyÒn, ch÷ ký kÕ to¸n tr­ëng hoÆc ng­êi ñy quyÒn. C¸c ch÷ ký nµy ®· ®­îc ®¨ng ký ë ng©n hµng trong bé hå s¬ xin më tµi kho¶n. - VÒ phÝa ng©n hµng: §èi víi nh÷ng kho¶n vay trong møc ph¸n quyÕt ph¶i cã ch÷ ký cña c¸n bé tÝn dông, tr­ëng hoÆc phã phßng tÝn dông, gi¸m ®èc ng©n hµng N«ng nghiÖp hoÆc ng­êi ®­îc ñy quyÒn. §èi víi nh÷ng kho¶n vay vèn trªn møc ph¸n quyÕt ngoµi nh÷ng ch÷ ký trªn ph¶i cã sù phª duyÖt cña tæng gi¸m ®èc ng©n hµng th­¬ng m¹i trung ­¬ng. 2.2.4 KÕ to¸n giai ®o¹n ph¸t tiÒn vay: Bé phËn kÕ to¸n cho vay sau khi nhËn ®­îc hå s¬ vay vèn, kiÓm so¸t tÝnh hîp lÖ, hîp ph¸p, h­íng dÉn kh¸ch hµng lËp c¸c chøng tõ ®Ó ph¸t tiÒn vay vµo sæ ®Ó theo dâi. KÕ to¸n ghi ngµy vµ sè tiÒn rót vèn lªn khÕ ­íc vay tiÒn vµ h¹ch to¸n nh­ sau: Nî TK: cho vay cña ®¬n vÞ (hoÆc c¸ nh©n) Cã TK: tiÒn mÆt (nÕu cho vay b»ng tiÒn mÆt) Tµi kho¶n cña ng­êi thô h­ëng (nÕu vay b»ng chuyÓn kho¶n) §èi víi c¸c ®¬n vÞ ngoµi quèc doanh vay cã tµi s¶n thÕ chÊp cÇm cè th× trong tõng lÇn thùc hiÖn kÕ to¸n ghi nhËp vµo tµi kho¶n ngo¹i b¶ng “tµi s¶n thÕ chÊp cÇm cè”. T¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh, chñ yÕu ph¸t tiÒn vay b»ng tiÒn mÆt. §a sè kh¸ch hµng vay lµ hé t­ nh©n, c¸ thÓ, mãn vay nhá, chñ yÕu vay dïng ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh, phôc vô ®êi sèng nªn kh«ng cã tµi kho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng, h¬n n÷a khi dïng tiÒn mÆt th× kh¸ch hµng ®­îc tù do h¬n trong viÖc sö dông vèn vay. Khi kh¸ch hµng rót vèn vay b»ng tiÒn mÆt th× sÏ thuËn tiÖn cho kh¸ch hµng trong viÖc sö dông vèn vay, nh­ng h×nh thøc ph¸t tiÒn vay b»ng tiÒn mÆt, ng©n hµng sÏ gÆp khã kh¨n trong viÖc kiÓm so¸t sö dông vèn vay ®óng môc ®Ých. XuÊt ph¸t chøc n¨ng “t¹o tiÒn” cña ng©n hµng th­¬ng m¹i ®ã lµ kh¶ n¨ng më réng tiÒn göi nhiÒu lÇn. Tõ mét kho¶n tiÒn göi ban ®Çu vµo mét ng©n hµng, th«ng qua cho vay b»ng chuyÓn kho¶n trong hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i th× sè tiÒn ban ®Çu sÏ t¨ng lªn gÊp béi, nh­ng khi cã mét kh¸ch hµng nµo ®ã vay b»ng tiÒn mÆt th× kh¶ n¨ng t¹o tiÒn sÏ gi¶m ®i v× chØ cã phÇn thanh to¸n b»ng chuyÓn kho¶n míi cã thÓ t¹o ra tiÒn göi míi. Nh­ vËy kh¶ n¨ng më réng tiÒn göi cña ng©n hµng th­¬ng m¹i ph¶i ®­îc thùc hiÖn trªn c¬ së sù kÕt hîp chÆt chÏ gi÷a nghiÖp vô cho vay vµ thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt. Trong mçi ng©n hµng, tiÒn göi thanh to¸n ®ã lµ c¸c kho¶n tiÒn göi kh«ng kú h¹n tr­íc hÕt ®­îc sö dông ®Ó tiÕn hµnh thanh to¸n, chi tr¶ cho c¸c ho¹t ®éng hµng hãa, dÞch vô vµ c¸c kho¶n chi tr¶ kh¸c ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh kinh doanh mét c¸ch th­êng xuyªn, an toµn vµ thuËn tiÖn. Tuy nhiªn trong thùc tÕ do cã sù kh«ng phèi hîp nhÞp nhµng gi÷a xuÊt vµ nhËp trªn mçi tµi kho¶n tiÒn göi thanh to¸n cña doanh nghiÖp hay gi÷a c¸c tµi kho¶n cña c¸c doanh nghiÖp lµm cho nhËp lín h¬n xuÊt, t¹o nªn tµi kho¶n mµ ng©n hµng ®­îc phÐp sö dông mét phÇn lµm vèn kinh doanh. Do vËy, ®ßi hái ng©n hµng ph¶i khuyÕn khÝch kh¸ch hµng më tµi kho¶n c¸ nh©n, tµi kho¶n tiÒn göi thanh to¸n qua ng©n hµng, t¹o thuËn lîi cho c¶ ng©n hµng vµ kh¸ch hµng trong viÖc thanh to¸n, chi tr¶, cho vay..., t¹o thãi quen trong viÖc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt cho kh¸ch hµng mµ thanh to¸n th«ng qua ng©n hµng. MÆc dï vËy, trong n¨m 1999, t¹i chi nh¸nh ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n Qu¶ng B×nh khèi l­îng c«ng viÖc giao dÞch hµng ngµy ë kÕ to¸n cho vay rÊt lín nh­ng ®Òu ®­îc thùc hiÖn kÞp thêi, ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c. Mçi nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh ®Òu ph¶i lËp chøng tõ gèc hoÆc chøng tõ ghi sæ (phiÕu thu, chi, chuyÓn kho¶n...). Sau khi chøng tõ ®· qua nhiÒu kh©u, nhiÒu ngµnh kiÓm tra, kiÓm so¸t vµ ký theo thÈm quyÒn, th× chøng tõ gèc ®ã lµm c¨n cø ®Ó ghi chÐp, ph¶n ¸nh trªn sæ s¸ch kÕ to¸n, trªn khÕ ­íc l­u ë kÕ to¸n cho vay. Tæng doanh sè cho vay kinh tÕ ngoµi quèc doanh trong n¨m 1998 vµ 1999 nh­ sau: B¶ng 7: Doanh sè cho vay kinh tÕ ngoµi quèc doanh n¨m 1998 vµ 1999. §¬n vÞ: tû ®ång N¨m Chi tiªu 1998 1999 Sè tiÒn Tû lÖ % Sè tiÒn Tû lÖ % S doanh sè cho vay kinh tÕ ngoµi quèc doanh - Cho vay ng¾n h¹n - Cho vay trung vµ dµi h¹n 66,41 22,8 43,61 100 34,3 65,7 93,914 27,23 66,684 100 29 71 Nguån lÊy tõ c©n ®èi n¨m 1998-1999 2.2.5 KÕ to¸n giai ®o¹n thu nî, thu l·i: 2.2.5.1 KÕ to¸n giai ®o¹n thu nî gèc: Theo ®iÒu 13 vµ ®iÒu 29, quyÕt ®Þnh 180/Q§/H§ QT ngµy 15/12/1998 cña héi ®ång qu¶n trÞ Ng©n hµng n«ng nghiÖp ViÖt nam vÒ viÖc “quy ®Þnh cho vay ®èi víi kh¸ch hµng”: “Thu nî cho vay theo tháa thuËn trong hîp ®ång tÝn dông, khi ®Õn kú h¹n tr¶ nî hoÆc kÕt thóc thêi h¹n cho vay, nÕu kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®­îc nî th× sè nî ®Õn h¹n ph¶i chuyÓn sang nî qu¸ h¹n vµ kh¸ch hµng ph¶i chÞu l·i suÊt nî qu¸ h¹n ®èi víi sè tiÒn chËm tr¶”. Tr­êng hîp nî ®Õn h¹n nh­ng kh¸ch hµng ch­a tr¶ ®­îc nî do nguyªn nh©n kh¸ch quan nh­: thiªn tai, dÞch bÖnh, gi¸ c¶ biÕn ®éng kh«ng cã lîi cho tiªu thô s¶n phÈm, vµ c¸c nguyªn nh©n bÊt kh¶ kh¸ng kh¸c, kh¸ch hµng ph¶i cã giÊy ®Ò nghÞ gia h¹n nî göi ®Õn ng©n hµng n«ng nghiÖp n¬i cho vay tr­íc ngµy ®Õn h¹n 10 ngµy ®Ó ng©n hµng n«ng nghiÖp xem xÐt, quyÕt ®Þnh. Thêi h¹n gia h¹n nî ®èi víi nî vay ng¾n h¹n tèi ®a b»ng thêi gian cho vay ®· tháa thuËn hoÆc b»ng mét chu kú s¶n xuÊt kinh doanh nh­ng kh«ng qu¸ 12 th¸ng. Thêi gian gia h¹n nî vay trung, dµi h¹n tèi ®a b»ng 1/2 thêi h¹n cho vay ®· tháa thuËn trong hîp ®ång tÝn dông. ViÖc h¹ch to¸n cho vay, thu nî trung vµ dµi h¹n t¹i Chi nh¸nh ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh thùc hiÖn theo ph­¬ng ph¸p th«ng th­êng gièng nh­ h¹ch to¸n cho vay thu nî ng¾n h¹n. §Õn h¹n tr¶ nî, kh¸ch hµng trùc tiÕp tíi ng©n hµng nép tiÒn hoÆc ng©n hµng trÝch tõ tµi kho¶n cña kh¸ch hµng ®Ó thu nî. Khi ng­êi vay tr¶ nî kÕ to¸n viªn c¨n cø vµo chøng tõ ®Ó h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n thÝch hîp. NÕu tr¶ b»ng tiÒn mÆt h¹ch to¸n: Nî TK: tiÒn mÆt (1011): phÇn gèc Cã TK: cho vay cña ng­êi vay: phÇn gèc NÕu ®¬n vÞ tr¶ b»ng chuyÓn kho¶n, h¹ch to¸n: Nî TK: tiÒn göi cña ng­êi vay: phÇn gèc. Cã TK: cho vay cña ng­êi vay: phÇn gèc. NÕu kh¸ch hµng tr¶ hÕt nî, kÕ to¸n tiÕn hµnh tÊt to¸n khÕ ­íc vµ l­u cïng nhËt ký chøng tõ, ®­îc b¶o qu¶n l©u dµi theo chÕ ®é nhµ n­íc quy ®Þnh nh»m phôc vô cho c«ng t¸c kiÓm tra, kiÓm so¸t mäi ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ. Tr­êng hîp ®Õn h¹n tr¶ nî mµ kh¸ch hµng vÉn ch­a tr¶ hÕt nî vµ kh«ng ®­îc ng©n hµng xem xÐt cho gia h¹n nî th× kÕ to¸n tiÕn hµnh chuyÓn sang qu¸ h¹n vµ kÕ to¸n h¹ch to¸n: Nî TK: nî qu¸ h¹n (cña kh¸ch hµng) Cã TK: tiÒn vay cña kh¸ch hµng §ång thêi chuyÓn khÕ ­íc hoÆc hîp ®ång tÝn dông sang tËp nî qu¸ h¹n vµ ghi ngµy chuyÓn nî qu¸ h¹n cña khÕ ­íc hoÆc hîp ®ång ®ã. Tr­êng hîp ®­îc ®Ò nghÞ tr¶ nî tr­íc h¹n hoÆc ®¬n vÞ sö dông vèn sai môc ®Ých... kÕ to¸n sÏ tiÕn hµnh thu nî tr­íc h¹n theo quy ®Þnh, l·i ph¶i thu ®­îc tÝnh theo sè ngµy thùc tÕ mµ ®¬n vÞ sö dông sè tiÒn vay ®ã. Qua kh¶o s¸t thùc tÕ cho thÊy, viÖc thùc hiÖn kÕ to¸n cho vay t¹i Ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n Qu¶ng B×nh rÊt tèt nªn mÆc dï sè l­îng kh¸ch hµng ®Õn giao dÞch ®«ng, mãn vay nhiÒu nh­ng c¸n bé kÕ to¸n cho vay vÉn theo dâi, ghi chÐp c¸c kho¶n cho vay, thu nî, chuyÓn qu¸ h¹n mét c¸ch ®Çy ®ñ, kÞp thêi vµ chÝnh x¸c, lµm tèt c«ng t¸c cung cÊp th«ng tin cho c¸n bé tÝn dông kÞp thêi. Tæng doanh sè thu nî n¨m 1999 lµ: 85,2 tû. Doanh sè thu nî ®Õn h¹n lµ: 74,7 tû. Doanh sè thu nî qu¸ h¹n lµ: 10,5 tû. 2.2.5.2 KÕ to¸n giai ®o¹n thu l·i: T¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n Qu¶ng B×nh, ®èi víi thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh, c¸c mãn vay ®­îc ¸p dông tÝnh l·i theo th¸ng, viÖc tr¶ l·i ®­îc tiÕn hµnh hµng th¸ng. Khi gèc ch­a ®Õn h¹n vµ tr¶ gèc vµ l·i ®ång thêi khi ®Õn h¹n: C«ng thøc tÝnh l·i theo th¸ng (l·i ®¬n). Sè l·i ph¶i thu = c x t x n 30 Trong ®ã: + c: Sè d­ nî tÝnh l·i + t: L·i suÊt cho vay tÝnh theo th¸ng + n: Sè ngµy vay tÝnh tõ ngµy vay hoÆc ngµy tr¶ l·i gÇn nhÊt * §èi víi cho vay trung vµ dµi h¹n (ngoµi quèc doanh): L·i tÝnh theo ph­¬ng ph¸p tÝch sè. TÝch sè tÝnh l·i = Sè d­ tµi kho¶n tiÒn vay x Sè ngµy sö dông tiÒn vay C«ng thøc tÝnh nh­ sau: Sè tiÒn l·i = Tæng tÝch sè x l·i xuÊt (th¸ng) 100 x 30 ngµy Tr­êng hîp l·i suÊt n¨m tÝnh theo c«ng thøc sau: Sè tiÒn l·i = S tÝch sè x L·i suÊt n¨m 100 x 360 ngµy Sau khi tÝnh l·i kÕ to¸n lËp phiÕu thu tiÒn (nép b»ng tiÒn mÆt) hoÆc lËp phiÕu chuyÓn kho¶n (nÕu b»ng chuyÓn kho¶n) kÕ to¸n h¹ch to¸n: Nî TK: tiÒn göi ®¬n vÞ vay (nÕu b»ng chøng kho¸n) Tµi kho¶n tiÒn mÆt (nÕu nép b»ng tiÒn mÆt) Cã TK: thu nhËp cña ng©n hµng chia sè tiÒn l·i. PhiÕu thu l·i hay phiÕu chuyÓn kho¶n thu l·i ®­îc lËp 2 liªn: 1 liªn phiÕu tÝnh l·i lµm chøng tõ h¹ch to¸n, 1 liªn lµm giÊy bªn nî hoÆc chuyÓn tr¶ cho ng­êi vay khi thu l·i xong. Tr­êng hîp sè l·i ®Õn h¹n kh¸ch hµng kh«ng tr¶ ®­îc th× kÕ to¸n sau khi tÝnh l·i sÏ h¹ch to¸n ngo¹i b¶ng: NhËp tµi kho¶n “l·i ch­a thu” vµ theo dâi khi nµo kh¸ch hµng cã tiÒn sÏ thu håi. Khi thu håi kÕ to¸n h¹ch to¸n: xuÊt tµi kho¶n “l·i ch­a thu”, ®ång thêi ghi: Nî TK: tiÒn göi cña kh¸ch hµng: sè tiÒn l·i hoÆc Tµi kho¶n tiÒn mÆt (nÕu kh¸ch hµng tr¶ b»ng tiÒn mÆt) Cã TK: thu nhËp ng©n hµng. ViÖc thu l·i t¹i ng©n hµng ®­îc thùc hiÖn nghiªm tóc theo nguyªn t¾c thu l·i tr­íc, thu nî gèc sau. Do ®ã, doanh sè cho vay lín nh­ng kÕ to¸n cho vay vÉn lµm tèt ®¸p øng yªu cÇu cña c«ng t¸c tÝn dông kh«ng ®Ó xÈy ra sai sãt. Thu l·i cho vay t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp tØnh Qu¶ng B×nh trong 2 n¨m 1998 vµ 1999 lµ: N¨m 1998: 16,190 triÖu ®ång. N¨m 1999: 16,533 triÖu ®ång. ViÖc h¹ch to¸n sè l·i ch­a thu ®­îc vµo tµi kho¶n “l·i ch­a thu” lµ ®óng ®¾n, song cã vÊn ®Ò ®Æt ra lµ khi h¹ch to¸n vµo ®©y th× khi nµo sÏ thu. VÊn ®Ò nµy trong chÕ ®é ch­a nãi cô thÓ. Trong thÓ lÖ tÝn dông ®èi víi c¸c tæ chøc kinh tÕ míi quy ®Þnh “nÕu ®¬n vÞ vay ch­a tr¶ ®­îc l·i khi ®Õn h¹n th× TCTD tÝnh vµ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n ngo¹i b¶ng ®Ó thu dÇn, kh«ng nhËp l·i vµo gèc”. Thùc hiÖn quy ®Þnh trªn t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh, khi kh¸ch hµng ®Õn tr¶ nî, ng©n hµng tËp trung thu l·i tr­íc, gèc sau. NÕu vÉn ch­a thu ®ñ l·i th× nhËp sè l·i cßn l¹i vµo tµi kho¶n ngo¹i b¶ng “l·i ch­a thu” vµ sè nî gèc chuyÓn sang nî qu¸ h¹n. Nguyªn nh©n cña viÖc kh¸ch hµng kh«ng tr¶ kÞp thêi ®Çy ®ñ cho ng©n hµng th× cã nhiÒu nh­ng, mét nguyªn nh©n quan träng lµ ng©n hµng ch­a cã biÖn ph¸p cô thÓ ®Ó xö lý vÊn ®Ò nµy nªn kh¸ch hµng ®Æc biÖt lµ ®¬n vÞ kinh tÕ ngoµi quèc doanh cã ý “chÇy ú’ trong viÖc tr¶ l·i cho ng©n hµng, ®©y chÝnh lµ mét tån t¹i mµ ng©n hµng ph¶i xem xÐt gi¶i quyÕt. T×nh h×nh thu nî c¸c ®¬n vÞ ngoµi quèc doanh cña ng©n hµng NN&PTNT Qu¶ng B×nh n¨m 1998 & 1999. B¶ng 8: Doanh sè thu nî cña NHNN &PTNT Qu¶ng B×nh n¨m 1998 - 1999 §¬n vÞ: tû ®ång N¨m Chi tiªu 1998 1999 Doanh sè thu nî ngoµi QD T§: - Thu nî ng¾n h¹n - Thu nî dµi h¹n 68,4 45,6 22,8 85,2 53,3 31,9 Nguån lÊy tõ c©n ®èi tµi kho¶n n¨m 1998-1999 Nh×n vµo b¶ng sè liÖu trªn cho ta thÊy c«ng t¸c thu nî ngoµi quèc doanh cña Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Qu¶ng B×nh n¨m 1999 t¨ng so víi n¨m 1998 lµ 16,8 tû (tû lÖ t¨ng 24,6%), chiÕm 95% trong tæng doanh thu nî toµn ®¬n vÞ. Trong ®ã: Doanh sè thu nî ng¾n h¹n ®Õn n¨m 1999 lµ: 53,3 tû ®ång, t¨ng so víi n¨m 1998 lµ: 7,7 tû ®ång (chiÕm 16,9%). Doanh sè thu nî trung, dµi h¹n n¨m 1999 lµ 31,9 tû ®ång, t¨ng so víi n¨m 1998 lµ 9,1 tû ®ång (tû lÖ 39,9%). Tr­êng hîp kh¸ch hµng kh«ng cã tiÒn ®Ó tr¶ c¶ l·i vµ gèc th× kÕ to¸n tÝnh l·i vµ nhËp vµo tµi kho¶n ngo¹i b¶ng “l·i ch­a thu” nî gèc chuyÓn qua nî qu¸ h¹n. Trong chÕ ®é kh«ng quy ®Þnh khi kh¸ch hµng ®Õn tr¶ nî qu¸ h¹n vµ l·i ch­a thu th× kÕ to¸n sÏ thu kho¶n nµo tr­íc. T¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n Qu¶ng B×nh sÏ thu “l·i ch­a thu” tr­íc, sau ®ã míi thu ®Õn nî qu¸ h¹n. Së dÜ kÕ to¸n thu nh­ trªn lµ xuÊt ph¸t tõ chç “l·i ch­a thu” kh«ng tÝnh l·i suÊt, do vËy kÕ to¸n thu “l·i ch­a thu” tr­íc lµ ®Ó gi¶m thiÖt h¹i cho ng©n hµng. Tån t¹i cô thÓ ®èi víi thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh: viÖc thu l·i kh«ng ®óng nh­ trªn ®· x¸c ®Þnh trong hîp ®ång vay vèn, tøc lµ kh¸ch hµng tr¶ l·i kh«ng ®óng nh­ ngµy ®· x¸c ®Þnh trong hîp ®ång vay vèn. Chóng ta xem xÐt vÊn ®Ò nµy nh­ sau: Tr­êng hîp 1: kh¸ch hµng ®Õn tr¶ l·i cho ng©n hµng, nh­ng v× lý do nµo ®ã mµ chØ tr¶ trong vßng mét sè ngµy nhÊt ®Þnh, cã thÓ tr­íc hoÆc sau ngµy ®· ®Þnh trong hîp ®ång. Do ®ã thêi ®iÓm h¹ch to¸n thu l·i cho vay kh«ng phï hîp víi l·i ph¸t sinh thùc tÕ mµ ®Õn ngµy ®ã ®¸ng ra ng©n hµng thu ®­îc. Tr­êng hîp 2: kh¸ch hµng ®Õn tr¶ l·i ng©n hµng kh«ng theo hîp ®ång ®· cam kÕt cã thÓ chËm 1 th¸ng, hoÆc 2 th¸ng nh­ng ®óng vµo ngµy ®· x¸c ®Þnh trong hîp ®ång. Trong c¶ 2 tr­êng hîp trªn th× tæng sè l·i ng©n hµng thu ®­îc lµ kh«ng ®æi nh­ng tÝnh t¹i c¸c thêi ®iÓm cô thÓ th× l·i cho vay thùc tÕ thu ®­îc, kh«ng phï hîp víi l·i ®¸ng ra thu ®­îc theo doanh sè cho vay vµ ngµy tr¶ l·i ®­îc quy ®Þnh hµng th¸ng trong H§TD. Kh«ng nh÷ng thÕ, thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh phÇn lín ch­a cã tµi kho¶n tiÒn göi t¹i ng©n hµng, do ®ã viÖc thu l·i cña thµnh phÇn kinh tÕ nµy kh«ng gièng nh­ phÇn lín c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc lµ thu l·i trªn tµi kho¶n tiÒn göi mµ hoµn toµn phô thuéc vµo kh¸ch hµng. V× vËy, vÊn ®Ò ®Æt ra ë ®©y lµ cÇn cã biÖn ph¸p xö lý ®èi víi nh÷ng kh¸ch hµng tr¶ l·i chËm kh«ng ®óng víi cam kÕt, nh»m t¸c ®éng ®Õn kh¸ch hµng ph¶i quan t©m tèt viÖc sö dông vèn vay cã hiÖu qu¶ ®Ó tr¶ nî, tr¶ l·i ®óng h¹n ®ång thêi gi¶m thiÖt h¹i cho ng©n hµng. * §iÒu chØnh sai lÇm trong h¹ch to¸n kÕ to¸n cho vay - thu nî: Kh«ng ph¶i viÖc h¹ch to¸n cho vay - thu nî lóc nµo kÕ to¸n còng gÆp nh÷ng thuËn lîi mµ ®«i khi vÉn x¶y ra nh÷ng sai sãt ®ã lµ: + Sai lÇm trong viÖc më tµi kho¶n cho vay cña kh¸ch hµng kÕ to¸n ghi sè hiÖu tµi kho¶n cã sù nhÇm lÉn. NÕu khi cho vay sè liÖu cña 2 kh¸ch hµng trïng nhau th× sÏ lµm cho sè d­ nî cña tµi kho¶n t¨ng lªn, ng­îc l¹i khi thu nî sÏ lµm cho tµi kho¶n cã sè d­ cã t¨ng lªn. §Ó ®iÒu chØnh sai lÇm nµy cho ®óng, cho hîp lý kÕ to¸n ph¶i lËp 2 liªn - phiÕu chuyÓn kho¶n 1 liªn ®á, 1 liªn ®en ®Ó ®iÒu chØnh l¹i. Mét liªn ®á dïng cho tr­êng hîp më sai; 1 liªn ®en dïng cho tr­êng hîp më ®óng. + Sai lÇm trong khi tÝnh l·i: khi tÝnh l·i cho kh¸ch hµng, kÕ to¸n cã thÓ tÝnh l·i thõa hoÆc thiÕu do nhÇm lÉn ngµy vay hoÆc c¸c nguyªn nh©n kh¸c, kÕ to¸n sÏ ®iÒu chØnh b»ng c¸ch: - Sai thu thiÕu: kÕ to¸n lËp 2 liªn phiÕu thu: liªn 1 giao cho bé phËn kiÓm so¸t ghi nhËt ký quü (nÕu thu b»ng tiÒn mÆt) ®Ó tiÕn hµnh thu tiÒn (sè tiÒn nhÇm lÉn thiÕu), liªn 2 giao cho kh¸ch hµng ®Ó lµm chøng tõ h¹ch to¸n t¹i ®¬n vÞ vay. - Sai thu thõa: T­¬ng tù kÕ to¸n còng lËp 2 liªn phiÕu chi ®Ó tho¸i chi. 2.2.6 VÊn ®Ò tr¶ nî gèc tr­íc h¹n ®èi víi cho vay tõng lÇn: Nh­ ë phÇn ®Çu ch­¬ng nµy ®· ph©n tÝch huy ®éng vèn vµ sö dông vèn lµ 2 ho¹t ®éng chñ yÕu cña ng©n hµng th­¬ng m¹i. C«ng t¸c huy ®éng vèn thùc hiÖn tèt sÏ t¹o cho ng©n hµng c¬ së tµi chÝnh v÷ng ch¾c ®Ó thùc hiÖn vai trß vµ chøc n¨ng cña m×nh trong nÒn kinh tÕ, ®ång thêi t¹o thÕ chñ ®éng cña ng©n hµng kh«ng chØ dõng l¹i ë nh÷ng con sè vÒ nguån vèn, bëi huy ®éng ®­îc vèn mµ ng©n hµng kh«ng chØ dõng l¹i ë nh÷ng con sè vÒ nguån vèn, bëi huy ®éng ®­îc vèn mµ ng©n hµng kh«ng cã nh÷ng biÖn ph¸p sö dông vèn hîp lý sÏ dÉn ®Õn t×nh tr¹ng ø ®äng vèn, g©y rñi ro vÒ l·i suÊt. Trong khi ®ã ng©n hµng vÉn ph¶i thùc hiÖn nghÜa vô víi ng©n s¸ch vµ vÉn ph¶i tr¶ l·i tiÒn göi cho kh¸ch hµng. Bªn c¹nh vÊn ®Ò nî qu¸ h¹n, nguyªn nh©n chñ yÕu dÉn ®Õn t×nh tr¹ng ø ®äng vèn th× hiÖn t­îng tr¶ nî gèc tr­íc h¹n còng lµ mét trong nh÷ng nguyªn nh©n g©y mÊt c©n ®èi vèn t¹i ng©n hµng. §èi víi tr­êng hîp tr¶ nî tr­íc h¹n, kÕ to¸n cho vay kh«ng ph¶i ®«n ®èc tr¶ nî gèc céng l·i mµ kh¸ch hµng tù mang ®Õn tr¶ nî cho ng©n hµng. §èi víi c¸n bé tÝn dông th× viÖc tr¶ nî tr­íc h¹n cña kh¸ch hµng t¹o ®­îc ®iÒu kiÖn cho hä thu håi vèn nhanh ®¹t ®­îc chØ tiªu thu nî, tr¸nh rñi ro cã thÓ x¶y ra, song vÒ phÝa ng©n hµng th× bÊt lîi lµ trong tr­êng hîp kh¸ch hµng ®Õn tr¶ nî tr­íc h¹n cho ng©n hµng ®óng vµo thêi ®iÓm ng©n hµng kh«ng cho vay ra ®­îc, ®èi víi nÒn kinh tÕ sÏ lµ nguyªn nh©n lµm mÊt c©n ®èi vèn t¹i ng©n hµng. Trong khi ®ã ng©n hµng ph¶i tr¶ l·i cho viÖc huy ®éng vèn ®ã, ¶nh h­ëng ®Õn tæng d­ nî b×nh qu©n cña ng©n hµng v× gi¶m l·i dÉn ®Õn thu nhËp cña ng©n hµng gi¶m. H¬n n÷a c©n ®èi vèn trong c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña ng©n hµng lµ vÊn ®Ò chiÕn l­îc cña chÝnh s¸ch tÝn dông ®èi víi mçi ng©n hµng. 2.2.7 Nh÷ng kÕt qu¶ ®¹t ®­îc cña c«ng t¸c kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh Mét mãn vay kÓ tõ khi c¸n bé tÝn dông thùc hiÖn tõng b­íc thÈm ®Þnh xÐt duyÖt cho vay ®Õn khi kÕ to¸n cho vay thùc hiÖn ph¸t tiÒn vay vµ theo dâi thu nî, thu l·i cña kh¸ch hµng lµ c¶ mét qu¸ tr×nh cã sù liªn quan chÆt chÏ víi nhau. Sù phèi kÕt hîp gi÷a kÕ to¸n cho vay vµ c¸n bé tÝn dông ®­îc hiÖn nh­ sau: - ViÖc xö lý th«ng tin khi quyÕt ®Þnh cho vay hay tõ chèi mét kho¶n vay, c¸n bé tÝn dông ph¶i ®iÒu tra, thu thËp, tæng hîp ph©n tÝch c¸c nguån th«ng tin vÒ kh¸ch hµng. Ngoµi nh÷ng th«ng tin do kh¸ch hµng cung cÊp, c¸n bé tÝn dông ®· ®iÒu tra c¸c quan hÖ kh¸ch hµng liªn quan. Muèn cã nhøng th«ng tin cÇn thu thËp ®ã, c¸n bé tÝn dông ph¶i th«ng qua c¸n bé cho vay. - ThÓ hiÖn th«ng qua viÖc theo dâi ®«n ®èc tr¶ nî. C¸n bé tÝn dông kiÓm tra, ®¸nh gi¸ kh¸ch hµng chÝnh x¸c th× viÖc theo dâi thu nî cña nh©n viªn kÕ to¸n cµng ®­îc thùc hiÖn tèt, thu nî, thu l·i ®Çy ®ñ vµ ®óng thêi h¹n. Ng­îc l¹i, kÕ to¸n cho vay theo dâi viÖc tr¶ nî, tr¶ l·i cña kh¸ch hµng theo kú h¹n nî mét c¸ch khoa häc sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸n bé tÝn dông thùc hiÖn viÖc ®«n ®èc kh¸ch hµng tr¶ nî gèc, l·i kÞp thêi vµ nghiªm tóc h¬n. - Thùc hiÖn th«ng qua viÖc xö lý nî qu¸ h¹n vµ l·i treo. Sù phèi hîp chÆt chÏ gi÷a c¸n bé kÕ to¸n cho vay vµ tÝn dông ®· th«ng b¸o kÞp thêi cho c¸n bé tÝn dông ®Ó ®«n ®èc tr¶ nî, l·i kÞp thêi tr¸nh rñi ro tÝn dông, hoÆc tr­êng hîp khi 1 kho¶n nî ®Õn h¹n, do gÆp nhiÒu khã kh¨n kh¸ch quan th× tÝn dông cïng kÕ to¸n cho vay th«ng b¸o cho nhau vµ cã biÖn ph¸p xö lý kÞp thêi. Do sù phèi hîp chÆt chÏ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ngµy cµng ®­îc n©ng cao, c«ng t¸c øng dông tin häc ®· ®­îc ®­a vµo c«ng t¸c kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh. HiÖn nay, t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i nãi chung vµ ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh nãi riªng, ®Ó gi¶m bít c«ng viÖc h¹ch to¸n, ghi chÐp lËp chøng tõ vµ ¸p dông nh÷ng c«ng nghÖ thanh to¸n tiªn tiÕn tin häc vµo c¸c nghiÖp vô ng©n hµng. §èi víi nghiÖp vô kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh, nhê c«ng nghÖ míi mµ mäi phÇn viÖc tõ qu¸ tr×nh l­u tr÷ hå s¬ vay vèn, qu¸ tr×nh h¹ch to¸n cho vay, thu nî, sao kª cuèi th¸ng, cuèi quý ®¶m b¶o an toµn, tr¸nh ®­îc nh÷ng sai sãt do viÖc h¹ch to¸n b»ng thñ c«ng g©y ra. HiÖn nay kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· thùc hiÖn c«ng viÖc hÇu hÕt trªn m¸y vi tÝnh vµ ®­îc nèi m¹ng trong toµn phßng kÕ to¸n ®Ó tiÖn cho viÖc theo dâi toµn bé ho¹t ®éng kÕ to¸n giao dÞch cña ng©n hµng víi kh¸ch hµng trong tõng ngµy go¹t ®éng. Mçi khi c¬ quan cho vay ph¸t sinh, kÕ to¸n nhËn chøng tõ, kiÓm tra chøng tõ råi h¹ch to¸n trªn m¸y. C¸c c«ng viÖc nh­ lËp chøng tõ, h¹ch to¸n... còng ®Òu ®­îc thùc hiÖn b»ng m¸y. Tãm l¹i: ViÖc h¹ch to¸n kÕ to¸n cho vay thu nî ngoµi quèc doanh, l­u tr÷ hå s¬ vay vèn, ¸p dông tin häc vµo ng©n hµng ®Òu ®­îc dùa trªn c¬ së lý thuyÕt chung. Nh­ng trong thùc tÕ ho¹t ®éng cã nh÷ng phÇn hµnh trong kÕ to¸n cho vay buéc ph¶i thùc hiÖn thñ c«ng, ®Æc biÖt lµ nh÷ng kh©u liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh cho vay vµ thu nî cña ng©n hµng. Nh×n chung chÕ ®é kÕ to¸n ®­îc chÊp hµnh vµ lu«n b¶o ®¶m ®óng chÕ ®é cña kÕ to¸n - tµi chÝnh do Bé Tµi chÝnh vµ Ng©n hµng Nhµ n­íc ViÖt nam quy ®Þnh. Ch­¬ng III Mét sè kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao c«ng t¸c kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n Qu¶ng B×nh. Qua kh¶o s¸t thùc tÕ c«ng t¸c kÕ to¸n cho vay t¹i chi nh¸nh ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh, T«i thÊy bªn c¹nh nh÷ng ­u ®iÓm, cßn cã nh÷ng tån t¹i cÇn kh¾c phôc. Sau ®©y t«i xin m¹nh d¹n ®­a ra mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ c«ng t¸c kÕ to¸n cho vay t¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu·ng B×nh. 3.1 Thùc hiÖn ®«n ®èc thu håi nî vµ l·i phï hîp víi thùc tr¹ng tõng kho¶n vay. Trªn c¬ së kÕt qu¶ c«ng t¸c kiÓm tra qu¶n lý tÝn dông, Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu·ng B×nh cÇn tiÕn hµnh ph©n lo¹i chÊt l­îng c¸c kho¶n vay ®Ó tõ ®ã cã biÖn ph¸p thu nî vµ l·i cho phï hîp, cô thÓ: - §èi víi c¸c kho¶n vay cã chÊt l­îng tèt, ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thu håi vèn vay ®óng h¹n th× chØ chó ý ®«n ®èc viÖc tr¶ nî khi thêi ®iÓm ®¸o h¹n s¾p ®Õn. - §èi víi c¸c kho¶n nî vay cã dÊu hiÖu bÞ “®e däa” kh«ng ®­îc hoµn tr¶ ®óng h¹n do nh÷ng khã kh¨n ph¸t sinh tõ ®iÒu kiÖn kh¸ch quan ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp th× cÇn cã nh÷ng biÖn ph¸p ®iÒu chØnh t×nh huèng kÞp thêi ®Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thu håi ®­îc nî, tr¸nh nî qu¸ h¹n ph¸t sinh. Sau ®©y lµ mét sè biÖn ph¸p xö lý: + C¸n bé ng©n hµng cã thÓ cho lêi khuyªn hoÆc cè vÊn cho doanh nghiÖp vÒ c¸c vÊn ®Ò b¸n s¶n phÈm, thu nî, tiÕp tôc s¶n xuÊt kinh doanh... hoÆc mêi chuyªn gia vÒ t­ vÊn cho doanh nghiÖp, th¸o gì khã kh¨n, t¹o ®iÒu kiÖn cho doanh nghiÖp thu håi vµ b¶o toµn vèn ®¶m b¶o kh¶ n¨ng tr¶ nî Ng©n hµng ®óng h¹n. + Gi¶i quyÕt khã kh¨n vÒ vèn cho doanh nghiÖp b»ng c¸ch ®Ò ra c¸c biÖn ph¸p thu håi c¸c ho¸ ®¬n chËm tr¶ gióp doanh nghiÖp, gióp hä thanh to¸n hµng tån kho hoÆc gi¶m bít dù tr÷ qu¸ møc hoÆc sö dông ®Ó vay tÝn chÊp, vay cÇm cè. + S¾p xÕp, kÕt cÊu l¹i c¸c kho¶n nî cho ng­êi vay b»ng c¸ch kÐo dµi kú h¹n nî, rót bít møc chi tr¶ ®Þnh kú trong mét thêi gian nÕu cã thÓ ®­îc. + Gia t¨ng khèi l­îng cña kho¶n vay ®èi víi c¸c ®iÒu kiÖn do ng©n hµng Ên ®Þnh thªm nÕu nh­ thÊy ®­îc kh¶ n¨ng ng­êi vay sÏ phôc håi ®­îc s¶n xuÊt kinh doanh. Hay nãi c¸ch kh¸c “lÊy nî nu«i nî” víi ®iÒu kiÖn ph­¬ng ¸n kinh doanh hay th­¬ng vô ®ã doanh nghiÖp ph¶i ®­îc thÈm ®Þnh ch¾c ch¾n, cã kh¶ thi vµ doanh nghiÖp ph¶i hoµn toµn thiÖn chÝ trong viÖc tr¶ nî ng©n hµng. - §èi víi c¸c kh¸ch hµng cã sù vi ph¹m hîp ®ång tÝn dông mét c¸ch nghiªm träng hoÆc cã nguy c¬ thua lç, ph¸ s¶n trong kinh doanh dÉn ®Õn kh¶ n¨ng thu håi nî vay rÊt khã kh¨n, Ng©n hµng buéc ph¶i tuyªn bè nî ®Õn h¹n vµ t×m mäi c¸ch thu nî ngay c¶ trong tr­êng hîp kho¶n vay ch­a ®Õn thêi ®iÓm ®¸o h¹n nh­ ®· quy ®Þnh. 3.2 Ph­¬ng ph¸p cho vay: Ng©n hµng cÇn xem xÐt vµ bæ sung thªm vÒ ph­¬ng thøc cho vay. Ngoµi ph­¬ng thøc cho vay tõng lÇn nh­ hiÖn nay ®ang ¸p dông phæ biÕn t¹i ng©n hµng, nªn më réng thªm ph­¬ng thøc cho vay theo h¹n møc ®èi víi nh÷ng kh¸ch hµng cã quan hÖ giao dÞch th­êng xuyªn víi kh¸ch hµng, cã uy tÝn víi ng©n hµng. Ph­¬ng thøc nµy cho vay trªn tµi kho¶n v·ng lai (tµi kho¶n nµy cã thÓ d­ nî hoÆc d­ cã). §iÒu nµy t¹o thuËn lîi cho kh¸ch hµng trong viÖc vay vèn. Kh¸ch hµng mçi lÇn vay vèn sÏ kh«ng ph¶i lµm l¹i c¸c thñ tôc, giÊy tê nh­ lÇn vay ®Çu tiªn gièng nh­ trong cho vay tõng lÇn . . . 3.3 KhuyÕn khÝch kh¸ch hµng vay chuyÓn kho¶n qua ng©n hµng: Th«ng qua viÖc khuyÕn khÝch kh¸ch hµng më tµi kho¶n c¸ nh©n t¹i ng©n hµng. Lµm ®­îc ®iÒu nµy sÏ thóc ®Èy viÖc thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt, t¨ng doanh sè thanh to¸n cho ng©n hµng. Ng©n hµng sÏ thu ®­îc nh÷ng kho¶n phÝ qua nghiÖp vô thanh to¸n cho kh¸ch hµng, t¨ng thu dÞch vô ®em l¹i lîi nhuËn cho ng©n hµng, thùc hiÖn theo xu h­íng kinh doanh ®a n¨ng. 3.4 BiÖn ph¸p xö lý nî, nî qu¸ h¹n t¹i ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh: T¹i Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh, mÆc dï ®· cã nhiÒu biÖn ph¸p tÝch cùc ®«n ®èc, thu håi nî qu¸ h¹n, nªn nî qu¸ h¹n cã gi¶m dÇn qua c¸c n¨m, nh­ng so víi quy ®Þnh chung th× nî qu¸ h¹n vÉn chiÕm tû lÖ cao trong tæng d­ nî. ®©y lµ vÊn ®Ò cßn tån t¹i ®ßi hái ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh nhanh chãng ®­a ra biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó xö lý vÊn ®Ò nµy lµm lµnh m¹nh ho¸ ho¹t ®éng ng©n hµng, cô thÓ lµ: + Nh÷ng kho¶n nî qu¸ h¹n khã ®ßi cÇn cã chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch c¸c ®¬n vÞ tr¶ gèc tr­íc, tr¶ l·i sau, nh­ng ®¬n vÞ nµo tÝch cùc tr¶ gèc ®­îc xem xÐt gi¶m mét phÇn l·i. + L·i suÊt nî qu¸ h¹n hiÖn nay quy ®Þnh ph¹t l·i suÊt qu¸ h¹n tèi ®a b»ng 150% møc l·i suÊt trong h¹n. Thùc tÕ cho thÊy kh«ng cßn t¸c dông r¨n ®e ®èi víi ng­êi vay cã tÝnh chµy ú, nh­ng l¹i cã khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp ch©n chÝnh v× lý do kh¸ch quan ®Ó nî qu¸ h¹n hoÆc ®èi víi kh¸ch hµng thùc sù kh«ng thÓ tr¶ ®­îc l·i nî qu¸ h¹n víi l·i suÊt theo møc cao. §Ò nghÞ kh«ng nhÊt nhÊt ¸p dông mét møc l·i suÊt cøng ®Òu lµ tÝnh ph¹t l·i suÊt qu¸ h¹n b»ng 150% mµ nghiªn cøu h­íng chia ra nhiÒu møc l·i suÊt nî qu¸ h¹n phï hîp víi thêi gian vµ th¸i ®é thiÖn chÝ víi kh¸ch hµng trong viÖc tr¶ nî, thay v× chØ cã mét møc cè ®Þnh hiÖn nay. 3.5 Ph¹t chËm tr¶ ®èi víi kho¶n “l·i ch­a thu” Nh­ ®· ph©n tÝch ë ch­¬ng II t×nh tr¹ng (l·i ch­a thu) x¶y ra khi phæ biÕn t¹i c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i hiÖn nay ®Æc biÖt lµ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc l·i nµy chiÕm tû lÖ cao, tõ ®ã Ýt nhiÒu ¶nh h­ëng ®Õn thu nhËp cña ng©n hµng. §Ó thùc hiÖn nhanh h¬n vµ tèt h¬n n÷a trong qu¸ tr×nh thu nî, thu l·i cho ng©n hµng, h¹n chÕ thiÖt h¹i cho ng©n hµng, t«i xin ra ý kiÕn lµ ¸p dông kû luËt ph¹t ®èi víi nh÷ng kho¶n l·i tiÒn vay mµ kh¸ch hµng kh«ng tr¶ cho ng©n hµng ®óng quy ®Þnh nh­ sau: Kho¶n “l·i ch­a thu” ®­îc coi nh­ mét kho¶n nî míi ph¸t sinh, ®©y lµ kho¶n kh¸ch hµng ®· cam kÕt trong hîp ®ång tÝn dông lµ tr¶ mµ ch­a tr¶ ®­îc, do vËy cÇn ph¶i ¸p dông mét tû lÖ ph¹t thÝch hîp ®èi víi kho¶n nµy. ViÖc tÝnh ph¹t kho¶n “l·i ch­a thu” kh«ng nh÷ng phÇn nµo lµm thiÖt h¹i cho ng©n hµng mµ nã cã t¸c dông ®Èy kh¸ch hµng nhanh chãng tr¶ l·i cho ng©n hµng ®óng thêi h¹n bëi nÕu kh¸ch hµng cµng chËm trÓ trong viÖc tr¶ l·i th× kho¶n ph¹t ®ã cµng cã xu h­íng t¨ng. §©y lµ biÖn ph¸p nh»m ®«n ®èc kh¸ch hµng ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ, nghiªm tóc c¸c ®iÒu kho¶n ®· ký kÕt trong hîp ®ång tÝn dông gi÷a ng©n hµng vµ kh¸ch hµng trong qu¸ tr×nh quan hÖ tÝn dông vµ gãp phÇn lµm gi¶m thiÖt h¹i cho ng©n hµng. VÒ tû lÖ ph¹t, ¸p dông theo l·i suÊt tiÒn göi kh«ng kú h¹n ë thêi ®iÓm cã ph¸t sinh l·i ch­a thu. Thêi gian ph¹t: tÝnh tõ ngµy ghi nhËp vµo tµi kho¶n ngo¹i b¶ng “l·i ch­a thu” ®Õn khi ng­êi vay hoµn tr¶ l·i. * VÝ dô: - Sè l·i ghi nhËp tµi kho¶n ngo¹i b¶ng “l·i ch­a thu”: 4,5 triÖu ®ång - Ngµy ghi nhËp tµi kho¶n ngo¹i b¶ng: 1/7/1999 - Ngµy ng­êi vay tr¶ l·i: 26/7/1999 - L·i suÊt tiÒn göi kh«ng kú h¹n: 0,2%/th¸ng Nh­ vËy, sè tiÒn ph¹t lµ: 4.500.000® (0,2%) x (26 ngµy) = 7.800® 30 Sau khi tÝnh to¸n xong sÏ h¹ch to¸n: XuÊt tµi kho¶n ngo¹i b¶ng “l·i ch­a thu” 4.500.000 ®ång Nî: Tµi kho¶n tiÒn mÆt t¹i quü: 4.507.800 ®ång HoÆc tµi kho¶n tiÒn göi cña ng­­o× vay: 4. 507.800 ®ång Cã: Tµi kho¶n thu nhËp cña ng©n hµng: 4.507.800 ®ång TiÓu kho¶n thu l·i cho vay: 4.500.000 TiÓu kho¶n thu kh¸c: 7.800 3.6 ¸p dông tin häc trong kÕ to¸n cho vay HiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ ng©n hµng ®ang lµ vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt cÊp b¸ch kh«ng chØ ®èi víi Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh mµ cßn ®èi víi tÊt c¶ Ng©n hµng kh¸c, ®Æc biÖt lµ c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i. Th«ng qua hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ Ng©n hµng sÏ lµm gi¶m bít nh÷ng c«ng viÖc thñ c«ng hiÖn nay ®ang cßn thùc hiÖn, nhÊt lµ trong lÜnh vùc kÕ to¸n, gãp phÇn gi¶m nhÑ c«ng viÖc cho tõng nh©n viªn Ng©n hµng ®¶m b¶o nghiÖp vô thùc hiÖn mét c¸ch chÝnh x¸c, kÞp thêi, nhanh chãng, gi¶i phãng mét l­îng kh¸ch hµng lín th­êng xuyªn ph¶i chê ®îi ë quÇy giao dÞch, t¹o ®iÒu kiÖn an toµn, thuËn cho kh¸ch hµng. KÕt qu¶ nµy ®­îc thùc hiÖn trong c¸c ho¹t ®éng thanh to¸n liªn hµng, thanh to¸n bï trõ... T×nh tr¹ng sai lÇm còng nh­ thêi gian lu©n chuyÓn chøng tõ so víi tr­íc ®©y ( khi ch­a cã m¹ng m¸y tÝnh) ®· gi¶m nhiÒu, nã ®­îc thùc hiÖn nhanh h¬n vµ chÝnh x¸c h¬n nhiÒu lÇn. MÆc dï vËy tin häc øng dông trong c¸c nghiÖp vô kÕ to¸n hiÖn nay t¹i Ng©n hµng N«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh vÉn cßn ch­a ®­îc hoµn h¶o, nhÊt lµ ®èi víi kÕ to¸n cho vay, thu nî, ®iÒu nµy ®· g©y ra mét sè trë ng¹i cho kÕ to¸n trong viÖc sö lý nghiÖp vô kü thuËt hµng ngµy vµ theo dâi thêi h¹n tr¶ nî, tr¶ l·i c«ng viÖc tÝnh l·i cña tõng mãn vay. Tõ tån t¹i ®ã T«i xin nªu kiÕn nghÞ vÒ viÖc ¸p dông tin häc trong kÕ to¸n cho vay nh­ sau: §­a vµo ch­¬ng tr×nh vi tÝnh ngµy tr¶ nî gèc vµ møc tr¶ nî mçi lÇn ®èi víi tõng kh¸ch hµng. ViÖc thùc hiÖn theo dâi tr¶ l·i vµ tr¶ nî gèc sÏ ®­îc kÕ to¸n cho vay trùc tiÕp thùc hiÖn, hµng th¸ng ®Þnh ra mét ngµy nhÊt ®Þnh (vÝ dô ngµy 25 hµng th¸ng ) kÕ to¸n cho vay in ra hai b¶n, (mét b¶n ®­a cho c¸c bé tÝn dông) danh sach c¸c mãn ®Õn h¹n trong th¸ng vµ gÇn ®Õn h¹n tr¶ nî ( vÝ dô trong vßng kho¶ng 10 ngµy gäi lµ lÇn ®Õn h¹n). Thùc hiÖn ®­îc c«ng viÖc trªn sÏ ®em l¹i cho Ng©n hµng nhiÒu mÆt lîi. Thø nhÊt, c¸c mãn gÇn ®Õn h¹n sÏ ®­îc th«ng b¸o kÞp thêi cho kh¸ch hµng biÕt tr­íc trong thêi gian cÇn thiÕt, v× c¸n bé tÝn dông ®­îc th«ng b¸o tõ cuèi th¸ng nªn hä cã thÓ bè trÝ c«ng viÖc tr­íc sao cho cã hiÖu qu¶ nhÊt. Thø hai, thay v× t×m sao khÕ ­íc, kÕ to¸n cho vay chØ viÖc lÊy th«ng tin qua b¶n danh s¸ch ®ã th× cã thÓ lÊy ngay mét c¸ch chÝnh x¸c, kÞp thêi vµ kh«ng bÞ bá sãt c¸c mãn ®Õn h¹n ®­îc. V× cuèi th¸ng nµy, th«ng qua b¶n danh s¸ch ®ã kÕ to¸n cho vay cã thÓ biÕt tÊt c¶ nh÷ng th«ng tin vÒ h¹n nî, møc tr¶ nî cña tõng mãn vay cña mçi kh¸ch hµng trong th¸ng sau. Vµ cuèi cïng viÖc ¸p dông ch­¬ng tr×nh nµy vµo nghiÖp vô kÕ to¸n cho vay cßn thuËn tiÖn cho viÖc kiÓm tra trong bÊt cø thêi gian nµo khi thÊy cÇn thiÕt. H¬n n÷a viÖc th«ng b¸o tr­íc cho kh¸ch hµng biÕt sè tiÒn s¾p ph¶i tr¶ vµ ngµy tr¶ cho Ng©n hµng sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho kh¸ch hµng ®Þnh sö dông vèn vay vµo môc ®Ých kh¸c. ViÖc ¸p dông tin häc vµo kÕ to¸n cho vay sÏ n©ng cao ®­îc hiÖu qu¶ ho¹t ®éng c«ng t¸c kÕ to¸n cho vay t¹i Ng©n hµng. 3.7 N©ng cao tr×nh ®é ®éi ngò nh©n viªn ng©n hµng ®Ó ®¸p øng yªu cÇu kinh doanh trong c¬ chÕ thÞ tr­êng Trong c¬ chÕ thÞ tr­êng hiÖn nay, h×nh ¶nh cña ng©n hµng lµ mét yÕu tè v« cïng quan träng. Nã quyÕt ®Þnh phÇn nµo ®Õn sù thµnh b¹i cña ng©n hµng. V× vËy n©ng cao tr×nh ®é cho ®éi ngò nh©n viªn ng©n hµng kh«ng nh÷ng gióp cho c¸c mÆt ho¹t ®éng cña ng©n hµng ®­îc tiÕn hµnh tr«i ch¶y, cã hiÖu qu¶ mµ nã cßn t¹o nªn mét h×nh ¶nh tèt ®Ñp trong lßng kh¸ch hµng, tõ ®ã kh¸ch hµng t×m ®Õn quan hÖ giao dÞch víi ng©n hµng nhiÒu h¬n vµ gãp phÇn thóc ®Èy c¸c mÆt ho¹t ®éng cña ng©n hµng ph¸t triÓn. T¹o lßng tin cña kh¸ch hµng ®èi víi ng©n hµng cã nhiÒu viÖc ph¶i lµm trong ®ã cã viÖc båi d­ìng n©ng cao tr×nh ®é cho KÕt luËn §Ó ®¶m b¶o sù an toµn vµ h¹n chÕ møc rñi ro thÊp nhÊt cho nguån vèn tÝn dông trong ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ cña ng©n hµng, nghiÖp vô kÕ to¸n cho vay ®èi víi thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh ®· cã sù phï hîp vÒ nghiÖp vô trong c«ng t¸c cho vay thu nî nh»m ®¹t ®­îc møc tèi ®a hãa lîi nhuËn cña ng©n hµng. NghiÖp vô kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh cña ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh thùc sù ®· trë thµnh tay hßm ch×a kho¸”, theo dâi chÆt chÏ tµi s¶n, tiÒn vèn cña ng©n hµng vµ cña kh¸ch hµng ®Õn giao dÞch gãp phÇn thùc hiÖn tèt chÕ ®é kÕ to¸n - tµi chÝnh trong c«ng t¸c sö dông vèn. Ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh cïng víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i trong giai ®o¹n hiÖn nay ®· phôc vô ®Çy ®ñ, kÞp thêi vµ cã hiÖu qu¶ nhu cÇu vèn, t¹o m«i tr­êng thuËn lîi cho c¸c doanh nghiÖp, c¸c c¸ nh©n ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh. KÕ to¸n cho vay nãi chung, kÕ to¸n cho vay c¸c ®¬n vÞ ngoµi quèc doanh nãi riªng ®Òu h­íng tíi môc ®Ých ®¶m b¶o an toµn tµi s¶n cña ng©n hµng vµ gióp ng©n hµng ngµy mét ph¸t triÓn h¬n. N©ng cao hiÖu qu¶ kÕ to¸n cho vay thµnh phÇn kinh tÕ ngoµi quèc doanh ®Ó tõ ®ã n©ng cao chÊt l­îng cña tÝn dông ng©n hµng. Tõ lý thuyÕt ®Õn sù vËn dông thùc tÕ ®Ó phï hîp víi t×nh h×nh kinh tÕ trªn ®Þa bµn vµ t×nh h×nh ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh, ng©n hµng n«ng nghiÖp Qu¶ng B×nh ®· ®æi míi c¸c nghiÖp vô. Trong ®ã, c«ng t¸c kÕ to¸n cho vay ngoµi quèc doanh cïng víi c¸c nghiÖp tÝn dông, ®­a ®ång vèn ng©n hµng ®Õn tay ng­êi cÇn vèn, ®­a ®ång vèn ng©n hµng ®Õn víi mäi ngµnh kinh tÕ trong x· héi t¹o ®­îc lùc ®Èy m¹nh mÏ cho sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ. §ång thêi g©y dùng ®­îc lßng tin cho kh¸ch hµng, thùc sù gãp phÇn ®­a ng©n hµng trë l¹i víi vai trß trung t©m cña nÒn kinh tÕ, ®Ó ng©n hµng trë thµnh “Ng©n hµng cña mäi ng­êi, cña mäi nhµ”. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Gi¸o tr×nh h¹ch to¸n kÕ to¸n vµ xö lý th«ng tin trong hÖ thèng ng©n hµng cña Trung t©m ®µo t¹o vµ nghiªn cøu khoa häc ng©n hµng. 2. Gi¸o tr×nh h¹ch to¸n kÕ to¸n trong c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i NXB Thµnh phè Hå ChÝ Minh. 3. C¸c tµi liÖu néi bé cña NHNo & PTNT ViÖt Nam 4. B¸o c¸o tæng kÕt vµ ho¹t ®éng cña NHNo & PTNT Qu¶ng B×nh n¨m 1998-1999 5. C¸c v¨n b¶n thÓ lÖ tÝn dông hiÖn hµnh

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docMột số vấn đề kế toán cho vay ngoài quốc doanh tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Quảng Bình.doc