Đề tài Thị trường EU và khả năng xuất khẩu của Việt nam sang thị trường này

Chương I : Giới thiệu chung về thị trường EU Chương II : Tình hình xuất khẩu hàng hóa của Việt nam sang EU Chương III : Triển vọng, phương hướng và một số giải pháp nhằm đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa của Việt nam sang EU

doc73 trang | Chia sẻ: lvcdongnoi | Lượt xem: 2157 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Thị trường EU và khả năng xuất khẩu của Việt nam sang thị trường này, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
khÈu tù do, sè luîng kh«ng h¹n chÕ vµ kh«ng cÇn h¹n ng¹ch vµ nguyªn nh©n quan träng nhÊt lµ giµy dÐp ta phï hîp víi nhu cÇu tiªu dïng cña ng­êi d©n EU. Bëi vËy c¸c doanh nghiÖp ®· ký ®­îc nhiÒu hîp ®ång lín. Theo sè liÖu cña Bé Th­¬ng m¹i, kim ng¹ch xuÊt khÈu giÇy dÐp trong hai th¸ng 10 vµ 11 /2000 ®¹t kho¶ng 110 triÖu USD. Cho ®Õn nay, cã nhiÒu sè liÖu kh¸c nhau vÒ tû träng cña EU trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu giÇy dÐp cñaViÖt nam. Theo sè liÖu cña Tæng c«ng ty da giÇy ViÖt nam th× tû träng cña EU trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu giÇy dÐp cña ViÖt nam lµ 80%. b, Hµng dÖt may - mÆt hµng xuÊt khÈu cã kim ng¹ch lín thø hai cña Viªt nam sang thÞ tr­êng EU. §èi víi ViÖt nam , dÖt may lµ ngµnh ®ang cã tiÒm n¨ng s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu kh¸ lín vµ EU hiÖn lµ thÞ tr­êng xuÊt khÈu hµng dÖt may theo h¹n ng¹ch lín nhÊt cña ViÖt nam. Tõ n¨m 1980, ViÖt nam ®· xuÊt khÈu hµng dÖt may sang mét sè n­íc thµnh viªn EU nh­ Céng hoµ liªn bang §øc, Ph¸p, Anh .........ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng dÖt may cña ViÖt nam ®Æc biÖt ph¸t triÓn tõ sau hiÖp ®Þnh bu«n b¸n hµng dÖt may ®­îc ký kÕt gi÷a ViÖt nam vµ EU. Theo HiÖp ®Þnh nµy, ViÖt nam ®­îc xuÊt khÈu s¸ng EU 151 chñng lo¹i mÆt hµng , trong ®ã cã 46 lo¹i ®­îc xuÊt khÈu tù do, kh«ng rµng buéc bëi h¹n ng¹ch. HiÖp ®Þnh bu«n b¸n hµng dÖt may ViÖt nam - EU ®· gãp phÇn tÝch cùc trong viÖc ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp dÖt may cña ViÖt nam, ®· ®­a s¶n phÈm may mÆc cña ViÖt nam hoµ nhËp vµ thÞ tr­êng EU. Hµng dÖt may cña ViÖt nam ®· xuÊt khÈu vµ hÇu hÕt c¸c n­íc thuéc EU trõ Lucxambua, thÞ tr­êng nhËp khÈu lín nhÊt trong khèi EU lµ §øc tiÕp theo lµ Ph¸p, Hµlan, Anh ............Kim ng¹ch xuÊt khÈu cña m¨t hµng dÖt may sang thÞ tr­êng EU t¨ng nhanh qua tõng n¨m. C¸c sè liÖu sau ®©y ®· chøng minh râ ®iÒu ®ã : 1989 - 100 triÖu USD 1997 - 450 triÖu USD 1993 - 259 triÖu USD 1998 - 650 trÖu USD 1995 - 350 triÖu USD 1999 - 1700 triÖu USD 1996 - 420 triÖu USD 2000 - 1950 triÖu USD HiÖn nay ngµnh nµy ®øng thø hai, chØ sau dÇu löa vÒ mÆt kim ng¹ch xuÊt khÈu cña c¶ n­íc . C¸c s¶n phÈm dÖt may chñ yÕu cña ViÖt nam xuÊt sang EU lµ ¸o jacket (51,7%); s¬ mi nam (10%); quÇn ©u (5%); ¸o len vµ dÖt kim (3,9%); quÇn ¸o (3,5%); T-shirt vµ poloshirt (3,4%); quÇn dÖt kim (2,7%); bé quÇn ¸o b¶o hé lao ®éng (2,1%); ¸o kho¸c nam (1,8%) Tõ 1/7/1999, EU b¾t ®Çu thùc hiÖn quy chÕ GSP míi. Theo quy chÕ nµy, EU bá møc thuÕ 0% ®èi víi c¸c s¶n phÈm ®­îc ­u ®·i, thay b»ng c¸c møc thuÕ ­u ®·i kh¸c nhau cho c¸c s¶n phÈm dùa trªn møc ®é nh¹y c¶m cña c¸c s¶n phÈm vµ ph¶i chÞu møc thuÕ b»ng 85% møc thuÕ h¶i quan chung. GSP míi cßn quy ®Þnh c¸c ®iÒu kho¶n ­u ®·i x· héi vµ m«i tr­êng còng nh­ c¸c th«ng lÖ bu«n b¸n víi c¸c n­íc ®­îc ­u ®·i. Nh­ vËy, thay v× thuÕ suÊt 0% nh­ nh÷ng n¨m qua, kÓ tõ th¸ng 7/1999 hµng dÖt may cña ViÖt nam suÊt sang EU ph¶i chÞu møc thuÕ míi còng nh­ c¸c yªu cÇu vÒ m«i tr­êng vµ chÞu sù ®iÒu chØnh cña HiÖp ®Þnh quèc tÕ vÒ lao ®éng. c, MÆt hµng n«ng s¶n - mÆt hµng cã kim ng¹ch xuÊt khÈu thø lín 3 cña ViÖt nam sang EU Hµng n«ng s¶n xuÊt khÈu chñ yÕu sang EU lµ cµ phª, cao su, g¹o, chÌ vµ gia vÞ. C¸c mÆt hµng cao su, cµ phª, chÌ ®­îc tËp trung thµnh c¸c khu s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn mang tÝnh c«ng nghiÖp. Do vËy, nh÷ng mÆt hµng nµy xuÊt khÈu sang EU kh¸ æn ®Þnh vµ cã tèc ®é t¨ng tr­ëng cao. N¨m 1996 do gi¸ gi¶m trªn thÞ tr­êng thÕ giíi, nªn xuÊt khÈu cµ phª cña ViÖt nam sang EU cã biÕn ®éng song kh«ng nhiÒu. G¹o xuÊt khÈu sang EU ch­a lín l¾m v× møc thuÕ nhËp khÈu ®èi víi g¹o cña ta vµo thÞ tr­êng rÊt cao (100%). G¹o ViÖt nam nhËp khÈu vµo EU chñ yÕu ®­îc t¸i xuÊt sang n­íc thø ba. C¸c thÞ tr­êng nhËp khÈu n«ng s¶n chñ yÕu cña ta lµ Hµlan, Thôy®iÓn, Ph¸p, Anh vµ BØ. d, MÆt hµng thñy s¶n - mÆt hµng cã kim ng¹ch xuÊt khÈu lín thø 4 cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU. Thñy s¶n lµ mét trong nh÷ng lÜnh vùc ®Çu tiªn vµ hiÖu qu¶ nhÊt trong mèi quan hÖ th­¬ng m¹i gi÷a hai bªn. Ngay tõ nh÷ng ngµy ®Çu tiªn cña qu¸ tr×nh ®æi míi ë ViÖt nam, ngµnh thñy s¶n ViÖt nam ®· cã rÊt nhiÒu nç lùc trong viÖc n©ng cao chÊt l­îng c¸c s¶n phÈm ®Ó co thÓ c¹nh tranh vµ th©m nhËp vµo thÞ tr­êng khã tÝnh nhÊt thÐ giíi lµ EU. Hµng n¨m EU chiÕm kho¶ng 25-30% nhËp khÈu thñy s¶n cña toµn thÕ giíi, møc tiªu thô thñy s¶n b×nh qu©n ®Çu ng­êi ë EU lµ 17kg/ n¨m. Kim ng¹ch xuÊt khÈu mÆt hµng nµy cña ViÖt nam t¨ng nhanh trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y: n¨m 1996 ®¹t 26,9 triÖu USD; n¨m 1997 ®¹t 57,6 triÖu USD; n¨m 1998 t¨ng lªn 96 triÖu USD . Tuy nhiªn ngµnh thñy s¶n ViÖt nam ®ang gÆp mét khã kh¨n lín lµ tr­íc n¨m 1997 ViÖt nam xuÊt khÈu sang EU lo¹i hµng nhuyÔn thÓ hai m¶nh vá víi sè l­îng kh¸ lín do ®iÒu kiÖn biÓn ViÖt nam thÝch hîp cho lo¹i nhuyÔn thÓ nµy sinh sèng, nh­ng tõ 1/1/1997 EU ®­a ra quyÕt ®Þnh cÊm nhËp khÈu nhuyÔn thÓ hai m¶nh (vá sß, hÕn) tõ nhiÒu n­íc trong ®ã cã ViÖt nam. LÖnh cÊm nµy còng ¶nh h­ëng rÊt lín ®Õn xuÊt khÈu thñy s¶n cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU, v× vËy trong danh môc mÆt hµng thñy s¶n xuÊt khÈu sang EU hiÖn nay cã t«m t­¬i, t«m ®«ng l¹nh, c¸ ®«ng l¹nh vµ cua. ViÖc cÊm nµy cña EU còng ®ßi hái ViÖt nam cÇn ph¶i sím cã c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt t­¬ng ®­¬ng víi c¸c n­íc trªn thÕ giíi trong viÖc quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn vÒ vÖ sinh m«i tr­êng trong s¶n xuÊt hµng thñy s¶n . Míi ®©y mét ®iÒu thuËn lîi cho ngµnh xó©t khÈu thñy s¶n cña ViÖt nam sang EU khi EU chÝnh thøc c«ng nhËn c¬ quan kiÓm so¸t ®iÒu kiÖn an toµn vÖ sinh thùc phÈm trong s¶n xuÊt vµ tiªu thô thñy s¶n cña ViÖt nam ®ñ kh¶ n¨ng ®Ó EU ñy quyÒn kiÓm so¸t hµng thñy s¶n ViÖt nam vµo EU, ®ång thêi EU còng ®­a hµng thñy s¶n cña ViÖt nam vµo danh s¸ch ­u tiªn lo¹i I víi ®ît ®Çu cã 18 doanh nghiÖp ®ñ ®iÒu kiÖn xuÊt thñy s¶n th¼ng vµo EU. §iÒu nµy cho phÐp më ra thÞ tr­êng ®Çy høa hÑn ®èi víi ngµnh thñy s¶n ViÖt nam. e, S¶n phÈm gç - mÆt hµng cã kim ng¹ch xuÊt khÈu lín thø 5 cña ViÖt nam sang EU Kim ng¹ch xuÊt khÈu mÆt hµng gç t¨ng trung b×nh hµng n¨m lµ 34,6%, n¨m 1996 ®¹t 60,5 triÖu USD, n¨m 1997 ®¹t 89,7 triÖu USD vµ n¨m 1998 ®¹t 109,6 triÖu USD. §©y lµ mÆt hµng cã tiÒm n¨ng ph¸t triÓn vµ hiÖn ®ang th©m nhËp tèt vµo EU - thÞ tr­êng tiªu thô ®å gç lín nhÊt thÕ giíi . Tr×nh ®é s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam ®· ®­îc n©ng cao mét c¸ch ®¸ng kÓ, s½n sµng ®¸p øng mäi yªu cÇu kh¾t khe cña kh¸ch hµng EU vÒ chÊt l­îng vµ quy c¸ch. Tuy nhiªn viÖc më réng thÞ tr­êng EU vÉn ®ang gÆp mét sè khã kh¨n chñ yÕu sau _ HÇu nh­ toµn bé l­îng bµn ghÕ ngoµi trêi cña ViÖt nam ®­îc b¸n cho mét kh¸ch hµng lµ C«ng ty Scancom theo kªnh ph©n phèi truyÒn thèng lµ nhËp khÈu - b¸n bu«n - b¸n lÎ. ViÖc nµy ®· h¹n chÕ nhiÒu kh¶ n¨ng ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm vµ n©ng cao gi¸ b¸n cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam _ C¸c tæ chøc m«i tr­êng t¹i Anh vµ Hµlan ®· ph¸t ®éng chiÕn dÞch chèng l¹i viÖc mua ®å gç cña ViÖt nam v× cho r»ng ViÖt nam kh«ng nh÷ng ®ang tµn ph¸ rõng cña m×nh mµ cßn tµn ph¸ rõng cña c¸c n­íc l¸ng giÒng §Ó s¶n phÈm gç cã chç ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ tr­êng EU th× c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam ph¶i t×m hiÓu kü ®Æc ®iÓm cña hÖ thèng ph©n phèi ®å gç t¹i tõng n­íc thµnh viªn EU vµ chó träng tíi c¶i tiÕn s¶n xuÊt, n©ng cao chÊt l­îng, ®a d¹ng hãa s¶n phÈm ®ång thêi cÇn l­u ý tíi c¸c tiªu chuÈn m«i tr­êng vµ sö dông l¹i s¶n phÈm . f, S¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ - mÆt hµng xuÊt khÈu ®øng thø 8 cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU. C¸c s¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ chñ yÕu cña ta xuÊt sang EU lµ ®å gèm, sø, song, m©y, cãi, ®ay, thªu, ®an .......... EU lµ thÞ tr­êng nhËp khÈu th¶m lín nhÊt thÕ giíi. N¨m 1997 EU chiÕm tíi 63% tæng kim ng¹ch nhËp khÈu toµn thÕ giíi , trong ®ã cã c¸c n­íc nhËp khÈu chÝnh lµ §øc, Anh, Italia. Tuy kim ng¹ch xuÊt khÈu t¨ng lªn hµng n¨m, nh­ng hµng thñ c«ng mü nghÖ cña ta ch­a th©m nhËp ®­îc nhiÒu vµo thÞ tr­êng EU cho dï c¬ héi më réng thÞ tr­êng cßn rÊt lín, Nguyªn nh©n lµ do s¶n phÈm thñ c«ng mü nghª cña ta cßn rÊt ®¬n ®iÖu, chÊt l­îng kÐm vµ kh«ng ®ång ®Òu, vÉn ch­a ®¸p øng ®­îc yªu cÇu rÊt cao cña thÞ tr­êng EU vÒ tÝnh ®éc ®¸o trong kiÓu d¸ng vµ mÉu m·. NÕu kh¾c phôc ®­îc nh÷ng nh­îc ®iÓm nµy th× EU thùc sù lµ thÞ tr­êng tiÒm n¨ng cho xuÊt khÈu hµng thñ c«ng mü nghÖ cña ta. HiÖn nay, ng­êi tiªu dïng ë EU rÊt thÝch sö dông c¸c s¶n phÈm thñ c«ng mü nghÖ cña ViÖt nam. II, Nh÷ng khã kh¨n , th¸ch thøc ®èi víi ViÖt nam khi x©m nhËp thÞ tr­êng EU. Trªn ®©y chóng ta ®· ®iÓm l¹i nh÷ng ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña ViÖt nam tr¶i qua c¸c giai ®o¹n, chóng ta cã thÓ nhËn thÊy nh÷ng kÕt qña ®¹t ®­îc lµ rÊt ®¸ng khÝch lÖ, kim ng¹ch cña tÊt c¶ c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu chÝnh ®Òu t¨ng cao vµ chiÕm tû träng lín trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña c¶ n­íc. HiÖn nay thÞ tr­êng EU ®ang më réng ®èi víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn trong ®ã cã ViÖt nam. Tuy nhiªn ViÖt nam còng gÆp kh«ng Ýt nh÷ng khã kh¨n, th¸ch thøc khi x©m nhËp thÞ tr­êng nµy vµ nh÷ng trë ng¹i ®ã phÇn nµo h¹n chÕ tiÒm n¨ng xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU 1, HÖ thèng qñan lý xuÊt nhËp khÈu cña chóng ta cßn yÕu kÐm vµ bÊt cËp C¸c c¬ quan chøc n¨ng qu¶n lý ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu ch­a cã ®­îc sù phèi hîp chÆt chÏ trong qu¶n lý ho¹t ®éng xuÊt khÈu nãi riªng vµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu nãi chung. HÖ thèng luËt ph¸p vµ c¬ chÕ chÝnh s¸ch cña ta cßn ch­a hoµn chØnh, kh«ng ®ång bé, nhiÒu khi cßn chång chÐo g©y khã kh¨n cho viÖc thùc hiÖn. Bé Th­¬ng m¹i ch­a phèi hîp ®ång bé víi c¸c Bé, ngµnh kh¸c trong viÖc qu¶n lý ho¹t ®éng xuÊt khÈu c¸c mÆt hµng cÇn sù qu¶n lý cña Bé chuyªn ngµnh nh­ mÆt hµng thñy s¶n, giµy dÐp, dÖt may ®Ó cã thÓ hoÆch ®Þnh chÝnh s¸ch , thùc thi vµ kiÓm tra ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña c¸c doanh nghiÖp . Do ®ã, ®«i khi x¶y ra t×nh tr¹ng c¸c doanh nghiÖp c¹nh tranh kh«ng lµnh m¹nh. HiÖn t­îng vi ph¹m ph¸p luËt ®ang diÔn ra víi xu h­íng ngµy cµng phøc t¹p h¬n. ®iÒu nµy ®ßi hái c¸c Bé, c¸c ngµnh chøc n¨ng cã liªn quan cÇn phèi hîp víi nhau ®ång bé vµ chÆt chÏ h¬n trong viÖc chØ ®¹o vµ kiÓm tra ho¹t ®éng xuÊt khÈu. 2, N¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam cßn yÕu HiÖn nay, cã mét thùc tr¹ng lµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam cßn yÕu c¶ vÒ s¶n xuÊt vµ qu¶n lý. Cã nhiÒu nguyªn nh©n dÉn ®Õn t×nh tr¹ng trªn: thø nhÊt ph¶i kÓ ®Õn c¸c doanh nghiÖp n­íc ta hÇu hÕt cã quy m« võa vµ nhá, yÕu kÐm c¶ vÒ qu¶n lý vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt, l¹i ®­îc h×nh thµnh vµ ho¹t ®éng qóa l©u trong c¬ chÕ bao cÊp. Nguyªn nh©n thø hai lµ c¸c doanh nghiÖp n­íc ta th­êng xuyªn bÞ thiÕu vèn ®Çu t­ do gÆp ph¶i khã kh¨n trong viÖc huy ®éng vèn dµi h¹n, nh÷ng h¹n chÓ trong luËt §Çu t­ n­íc ngoµi, thiÕu kinh nghiÖm quèc tÕ ........nªn c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu trong n­íc gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n trong viÖc n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña m×nh. Nh×n chung, tr×nh ®é c«ng nghÖ trong c¸c ngµnh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu cña chóng ta ®Òu rÊt l¹c hËu so víi c¸c n­íc kh¸c, ngay c¶ víi c¸c n­íc trong khu vùc chóng ta vÉn cßn mét kho¶ng c¸ch xa . §iÒu nµy dÉn ®Õn kÕt qu¶ lµ hµng ho¸ cña chóng ta chÊt l­îng thÊp, kiÓu d¸ng kh«ng phong phó, ®a d¹ng vµ gi¸ c¶ ®«i khi cßn cao h¬n . MÆt kh¸c, chóng ta còng ch­a t¹o ®ñ c¬ chÕ, biÖn ph¸p cã hiÖu lùc nh»m kÝch thÝch, thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp g¾n sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña m×nh víi viÖc c¶i tiÕn s¶n xuÊt, kinh doanh, víi kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn th­¬ng tr­êng, nhÊt lµ th­¬ng tr­êng quèc tÕ. 3, Kh¶ n¨ng tiÕp thÞ vµ tr×nh ®é marketing cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam trªn thÞ tr­êng quèc tÕ cßn yÕu Cô thÓ ë ®©y lµ khi thùc hiÖn mét dù ¸n hîp t¸c th× phÝa c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam kh«ng muèn tham gia tÝch cùc vµo phÇn b¸n hµng vµ lµm nhiÖm vô marketing quèc tÕ. §©y lµ h¹n chÕ nhÊt cña doanh nghiÖp ViÖt nam, v× nh­ thÕ ViÖt nam sÏ dÇn dÇn mÊt ®i tÝnh chñ ®éng trªn thÞ tr­êng thÕ giíi còng nh­ kh«ng n¾m ®­îc nhu cÇu, thÞ hiÕu cña kh¸ch hµng vµ ®iÒu ®ã dÉn ®Õn vai trß cña doanh nghiÖp ViÖt nam bÞ chi phèi trong c¸c h×nh thøc hîp t¸c. 4, Quy m« xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU cßn qu¸ nhá so víi tiÒm n¨ng kinh tÕ cña ViÖt nam vµ nhu cÇu nhËp khÈu cña EU. MÆc dï kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt nam sang EU kh«ng ngõng t¨ng qua c¸c n¨m, nh­ng tû träng kim ng¹ch xuÊt khÈu ViÖt nam - EU trong tæng kim ng¹ch nhËp khÈu cña EU lµ kh«ng ®¸ng kÓ, chõng 0,12%. Së dÜ x¶y ra t×nh tr¹ng nµy trong khi c¬ së cho viÖc më réng ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU cßn rÊt lín lµ do cho ®Õn nay EU vÉn ch­a coi ViÖt nam lµ n­íc cã nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. Víi t×nh h×nh nµy nÕu nh­ kh«ng cã thiÖn chÝ hîp t¸c vµ t­¬ng trî lÉn nhau th× bÊt kú mét sù thay ®æi nµo trong chÝnh s¸ch ngo¹i th­¬ng cña EU hoÆc thÞ tr­êng EU, nh­ : lÖnh cÊm nhËp khÈu mét sè mÆt hµng nµo ®ã cña ViÖt nam, ¸p ®Æt h¹n ng¹ch ®èi víi hµng xuÊt khÈu cña ta hoÆc lo¹i bá c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu cña ta vµo EU ra khái danh s¸ch ®­îc h­ëng GSP cña EU, ¸p dông thuÕ trî cÊp xuÊt khÈu, ¸p dông chÝnh s¸ch chèng b¸n ph¸ gi¸ ®èi víi hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam ........ ®Òu g©y t¸c h¹i ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt nam 5, C¬ cÊu hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam vµo EU cßn ch­a hîp lý. ViÖt nam xuÊt sang EU c¸c mÆt hµng n«ng s¶n, thñy h¶i s¶n chñ yÕu d­íi d¹ng nguyªn liÖu th« hoÆc míi s¬ chÕ vµ mét sè hµng c«ng nghiÖp nhÑ, hµng gia c«ng. Giµy dÐp vµ hµng dÖt may chiÕm kho¶ng 60% kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng n¨m cña ViÖt nam vµo EU nh­ng ®©y l¹i lµ hai mÆt hµng ta lµm gia c«ng cho n­íc ngoµi lµ chÝnh , do vËy hiÖu qu¶ thùc tÕ thu ®­îc tõ hai mÆt hµng nµy l¹i rÊt nhá C¬ cÊu hµng xuÊt khÈu ViÖt nam - EU ph¶n ¸nh giai ®o¹n ph¸t triÓn hiÖn t¹i cña nÒn kinh tÕ ViÖt nam víi nh÷ng lîi thÕ t­¬ng ®èi vÒ tµi nguyªn vµ lao ®éng. Hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU cßn nghÌo nµn vÒ chñng lo¹i . th­êng ë mét sè Ýt nhãm s¶n phÈm nh­ giµy dÐp, dÖt may, thñy h¶i s¶n, cµ phª chiÕm h¬n 2/3 kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt nam- EU. 6, H×nh thøc xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt nam cßn gi¶n ®¬n Chóng ta xuÊt khÈu hµng hãa sang EU chñ yÕu d­íi h×nh thøc xuÊt khÈu qua trung gian vµ xuÊt khÈu trùc tiÕp chø ch­a g¾n liÒn víi c¸c h×nh thøc hîp t¸c kinh tÕ kh¸c, ®Æc biÖt la víi ®Çu t­, liªn doanh, liªn lÕt vµ hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøc (h×nh thøc ODA). ChÝnh v× vËy, mµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam ch­a cã chç ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ tr­êng EU. §iÒu nµy lµm cho nhiÒu mÆt hµng cña ta cã chÊt l­îng kh«ng thua kÐm so víi c¸c s¶n phÈm cïng lo¹i cña Trung quèc vµ c¸c n­íc ASEAN ®«i khi gi¸ rÎ h¬n mµ vÉn kh«ng thÓ th©m nhËp ®­îc vµo thÞ tr­êng EU . C¸c doanh nghiÖp ViÖt nam chØ xuÊt khÈu trùc tiÕp sang EU ®­îc mét khèi l­îng hµng ho¸ chiÕm 10% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng nµy, nguyªn nh©n lµ do c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt khÈu trong ®iÒu kiÖn kh«ng ®­îc cung cÊp th«ng tin ®Çy ®ñ vÒ thÞ tr­êng, gi¸ c¶, thÞ hiÕu vµ mÆt hµng ®­îc ­a chuéng t¹i c¸c thêi ®iÓm trong n¨m. Trong khi ®ã hÇu hÕt c¸c c«ng ty nhËp khÈu lín cña EU ....... ®Òu cã v¨n phßng ®¹i diÖn t¹i ViÖt nam vµ cã kinh nghiÖm ho¹t ®éng l©u n¨m trªn th­¬ng tr­êng nªn hä n¾m b¾t rÊt kÞp thêi t×nh h×nh nguån nguyªn liÖu th« cña ta vµ ®ßi gi¶m gi¸ khi chóng ta b­ícvµo mïa khai th¸c thñy h¶i s¶n vµ vô thu ho¹ch n«ng s¶n. §iÒu nµy g©y kh«ng Ýt thiÖt thßi cho phÝa ViÖt nam vµ còng lý gi¶i t¹i sao xuÊt khÈu qua trung gian l¹i chiÕm tû träng lín trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU Trªn ®©y lµ nh÷ng khã kh¨n cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam khi x©m nhËp vµo thÞ tr­êng EU. VÊn ®Ò ®Æt ra víi c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam lµ cÇn ph¶i kh¾c phôc, h¹n chÕ nh÷ng khã kh¨n trë ng¹i trªn ®Ó thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU ph¸t triÓn m¹nh h¬n n÷a t­¬ng xøng víi tiÒm n¨ng kinh tÕ cña ViÖt nam vµ ®¸p øng ®­îc nhu cÇu nhËp khÈu cña EU. CH¦¥NG III TRIÓN VäNG Vµ MéT Sè GI¶I PH¸P CHñ YÕU NH»M §ÈY M¹NH HO¹T §éNG XUÊT KHÈU CñA VIÖT NAM SANG EU giai ®o¹n 2000 - 2010 A, §¸nh gi¸ triÓn väng ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU. Víi c¬ cÊu kinh tÕ toµn cÇu cã thÓ bæ sung cho nhau, m«i tr­êng quèc tÕ thuËn lîi , xu thÕ tù do hãa th­¬ng m¹i , khu vùc hãa vµ toµn cÇu hãa kinh tÕ , ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam vµo thÞ tr­êng EU sÏ cã b­íc chuyÓn biÕn v­ît bËc vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ h¬n trong nh÷ng n¨m tíi. Quy m« xuÊt khÈu vµo thÞ tr­êng nµy sÏ ®­îc më réng t­¬ng xøng víi tiÒm n¨ng kinh tÕ cña ViÖt nam vµ nhu cÇu nhËp khÈu cña EU. EU sÏ trë thµnh thÞ tr­êng xuÊt khÈu träng ®iÓm cña ViÖt nam n¨m 2010. I, Giai ®o¹n 2000- 2004 Trong giai ®äan nµy hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam vµo thÞ tr­êng EU ®­îc h­ëng chÕ ®é ­u ®·i thuÕ quan (GSP) cña EU vµ chØ riªng hµng dÖt may cña ViÖt nam vµo thÞ tr­êng nµy hµng n¨m vÉn phô thuéc vµo h¹n ng¹ch do EU Ên ®Þnh. HiÖn nay, mét sè mÆt hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam vµo EU nh­ giµy dÐp, dÖt may, thñy h¶i s¶n ®ang cã ­u thÕ h¬n so víi c¸c mÆt hµng cïng lo¹i cña Trung quèc vµ c¸c n­íc ASEAN nh­ Th¸i lan, Indonesia, ..........v× nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu nµy cña hä ®· bÞ lo¹i khái danh s¸ch hµng hãa ®­îc h­ëng GSP cña EU. Tuy cã nh÷ng lîi thÕ t­¬ng ®èi so víi c¸c ®èi thñ c¹nh tranh, nh­ng t¹i thêi ®iÓm nµy ViÖt nam ®ang ë giai ®o¹n ®Çu cña sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn d¹i hãa ®Êt n­íc víi thùc tr¹ng xuÊt khÈu hµng hãa nh­ hiÖn nay th× xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam vµo thÞ tr­êng EU giai ®o¹n 2000 - 2004 vÉn tiÕp tôc t¨ng tr­ëng nh­ng cã tèc ®é t¨ng tr­ëng xuÊt khÈu kh«ng cao Theo chÕ ®é GSP cña EU th× hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam vµo thÞ tr­êng nµy thêi kú tõ 1/7/1999 ®Õn 31/12/2001 ®­îc chia thµnh 4 nhãm víi 4 møc ­u ®·i kh¸c nhau dôa trªn møc ®é nh¹y c¶m ®èi víi bªn nhËp khÈu (EU), møc ®é ph¸t triÓn cña ViÖt nam vµ nh÷ng v¨n b¶n tháa thuËn ®· ký kÕt gi÷a hai bªn +) Nhãm 1 - S¶n phÈm rÊt nh¹y c¶m: gåm chuèi t­¬i, chuèi kh«, døa t­¬i, døa hép(víi ®iÒu kiÖn l­îng ®­êng kh«ng qu¸ 17% träng l­îng) ......... ®­îc h­ëng møc thuÕ b»ng 85% thuÕ MFN . §©y lµ nhãm hµng h¹n chÕ nhËp khÈu tõ ViÖt nam +) Nhãm 2 - S¶n phÈm nh¹y c¶m : gåm g¹ch l¸t nÒn, sµnh, sø, b¸t ®Üa, t­îng, gµy dÐp ....... ®­îc h­ëng møc thuÕ b»ng 70% thuÕ MFN. §©y lµ nhãm mÆt hµng EU kh«ng khuyÕn khÝch nhËp khÈu tõ ViÖt nam +) Nhãm 3- S¶n phÈm b¸n nh¹y c¶m : gåm t«m ®«ng l¹nh, mùc ®«ng l¹nh, c¸ t­¬i ­íp l¹nh , c¸ ®«ng l¹nh ........ ®­îc h­ëng møc thuÕ GSP b»ng 35% thuÕ MFN. §©y lµ nhãm mÆt hµng ®­îc Eu khuyÕn khÝch nhËp khÈu tõ ViÖt nam +) Nhãm 4 - S¶n phÈm kh«ng nh¹y c¶m : gåm h¹t ®iÒu, dõa c¶ vá dÇu th«, than ®¸, cao su,....... ®­îc h­ëng møc thuÕ GSP b»ng 0% thuÕ MFN. §©y lµ nhãm mÆt hµng EU ®Ëc biÖt khuyÕn khÝch nhËp khÈu tõ ViÖt nam. Tõ ngµy 1/1/2002 trë ®i EU l¹i ¸p dông mét chÕ ®é thuÕ GSP míi cho hµng xuÊt khÈu tõ ViÖt nam vµo thÞ tr­êng cña hä. ChÕ ®é GSP míi nµy n»m trong môc tiªu cña ch­¬ng tr×nh më réng hµng hãa cña EU. Ch­¬ng tr×nh nµy sÏ kÕt thóc vµo n¨m 2004. Néi dung cña ch­¬ng tr×nh nµy lµ viÖc EU thùc hiÖn gi¶m dÇn vµ tiÕn tíi chÊm døt ­u ®·i thuÕ quan ®èi víi hµng xuÊt khÈu cña c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn sang thÞ tr­êng EU vµo ngµy 31/12/2004. KÓ tõ ngµy 1/1/2005 thuÕ ®¸nh vµo hµng cña c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn vµ ph¸t triÓn b»ng 0% khi xuÊt khÈu vµo thÞ tr­êng nµy. Víi ch­¬ng tr×nh më réng hµng hãa cña EU, ViÖt nam sÏ cã lîi thÕ vÒ thuÕ quan ®Ó t¨ng nhanh kim ng¹ch xuÊt khÈu nhãm hµng thñy s¶n vµ thùc phÈm thuéc nhãm 3 vµ 4 ( nhãm s¶n phÈm b¨n nh¹y c¶m vµ kh«ng nh¹y c¶m theo quy ®Þnh cña EU). C¸c nhãm hµng n«ng s¶n , dÖt may vµ giµy dÐp l¹i thuéc nhãm 1 vµ 2 (nhãm s¶n phÈm nhËy c¶m vµ rÊt nhËy c¶m) h¹n chÕ vµ kh«ng khuyÕn khÝch nhËp khÈu vµo EU. Cho nªn giai ®o¹n 2000 - 2004 kim ng¹ch xuÊt khÈu cña nh÷ng nhãm mÆt hµng nµy cña ViÖt nam vµo EU vÉn tiÕp tôc t¨ng, nh­ng møc ®é kh«ng cao vµ sÏ ë møc thÊp h¬n so víi nh÷ng n¨m 1990. Do ®­îc ­u ®·i vÒ thuÕ quan nªn ë giai ®o¹n nµy, quy m« vµ kim ng¹ch xuÊt khÈu hµng thñy s¶n vµ c¸c mÆt hµng kh¸c thuéc nhãm 4 sÏ t¨ng rÊt nhanh . C¸c s¶n phÈm gç , nhùa gia dông , thùc phÈm chÕ biÕn, s¶n phÈm ®iÖn tö vµ linh kiÖn vi tÝnh sÏ cã møc t¨ng tr­ëng kh¸ v× nh÷ng mÆt hµng nµy ®ang ®­îc thÞ tr­êng EU ­a chuéng . §Ó më réng quy m« vµ t¨ng nhanh kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU giai ®o¹n 2000 - 2004 th× ngoµi viÖc tËn dông vµ khai th¸c triÖt ®Ó ­u ®·i thuÕ quan (GSP) vµ h¹n ng¹ch dÖt may cñqa EU dµnh cho ta, chóng ta ph¶i kh«ng ngõng n©ng cao chÊt l­îng hµng xuÊt khÈu, ®a d¹ng hãa s¶n phÈm, c¶i tiÕn mÉu m· nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu truyÒn thèng ®Ó ®¸p øng tèt nhu cÇu thÞ hiÕu cña ng­êi tiªu dïng EU vµ xuÊt khÈu mét sè mÆt hµng míi mµ ViÖt nam cã lîi thÕ. ChØ cã nh­ vËy, chóng ta míi cã thÓ khai th¸c tèt tiÒm n¨ng cña thÞ tr­êng EU ®Ó chuÈn bÞ cho thêi kú " hËu GSP " vµ " hËu h¹n ng¹ch " II, Giai ®o¹n 2005 - 2010. KÓ tõ n¨m 2005, EU hñy bá chÕ ®é h¹n ng¹ch vµ GSP ®èi víi hµng cña c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn khi xuÊt khÈu vµo thÞ tr­êng EU . Hµng ViÖt nam sÏ kh«ng ®­îc h­ëng ­u ®·i thuÕ quan GSP nh­ hiÖn nay, mµ sÏ ph¶i chÞu møc thuÕ ngang b»ng , hay nãi c¸ch kh¸c lµ ph¶i c¹nh tranh b×nh ®¼ng víi hµng xuÊt khÈu cña c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c ®ang lµ ®èi thñ m¹nh cña ViÖt nam nh­ Trung quèc , Th¸i lan . Indonesia, ........ vµ hµng xuÊt khÈu cña c¸c n­íc ph¸t triÓn trªn thÞ tr­êng EU. Giai ®o¹n 2005 - 2010 lµ giai ®o¹n " HËu h¹n ng¹ch " vµ " HËu GSP " . §©y võa lµ c¬ héi võa lµ th¸ch thøc ®èi víi hµng hãa ViÖt nam trªn thÞ tr­êng réng lín , ®Çy c¬ héi nh­ng còng ®Çy khã kh¨n nµy. Ch¾c ch¾n víi nh÷ng hµng hãa thuéc nhãm hµng xuÊt khÈu quan träng cña ViÖt nam sang EU mµ kh«ng ®­îc h­ëng GSP th× kim ng¹ch xuÊt khÈu trong nh÷ng n¨m tíi sÏ bÞ gi¶m sót . Thùc tÕ cho thÊy, c¸c n­íc trong khu vùc còng gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n khi mét sè mÆt hµng xuÊt khÈu chñ yÕu cña m×nh kh«ng cßn ®­îc h­ëng ­u ®·i GSP n÷a vµ ®· kh«ng tr¸nh khái sù gi¶m sót kim ng¹ch xuÊt khÈu ®èi víi thÞ tr­êng EU Thêi kú 2005 - 2007 cã thÓ kim ng¹ch xuÊt khÈu cña mét sè mÆt hµng sau ®©y cña ViÖt nam sang EU sÏ bÞ gi¶m sót ®¸ng kÓ : hµng thñy s¶n gi¶m 15 - 20% , hµng giÇy dÐp gi¶m 10 - 15% hµng dÖt may gi¶m 7 - 10% vµ kim ng¹ch xuÊt khÈu cña mét sè mÆt hµng thuéc nhãm 3 vµ 4 còng sÏ bÞ gi¶m sót. Ch¾c ch¾n trong nh÷ng n¨m nµy chØ cã mét vµi mÆt hµng xuÊt khÈu míi khai th¸c th× sÏ cã kim ng¹ch xuÊt khÈu t¨ng , cßn phÇn lín c¸c mÆt hµng truyÒn thèng cña ViÖt nam sang EU sÏ cã tèc ®é t¨ng tr­ëng kim ng¹ch ©m. Do ®ã, kim nh¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU n¨m 2005 cã thÓ sÏ gi¶m 20 - 25% so víi n¨m 2004 ; n¨m 2006 kim ng¹ch xuÊt khÈu sÏ gi¶m 10 - 15% so víi 2005 ; n¨m 2007 kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt namsang EU sÏ chØ gi¶m 3 - 5% so víi n¨m 2006. Thêi kú 2008 - 2010, c¸c mÆthµng xuÊt khÈu quan träng cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU sÏ lÊy l¹i ®­îc th¨ng b»ng vµ b¾t ®Çu t¨ng nhÑ. C¸c mÆt hµng xuÊt khÈu míi khai th¸c sÏ cã tèc ®é t¨ng tr­ëng cao . V× vËy, kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU còng lÊy l¹i ®­îc æn ®Þnh vµ t¨ng tr­ëng nhÑ. Kim ng¹ch xuÊt khÈu n¨m 2008 cã thÓ t¨ng 5-7% so víi n¨m 2007 , n¨m 2009 cã thÓ t¨ng cã thÓ t¨ng 7-10% so víi n¨m 2008 , n¨m 2010 cã thÓ t¨ng 10-25% so víi n¨m 2009. S¶n phÈm ®iÖn tö vµ linh kiÖn m¸y tÝnh cã thÓ trë thµnh mÆt hµng xuÊt khÈu chÝnh cña ViÖt nam sang EU giai ®o¹n nµy . NÕu chóng ta trang bÞ tèt cho hµng xuÊt khÈu sang EU ngay tõ b©y giê ®Ó cã thÓ chiÕn th¾ng trong cuéc c¹nh tranh khèc liÖt th× triÓn väng xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng nµy sÏ kh¶ quan h¬n nhiÒu. B, Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU Tr­íc nh÷ng th¸ch thøc ®Æt ra ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt nam vµ thùc tr¹ng ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng Eu nh­ hiÖn nay , vÊn ®Ò ®Æt ra ViÖt nam ph¶i gi¶i quyÕt nh÷ng tån t¹i , kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ ®Ó thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng hãa ViÖt nam - EU ph¸t triÓn t­¬ng xøng víi tiÒm n¨ng kinh tÕ cña ViÖt nam vµ ®¸p øng nhu cÇu nhËp khÈu cña EU. §Ó lµm tèt ®iÒu nµy , cÇn ph¶i cã s­ nç lùc tõ hai phÝa nhµ n­íc vµ c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu hµng sang EU. I, C¸c gi¶i ph¸p manh tÝnh chÊt vÜ m« . 1, Nhµ n­íc cÇn chó träng tíi viÖc c¶i biÕn c¬ cÊu kinh tÕ h­íng vÒ xuÊt khÈu ®Ó n©ng cao hiÖu qña ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam. Qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ h­íng vÒ xuÊt khÈu mµ chóng ta ®ang tõng b­íc tiÕn hµnh cã liªn quan mËt thiÕt vµ g¾n bã h÷u c¬ víi qu¸ tr×nh C«ng nghiÖp hãa , hiÖn ®¹i hãa vµ héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ quèc tÕ cña ®Êt n­íc . ChÝnh v× vËy, sau 10 n¨m thùc hiÖn sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu nÒn kinh tÕ h­íng vÒ xuÊt khÈu ®· ®em l¹i cho ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu cña n­íc ta mét b­íc nh¶y vät víi nhÞp ®é t¨ng tr­ëng b×nh qu©n lµ 18,4%/ n¨m nhanh h¬n tèc ®é t¨ng tr­ëng GDP kho¶n 2,6 lÇn ; c¬ cÊu xuÊt khÈu ®· ®­îc c¶i thiÖn ®¸ng kÓ , tû träng s¶n phÈm chÕ biÕn t¨ng tõ 8% (n¨m 1990) lªn 31,4% n¨m 2000. Tuy nhiªn, theo ®¸nh gi¸ cña c¸c chuyªn gia th­¬ng m¹i , quy m« xuÊt khÈu cña n­íc ta cßn qu¸ nhá so víi c¸c n­íc trong khu vùc mÆc dï cã nhiÒu tiÒm n¨ng. Kim ng¹ch xuÊt khÈu cña n­íc ta t¨ng lªn hµng n¨m, chñ yÕu lµ t¨ng vÒ sè l­îng , tû träng hµng th« vµ s¬ chÕ cßn kh¸ cao , hµng gia c«ng chiÕm tû träng lín trong sè s¶n phÈm chÕ biÕn , s¶n phÈm c«ng nghÖ cao cßn qu¸ nhá . §Ó hoµn thµnh " ChiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ , x· héi ®Êt n­íc thêi kú 2001 - 2010" dù kiÕn nhÞp ®é t¨ng tr­ëng xuÊt khÈu t¨ng nhanh gÊp ®«i nhÞp ®é t¨ng tr­ëng GDP , th× chÝnh phñ cÇn gi¶i quyÕt nh÷ng tån t¹i trong nhiÒu lÜnh vùc, ®Æc biÖt nh÷ng h¹n chÕ manh tÝnh c¬ cÊu. EU lµ thÞ tr­êng xuÊt khÈu lín ®Çy tiÒm n¨ng cña ViÖt nam hiÖn nay , nh­ng hµng hãacña ViÖt nam chøa x©m nhËp ®­îc nhiÒu vµo thÞ tr­êng nµy do rÊt nhiÒu nguyªn nh©n nh­ chÊt luîng ch­a cao, mÉu m· kh«ng ®a d¹ng hÊp dÉn , gi¸ c¶ cßn cao , nguån cung cÊp kh«ng æn ®Þnh. Trong t­¬ng lai , hy väng víi nh÷ng ®æi míi cña chÝnh phñ vÒ c¬ cÊu kinh tÕ sÏ ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng c¸c n­íc trªn thÕ giíi nãi chung vµ thÞ tr­êng EU nãi riªng a, Ph¸t huy tèi ®a c¸c lîi thÕ so s¸nh cña ViÖt nam ®Ó gãp phÇn n©ng cao søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm Lý thuyÕt vÒ th­¬ng m¹i quèc tÕ chØ ra r»ng, nguån gèc cña lîi thÕ so s¸nh chÝnh lµ sù dåi dµo cña nguån lùc quèc gia , hay n¨ng suÊt lao ®éng cao. C¸c lîi thÕ so s¸nh cña ViÖt nam ®­îc ®¸ng gi¸ lµ nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn phong phó , dåi dµo ch­a bÞ khai th¸c nhiÒu ; ViÖt nam cã vÞ trÝ ®Þa lý thuËn lîi cho giao l­u kinh tÕ quèc tÕ ; lùc l­îng lao ®éng cña ViÖt nam rÊt lín ....... Cã thÓ nhËn xÐt r»ng, nh÷ng yÕu tè t¹o nªn lîi thÕ cña ViÖt nam trong th­¬ng m¹i quèc tÕ kh«ng nhiÒu vµ phÇn lín ë d¹ng tiÒm n¨ng , thËm chÝ ngay c¶ lîi thÕ vÒ lao ®éng còng chØ thÓ hiÖn ë sè l­îng chø vÒ chÊt l­îng lao ®éng th× vÉn cßn thÊp so víi c¸c n­íc trong khu vùc. V× vËy, ph¸t huy tèi ®a lîi thÕ so s¸nh cña ViÖt nam lµ v« cïng cÇn thiÕt , lµ c¬ së quan träng nh»m n©ng cao søc c¹nh tranh s¶n phÈm xuÊt khÈu . Trong ®iÒu kiÖn nÒn c«ng nghiÖp ViÖt nam cßn non yÕu , ®Ó hç trî cho søc c¹nh tranh cña hµng hãa ViÖt nam trªn tr­êng quèc tÕ , cÇn thiÕt ph¶i cã nh÷ng ho¹t ®éng hç trî ®ång bé vµ tÝch cùc cña nhµ n­íc. Tr­íc hÕt , Nhµ n­íc cÇn ph¶i tËp trung vµo viÖc n©ng cao chÊt l­îng c¸c nguån lùc mµ theo kinh nghiÖm cña c¸c n­íc ph­¬ng T©y lµ c¸c lÜnh vùc ®iÖn n¨ng , c¬ së h¹ tÇng vµ lao ®éng kü thuËt. Trªn c¬ së c¶i thiÖn n©ng cao chÊt l­îng c¸c yÕu tè ®Çu vµo , n©ng cao lîi thÕ so s¸nh cña quèc gia ChÝnh phñ ®· trî gióp c¸c nhµ s¶n xuÊt nh»m n©ng cao hiÖu qña vµ kh¶ n¨ng kinh doanh. b, Thay ®æi c¬ cÊu hµng xuÊt khÈu theo chiÒu h­íng t¨ng nhanh tû träng hµng ®· qua chÕ biÕn vµ gi¶m m¹nh xuÊt khÈu nguyªn liÖu th« Muèn n©ng cao hiÖu qña ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña ViÖt nam - EU vµ ®Ó hµngViÖt nam cã thÓ th©m nhËp ®­îc vµo thÞ tr­êng EU nhiÒu h¬n vµ dÔ dµng h¬n , chóng ta cÇn ph¶i thay ®æi c¬ cÊu hµng xuÊt khÈu theo chiÒu h­íng t¨ng nhanh tû träng hµng xuÊt khÈu qua chÕ biÕn vµ gi¶m m¹nh xuÊt khÈu nguyªn liÖu th« , ®ång thêi n©ng cao chÊt l­îng hµng hãa ®Ó ®¸p øng ®­îc nh÷ng ®ßi hái kh¾t khe cña thÞ tr­êng EU vµ n©ng gi¸ b¸n , tr¸nh t×nh tr¹ng bÞ Ðp gi¸ do hµng ch­a ®¹t tiªu chuÈn vÒ chÊt l­îng vµ vÖ sinh. Cã rÊt nhiÒu c¸c biÖn ph¸p ®Ó ®¹t môc ®Ých trªn nh­ng ph­¬ng ¸n tèi ­u nhÊt ®èi víi ViÖt nam hiÖn nay lµ ®­a ra chÝnh s¸ch " khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp cña EU tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng xuÊt kh¶u t¹i ViÖt nam ". ChÝnh s¸ch nµy cô thÓ nh­ sau : " C¸c doanh nghiÖp EU ®Çu t­ vµo c¸c lÜnh vùc nh­ ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn n«ng s¶n , c«ng nghiÖp khai th¸c vµ chÕ biÕn thñy s¶n ®Ó xuÊt khÈu , ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ (may mÆc , giµy dÐp ) phôc vô xuÊt khÈu , ngµnh c«ng nghiÖp s¶n xuÊt c¸c thiÕt bÞ ®iÖn sÏ ®­îc h­ëng nh÷ng ­u ®·i ®Æc biÖt vÒ thuÕ víi ®iÒu kiÖn 90% s¶n phÈm s¶n xuÊt ra ph¶i ®­îc xuÊt khÈu , trong ®ã 60 - 70% ph¶i xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng EU , cßn l¹i xuÊt khÈu sang c¸c thÞ tr­êng kh¸c." Víi chÝnh s¸ch nµy , chóng ta cã thÓ thu hót ®­îc sù tham gia ®«ng ®¶o cña c¸c doanh nghiÖp EU vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu t¹i ViÖt nam. ViÖt nam kh«ng nh÷ng nhËp khÈu ®­îc c«ng nghÖ nguån tõ EU , khai th¸c cã hiÖu qña lîi thÕ so s¸nh cña m×nh , n©ng cao hiÖu qña cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu , c¶i thiÖn c¬ cÊu hµng xuÊt khÈu , n©ng cao tr×nh ®é s¶n xuÊt trong n­íc , c¶i thiÖn c«ng nghÖ mµ cßn tiÕp thu ®ùîc kinh nghiÖm qu¶n lý vµ tæ chøc s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp EU. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch nµy, ViÖt nam võa thu hót ®­îc nguång vèn ®Çu t­ cña EU l¹i võa n©ng cao vµ tiªu chuÈn hãa chÊt l­îng hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam nãi chung vµ chÊt l­îng hµng xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng EU nãi riªng. Víi sù gãp mÆt cña c¸c doanh nghiÖp EU trong qóa tr×nh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu , ch¾c ch¾n hµng thñy s¶n ViÖt nam sÏ ®¹t tiªu chuÈn HACCP vµ c¸c mÆt hµng kh¸c ®¹t tiªu chuÈn ISO 9000 vµ ISO 14000. Hµng ViÖt nam sÏ cã thÓ ®¸p øng tèt nhÊt c¸c yªu cÇu kh¾t khe cña thÞ tr­êng EU vÒ chÊt l­îng, vÖ sinh m«i tr­êng , kiÓu d¸ng ®Ñp vµ chñng lo¹i phong phó. ViÖt nam ®· tham gia HiÖp ®Þnh mËu dÞch tù do ASEAN - AFTA vµ s¾p tíi sÏ gia nhËp tæ chøc th­¬ng m¹i thÕ giíi WTO, hµng nhËp khÈu sÏ ngËp trµn thÞ tr­êng ViÖt nam víi chÊt luîng cao vµ gi¸ rÎ , sÏ ®¸nh b¹i hÇu hÕt hµng hãa cña ta . Do vËy , con ®­êng sèng duy nhÊt ®èi víi hµng ViÖt nam lµ ph¶i ®­îc trang bÞ søc c¹nh tranh quèc tÕ ®Ó cã thÓ tån t¹i vµ ®øng v÷ng ngay trªn l·nh ®Þa cña m×nh tr­íc sù c¹nh tranh quyÕt liÖt cña hµng ngo¹i nhËp míi cã hy väng bµnh tr­íng sang c¸c thÞ tr­êng kh¸c . ChÝnh s¸ch " khuyÕn khÝch c¸c doanh nghiÖp EU tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu t¹i ViÖi nam " cã lÏ lµ gi¶i ph¸p tèi ­u ®èi víi chóng ta lóc nµy ®Ó trang bÞ cho hµng hãa ViÖt nam søc c¹nh tranh quèc tÕ trªn thÞ tr­êng EU . 2, §Èy m¹nh c«ng t¸c xóc tiÕn th­¬ng m¹i ®Ó hç trî cho c¸c doanh nghiÖp vµ hµng hãa cña ViÖt nam cã chç ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ tr­êng EU . EU lµ mét thÞ tr­êng lín trªn thÕ giíi , nhu cÇu nhËp khÈu hµng hãa hµng n¨m lµ rÊt lín . C¸c mÆt hµng nhËp khÈu cña EU phÇn lín lµ nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu chñ lùc cña ViÖt nam vµ nh÷ng mÆt hµng xuÊt khÈu mµ ViÖt nam cã tiÒm n¨ng . ThÕ nh­ng , cho ®Õn nay h·nguÊt khÈu cña ViÖt nam vµo EU míi chØ chiÕm mét thÞ phÇn rÊt nhá trªn thÞ tr­êng nµy . Ngoµi nguyªn nh©n lµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hµng hãa vµ doanh nghiÖp ViÖt nam ch­a cao cßn ph¶i kÓ ®Õn mét nguyªn nh©n quan träng lµ c«ng t¸c xóc tiÕn th­¬ng m¹i cña chÝnh phñ ViÖt nam cßn yÕu , ch­a hç trî nhiÒu cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam trong viÖc th©m nhËp , chiÕm lÜnh thÞ tr­êng EU. ChÝnh s¸ch th­¬ng m¹i cña EU ®èi víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn trong ®ã cã ViÖt nam kh«ng cè ®Þnh , EU cã thÓ ®ét ngét thay ®æi chÝnh s¸ch ®èi víi ViÖt namnÕu ph¸t hiÖn ra nh÷ng sai ph¹m nhá cña ta , ch¼ng h¹n cã thÓ ¸p dông h¹n ng¹ch ®èi víi mét sè mÆt hµng nµo ®ã , hoÆc lo¹i bá mét mÆt hµng nµo ®ã ra khái danh s¸ch ®­îc h­ëng GSP cña EU . Do vËy , khi n¨ng lùc c¹nh tranh cña hµng hãa ViÖt nam trªn thÞ tr­êng EU cßn thÊp nªn cÇn sù trî gióp cña chÝnh phñ trong ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i . ChÝnh phñ ViÖt nam cÇn ph¶i nç lùc h¬n n÷a trong viÖc dµm ph¸n víi Uû ban ch©u ¢u ®Ó gi¶m thuÕ nhËp khÈu cña hµng ViÖt nam vµo thÞ tr­êng nµy vµ më réng thÞ tr­êng h¬n n÷a cho hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam. NhiÒu doanh nghiÖp ViÖt nam cßn ch­a coi träng c«ng t¸c xóc tiÕn th­¬ng m¹i . Mét sè doanh nghiÖp chó träng tíi c«ng t¸c nµy nh­ng nguån kinh phÝ dµnh cho ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i cßn rÊt h¹n chÕ do kh¶ n¨ng tµi chÝnh h¹n hÑp. Mét sè doanh nghiÖp kh¸c th× ®Çu t­ kh¸ lín cho ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i nh­ng hiÖu qña thu ®­îc cßn thÊp , nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do thiÕu th«ng tin vµ kinh nghiÖm trong lÜnh vùc nµy. Do ®ã , chÝnh phñ ViÖt nam cÇn ph¶i hç trî kinh phÝ vµ ®Èy m¹nh h¬n n÷a c«ng t¸c xóc tiÕn th­¬ng m¹i th«ng qua viÖc thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng sau : _ Th¶o luËn ë cÊp chÝnh phñ vÒ më cö thÞ tr­êng . EU lµ mét trong nh÷ng thÞ tr­êng cã møc ®é b¶o hé chÆt chÏ trªn thÕ giíi , cã møc thuÕ quan cao ®èi víi c¸c mÆt hµng nhËy c¶m vµ b¸n nhËy c¶m vµ c¸c biÖn ph¸p phi thuÕ quan quy ®Þnh rÊt chÆt chÏ . Víi tr×nh ®é s¶n xuÊt ch­a cao vµ chÊt l­îng hµng hãa nh­ hiÖn nay , hµng ViÖt nam rÊt khã kh¨n trong viÖc th©m nhËp vµo thÞ tr­êng EU theo con ®­êng xuÊt khÈu chÝnh ng¹ch . Th¶o luËn ë cÊp ChÝnh phñ vÒ më cöa thÞ tr­êng lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p kh¸ hiÖu qña mµ rÊt nhiÒu n­íc ®· ¸p dông thµnh c«ng . ChÝnh phñ ViÖt nam nªn tÝch cùc vµ chñ ®éng ®Ò nghÞ Uû ban ch©u ¢u mët réng quy m« mËu dÞch vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho hµng ViÖt nam vµo thÞ tr­êng nµy , nhÊt lµ hµng n«ng s¶n , thñy s¶n , rau t­¬i , thÞt gia sóc vµ gia cÇm , hµng ®å gç vµ thñ c«ng mü nghÖ ViÖt nam trªn thÞ tr­êng EU _ Tæ chøc c¸c ho¹t ®éng tuyªn truyÒn qu¶ng c¸o b¸n hµng cña ViÖt nam trªn thÞ tr­êng EU . KhuyÕn khÝch vµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ ®Èy m¹nh c¸c ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i víi c¸c b¹n hµng EU nh­ : tæ chøc c¸c ®oµn doanh nghiÖp sang EU hoÆc tõ EU vµo ViÖt nam nghiªn cøu , kh¶o s¸t thÞ tr­êng t×m kiÕm b¹n hµng vµ c¬ héi kinh doanh ; tæ chøc hoÆc tham gia héi chî triÓn l·m th­¬ng m¹i ë EU vµ ViÖt nam nh»m më réng m¹ng l­íi b¸n hµng , cung cÊp c¸c s¶n phÈm ViÖt nam trªn thÞ tr­êng EU. _ ChÝnh phñ nªn giao nhiÖm vô cho c¸c Tham t¸n th­¬ng m¹i tæ chøc thµnh lËp TiÓu ban nghiªn cøu thÞ tr­êng ®Ó ph¸t hiÖn nh÷ng mÆt hµng míi cã kh¶ n¨ng tiªu thô ë thÞ tr­êng EU . Hç trî c¸c nhµ s¶n xuÊt trong n­íc s¶n xuÊt c¸c mÆt hµng ®ã vµ thùc hiÖn nh÷ng ho¹t ®éng khuÕch tr­¬ng cÇn thiÕt gióp cho c¸c mÆt hµng míi t×m ®­îc chç ®øng vµ ph¸t triÓn trªn thÞ tr­êng nµy. _ ThiÕt lËp hÖ thèng trao ®æi d÷ liÖu ®iÖn tö , x©y dùng ng©n hµng d÷ liÖu vµ cung cÊp c¸c dÞch vô cÇn thiÕt kh¸c nhau nh»m h×nh thµnh mét " ®Çu mèi th­¬ng m¹i " t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó c¸c doanh nghiÖp n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng EU , më réng tÇm ho¹t ®éng kinh doanh , t¹o dùng ®­îc nhiÒu b¹n hµng ®¸ng tin cËy vµ æn ®Þnh. _ Tæ chøc c¸c líp huÊn luyÖn , ®µo t¹o nh»m n©ng cao kiÕn thøc kinh doanh vµ tr×nh ®é qu¶n lý cho ®éi ngò c¸c nhµ qu¶n lý vµ c¸c nhµ kinh doanh chuyªn xuÊt khÈu sang EU . Tæ chøc c¸c héi nghÞ , héi th¶o víi phÝa EU ®Ó trao ®æi häc tËp kinh nghiÖm víi giíi kinh doanh cña Liªn minh. _ TiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng hîp t¸c víi c¸c tæ chøc xóc tiÕn mËu dÞch cña EU ®Ó ®Èy m¹nh xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam vµo EU _ Thµnh lËp Côc xóc tiÕn th­¬ng m¹i ®Ó thùc hiÖn ho¹t ®éng xóc tiÕn th­¬ng m¹i ë cÊp chÝnh phñ , hç trî c¸c doanh nghiÖp t×m kiÕm c¸c nhµ xuÊt khÈu tiÒm n¨ng trªn thÞ tr­ênmg EU. 3, Chó träng c«ng t¸c ®µo t¹o ®Ó n©ng cao n¨ng lùc c¸n bé th­¬ng m¹i - Mét nh©n tè quan träng gãp phÇn kh«ng nhá trong viÖc t¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam trªn thÞ tr­êng EU. Ngµy nay, xu thÕ khu vùc hãa , toµn cÇu hãa kinh tÕ ®ang diÔn ra m¹nh mÏ cïng víi sù ph¸t triÓn nh­ vò b·o cña c«ng nghÖ th«ng tin ®ang lµ th¸ch thøc lín ®èi víi ViÖt nam ViÖt nam tuy lµ n­íc cã tû lÖ ng­êi biÕt ch÷ vµo lo¹i cao so víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ thÕ giíi , nh­ng kiÕn thøc vÒ qñn lý kinh tÕ nãi chung , qu¶n lý th­¬ng m¹i nãi riªng ë tÇn vi m« vµ vÜ m« ®ang cã sù hÉng hôt vµ cã ®é chªnh lÖch rÊt lín ngay víi c¶ c¸c n­íc trong khu vùc. ChÝnh do sù yÕu kÐm nµy ®· ¶nh h­ëng rÊt nhiÒu ®Õn kÕt qña ®µm ph¸n , ký kÕt c¸c hîp ®ång th­¬ng m¹i mµ ViÖt nam th­êng bÞ thua thiÖt so víi ®ãi t¸c giµu kinh nghiÖm nh­ EU , ®ã còng lµ trë ng¹i rÊt lín cho ViÖt nam cho ViÖt nam khi tham gia vµo AFTA , APEC vµ s¾p tíi lµ WTO. ChÝnh v× vËy, ChÝnh phñ nªn chó träng tæ chøc c¸c ch­¬ng tr×nh ®µo t¹o chuyªn s©u vÒ th­¬ng m¹i cho c¸n bé l·nh ®¹o vµ chuyªn viªn cña c¸c c«ng ty th­¬ng m¹i cã tham gia vµo mËu dÞch quèc tÕ , hµng n¨n nªn cö c¸n bé s¸ng häc tËp hoÆc nghiªn cøu t¹i EU . CÇn cã chÝnh s¸ch vµ chÕ ®é båi d­ìng , ®µo t¹o , ®µo t¹o l¹i vµ tuyÓn chän l¹i c¸n béth­¬ng m¹i mét c¸ch chÆt chÏ vµ nghiªm tóc c¶ vÒ phÈm chÊt ®¹o ®øc , n¨ng lùc chuyªn m«n vµ tr×nh ®é ngo¹i ng÷. Héi nghÞ Trung ­¬ng II khãa VIII cña §¶ng Céng s¶n ViÖt nam th¸ng 12/1996 ®· ra nghÞ quyÕt vÒ ®Þnh h­íng chiÕn l­îc ph¸t triÓn gi¸o dôc - ®µo t¹o , vµ vÒ ®Þnh h­íng chiÕn l­îc ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ trong thêi kú C«ng nghiÖp hãa , hiÖn ®¹i hãa vµ nhiÖm vô ®Õn n¨m 2000 , trong ®ã nhÊn m¹nh vai trß ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé , c«ng nh©n phï hîp víi chiÕn l­îc ph¸t triÓn kinh tÕ cña §¶ng vµ Nhµ n­íc. §©y lµ mét ®­êng lèi hoµn toµn phï hîp vµ ®¸p øng ®ßi hái cña chÝnh s¸ch ngo¹i th­¬ng ViÖt nam , ®µo t¹o ®­îc ®éi ngò c¸n bé qu¶n lý , c¸n bé lµm viÖc trùc tiÕp t¹i c¸c doanh nghiÖp giái c¶ vÒ nghiÖp vô vµ ngo¹i ng÷ , sö dông thµnh th¹o m¸y vi tÝnh .......lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña ngo¹i th­¬ng ViÖt nam. 4, ChÝnh s¸ch tµi chÝnh - tÝn dông. §¹i bé phËn c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt vµ kinh doanh hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU ®Òu cã quy m« võa vµ nhá , v× thÕ ®Ó ®Èy m¹nh vµ më réng quy m« xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng nµy ChÝnh phñ cÇn hç trî c¸c doanh nghiÖp vÒ vèn th«ng qua hÖ thèng ng©n hµng . §Ó triÓn khai ho¹t ®éng hç trî nµy , ChÝnh phñ ViÖt nam nªn thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p sau ®©y : _ Sím h×nh thµnh qòyhç trî xuÊt khÈu ®Ó c¸c doanh nghiÖp ®­îc vay vèn víi l·i suÊt thÊp , gi¶i quyÕt ®­îc khã kh¨n vÒ vèn l­u ®éng _ Më réng kh¶ n¨ng tiÕp cËn c¸c nguån vèn cho doanh nghiÖp võa vµ nhá . Nhµ n­íc cÇn thµnh lËp quü b¶o l·nh tÝn dông . Quü nµy thùc hiÖn b¶o l·nh cho c¸c doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn nh­ng kh«ng cã ®ñ tµi s¶n ®Î thÕ chÊp vay vèn . Quü ®­îc tæ chøc d­íi h×nh thøc lµ mét tæ tµi chÝnh cña nhµ n­íc , ho¹t ®éng kh«ng v× môc tiªu lîi nhuËn , cho phÐp c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá s¶n xuÊt , kinh doanh xuÊt khÈu cã hiÖu qña ®­îc vay vèn theo ph­¬ng thøc tù vay tù tr¶ víi l·i suÊt ­u ®·i. _ §¶m b¶o sù b×nh ®¼ng thùc sù gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ trong quan hÖ tÝn dông ng©n hµng trªn c¬ së ph¸p luËt , hiÖn nay c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá thuéc khu vùc t­ nh©n kh«ng ®­îc lÊy gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt ®ai ®Ó thÕ chÊp khi vay vèn. _ Xóc tiÕn thµnh lËp ng©n hµng chuyªn doanh cña khu vùc doanh nghiÖp võa vµ nhá thu hót sù tham gia cña c¸c doanh nghiÖp kÓ c¶ c¸c doanh nghiÖp lín vµ sù hç trî cña nhµ n­íc , c¸c tæ chøc quèc tÕ. _ Më réng h×nh thøc tÝnh dông thuª mua , thùc hiÖn h×nh thøc nµy sÏ gióp c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt , kinh doanh hµng xuÊt khÈu kh¾c phôc khã kh¨n vÒ vèn ®Çu t­ trung vµ dµi h¹n . T¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh ®­îc vay tÝn dông ­u ®·i theo quy ®Þnh cña nhµ n­íc. Kim ng¹ch xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU t¨ng nhanh hµng n¨m, nh­ng trÞ gi¸ cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam thùc hiÖn theo con ®­êng xuÊt khÈu trôc tiÕp chØ chiÕm kho¶ng 10% tæng kim ng¹ch . Nguyªn nh©n chÝnh dÉn ®Õn t×nh tr¹ng nµy lµ do c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt vµ kinh doanh hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU cßn rÊt thiÕu vèn ®Ó ®Çu t­ c¶i tiÕn më réng s¶n xuÊt , n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm , t¹o ra nguån hµng lín vµ æn ®Þnh . Do vËy , thùc hiÖn chÝnh s¸ch tµi chÝnh tÝn dông sÏ gióp c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam cã vèn ®Çu t­ cho s¶n xuÊt ®Ó n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm , ®a d¹ng ho¸ , c¶i tiÕn mÉu m· , ®¹t ®­îc môc ®Ých t¨ng nhanh l­îng hµng xuÊt khÈu sang EU. II, C¸c gi¶i ph¸p Vi m« 1, C¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu ViÖt nam cÇn ph¶i n©ng cao søc c¹nh tranh cña s¶n phÈm h¬n n÷a vµ gi÷ uy tÝn trong kinh doanh nh»m chuÈn bÞ tÝch cùc cho thêi kú hËu h¹n ng¹ch vµ hËu GSP. ChÊt l­îng , gi¸ c¶ hµng hãa , tr×nh ®é tiÕp thÞ vµ c¸cc dÞch vô kh¸ch hµng lµ nh÷ng vÊn ®Ò co ý nghÜa quyÕt ®Þnh søc c¹nh tranh cña hµng hãa ViÖt nam trªn thÞ tr­êng thÕ giíi nãi chung thÞ tr­êng EU nãi riªng . Chóng ta kh«ng phñ ®Þnh mét thùctÕ lµ hµng hãa xuÊt khÈu cña ta søc c¹nh tranh cßn rÊt yÕu , do chÊt l­îng s¶n phÈm ch­a cao , ch­a ®¸p øng nh÷ng quy ®Þnh kh¾t khe cña EU vÒ tiªu chuÈn vÖ sinh thùc phÈm , gi¸ thµnh l¹i cao , c¸c dÞch vô kh¸ch hµng ch­a phong phó. MÆc dï, chóng ta cã lîi thÕ so s¸nh vÒ nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn phong phó , nguån lao ®éng dåi dµo nh­ng chÊt l­îng cña c¸c lîi thÕ ®ã còng kh«ng cao , céng thªm tr×nh ®é kü thuËt cßn yÕu nªn s¶n phÈm lµm ra gi¸ thµnh cao mµ chÊt l­îng ch­a thËt tuyÖt h¶o. Trªn thÞ tr­êng th× gi¸ c¶ lµ mét yÕu tè quan träng , nh­ng t¹i EU chÊt l­îng l¹i lµ yÕu tè ®­îc quan t©m hµng ®Çu . Bªn c¹nh ®ã ng­êi tiªu dïng EU cßn rÊt quan t©m tíi dÞch vô kh¸ch hµng , bao gåm c¶ dÞch vô tr­íc vµ sau b¸n hµng Trong nh÷ng n¨m tíi ®Ó ®¶m b¶o hµng ho¸ ViÖt nam cã søc c¹nh tranh lín h¬n n÷a th× tr­íc tiªn c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam cÇn ph¶i n©ng cao chÊt l­îng hµng hãa . §Ó lµm ®­îc ®iÒu nµy c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu hµng hãa sang thÞ tr­êng nµy cÇn thùc hiÖn ®ång bé c¸c biÖn ph¸p sau : _ §Çu t­ thiÕt bÞ , m¸y mãc , c«ng nghÖ tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i , ®ång bé . Sö dông c«ng nghÖ míi ®Ó n©ng cao chÊt l­îng s¶n phÈm , n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng , h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm . _ YÕu tè con ng­êi lµ rÊt quan träng trong bÊt kú qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nµo , bëi v× nÐu cã m¸y mãc thiÕt bÞ hiÖn ®¹i mµ ng­êi sö dông kh«ng cã tr×nh ®é th× còng kh«ng ph¸t huy ®­îc t¸c dông . V× vËy , song song víi viÖc c¶i tiÕn ®Çu t­ míi m¸y mãc th× doanh nghÖp còng cÇn ph¶i ®µo t¹o mét ®éi ngò c«ng nh©n cã tay nghÒ kü thuËt cao , ®ñ tr×nh ®é tiÕp thu c«ng nghÖ míi ®Ó s¶n xuÊt nh÷ng s¶n phÈm cã chÊt l­îng cao. _ §¶m b¶o nguån hµng xuÊt khÈu lín , æn ®Þnh vÒ sè luîng , ®ång bé vÒ chÊt l­îng . C¸c doanh nghiÖp cÇn tr¸nh t×nh tr¹ng bÞ ®éng trong viÖc t¹o nguån hµng xuÊt khÈu , tr¸nh tr­êng hîp sau khi ký kÕt hîp ®ång míi ®i thu mua vµ gom hµng . Trong nhòng tr­êng hîp nµy , hµng th­êng thiÕu ®ång bé vÒ chÊt l­îng , khã ®¶m b¶o thêi gian giao hµng quy ®Þnh dÉn ®Õn sù mÊt tin t­ëng cña phÝa b¹n hµng EU. §Ó t¹o ®­îc nguån hµng æn ®Þnh th× nguån cung cÊp nguyªn vËt liÖu cho s¶n xuÊt ph¶i æn ®Þnh , cã chÊt l­îng tèt. _ §èi víi hai mÆt hµng giµy dÐp vµ dÖt may chóng ta chñ yÕu lµm gia c«ng xuÊt khÈu , c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam cÇn phÊn ®Êu s¶n xuÊt nguyªn liÖu néi ®Þa ®¶m b¶o yªu cÇu chÊt l­îng ®Ó thay thÕ dÇn nguyªn liÖu nhËp khÈu . N©ng cao tû lÖ sö dông nguyªn phô liÖu trong n­íc , t¨ng tû lÖ vËt liÖu néi ®Þa trong c¬ cÊu s¶n phÈm ®Ó h¹ gi¸ thµnh vµ ®­îc h­ëng ­u ®·i vÒ thuÕ quan gãp phÇn n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña s¶n phÈm . _ §èi víi mÆt hµng thñy h¶i s¶n , cÇn t¨ng c­êng ®Çu t­ vµ qu¶n lý tètviÖc ®¸nh b¾t h¶i s¶n xa bê vµ nu«i trång thñy h¶i s¶n ®Î ®¶m b¶o nguån nguyªn liÖu cho chÕ biÕn xuÊt khÈu . §èi víi mÆt hµng thñy s¶n xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng EU , c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam ngoµi viÖc phÊn ®Êu gi¶m gi¸ thµnh ®Ó cã ­u thÕ trong c¹nh tranh th× vÊn ®Ò ®¶m b¶o chÊt l­îng , an toµn vÖ sinh thùc phÈm cÇn ®Æc biÖt quan t©m. _ §Ó hµng xuÊt khÈu sang EU cã chÊt l­îng cao vµ ®ång bé th× c¸c doanh nghiÖp cÇn ¸p dông bé tiªu chuÈn ISO 9000 vµ ISO 14000 , v× chÊt l­îng s¶n phÈm kh«ng chØ ®¬n thuÇn c¸c yªu cÇu vÒ mÆt lý hãa mµ cßn ®¶m b¶o yªu cÇu thÈm mü , ®é tiÖn dông, an toµn . §èi víi mét doanh nghiÖp s¶n xuÊt ®­îc cÊp giÊy chøng nhËn s¶n phÈm ®¹t tiªu chuÈn ISO 9000 th× ng­êi tiªu dïng cã thÓ an t©m vÒ chÊt l­îng s¶n phÈm cña doanh nghiÖp ®ã . Nãi c¸ch kh¸c, cã thÓ coi ISO 9000 nh­ mét ng«n ng÷ x¸c ®Þnh ch÷ tÝn gi÷a doanh nghiÖp víi kh¸ch hµng , gi÷a doanh nghiÖp víi doanh nghiÖp , lµ con ®­êng héi nhËp khi c¸c nhµ s¶n xuÊt th©m nhËp vµo c¸c khu vùc mËu dÞch . KÓ tõ n¨m 2005 hµng xuÊt khÈu ViÖt nam vµo thÞ tr­êng EU kh«ng cßn ®­îc h­ëng chÕ ®é ­u ®·i thuÕ quan phæ cËp vµ chÕ ®é h¹n ng¹ch . Khi ®ã hµng hãa cña ViÖt nam sÏ ph¶i c¹nh tranh b×nh ®¼ng víi hµng hãa cña c¸c n­íc kh¸c trªn thÞ tr­êng EU trong ®iÒu kiÖn hµng hãa cña hä cã ­u thÕ h¬n ta vÒ chÊt l­îng vµ gi¸ c¶. Do vËy , muèn chiÕn th¾ng trong cuéc c¹nh tranh gay g¾t nµy kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam ph¶i ®¹t tiªu chuÈn ISO 9000 hoÆctiªu chuÈn ISO 14000. ChØ cã nh­ vËy , hµng xuÊt khÈu cña ViÖt nam míi ®øng v÷ng ch¾c trªn thÞ tr­êng EU trong thêi kú hËu GSP. 2, Lùa chän ph­¬ng thøc th©m nhËp thÞ tr­êng EU thÝch hîp §Ó hµng hãa cña mét n­íc cã thÓ th©m nhËp vµ b¸n trªn mét thÞ tr­êng kh¸c , cã c¸c ph­¬ng thøc th©m nhËp thÞ trt­êng chñ yÕu sau ®©y : xuÊt khÈu trùc tiÕp , liªn doanh ,®Çu t­ trùc tiÕp . Mçi c¸ch th©m nhËp thÞ tr­êng trªn ®©y cã nh÷ng ­u thÕ vµ h¹n chÕ riªng . _ XuÊt khÈu trùc tiÕp lµ con ®­êng chÝnh th©m nhËp thÞ tr­êng EU hiÖn nay cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam . H×nh thøc nµy chØ phï hîp víi thêi kú ®Çu khi quy m« xuÊt khÈu cßn bÐ vµ c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu cßn ph©n t¸n. _ §Çu t­ trùc tiÕp ch­a ph¶i lµ h­íng chÝnh ®Ó th©m nhËp thÞ tr­êng EU hiÖn t¹i vµ trong t­¬ng lai gÇn cña c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam . Tuy nhiªn còng cÇn xem xÐt vµ nghiªn cøu h×nh thøc th©m nhËp nµy vµo thÞ tr­êng EU ®Ó chuÈn bÞ cho giai ®o¹n ph¸t triÓn cao h¬n cña nÒn kinh tÕ ViÖt nam trong thÕ kû 21. _ Liªn doanh cã thÓ d­íi h×nh thøc sö dông giÊy phÐp , nh·n hiÖu hµng hãa . ThÝ dô c¸c nhµ xuÊt khÈu §µi loan ®· ®­a hµng hãa xuÊt khÈu ra thÞ tr­êng thÕ giíi d­íi danh nghÜa cña nhiÒu c«ng ty n­¬sc ngoµi næi tiÕng. 3, Doanh nghiÖp cÇn cã chÝnh s¸ch ®æi míi c«ng t¸c nghiªn cøu thÞ tr­êng . Nh­ chóng ta ®· biÕt , ®èi víi bÊt kú mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt kinh doanh nµo ho¹t ®éng trong c¬ chÕ thÞ tr­êng th× c«ng viÖc ®Çu tiªn trong chiÕn l­îc s¶n xuÊt kinh doanh cña m×nh lµ nghiªn cøu thÞ tr­êng . §Æc biÖt ®èi víi ®¬n vÞ kinh doanh xuÊt nhËp khÈu c«ng t¸c nµy l¹i cµng cÇn thiÕt vµ cùc kú quan träng bëi v× thÞ tr­êng xuÊt khÈu ë xa , nh÷ng chÝnh s¸ch ®iÒu chØnh ho¹t ®éng th­¬ng m¹i diÔn ra th­êng xuyªn , thÞ hiÕu ng­êi tiªu dïng còng lu«n thay ®æi . Thùc hiÖn c«ng t¸c nghiªn cøu thÞ tr­êng tèt sÏ lµ ®iÒu kiÖn gióp c¸c doanh nghiÖp ®­a ra c¸c quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n gãp phÇn vµu viÖc ®¹t hiÖu qña cao , tr¸nh nh÷ng tæn thÊt kh«ng ®¸ng cã . _ Doanh nghiÖp cÇn ph¶i ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé nghiien cøu thÞ tr­êng cã tr×nh ®é , kiÕn thøc , cã ph­¬ng ph¸p t­ duy tèt ®Ó tæng hîp , ph©n tÝch , ®¸nh gi¸ c¸c th«ng tin thu thËp ®­îc vµ ®­a ra c¸c dù b¸o vÒ thÞ tr­êng sao cho s¸t víi thùc tÕ. _ CÇn lËp ra c¸c phßng Marketing chuyªn nghiªn cøu thÞ tr­êng ®Ó ®Ò ra ph­¬ng ¸n qu¶ng c¸o cho mét mÆt hµng míi . _ C¸c doanh nghiÖp cÇn ph¶i nhanh chãng tËn dông c¬ héi kinh doanh th«ng qua liªn doanh MeetVietnam. com míi ®­îc thµnh lËp ®Ó giíi thiÖu m×nh vµ s¶n phÈm nh»m thóc ®Çy xuÊt khÈu. _ ThiÕt lËp c¸c v¨n phßng ®¹i diÖn ë n­íc ngoµi . Trªn ®©y lµ mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam vµi thÞ tr­êng EU . Ho¹t ®éng xuÊt khÈu VÞet nam sang EU ®ang chuyÓn sang mét thêi kú míi g¾n liÒn víi nh÷ng chuyÓn biÕn kinh tÕ tõ hai phÝa . HiÖn nay , chÝnh phñ ViÖt nam vµ Uû ban ch©u ¢u ®ang cã nh÷ng cè g¾ng ®Ó xÝch l¹i gÇn nhau h¬n . Sù hîp t¸c gióp ®ì lÉn nhau sÏ t¹o ®µ cho c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam chiÕm lÜnh thÞ tr­êng EU vµ EU sÏ lµ thÞ tr­êng xuÊt khÈu quan träng nhÊt cña ViÖt nam trong t­¬ng lai. KÕT LUËN Ngµy nay, Liªn minh ch©u ¢u ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn vµ tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh m×nh lµ mét trung t©m kinh tÕ lín cña thÕ giíi . Tíi th¸ng 6/2004 m­êi n­íc thuéc BantÝch vµ Trung §«ng ¢u sÏ trë thµnh thµnh viªn chÝnh thøc cña EU t¹o diÒu kiÖn më réng thÞ tr­êng vµ nhu cÇu tiªu thô . ThÞ tr­êng EU võa mang c¸c yÕu tè cña mét thÞ tr­êng tiªu thô th«ng th­êng , võa mang yÕu tè gÝup n©ng cao uy tÝn hµng xuÊt khÈu ViÖt nam trªn tr­êng quèc tÕ, ®ång thêi nã nã cßn lµ c«ng 1cô nh»m gióp ®a d¹ng vµ c©n b»ng c¸c thÞ c¸c thÞ tr­êng xuÊt khÈu cña ViÖt nam . ViÖc hµng hãa ViÖt nam th©m nhËp vµo thÞ tr­êng EU lµ mét thµnh tùu ®¸ng kÓ bëi ®ã lµ thÞ tr­êng cã ®¼ng cÊp cao víi c¸c ®ßi hái nghiªm ngÆt vÒ tiªu chuÈn chÊt l­îng , vÖ sinh thùc phÈm ...... Nh­ng ®Ó ®øng v÷ng vµ tõng b­íc më réng thÞ phÇn trªn thÞ tr­êng EU l¹i lµ nhiÖm vô khã kh¨n mµ c¸c doanh nghiÖp ViÖt nam ph¶i thùc hiÖn bëi v× ch¾c ch¾n trong t­¬ng lai thÞ tr­êng EU vÉn lµ thÞ tr­êng ®Çy høa hÑn víi hµng xuÊt khÈu ViÖt nam. HiÖp ®Þnh gi÷a Uû ban ch©u ¢u vµ ViÖt nam ®­îc ký kÕt vµo ®Çu n¨m 2001 lµ mét dÊu hiÖu tèt ®Ñp cho sù hîp t¸c gi÷a hai bªn. HiÖp ®Þnh nµy kh«ng chØ lµm s©u s¾c thªm c¸c mèi quan hÖ vèn cã mµ nã cßn lµ ®iÒu kiÖn rÊt thuËn lîi ®Ó ViÖt nam ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu sang thÞ tr­êng EU. TR¦êNG §¹I HäC NGO¹I TH¦¥NG KHOA KINH TÕ NGO¹I TH¦¥NG KHãA LUËN TèT NGHIÖP §Ò TµI THÞ TR¦êNG EU Vµ T×NH H×NH XUÊT KHÈU CñA VIÖT NAM SANG THÞ TR¦êNG NµY Vò NGäC TR¢M - A4 - CN8 Hµ NéI 2003 MôC LôC LêI NãI §ÇU CH¦¥NG I : Giíi thiÖu chung vÒ thÞ tr­êng EU I, Liªn minh ch©u ¢u. 1, Qu¸ tr×nh ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña Liªn minh ch©u ¢u 2, Vai trß cña EU trong nÒn kinh tÕ thÕ giíi II, §Æc ®iÓm cña thÞ tr­êng EU 1, ThÞ tr­êng chung ch©u ¢u 2, ThÞ tr­êng EU víi cuéc c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ 3, TËp qu¸n, thÞ hiÕu tiªu dïng vµ kªnh ph©n phèi 4, ChÝnh s¸ch th­¬ng m¹i cña EU 5, T×nh h×nh nhËp khÈu vµ nh÷ng quy ®Þnh cña EU vÒ nhËp khÈu trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y CH¦¥NG II : T×nh h×nh xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU I, T×nh h×nh xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU 1, Giai ®o¹n tr­íc n¨m 1990 2, Giai ®o¹n tõ n¨m 1990 ®Õn nay 3, §¸nh gi¸ ho¹t ®éng xuÊt khÈu mét sè mÆt hµng chÝnh cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU II, Nh÷ng khã kh¨n, th¸ch thøc ®èi víi ViÖt nam khi x©m nhËp thÞ tr­êng EU CH¦¥NG III : TriÓn väng vµ mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu nh»m ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña ViÖt nam sang EU giai ®o¹n 2000 - 2010 I, §¸nh gi¸ triÓn väng ph¸t triÓn xuÊt khÈu hµng ho¸ cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU 1, Giai ®o¹n 2000 - 2004 2, Giai ®o¹n 2005 - 2010 II, Mét sè gi¶i ph¸p nh»m ®Èy m¹nh ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng hãa cña ViÖt nam sang thÞ tr­êng EU 1, C¸c gi¶i ph¸p mang tÝnh chÊt vÜ m« 2, C¸c gi¶i ph¸p mang tÝnh chÊt vi m« KÕT LUËN Tµi liÖu tham kh¶o 1, T¹p chÝ " Nghiªn cøu ch©u ¢u 2000, 2001, 2002 " 2, T¹p chÝ "Ngo¹i th­¬ng 2002" 3, Th­¬ng m¹i ViÖt nam 2000 - NXB TP HCM 2000 4, "Thóc ®Èy quan hÖ th­¬ng m¹i ®Çu t­ gi÷a ch©u ¢u - ViÖt nam" - Bïi Duy Kho¸t chñ biªn - nxb KHXHNV 2000 5, T¹p chÝ " Nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ thÕ giíi 2002, 2003 " 6, Thêi b¸o " Kinh tÕ ViÖt nam 2002, 2003 " 7, Thêi b¸o " Vietnam Investment Revew " 8, " TÝnh hai mÆt cña toµn cÇu hãa" - nxb KHXH 2000 9, http:// www. economy. com . vn 10, http:// www.europa.eu. int

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docThị trường EU và khả năng xuất khẩu của Việt nam sang thị trường này.doc